Francjo, adieu

Francjo, adieu

Dodano:   /  Zmieniono: 
Powoli, lecz systematycznie francuskie imperium w Afryce zanika W dawnych francuskich i belgijskich koloniach w Afryce coraz rzadziej na powitanie można usłyszeć "bonjour". Ludzie witają się angielskim "hello". To nie tylko kwestia mody - w wielu wypadkach używanie angielskiego to kwestia życia i śmierci.
 - Zmiana językowa może się okazać największą i najsilniej wpływającą na przemiany cywilizacyjno-polityczne ze wszystkich, które ostatnio zachodzą w Afryce - uważa prof. Mamadou Diouf, wykładający historię Afryki na University of Michigan w Ann Arbor.

Język fortuny
Od tego, czy kongijski ksiądz Richard Diroma zdoła dokładnie wytłumaczyć żołnierzom ONZ, gdzie grasują uzbrojone bojówki, zależy los jego i jego wiernych. Tylko że pochodzący z sześciu afrykańskich państw żołnierze stacjonujący w Kongu nie mówią po francusku w przeciwieństwie do księdza i jego podopiecznych. - Dlatego codziennie Diroma wkuwa angielskie czasowniki. I w zapale nauczenia się tego języka nie jest odosobniony - uważa Abraham McLaughlin, reporter ABC News, który spotkał ks. Diromę w Bunii na północy Konga.
McLaughlin twierdzi, że mieszkańcy tego miasta chcą używać angielskiego również z bardziej prozaicznych powodów. Dla 30-letniego Johna Kabaseke, tłumacza przy ONZ, znajomość tego języka oznacza 300 dolarów miesięcznie - pensję astronomiczną jak na kongijskie warunki. - Dla mnie to język fortuny! - mówi Kabaseke. Marie-Therese Djoza z Bunii może jechać ponad 2 tys. km do szpitala w Kinszasie, stolicy Konga, ale łatwiej jest jej pokonać 400 km do ugandyjskiej Kampali. Tam lekarze są anglojęzyczni, dlatego Djoza spędza popołudnia w tej samej klasie co ksiądz Diroma.
Podobnie dzieje się w innych dawnych koloniach francuskich. - Angielski u nas, tak jak na całym świecie, jest postrzegany jako język możliwości i biznesu - uważa Debra Spitulnik z Uniwersytetu Zambii w Lusace. - Ale w niektórych państwach afrykańskich używanie angielskiego to także wyraz złości na politykę Paryża.

Francuzka dla każdego
Niedawno angielski stał się językiem urzędowym w tradycyjnie francuskojęzycznej Rwandzie. Większość jej mieszkańców uważa, że Francuzi są współodpowiedzialni za ludobójstwo w 1994 r. Wyraz temu dał prezydent Paul Kagame podczas ubiegłorocznej uroczystości ku czci ofiar masakry. W przemówieniu - wygłoszonym oczywiście po angielsku - przypomniał, że Francuzi zorganizowali wprawdzie operację humanitarną Turqoise, w której ramach opanowali czwartą część kraju, tworząc strefę bezpieczeństwa, ale właśnie podczas tej akcji pomagali zbrodniarzom z plemienia Hutu.
Podobnie jak Rwandyjczycy złość na politykę Paryża wyrazili mieszkańcy innej dawnej kolonii francuskiej - Wybrzeża Kości Słoniowej. Rok temu francuskie wojska próbowały tam interweniować, by zapobiec wyprawie oddziałów prezydenta Laurenta Gbagbo przeciw rebeliantom z północy kraju. W odwecie Gbagbo rozkazał bojówkom narodowej partii Młodzi Patrioci ruszyć na dzielnice Francuzów w Abidżanie. Pod hasłem "Po jednej Francuzce dla każdego" rozpoczęła się akcja podpalania i rabowania francuskich willi oraz gwałcenia białych kobiet. Jednocześnie Gbagbo oskarżył Paryż o "interwencję na wzór sowieckiej inwazji na Czechosłowację w 1968 r.". Wkrótce z Wybrzeża Kości Słoniowej uciekła ponad połowa z mieszkających tam 14 tys. Francuzów. Dziś na domach, gdzie mieszkali, znajdują się graffiti: "USA is better". Amerykański biznes - dotychczas niemal nieobecny - kwitnie.
Żal do Paryża mają też Kongijczycy, choćby za zorganizowaną przez UE pod dowództwem Francuzów misję, która miała zapobiec rzeziom plemiennym. - Nie zapobiegła. Kongijczycy liczyli też na pomoc Francuzów, gdy rządził nimi reżim Mobutu Sese Seko, największego złodzieja w historii Afryki. Działanie nie leżało w interesie Francji, więc dawni kolonizatorzy nie kiwnęli palcem - mówi dr Peter Kagwanja, dyrektor departamentu Afryki Południowej w organizacji The International Crisis Group. - We francuskiej polityce wobec Afryki za wiele było gadania, za mało działania - uważa z kolei prof. Philippe Ndjalo z Instytutu Pedagogiki w Bunii.
W Senegalu, który uzyskał niepodległość od Francji w 1960 r., na razie jedynie wśród elit zaczyna dominować angielski. Młodzież z bogatych domów zamiast studiować na paryskej Sorbonie, wybiera edukację w USA. Powód? Od kiedy prezydent Abdoulaye Wade obiecał, że pomoże Amerykanom w wojnie z terroryzmem, Waszyngton uruchomił hojny program pomocowy. Latem tego roku sekretarz stanu Condoleezza Rice podczas wizyty w Dakarze poinformowała, że USA w ramach African Growth and Opportunity Act przekażą państwom Afryki Zachodniej milion dolarów, głównie na poprawę bezpieczeństwa i rozbudowę infrastruktury. Lwią część tej kwoty dostanie Senegal. - Ludzie widzą, że Amerykanie w kilka miesięcy zrobili dla nich więcej niż Francuzi w ciągu kilkudziesięciu lat - mówi Moumar Gue`ye z wydawanego w Dakarze dziennika "Le Soleil". Podobnie jak w Senegalu wygląda sytuacja w dawnej francuskiej kolonii Dżibuti, gdzie w ramach zwalczania terroryzmu Waszyngton stworzył bazę wojskową, w której stacjonuje około 2 tys. żołnierzy. - Powoli, ale systematycznie, francuskie imperium w Afryce przestaje istnieć - uważa Peter Kagwanja.

To nie park rozrywki
Paryż nie zamierza się wycofywać bez walki. W lutym Jacques Chirac ostrzegł anglojęzycznych przywódców afrykańskich, że nie powinni się mieszać w "sprawy frankofońskie". Prezydent RPA Thabo Mbeki, który mediował na Wybrzeżu Kości Słoniowej, usłyszał od Chiraca: "Afryka Zachodnia jest Afryką Zachodnią. I ma swoją specyfikę. Nie powinniście o tym zapominać". "Francja to jeszcze nie muzeum ani park rozrywki. Nie jest skazana na upadek. Musimy odzyskać swoją przyszłość" - przekonywał z kolei rodaków Nicolas Sarkozy, francuski minister spraw wewnętrznych i niemal pewny następca Chiraca. Podczas niedawnego szczytu Afryki w Paryżu Francja przedstawiła program pomocowy dla tego kontynentu, głównie dla swoich dawnych kolonii, który ma być finansowany m.in. z podatku od biletów lotniczych w UE.
Zwykle w państwach, gdzie odchodzi się od używania języka francuskiego, chodzi o względy praktyczne, takie jak możliwość swobodnego porozumiewania się. Dla większości francuskojęzycznych Afrykańczyków używanie angielskiego to otwarcie się na inne państwa kontynentu. A to buduje tożsamość. Francuski staje się niepraktyczny. Francja musi odejść wraz z nim.
Więcej możesz przeczytać w 38/2005 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 38/2005 (1190)

  • Na stronie 25 wrz 2005 Zawrzyjmy z władzami firmy Polska kontrakt - im szybsze tempo wzrostu PKB, tym wyższe premie dla rządzących Jeśli my, wyborcy, jesteśmy akcjonariuszami spółki Polska, a prezydent, posłowie i senatorowie - radą nadzorczą tej spółki, rząd zaś - jej zarządem, to zawrzyjmy umowę. 3
  • Skaner 25 wrz 2005 SKANER - POLSKA PRYWATYZACJA PZU do kosza? Unieważnianie umów między rządami a prywatnymi inwestorami nie należy na świecie do rzadkości. Tak też może być z umową sprzedaży PZU. - W czerwcu 2005 r. rząd Julii Tymoszenko... 8
  • Dossier 25 wrz 2005 LESZEK MILLER były premier, poseł SLD "Wolałbym, żeby Roman Giertych był nieboszczykiem niż grabarzem" TVN 24 ANDRZEJ CELIŃSKI poseł SDPL "Może zostanę kloszardem" "Super Express" JAN ROKITA lider Platformy... 9
  • Sawka czatuje 25 wrz 2005 10
  • Kadry 25 wrz 2005 11
  • Playback 25 wrz 2005 14
  • Poczta 25 wrz 2005 Zwyklaki show Gratuluję pani Martynie Wojciechowskiej złapania, a raczej trzymania anakondy, pokonania jedną ręką kambodżańskich smoków, tudzież innych podobnych wyczynów. Tylko co z tego wynika? Ja z moim mężem... 14
  • Ryba po polsku - Opoka rynsztoka 25 wrz 2005 Tu nie pomogą zaklęcia, bicie w tam-tamy, kadzidło i woda prasowa. Tu potrzebna jest melioracja Jeszcze nie było wyborów. Jeszcze prawica nie doszła do władzy, jeszcze Platforma Obywatelska i PiS nie wprowadziły faszyzmu, sądów doraźnych i egzekucji publicznych. Jeszcze w... 15
  • Z życia koalicji 25 wrz 2005 NO I CIMOSZEWICZ ZREZYGNOWAŁ. Ale spokojnie. Obstawiamy, że wkrótce zrezygnuje z rezygnacji i znów będzie kandydował, a sondaże mogą mu skoczyć. Wystarczy, że Naród wyśle 200 tysięcy listów i Włodek... 16
  • Z życia opozycji 25 wrz 2005 UFFFF... W KOŃCU LECH KACZYŃSKI wydusił z siebie przeprosiny dla Lecha Wałęsy. Niby zwykła grzeczność, ale może być to problem dla Radia Maryja, które wszak popiera kandydaturę prezydenta Warszawy. Bo przecież radio owo głosi,... 17
  • Nałęcz - Poselskie Termopile 25 wrz 2005 300 parlamentarzystów II Rzeczypospolitej oddało życie za ojczyznę 18
  • Fotoplastykon 25 wrz 2005 © H. Sawka (www.przyssawka.pl) 19
  • Nigdy mi nie odbija 25 wrz 2005 Rozmowa z DONALDEM TUSKIEM, liderem PO, kandydatem na prezydenta RP 20
  • Ruch Tuska 25 wrz 2005 To najbardziej amerykańcsy z Polaków zafundują Polsce pożegnanie z III RP, czyli prawdziwy koniec PRL Nadchodzi czas radykalnej wymiany rządzących ugrupowań. Prawica (PO i PiS) zdobędzie najprawdopodobniej większość, która zapewni jej możliwość zmiany konstytucji. Ta... 24
  • Lider z sąsiedztwa 25 wrz 2005 Tusk nie mógł liczyć na układy, jakie miał ojciec Włodzimierza Cimoszewicza - oficer Informacji Wojskowej - czy Marka Borowskiego - redaktor naczelny "Życia Warszawy" Donalda Tuska mało kto traktował poważnie. Zwłaszcza publicyści i inni politycy. Opinia o nim była mniej... 30
  • Kłamstwo Cimoszewicza 25 wrz 2005 Włodzimierz Cimoszewicz przeprowadził ponad 40, a nie 8 transakcji giełdowych Politykom wybacza się różne grzeszki, ale nie kłamstwo i trwanie w tym kłamstwie. Kłamstwo w błahej sprawie obyczajowej, jaką był seks oralny z Monicą Lewinsky, o mało nie skończyło się dla Billa... 34
  • Giełda 25 wrz 2005 HOSSA ŚWIAT Skype na eBayu 2,6 mld USD zapłaci eBay, największy na świecie internetowy serwis aukcyjny, za Skype Technologies - twórcę aplikacji do telefonicznych rozmów przez Internet. Łączny koszt transakcji (jeśli Skype... 38
  • Urna z kasą 25 wrz 2005 Tylko w zetatyzowanej Europie podatnicy dodują partie polityczne Angielski historyk Matt Badcock przedstawił ostatnio wyliczenia kosztów brytyjskich kampanii wyborczych, poczynając od XIX wieku. Jak wynika z tych danych, najdroższe w cenach obecnych, bo kosztujące 100 mln... 40
  • Książęca Street 25 wrz 2005 Co trzeci Polak gra na giełdzie Amerykanin Warren Buffett, drugi najbogatszy człowiek świata, pierwsze pięć centów zysku wypracował ponoć, mając sześć lat: odsprzedał kolegom kilka butelek coca-coli, które nabył wcześniej w sklepie swego dziadka. 46
  • Niemiecka kuracja wstrząsowa 25 wrz 2005 Paul Kirchhof - ostatnia nadzieja niemieckiej gospodarki Gdyby Niemcy zdecydowały się na wprowadzenie planu Paula Kirchhofa, w ciągu kilkunastu miesięcy znów stałyby się tygrysem Europy, takim jak w epoce Ludwiga Erharda. Jego plan jest wręcz banalny - proste i niskie... 52
  • Gazociąg carycy Katarzyny 25 wrz 2005 Gazociąg północny to próba przesunięcia granicy rosyjsko-niemieckiej na zachód od Polski Gazociąg, który pod patronatem prezydenta Władimira Putina i kanclerza Gerharda Schroedera chcą wybudować na dnie Morza Bałtyckiego rosyjski Gazprom i niemieckie spółki, w Polsce doczekał... 54
  • Załatwione odmownie - Rzeczpospolita biurokracka 25 wrz 2005 Biurokracja zagłodzona, mająca znacznie mniejsze uprawnienia decyzyjne, będzie działać uczciwiej i sprawniej Nasz stosunek do biurokracji powoli staje się czymś w rodzaju pełnej wrogości rezygnacji. Uważamy zazwyczaj, że niewiele da się w tej sprawie zrobić. Z biurokracją... 56
  • Supersam 25 wrz 2005 58
  • Yaris na kolana 25 wrz 2005 Yaris pierwszej generacji pojawił się w 1999 r. Zaraz po debiucie zdobył w Japonii i Europie tytuł samochodu roku oraz najwyższe oceny w testach zderzeniowych EURO NCAP wśród samochodów małych. Podczas targów we Frankfurcie Toyota... 58
  • Futrzany przepych 25 wrz 2005 Najnowsza kolekcja na sezon jesienno-zimowy firmy Hexeline to propozycja dla kobiet ceniących przepych i wrażenie kosztowności stroju. Skórzane kurtki wyzywająco ozdobiono futrem z lisa i królika, a dekoracją płaszczy są elementy z futra... 58
  • Mały pojemny walkman 25 wrz 2005 Nowy network walkman NW-HD5 to jeden z najmniejszych odtwarzaczy o niebywale dużej pojemności (zmieści średnio 13 tys. utworów, czas pracy do 40 godzin). Twardy dysk HD5 (aż 20 GB, w serii limitowanej - 30 GB) poza muzyką pozwala... 58
  • Luksus z pomp(k)ą 25 wrz 2005 Esencją luksusu nazywają swoje dzieło projektanci perfum J. Del Pozo in Black. Przestarzały minimalizm formy i materiału zastąpiono tu czarnym nieprzejrzystym szkłem i chromowaną podstawą, na której spoczywa kula. Zapach o nucie... 58
  • Wściekła z Florencji 25 wrz 2005 Pisząc z potrzeby obywatelskiej, stajesz się dzieckiem, które w bajce braci Grimm krzyczy na dworaków: "Król jest nagi!" - to motto Oriany Fallaci Spotkanie Oriany Fallaci z papieżem Benedyktem XVI było utrzymywane w największej tajemnicy. Nawet jej siostra Paola była... 60
  • Sukces w kratkę 25 wrz 2005 Dom mody Burberry, symbol Brytanii, wchodzi do Polski Nie wychodzimy na spacery bez naszego Burberry`ego - zapewnia królowa popu Madonna, od kilku lat mieszkająca w Wielkiej Brytanii. I chwali się, że także jej córka Lourdes nosi płaszczyki z podszewką w... 64
  • Wjazd smoka 25 wrz 2005 Koreańscy producenci aut uciekają do Europy przed chińską konkurencją Najważniejszy podczas salonu samochodowego we Frankfurcie był Dieter Zetsche. Nic dziwnego, skoro przejmuje on kierowanie firmą DaimlerChrysler z rąk Jurgena Schremppa. Ale najbardziej dziennikarze... 68
  • Tour de wycieczka 25 wrz 2005 Imprezą wyścigopodobną jest wychwalany pod niebiosa Tour de Pologne Jest tylko jeden taki wyścig na świecie. Najlepszy zapowiadany w Tour de Pologne kolarz Aleksander Winokurow gubi paszport i nie przyjeżdża. Najlepszy sprinter Stuart O`Grady znika bez wieści. Najlepsze... 70
  • Piąta strefa 25 wrz 2005 Po wojnie Niemcy były okupowane przez Amerykanów, Rosjan, Brytyjczyków, Francuzów i... Polaków Lwów - ta nazwa w 1945 roku drażniła nie tylko Sowietów. Po konferencji jałtańskiej miasto "Semper Fidelis" przypadło Stalinowi. Polacy, którzy w 1945 roku otrzymali strefę... 72
  • Know-how 25 wrz 2005 Zaraza z nietoperzy Wiadomo już, skąd pochodził wirus odpowiedzialny za epidemię SARS. Niektórzy specjaliści twierdzili, że został wyprodukowany w laboratorium jako broń biologiczna. Analizy genetyczne wykazały jednak, że podobny... 76
  • Horoskop zdrowia 25 wrz 2005 Dzieci urodzone jesienią mają lepsze wyniki w nauce, są zdrowsze i dłużej żyją Lekarz, który nie ma wiedzy astrologicznej, nie ma prawa nazywać siebie lekarzem - twierdził Hipokrates. Do dziś nie znaleziono jednak żadnych dowodów na to, że układ gwiazd, planet czy ich... 78
  • Nos na choroby 25 wrz 2005 Gruźlicę, ospę i cukrzycę, a nawet nowotwory można rozpoznać po zapachu Starożytni chińscy medycy wiedzieli, że zakażona bakteriami ślina ma zapach zgnilizny. Hipokrates rozpoznawał cukrzycę, wyczuwając w oddechu chorego woń owoców, a choroby wątroby wykrywał po zapachu... 82
  • Pożeracze zabytków 25 wrz 2005 Nie będzie sfinksa, piramid ani Wielkiego Chińskiego Muru! Terakotowa armia pogrzebana ponad 2 tys. lat temu wraz z cesarzem z dynastii Qin Shi Huangdi była jednym z największych odkryć archeologicznych XX wieku. Dziś posągi strażników chińskiego władcy potrzebują ochrony. Na... 84
  • Bez granic 25 wrz 2005 Kłopoty z dyplomacją Dyplomacja to nie tylko przyjemności. George W. Bush podczas historycznego szczytu ONZ w Nowym Jorku musiał nagle skorzystać z toalety. Kłopot w tym, że tak ważny przywódca nie może sobie ot tak odejść od... 86
  • Cztery pogrzeby i wesele 25 wrz 2005 W polityce zagranicznej po epoce Kwaśniewskiego i Cimoszewicza nie zostało już nic do zepsucia Zbudował sobie piedestał z nagrobka własnej polityki" - tym cytatem z Cata-Mackiewicza można spuentować dziesięciolecie polityki zagranicznej Aleksandra Kwaśniewskiego. W minionym... 88
  • ORIENTacja USA 25 wrz 2005 Ameryka uznała Azję za strefę swoich podstawowych interesów polity cznych i ekonomicznych W 1918 r. Oswald Spengler wydał historiozoficzne dzieło zatytułowane "Zmierzch Zachodu". Wbrew modnym w tych czasach poglądom na temat ciągłego dążenia ludzkości ku najbardziej... 92
  • Shikaku Koizumiego 25 wrz 2005 Dzięki Koizumiemu japońska gospodarka i polityka wychodzą z 15-letniego zastoju Zniszczyć partię po to, by odniosła największy od lat triumf, to sztuka wykraczająca poza granice politycznej akrobacji. Premier Japonii Junichiro Koizumi, który w wyborach 11 września wystartował... 96
  • Francjo, adieu 25 wrz 2005 Powoli, lecz systematycznie francuskie imperium w Afryce zanika W dawnych francuskich i belgijskich koloniach w Afryce coraz rzadziej na powitanie można usłyszeć "bonjour". Ludzie witają się angielskim "hello". To nie tylko kwestia mody - w wielu wypadkach używanie... 98
  • Menu 25 wrz 2005 KRAJ Henryk Tomaszewski (1914-2005) Zawsze trudno się było zdecydować, czy kochało się go za mistrzostwo w sztuce, czy za fantastyczne poczucie humoru, niebanalny, ciepły sposób bycia. Jego dowcip, często błyskawiczna riposta,... 100
  • Recenzje 25 wrz 2005 102
  • Piękna i posępna 25 wrz 2005 **** Blada twarz, ostre rysy, wielkie oczy - z taką urodą Joan Crawford mogła grać tylko kobiety fatalne, nieszczęśliwe lub unieszczęśliwiające innych. Wychodziło jej to tym lepiej, że także poza ekranem nie chciała ani nie umiała... 102
  • Linda, Świetliki i kurwy 25 wrz 2005 ***** Długo oczekiwana płyta Świetlików (na rynku pojawi się 26 września) jest wspólnym dzieckiem Bogusława Lindy i legendarnej krakowskiej formacji. Ponad rok trwała praca nad tym pełnym humoru i nostalgicznych klimatów albumem.... 102
  • Skansen Europa 25 wrz 2005 ***"Europa zamienia się w butik z dobrymi serami, winem i pizzą, który - jako ciekawostkę i historyczną pamiątkę - lubią odwiedzać Amerykanie i ludzie z Dalekiego Wschodu" - tak w swojej nowej książce Jan Maria Jackowski... 102
  • Stępione żądło 25 wrz 2005 Kariera Stinga jest sumą autentycznego talentu, cynicznej kalkulacji i sybarytyzmu W świecie popkultury często zaciera się granica między tymi, którzy stawiają kamienie milowe, a tymi, którzy między tymi kamieniami wstawiają kamyczki. Jakkolwiek efektownie byłyby one zdobne,... 104
  • Ucieczka z utopii 25 wrz 2005 Żywych trupów nie wymyślił George A. Romero, tak jak "Matriksa" nie wymyślili bracia Wachowscy Koniec filmowego duetu braci Wachowskich. Larry i Andy nie wyreżyserowali już swego nowego filmu "V jak vendetta". Napisali tylko do niego scenariusz, oparty na kultowym komiksie... 108
  • Piękni degeneraci 25 wrz 2005 Dzieła twórców określanych niegdyś mianem "zdegenerowanych" biją dziś aukcyjne rekordy Zwyrodnialcami nazywał Joseph Goebbels awangardowych artystów. Pierwszy propagandysta Hitlera szczególnie brzydził się twórcami żydowskiego pochodzenia. W opinii hitlerowców, zwyrodnialcy... 110
  • UEorgan Ludu 25 wrz 2005 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 38(153) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 19 września 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza WYCOFUJE SIĘ I OSKARŻA Rezygnuję z dalszej... 112
  • Skibą w mur - Nowe szatańskie wersety 25 wrz 2005 Z księdzem Henrykiem Jankowskim mam duży problem - to ekscentryczny bohater mojej młodości W 1988 r. ukazała się w Wielkiej Brytanii książka Salmana Rushdiego "Szatańskie wersety". W opinii fundamentalistów islamskich obraża ona islam i Mahometa, a sam autor zasługuje na... 114