Do zobaczenia w Aszkelonie

Do zobaczenia w Aszkelonie

Dodano:   /  Zmieniono: 
Przez siedem dni w izraelskim miasteczku nad Morzem Śródziemnym królowała polska piosenka Gdy sekretarz stanu USA William Rogers zmuszał Żydów w latach 70. do oddania Arabom wszystkich terenów zdobytych w wojnie sześciodniowej, Andrzej K., wygnany z Polski podczas antysemickiej nagonki w marcu 1968 r., podjął z kilkoma kolegami próbę porwania amerykańskiego samolotu. W ostatniej chwili został aresztowany przez Szin-Bet. Na odwrocie zdjęcia z Góry Oliwnej, na którym widzimy Andrzeja K. w panterce z naszywkami sierżanta, jest data: 30 grudnia 1970 r. Następnego dnia studenci z Polski urządzili sylwestra na wzgórzu Har Hacofim. - To było największe pijaństwo w dziejach nowożytnej Jerozolimy - przypomina sobie Natan Erdberg, znany dzisiaj gracz w golfa z USA.
Bliżej Polski
Były Andrzej K. (dziś nazywa się inaczej, nie chce ujawniać nazwiska) i jeszcze 461 byłych studentów żydowskich z Polski spotkało się w tych dniach w Aszkelonie na piątym już międzynarodowym zlocie Reunion '68. Nie wszyscy wiedzą, że znakomita większość marcowych żaków nie przyjechała do Izraela. Najpopularniejszym celem emigracji była Skandynawia. - Żeby być bliżej Polski - jak tłumaczyli wtedy ci, którym Dworzec Gdański w Warszawie nie był po drodze. Wielu wyjechało do USA: "Tam nie ma wojny, a poza tym mam wujka na Broadwayu". Najbardziej gościnna okazała się Australia: "Masz tu 500 hektarów lasu, rób z tym, co chcesz".
Mimo że wszyscy rozbiegli się po świecie, losy przedstawicieli pokolenia '68 są do siebie różno-podobne. Przez wiele lat wydawało im się, że Marzec był najważniejszym wydarzeniem w historii ludzkości i dopiero od niedawna przestało im pukać w sercu od płaczących wierzb. Związki z Polską są nadal silne, czasami ambiwalentne, ale już nie dominujące. - Wolę lasy pod Sztokholmem niż lasy pod Augustowem - mówi Wiesiek Kochański, redaktor polskojęzycznej gazety internetowej w Szwecji.
W ciągu siedmiu dni Reunion w izraelskim miasteczku nad Morzem Śródziemnym królowała polska piosenka. Śpiewał nawet Szewach Weiss, którego spotkanie z uczestnikami zlotu okazało się najbardziej pasjonującym punktem programu.
- Ile Żydów jest dzisiaj w Polsce? - zapytał ktoś byłego ambasadora nie najpiękniejszą polszczyzną. - Ile chcesz - zaśmiał się Weiss, mając być może na myśli "nowych" nadwiślańskich Żydów, którzy wyrastają jak grzyby po deszczu.

Rodzina kopnięta przez los
Marcowi emigranci interesują się Polską, ale nie interesują się tak zwanym życiem żydowskim w Polsce. - To fikcja i kamuflaż - mówi Leszek Kaufman z Yeshiva University w Nowym Jorku. Inni pogardliwie machają ręką. W kuluarach Aszkelonu jakaś pani rozdawała broszury: - Proszę przeczytać, to nasz biuletyn. Jestem przedstawicielką Gminy Starozakonnej, alternatywnego Związku Wyznaniowego Żydów w Polsce.
Pomysł zorganizowania zlotu zaczął dojrzewać w połowie lat 80. W 1989 r. na pierwsze spotkanie do Aszkelonu przyjechało ponad tysiąc osób z całego świata. Następne zloty odbywały się co cztery lata. "Jesteśmy jedną wielką rodziną kopniętą przez los - mówił często inicjator i organizator Reunion Ő68, nieżyjący już Michał Ponczek. - I dlatego musimy się trzymać razem".
Zdziwiona na początku izraelska mieścina nad Morzem Śródziemnym szybko przyzwyczaiła się do polskiego potopu i mnóstwa barwnych flag. Problem powstał, gdy na trzeci zlot przyjechał z Fidżi Arnold, czyli Zenek, fotograf warszawskiej Stodoły. Nigdzie nie można było zdobyć flagi tego państwa i w końcu egzotyczny gość występował pod barwami Chińskiej Republiki Ludowej, "z przekory". Wśród kilkudziesięciu barwnych proporczyków nie znalazło się jeszcze miejsce dla biało-czerwonego. Po latach pewien odważny dyplomata z ambasady polskiej w Tel-Awiwie pojechał do aszkelońskiego "gniazda os": "Przyjechałem do was na rekolekcje. Ja też nie jestem bez winy". Dopiero wtedy umilkły protesty i zaległa cisza. Tak się zaczęło, później zaczęli przyjeżdżać inni.

Babel rewizjonistów
Na początku lat 70. polskojęzyczny dziennik izraelski "Nowiny - Kurier" zamieścił sensacyjne wspomnienia Władysława Gomułki spisane przez jego osobistego sekretarza Walerego Namiotkiewicza. Tekst poddano profesjonalnej obróbce, która potwierdziła jego autentyczność. I dopiero wtedy został on przedrukowany przez poważną prasę amerykańską i francuską.
- To było łatwe - opowiada teraz w Aszkelonie Joachim (imię zmyślone, nawet po tylu latach nasz rozmówca prosi o zachowanie anonimowości). - Znałem na pamięć wszystkie przemówienia Gomułki. Nie pamiętałem tylko, o ile kwintali zboża przekraczano co roku plan. Jego pisma potrafiłem recytować od tyłu, przodu i z boku. To było takie zboczenie. Jeśli chodzi o Gomułkę, byłem w tym lepszy od samego Gomułki. Joachim, który zajmuje się Europą Wschodnią na jednym z najbardziej prestiżowych uniwersytetów amerykańskich, nie chce ujawnić kulisów kamuflażu sprzed lat. - Żyją jeszcze ludzie, którzy mi w tym pomagali - tłumaczy.
W Warszawie przy ulicy Nowogrodzkiej 5 mieścił się słynny żydowski klub studencki Babel. "Wylęgarnia raczkujących rewizjonistów i syjonistów" - pisały o nim gazety. Młodzież przychodziła głównie potańczyć i czasem podyskutować. Matka Jasia podawała w bufecie najlepsze na świecie wątróbki siekane. Kilka dni przed wiecem na Uniwersytecie Warszawskim w Bablu wygwizdano naczelnego redaktora "Polityki" Mieczysława Rakowskiego. Najgłośniej gwizdał na cztery palce pianista klubu - Mendel Szafir. Pewnie dlatego "Trybuna Ludu" zrobiła z niego później jednego z przywódców żydowskich komandosów, a Tadeusz Walichnowski przyznał mu złowrogi tytuł "niebezpiecznego rozrabiacza antypolskiego": "Udaje tylko, że gra Gershwina". Mendel ma już trochę zardzewiałe palce, ale w Aszkelonie odnajduje dawny błysk i gra: - Niech będzie Gershwin.
Dzieci przymusowych emigrantów żydowskich z Polski mają już własne dzieci. Nie interesują się polskimi korzeniami rodziców, na ogół nie znają polskiego, a jeśli starają się o paszport z białym orłem, to tylko po to, by się stać obywatelami zintegrowanej Europy. Dotyczy to głównie osób zamieszkałych w Izraelu. Zloty w Aszkelonie będą się odbywać jeszcze przez jakiś czas, ale powtórka z czarno-białej historii umrze niedługo śmiercią naturalną.
Podczas gdy ostatni uczestnicy Reunion '68 pakowali walizki, w podtelawiwskiej Netanii znowu zeskrobywano z chodników skrawki zwłok po kolejnej akcji islamskiego samobójcy. W Aszkelonie jest już pusto i cicho i tylko na szczycie kilkunastometrowej latarni morskiej jakiś entuzjasta napisał czerwoną farbą po polsku: "Kocham Marzannę". Do zobaczenia w Aszkelonie.
Więcej możesz przeczytać w 29/2005 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 29/2005 (1181)

  • Na stronie - Zasada kiełbasy 24 lip 2005 Z czego robi się europejską kiełbasę polityczną? Z dzieci, dobrobytu i ramion Ludzie, którzy lubią kiełbasę i szanują prawo, nie powinni patrzeć na powstawanie tych rzeczy. Temat okładkowy i przytoczone dane o tym, co jemy, potwierdzają, że ignorancja konsumentów to... 3
  • Wprost od czytelników 24 lip 2005 MORDERCY FUTBOLU Pozwolę nie zgodzić się z tezą artykułu "Mordercy futbolu" (nr 21), że "im szybciej zgaśnie gwiazda Jose Maurinho, tym lepiej dla piłki nożnej". Po pierwsze futbolowi potrzebna jest równowaga,... 3
  • Skaner 24 lip 2005 Czystka w NIK Krzysztof Szwedowski, wiceprezes Najwyższej Izby Kontroli, stracił pracę. Odwołał go marszałek Sejmu Włodzimierz Cimoszewicz. Odwołał też Zbigniewa Wesołowskiego, drugiego wiceprezesa izby. Wnioski o odwołanie... 6
  • Dossier 24 lip 2005 DONALD TUSK lider Platformy Obywatelskiej "Wóz zwany Polską ugrzązł w błocie. Cimoszewicz chce go cofnąć. Ja - przepchnąć do przodu. A Lech Kaczyński - zbadać, czy winny jest woźnica, konie czy pękło koło"... 9
  • Kadry 24 lip 2005 10
  • Sawka czatuje 24 lip 2005 10
  • Okiem barbarzyńcy - Nonkonformiście biada! 24 lip 2005 W III RP są sprawy, których lepiej nie tykać. Reżyser Jerzy Zalewski ma do nich skłonność Reżyserowi Jerzemu Zalewskiemu nikt talentu nie może odmówić. Dokumenty "Tata Kazika", "Staszek" (kontynuacja "Taty Kazika") czy "Był raz dobry świat" zostały powszechnie docenione.... 14
  • Playback 24 lip 2005 15
  • Poczta 24 lip 2005 ZMARTWYCHWSTANIE ZWIERZĄT Autorka artykułu "Zmartwychwstanie zwierząt" (nr 21) napisała, że "masowe wymieranie gatunków to mit!", przytaczając jako przykłady 8 gatunków ptaków, 2 gatunki... 15
  • Z życia koalicji 24 lip 2005 WYEMIGROWAŁ NAM DO AMERYKI PAN DOKTOR Cimoszewicz. Syna tam żeni. Bo jak tylko junior zwąchał, że Tato mają szansę prezydentem Polski zostać, to korzenie postanowił zapuścić w Ameryce. Takoż i córka, i reszta familii,... 16
  • Z życia opozycji 24 lip 2005 NAJCIEKAWSZA REAKCJA NA WIADOMOŚĆ, że Jarosław Wałęsa będzie kandydował do Sejmu z Platformy Obywatelskiej? To banalne. Oczywiście reakcja Lecha Wałęsy: "Zagłosuję na niego, ale z wątpliwościami". W SONDAŻOWEJ GORĄCZCE... 17
  • Nałęcz - Odwrócenie sojuszy? 24 lip 2005 Platformie w wielu sprawach bliżej jest do rozsądnej lewicy niż do nawiedzonego PiS Sejm wybrał nowego rzecznika praw obywatelskich. Został nim prof. Andrzej Rzepliński, znakomity uczony, specjalista od prawa karnego i przestrzegania swobód obywatelskich. Ceniona jest też... 18
  • Fotoplastykon 24 lip 2005 19
  • Czy wiesz, co jesz? 24 lip 2005 Powiedz mi, co jesz, a powiem ci, kim jesteś. Wygląda na to, że dziś - niezależnie od tego, jaka byłaby odpowiedź - należałoby indagowanemu w ten sposób postawić diagnozę: jesteś idiotą. "Bieda i ostrygi zawsze idą w parze" - powiedział Sam Weller, bohater powieści Karola... 20
  • Koktajl Millera 24 lip 2005 Obozy Millerowski i prezydencki mówią: "Uważajcie z wyciąganiem haków, bo to miecz obosieczny" Zastępczą areną walki stała się komisja śledcza ds. PZU. I wcale nie chodzi o walkę lewicy z prawicą, lecz wewnątrz lewicy. Dowodzą tego ubiegłotygodniowe zeznania przed komisją... 30
  • Peerelczycy 24 lip 2005 Co Kwaśniewscy i Cimoszewicz chcą ukryć przed społeczeństwem? Jeżeli do drugiej tury wyborów prezydenckich wejdą Cimoszewicz i Lepper, będę głosował na Leppera. To oświadczenie mojego znajomego pokazuje nie tylko jego desperację, ale i tragizm polskiej sceny politycznej. I... 32
  • Nieznośna wolność słowa 24 lip 2005 Wpływowe grupy polskich dziennikarzy wołają o ograniczenie wolności mediów Włodzimierz Cimoszewicz rzucił orlenowskiej komisji śledczej wyzwanie. I dobrze (...)" - cieszy się w komentarzu "Gazety Wyborczej" (11 lipca 2005 r.) Piotr Stasiński, zastępca naczelnego. Jedyne, co... 34
  • Wróg zastępczy 24 lip 2005 Bronisław Wildstein w artykule "Anarchiści III RP" (nr 28) przypisuje "Gazecie Wyborczej" udział w zmasowanej kampanii przeciw orlenowskiej komisji śledczej. Przypominam zatem, że komisja ta powstała po tekście w... 38
  • Polityczni kasiarze 24 lip 2005 Obywatele podczas wyborów kupują stare, naprędce odświeżane mięso, a potem zżymają się i narzekają Zjednoczony front lewicy nie dopuścił do skrócenia kadencji Sejmu, dzięki czemu zyskał na czasie. Ten czas będzie co prawda bezpowrotnie stracony dla Polski, ale nie dla... 39
  • Giełda 24 lip 2005 Hossa Świat Emeryci na eksport Nowym hitem eksportowym Niemiec stali się emeryci. Tylko w ubiegłym roku fundacja Senior Experten Service wysłała ponad 1,4 tys. z nich do 90 państw świata. Niemieccy emeryci dzielą się doświadczeniami... 40
  • Podatek dla idiotów 24 lip 2005 Eurokraci wyrzucają pieniądze z Europy do Azji W marcu 1972 roku na pierwsze strony szwajcarskich gazet trafiło zdjęcie Stanleya Little'a, urzędnika brytyjskiego Ministerstwa Finansów. Próbował on przekupić szwajcarskich bankowców, aby wydali mu listę brytyjskich obywateli,... 42
  • Chińska grypa 24 lip 2005 Chiny produkują, Ameryka kupuje, świat boi się kryzysu Między Stanami Zjednoczonymi a Chinami toczy się wielka gra zatytułowana "Kto pierwszy spanikuje we wzajemnych stosunkach gospodarczych". Jej wynik może być poważniejszy w... 46
  • Czysta amerykańska 24 lip 2005 W bitwie o polski, czwarty na świecie rynek wódka leje się strumieniami Prawie co piąta butelka żubrówki, absolwenta, Sobieskiego, bolsa czy luksusowej, którą kupujemy w sklepach, dociera do nich z hurtowni należących do spółki Amerykanina Williama V. Careya, niegdysiejszego... 48
  • Hellena kaliska 24 lip 2005 Hellenę utopił niezatapialny właściciel Niezatapialny - mówiono przez piętnaście lat w Kaliszu o właścicielu Helleny Zenonie Sroczyńskim (38. na liście 100 najbogatszych Polaków "Wprost"). Kilka tygodni temu niezatapialny gdzieś zniknął. Znajomym miał powiedzieć, że jedzie za... 51
  • 2 x 2 = 4 - Mądry świat biznesu 24 lip 2005 Polskiemu biznesowi należy się superdyplom za zaufanie do stabilności polskiej gospodarki Obserwujemy ostatnio niezwykle ciekawą odwrotnie proporcjonalną zależność. Im niższa jest jakość pracy parlamentu i rządu, im większy jest bałagan w światku politycznym, tym większy... 52
  • Supersam 24 lip 2005 54
  • Modny Nowy Świat 24 lip 2005 Kolekcje 46 projektantów mody pokazano na warszawskim Nowym Świecie 10 lipca podczas Warsaw Fashion Street, pierwszej tego typu imprezy w Polsce. Swoje kreacje przedstawili m.in. popularny w Kalifornii Michał Starost, Łucja Wojtala,... 54
  • Zapach arbuza 24 lip 2005 Sportowe perfumy i wody kolońskie do całodniowego użytku przestają mieć uniwersalny, orzeźwiający zapach z dominującą nutą morską lub leśną. Najmodniejszym obecnie trendem są wyciągi i ekstrakty z owoców. W nowej kolekcji damskich... 54
  • Auto na korki 24 lip 2005 Ograniczenia ruchu samochodowego w centrach europejskich metropolii, takich jak Londyn czy Ateny, wprowadzone, by zmniejszyć korki, nakręcają koniunkturę na małe samochody. Jednym z najmniejszych aut dostępnych na rynku (zaledwie 3,43 m... 54
  • Tourminator - Lance Armstrong 24 lip 2005 Lance Armstrong jest silny, ponadprzeciętnie inteligentny i znakomicie zorganizowany - niczym amerykański generał Armstrong? - Oczywiście to ten kolarz - tak odpowiada ośmiu na dziesięciu Amerykanów. Lance Armstrong jest bardziej znany niż Neil Armstrong, pierwszy człowiek,... 56
  • Miasteczko w mieście 24 lip 2005 Nowe miasta przywracają ład przestrzenny i zabudowę na miarę przechodnia, a nie maszyny pędzącej wśród innych maszyn Miasteczko Wilanów nie przypomina tradycyjnych miasteczek z kościołem, ratuszem i rynkiem. Nowa wielka inwestycja Warszawy sąsiaduje z pałacem Jana III... 60
  • Królestwo orchidei 24 lip 2005 10 miejsc, które musisz zobaczyć - Budrewicz odkrywa Sikkim W tym dziwnym, ukrytym w górach kraju podstawą przemieszczania się ludzi i towarów jest jak przed tysiącleciem transport juczny. Zważywszy na skalę, cywilizacyjny poziom i miliardową ludność Indii, których prowincją... 63
  • Anioły stróże Fuehrera 24 lip 2005 Hitler musi żyć - rozkazał Stalin generałowi Sudopłatowowi na początku 1943 r. Hitler wyszedł z zamachu bez szwanku, z niewielkimi obrażeniami. Jedynie trochę poparzony i pokłuty dębowymi drzazgami wielkiego stołu, nad którym się pochylał w momencie wybuchu. Właśnie utkwił... 66
  • Know how 24 lip 2005 Przyprawa na czerniaka Żółty barwnik nadający charakterystyczny kolor przyprawie curry i musztardzie może wkrótce znaleźć zastosowanie w onkologii. Kurkumina, znana z właściwości przeciwutleniających i przeciwzapalnych,... 70
  • Toksyczna ekologia 24 lip 2005 "Zielona energetyka" niszczy środowisko! Najlepszymi sposobami pozyskiwania "zielonej energii" ekolodzy okrzyknęli elektrownie wiatrowe i wodne. W Europie, poza niektórymi wybrzeżami morskimi, właściwie nie ma rejonów, w których wieją na tyle silne wiatry, by budowa wiatraków... 72
  • Zastrzyk Gatesa 24 lip 2005 Koniec AIDS, malarii i gruźlicy? Gdy w 1998 r. Bill Gates przekazał 100 mln dolarów na szczepionki dla dzieci z krajów rozwijających się, zarzucano mu, że próbuje poprawić mocno nadszarpnięty wizerunek Microsoftu. Okazało się, że nie był to tylko kaprys miliardera. W ciągu... 76
  • Erupcja zagłady 24 lip 2005 Drzemiące superwulkany zagrażają całej cywilizacji W południe w Pompejach zapadł mrok, a potem noc, ale gęstsza niż noc zwykła i o wiele bardziej gorąca, absolutnie czarna, taka, jaka panuje w szczelnie zamkniętej komnacie. Ciemności rozświetlały tylko błyskawice oraz blask... 78
  • Bez granic 24 lip 2005 Mięśnie gubernatora Arnold Schwarzenegger, gubernator Kalifornii i gwiazda kina, od kilku lat jest także konsultantem magazynów przeznaczonych dla kulturystów. Rocznie zarabia na tym milion dolarów. Schwarzenegger ma... 80
  • Eurodżihad 24 lip 2005 W krajach Unii Europejskiej mieszka 20 mln muzułmanów, co stanowi 5 proc. mieszkańców UE Bez wychowanych i wyszkolonych w Europie terrorystów samobójców nie byłoby nie tylko zamachów w Londynie i Madrycie, ale i 11 września w Nowym Jorku oraz Waszyngtonie. Po wybuchu bomb w... 82
  • Trzecia wojna światowa 24 lip 2005 Krew będzie się lała, póki istnieją dyktatury i państwa totalitarne Albert Einstein miał powiedzieć, że nie wie, jak będzie wyglądała III wojna światowa, lecz wie, że czwarta odbędzie się na kije i maczugi. Finał tej trzeciej może być dla nas straszny. Terroryści nie mają... 86
  • Pluton ajatollahów 24 lip 2005 Iranu nie trzeba atakować, wystarczy podzielić Z punktu widzenia bezpieczeństwa międzynarodowego nie ma znaczenia, kto jest prezydentem Iranu, ponieważ kurs polityki i tak wytyczają ajatollah Ali Chamenei, najwyższy duchowy przywódca, i 12-osobowa Rada Strażników Rewolucji... 88
  • Do zobaczenia w Aszkelonie 24 lip 2005 Przez siedem dni w izraelskim miasteczku nad Morzem Śródziemnym królowała polska piosenka Gdy sekretarz stanu USA William Rogers zmuszał Żydów w latach 70. do oddania Arabom wszystkich terenów zdobytych w wojnie sześciodniowej, Andrzej K., wygnany z Polski podczas... 92
  • Menu 24 lip 2005 KRÓTKO PO WOLSKU Lokale zastępcze Co pewien czas w mediach podnosi się wrzawa na temat eksmisji lokatorów. Pełno w niej samotnych matek lub emerytów, którzy zostają wyrzuceni na bruk, a konkretnie do lokali... 94
  • Recenzje 24 lip 2005 96
  • Bach z Dębskim 24 lip 2005 Wszyscy wiedzą, że nie ma muzyki klasycznej i rozrywkowej, lecz tylko dobra i zła. Lecz dzięki wspólnemu albumowi Adama Klocka i Leszka Możdżera można się o tym przekonać na własne uszy. Zestawienie "świętego" Bacha z... 96
  • Krzyżacy, nuda i besserwisser 24 lip 2005 Urodziłem się w mieście z wielkim zamkiem krzyżackim. I choć wychowałem się już w zupełnie innym mieście, to w domu z widokiem na, jakżeby inaczej, zamek krzyżacki. Ze szkoły do ruin było blisko, a że Krzyżaków w nich od jakiegoś... 96
  • Romantyczna breja 24 lip 2005 Honorowego Oscara, odcisku dłoni na chodniku sławy i pomnika w Hollywood wart będzie ten, kto wreszcie odrąbie na dobre odrastające bez końca łby hydry o nazwie "komedia romantyczna". Czasy, gdy kręciło się błyskotliwe komedie... 96
  • Lolita po włosku 24 lip 2005 Czternastoletnia Melissa pochodzi z dobrego włoskiego domu, na co dzień słucha muzyki klasycznej oraz oddaje się masturbacji, podziwiając w lustrze swe apetyczne ciało. Gdy poznajemy ją upalnego lipcowego dnia (wtedy właśnie zaczyna... 96
  • Kwasoholicy 24 lip 2005 W Liverpoolu ożył duch generacji LSD Cała generacja się wtedy nastroiła, pobudziła, przeżyła euforię, a potem wielu odpadło i znalazło się na marginesie społeczeństwa. A wszystko to głównie pod wpływem zmieniającego percepcję narkotyku LSD, opartego na kwasie lizergowym.... 98
  • Blues Pana Tadeusza 24 lip 2005 Rockowa muzyka Breakoutu znokautowała ugrzeczniony polski big beat Nagrałem dwadzieścia kilka albumów i pewnie jeszcze trochę nagram, żebym miał czego na emeryturze słuchać. Bo moja muzyka bardziej mi pasuje niż innych wykonawców - mówi Tadeusz Nalepa. Krótko ostrzyżony,... 100
  • Kod Dana Browna 24 lip 2005 Po "Kodzie Leonarda", legendzie o Marii Magdalenie jako prawowitej żonie Jezusa, Dan Brown pisze powieść o spisku masońskim To dzięki niemu setki tysięcy turystów podążają do konwentu Santa Maria delle Grazie w Mediolanie, w którego refektarzu znajduje się namalowany temperą... 102
  • Ueorgan Ludu 24 lip 2005 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 29 (144) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 18 lipca 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Faworytem wyborów nieznany wcześniej rolnik z... 105
  • Skibą w mur - Nowe komedie 24 lip 2005 Przez wspólne ciemne interesy księdza i czerwonych wierni siedzą w kościele na plażowych leżakach W Gdańsku, "mieście, w którym wszystko się zaczęło", czyli w stolicy etosowego styropianu, sprytny ksiądz do spółki z byłym cenzorem i byłym ubekiem zakładają kościelne... 106