Młodzi do śmierci

Młodzi do śmierci

Młodzi starzy mogą uratować bogate kraje od bankructwa
młodziPrzecież jestem ciągle młody - mówi 84-letni Ludwik Jerzy Kern, pisarz, poeta, satyryk. - Nie umiem bezczynnie czekać na śmierć. Dlatego wciąż pracuję i dzięki temu nadal czuję się młodo - twierdzi 81-letni reżyser Adam Hanuszkiewicz, dyrektor Teatru Nowego w Warszawie.
- Życie jest cudowne. Ciągle czemuś się dziwię, ciągle coś mnie zaskakuje - opowiada 67-letnia piosenkarka Halina Kunicka. Koncertami promuje właśnie książkę "Przejazdem przez życie... Kroniki rodzinne" napisaną przez jej 76-letniego męża Lucjana Kydryńskiego. Z powodów metrykalnych Kern, Hanuszkiewicz, Kunicka czy Kydryński powinni zażywać spokoju starości. Tymczasem mentalnie i fizycznie są młodzi, bo są intelektualnie sprawni, pracy poświęcają nie mniej czasu niż młodzi, mają wciąż nowe pomysły i chcą się rozwijać. Chcą być młodzi do śmierci. Jak Sam Walton, założyciel Wal-Martu - największej sieci supermarketów na świecie. Kiedy miał 84 lata, spytano go, kiedy przestanie pracować. "Nigdy" - odpowiedział Walton.

Klątwa Bismarcka
Do tak zwanego wieku emerytalnego zbliżają się obecnie pierwsze roczniki powojennego szczytu demograficznego - pokolenia babyboomers, w którego słowniku nie ma słowa "starość". Tak się składa, że młodość, witalność, aktywność i kreatywność - nawet w zaawansowanym wieku - nie zależą już od metryki. Rynek coraz bardziej premiuje młodość ducha, aktywność i kreatywność niezależnie od wieku metrykalnego. Dopiero teraz osoby mające więcej niż 65 lat uwalniają się od klątwy Bismarcka. Bo kiedy w 1891 r. Otto von Bismarck ustalał wiek emerytalny w niemieckim systemie ubezpieczeń społecznych na 65 lat, przeciętny Niemiec dożywał niespełna 45 lat. Dzisiaj odpowiadałoby to sytuacji, w której emerytura przysługuje tym, którzy ukończyli 95 lat. Starym nie jest dziś w żadnym razie sześćdziesięciokilkulatek. Sondaż brytyjskiej firmy Demos wykazał, że za ludzi starych babyboomers uważają dopiero osiemdziesięciolatków.
54 proc. osób, które powinny już być na emeryturze, interesuje się najnowszymi zdobyczmi techniki, 47 proc. regularnie używa komórek i internetu. Jak zauważyli John W. Rowe i Robert Kahn, autorzy książki "Successful Aging", jedynie co dwudziesta osoba w podeszłym wieku (powyżej 75 lat) cierpi na poważne schorzenia.

Kult starości - kult młodości
W 1900 r. osoby poniżej 18. roku życia stanowiły 40 proc. społeczeństwa, więc młodość nie była niczym wyjątkowym. Odwrotnie niż starość. Jeszcze na przełomie XIX i XX wieku zaledwie 7 proc. ludzi dożywało sześćdziesiątki, więc siwe włosy wzbudzały respekt, będąc synonimem wiedzy, mądrości życiowej, a także powodzenia i bogactwa gromadzonego przez całe życie. Socjologowie Giovanni Levi i Jean-Claude Schmitt, autorzy książki "Historia młodzieży na Zachodzie", dowodzą, że przełom w podejściu do młodości - jako witalności, sprawności i świeżości - nastąpił w faszystowskich Włoszech Benito Mussoliniego, a potem w Niemczech Hitlera. Apoteozą tak pojmowanej młodości był dokument Leni Riefenstahl "Olimpiada", w którym obiektem podziwu stało się ciało młodego atlety. Tacy młodzi ludzie mieli podbijać świat. Starość i niedołężność zaczęto kojarzyć z czymś niestosownym, co nie służy ani państwu, ani narodowi. Stąd pomysły i praktyka eliminowania ludzi starych i niedołężnych.
Na początku XIX wieku mieszkańcy zachodniej Europy żyli przeciętnie niecałe 40 lat. Przełom w długości życia nastąpił najpierw w Wielkiej Brytanii w 1838 r. (a potem w innych krajach Zachodu). Wtedy zaczęto w tym kraju kontrolować jakość wody pitnej. Okazało się, że poprzez wodę roznoszone są choroby odpowiedzialne za większość zgonów. Na wydłużenie się życia wpływał także rozwój medycyny (m.in. pojawienie się szczepionek i antybiotyków) i edukacji. W 1900 r. średnia długość życia mężczyzny wynosiła już 48, a kobiety 51 lat. Między 1900 r. a 1950 r. przeciętna długość życia zwiększyła się o 20 lat. W latach 50. XX wieku pięćdziesięciolatkowie przestali być uważani za osoby stare.

Pokolenie aktywnych
Pojęcia młodości i starości do góry nogami wywróciło pokolenie powojennego wyżu demograficznego. Generacja babyboomers najpierw wznosiła barykady w 1968 r., protestowała przeciw wojnie wietnamskiej, zapoczątkowała rewolucję seksualną i modę na miękkie narkotyki, a potem kończyła dobre uniwersytety i stawała się coraz bardziej mieszczańska, zachowując jednak coś z ducha młodzieńczej rewolty. "Babyboomersi próbują udowodnić, że naturalny proces starzenia się ich nie dotyczy. Chcą pokazać, że można być młodym do śmierci" - napisał James Harkin w opracowaniu "Wiecznie młodzi" (dla instytutu Demos).
"Babyboomersi przekształcali każdy segment rynku przez całe życie" - podkreślają autorzy raportu przygotowanego dla amerykańskiego Departamentu Pracy. Pokolenie wyżu demograficznego nakręciło światową koniunkturę i zmieniło rynek, ale też w dużej mierze było jego produktem, przystosowując się do wymagań globalnej gospodarki. Nawet wchodząc w podeszły wiek, nie chcą ograniczać swej aktywności - tej zakupowej i tej na rynku pracy. To oni najlepiej zarabiają, więc są najważniejszą grupą konsumentów. Zachowując się rynkowo, osoby formalnie stare zaświadczają swoją przydatność w społeczeństwie. A zmuszając umysł i ciało do wysiłku, wciąż przedłużają granicę młodości.

Najbardziej witalna generacja w historii świata
Sondaż przeprowadzony na zlecenie Amerykańskiego Stowarzyszenia Emerytów wykazał, iż dwie trzecie osób w wieku powyżej 60. roku życia twierdzi, że właśnie teraz przeżywa najlepsze lata. Trzy czwarte babyboomers wyjeżdża regularnie na wakacje za granicę. Stanowią oni połowę tych, którzy kupują sportowe auta. Prawie 70 proc. babyboomersów rozważa rozpoczęcie studiów lub zapisanie się na kursy zawodowe. W USA z różnych form kształcenia korzysta około 4 mln emerytów. Osoby formalnie stare z zamożnych krajów Zachodu bardzo dbają o sprawność fizyczną. Wykorzystała to m.in. amerykańska sieć klubów fitness Cooper Classics. Odniosła sukces, kierując swą ofertę głównie do osób starszych.
Młodzi starzy wprawdzie dobrze zarabiają, ale ich styl życia powoduje, że niewielu z nich oszczędza. A to z kolei zmusza ich do ciągłej aktywności zawodowej. Niedawne badania firmy Prudential wykazały, że co czwarty Brytyjczyk w wieku 55-64 lat nie przejdzie na emeryturę w wieku przewidzianym przez przepisy, bo nie miałby się z czego utrzymać. Wielu młodych starych nie chciałoby tego zresztą nawet wtedy, gdyby mogli sobie na to pozwolić. - Nie wyobrażam sobie, bym mógł przestać pracować. Gdy nie mam zajęcia, natychmiast zaczynam narzekać na zdrowie, od razu coś mi nawala. Najlepszym antidotum na wszelkie dolegliwości jest dla mnie praca - podkreśla Adam Hanuszkiewicz.
Pokolenie babyboomers jest najbardziej witalną generacją w historii świata. Wystarczy spojrzeć na listę najważniejszych nazwisk w kinie czy muzyce rozrywkowej: Francis Ford Coppola, Martin Scorsese, Steven Spielberg, Beatlesi, Rolling Stonesi, Pink Floyd - to wszystko przedstawiciele pokolenia babyboomers.
Młodzi starzy przeczą XIX-wiecznym podziałom społecznym i biologiczno-kulturowym stereotypom. I to oni mogą uratować bogate kraje od bankructwa. Po prostu niemal do końca swoich dni będą pracować, zarabiać, napędzać popyt na różne dobra i usługi, a przez to nie będą na utrzymaniu innych.

Zbigniew Hołdys
muzyk, były lider zespołu Perfect (54 lata)
Artyści z definicji są próżni i chcą być wiecznie rozpoznawalni, dlatego nawet nie myślą o emeryturze. Odpowiada mi niezależność, którą mam jako twórca, i nie chcę z tego rezygnować na rzecz kapci i niewielkiej emerytury płaconej przez ZAiKS. Będę komponował, dopóki będę miał pomysły. Znam artystów, którzy swoje najlepsze rzeczy stworzyli po siedemdziesiątce, znam też takich, którzy tuż po czterdziestce byli tak wypaleni, że nie byli w stanie z siebie nic wykrzesać.


Janusz Filipiak
właściciel firmy ComArch (53 lata)
Pracuję na wysokich obrotach już trzydzieści lat, przyzwyczaiłem się do tego i nie widzę powodu, dla którego miałbym odchodzić na emeryturę po osiągnięciu przewidzianego przepisami wieku. Ja na emeryturę mógłbym przejść już teraz - wystarczy, że sprzedam swoją firmę, a będę miał przez 30 lat milion złotych miesięcznie do wydania, już po opodatkowaniu. Przez całe lata 80. pracowałem na Zachodzie i dzięki temu nauczyłem się, jak wypełniać sobie dzień. Ważny jest stały rytm pracy, właściwa dieta, dbanie o kondycję fizyczną - regularnie uprawiam sport i jeżdżę na urlopy. Dzięki temu świetnie się czuję. Jestem w pełni sił, mam mnóstwo doświadczenia, tak że nie widzę powodu, dla którego za jakiś czas miałbym przestać pracować.


Kora Jackowska
wokalistka zespołu Maanam (55 lat)
Muzyka to całe moje życie, więc nie zamierzam z niej rezygnować tylko dlatego, że przekroczę wiek, od którego można otrzymywać coś tak abstrakcyjnego jak emerytura. Nawet nie wiem, skąd mogłabym ją pobierać. Na szczęście muzyk rockowy to nie tancerz, który musi zejść ze sceny po przekroczeniu pewnego wieku - ja mogę grać tak długo, jak długo ludzie będą chcieli mnie słuchać. Można już chyba mówić o mnie polski Mick Jagger - bo tak samo jak wokalista Rolling Stones nie zamierzam schodzić ze sceny. W utrzymaniu formy pomagają mi ćwiczenia jogi - są fantastycznym sposobem na zharmonizowanie ciała i ducha. A jak mam trochę wolnego czasu, to bardzo chętnie czytam - nie ma chyba lepszego treningu intelektualnego niż dobra lektura.


Krzysztof Kolberger
aktor (55 lat)
Nie wyobrażam sobie siebie na emeryturze. Oczywiście, odpoczynek w życiu jest ważny, ale moim żywiołem jest praca - dzięki niej mogę tworzyć, realizować się. Na całe szczęście mam taki zawód, który można wykonywać właściwie do końca życia - jest mnóstwo przykładów aktorów, którzy fantastycznie grali nawet po dziewięćdziesiątce. Zresztą tak naprawdę nie mam wyboru - w Polsce emerytury są tak niskie, że chcąc żyć na poziomie, do którego się przyzwyczaiłem, i tak musiałbym dorabiać. Na ciągłą pracę jestem więc właściwie skazany. Ale też ona jest całym moim życiem.


Okładka tygodnika WPROST: 46/2005
Więcej możesz przeczytać w 46/2005 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 46/2005 (1198)

  • Wprost od czytelników 20 lis 2005 UNIWERSYTET ZAMKNIĘTY Po przeczytaniu artykułu "Uniwersytet zamknięty" (nr 40) zastanawiam się, czy aby na pewno żyjemy w tej samej rzeczywistości. Od kiedy to w naszym kraju ludzie najlepiej wykształceni najlepiej zarabiają i od... 3
  • Na stronie - Wylew 20 lis 2005 W Polsce kapitalizm państwowy zostanie wyrugowany przez państwowy kapitalizm 3
  • Skaner 20 lis 2005 SKANER - POLSKA POLSKA - ROSJA Wojny mięsne Wojny można prowadzić nawet zwykłym mięsem. I tak robią od kilku dni Rosjanie wobec Polski. Tak naprawdę chodzi jednak o politykę, czyli o badanie twardości nowego rządu i premiera RP.... 8
  • Dossier 20 lis 2005 BRONISŁAW KOMOROWSKI poseł Platformy Obywatelskiej, wicemarszałek Sejmu "Liga Polskich Rodzin i Samoobrona będą waliły dechą w ten rząd" Radio PiN TADEUSZ CYMAŃSKI poseł Prawa i Sprawiedliwości "Nas by tutaj nawet nie... 9
  • Sawka czatuje 20 lis 2005 10
  • Playback 20 lis 2005 13
  • Poczta 20 lis 2005 NIEMIECKA KURACJA WSTRZĄSOWA Pozyskanie prof. Kirchhofa na stanowisko ministra finansów przysporzyło Angeli Merkel wiele uznania ("Niemiecka kuracja wstrząsowa", nr 38). Szybko jednak z wyborczego jokera Kirchhof przeistoczył... 13
  • Z życia koalicji 20 lis 2005 PRZEZ KRÓTKĄ CHWILĘ w koalicji były też Samoobrona, LPR i PSL. Już, już cieszyliśmy się z tego bogactwa, ale rubryka obok zaprotestowała, pod nos podetknęła nam oświadczenia rzeczonych partii, że nadal twardo będą w opozycji, i... 14
  • Z życia opozycji 20 lis 2005 NA ŁAMACH "PRZEGLĄDU" apeluje Andrzej Celiński (SDPL): "Zbadajcie go! Póki nie będzie za późno!". O kogo chodzi, domyślić się raczej łatwo - o kolegę z komisji orlenowskiej Zbigniewa Wassermanna, którego Celiński... 15
  • Nałęcz - Mistrzyni judzenia 20 lis 2005 Umocnienie rosyjskiej dumy narodowej wymaga historycznego paliwa, najlepiej antypolskiego 16
  • Fotoplastykon 20 lis 2005 © Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 17
  • Nie jestem kanclerzem 20 lis 2005 Rozmowa z Kazimierzem Marcinkiewiczem, premierem rządu RP 18
  • Program powszechnej szczęśliwości 20 lis 2005 Premier Marcinkiewicz zapomniał obiecać wszystkim po pół litra, abyśmy mogli się upić ze szczęścia, że będzie nam tak dobrze 22
  • Rząd wszystkich interesów 20 lis 2005 Czy premier Marcinkiewicz pogodzi interesy skarbu państwa z interesami lobby stojących za nowo mianowanymi urzędnikami? 32
  • Nie zgadzam sie z Wassermannem 20 lis 2005 Rozmowa z Andrzejem Mikoszem, ministrem skarbu państwa 35
  • Naród niedokończony 20 lis 2005 Niektórzy mieszkańcy Polski nie stali się jeszcze częścią polskiego narodu politycznego 36
  • Giełda 20 lis 2005 Hossa Świat Sztab globalnej gospodarki Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) mogłaby zastąpić grupy G8 i G20 jako "prawdziwe centrum zarządzania globalną gospodarką" - powiedział sekretarz generalny OECD... 42
  • Społeczna gospodarka nierynkowa 20 lis 2005 Politycy dbają o dopływ gotówki do koncernów, a te odwdzięczają się im posadami, pieniędzmi na kampanie i prowizjami od kontraktów 44
  • Wyścig miast 20 lis 2005 Ranking miast "Wprost": pensje są najwyższe w Warszawie, ceny najniższe w Radomiu, infrastruktura najlepsza w Opolu, a najbezpieczniej jest w Białymstoku 50
  • Wspólnota narkomanów 20 lis 2005 Państwa Unii Europejskiej są bardziej zadłużone niż Stany Zjednoczone 56
  • Francuski odkurzacz 20 lis 2005 Zamiana Idei na Orange to rachunek za głupotę polskich polityków 60
  • Załatwione odmownie - Serce i portfel 20 lis 2005 Intelektualiści są na ogół nieudacznikami w praktycznym działaniu i mogą jedynie walczyć słowem 62
  • Supersam 20 lis 2005 64
  • Siostry w modzie 20 lis 2005 Firmy prowadzone przez rodzeństwo płci pięknej zaczynają dominować na rynku światowej mody. Do włoskich sióstr Fendi, amerykańskich Olsen i polskich Mai Palmy i Lidii Kality (które stworzyły markę Simple) dołączyły tajemnicze... 64
  • Slajdy z kompaktu 20 lis 2005 Jak najmniejsze i jak najlżejsze powinny być - według projektantów - wielofunkcyjne kompaktowe urządzenia elektroniczne. Wykonany z aluminium, lekki i miniaturowy cyfrowy aparat fotograficzny DSC N1 idealnie mieści się w małej damskiej... 64
  • Rekordowe rzęsy 20 lis 2005 Własne 10-centymetrowe rzęsy zamierza zgłosić do "Księgi rekordów Guinnessa" 22-letnia Amerykanka Mel Grubbe. W wywiadach podkreśla, że tak długie rzęsy udało jej się "wyhodować" dzięki malowaniu ich mascarą. W... 64
  • Wibrujące basy 20 lis 2005 Słuchawki multimedialne stały się ulubionym sprzętem audiofilów - wszystko za sprawą wbudowanego systemu Bass Vibration, który powoduje, że słuchawki wibrują podczas odtwarzania muzyki z głębokimi basami. Funkcja ta najbardziej... 64
  • Młodzi do śmierci 20 lis 2005 Młodzi starzy mogą uratować bogate kraje od bankructwa 66
  • Orgia smaków 20 lis 2005 Królowa Saba składała przyprawami daninę Salomonowi 72
  • Bankierski gen 20 lis 2005 Wbrew mitom wśród 500 najbogatszych ludzi świata jest mniej niż jeden procent Żydów 74
  • Most szpiegów 20 lis 2005 Jak ocaleni z Zagłady podjęli współpracę z byłymi agentami swoich oprawców 78
  • Know-how 20 lis 2005 Śpiewy gryzoni Myszy potrafią śpiewać, szczególnie gdy są zakochane. Naukowcy z Washington University zauważyli, że gdy te ssaki poczują zapach moczu osobnika płci przeciwnej, wydają ultradźwięki i potrafią... 82
  • Bomba w tętnicach 20 lis 2005 Przeciętnie o 16 lat krócej żyje osoba, która po 35. roku życia nie leczy się, mając ciśnienie 150/100 84
  • Bylica śmierci 20 lis 2005 Rośliny toczą między sobą równie bezpardonową walkę o przetrwanie jak zwierzęta 92
  • Bez granic 20 lis 2005 Hu w pałacu Sześć lat temu, kiedy Jiang Zemin odwiedzał Wielką Brytanię, policja rozpędziła demonstrację obrońców praw człowieka w Tybecie. Chodziło o to, by chiński przywódca nie poczuł się nieswojo. Teraz o wygody Hu... 94
  • Intifada europejska 20 lis 2005 Co państwo wolą: zamach terrorystyczny w centrum stolicy czy weekendowe zamieszki na przedmieściach? - ironizuje brytyjski historyk Niall Ferguson 96
  • Brukselski spokój 20 lis 2005 Zajścia we Francji mogą zmusić unię do otwarcia się na wschód Europy, głównie na Ukrainę 98
  • Watykan pod Moskwą 20 lis 2005 Epoka lodowcowa nadal panuje w stosunkach Watykanu z Rosją 100
  • Teatr im. Putina 20 lis 2005 Wywiad Rosji zgasił ostatnie ogniska kolorowych rewolucji 104
  • Zły 20 lis 2005 Sieć terrorystyczna Zarkawiego w Europie jest silniejsza od Al-Kaidy 106
  • Menu 20 lis 2005 KRÓTKO PO WOLSKU Meneland Po sukcesie seriali "Emmanuela" i "Manuela" powinien do kompletu powstać serial "Menela", zajmujący się tym niesłusznie pomijanym wycinkiem życia III Najjaśniejszej. Co prawda... 108
  • Recenzje 20 lis 2005 110
  • Kanonada z sensem 20 lis 2005 **** Tom Stall (Viggo Mortensen) niespodziewanie zostaje małomiasteczkowym bohaterem, gdy zabija dwóch groźnych bandytów, którzy napadli na jego bar. Ale to dopiero początek jego wielkich kłopotów. Kanadyjski reżyser David Cronenberg,... 110
  • Cząstki miłości 20 lis 2005 ***** Gdyby w taki sposób uczono nas historii, jak robią to w swej powieści włoscy autorzy, z pewnością nie straszyłaby kolejnych pokoleń uczniów! XVII wiek jest w "Imprimatur" pasjonującą mieszanką targów politycznych i... 110
  • Wojna jednej aktorki 20 lis 2005 *** Pewna dyrektorka teatru postanowiła pomóc swej placówce, podchodząc do widzów stojących przy kasie z prośbą, by za żadne skarby nie kupowali biletów na zbliżające się przedstawienie. Tę autentyczną opowieść Krystyny Jandy o... 110
  • Ale produkt! 20 lis 2005 **** Dawno nie słyszałem tak szczerej i świeżo brzmiącej płyty. Wyróżnia się na tle polskich produkcji, a przy tym nie jest ani wydumana, ani przeintelektualizowana. Na krążku muzyka związanego dotychczas m.in. z Kazikiem i takimi... 110
  • Sztuka do wieszania 20 lis 2005 Polska klasa średnia wreszcie przestaje dekorować domy Kossakami 112
  • Suma nowych strachów 20 lis 2005 Hollywood przestaje uważać terrorystów samobójców za tchórzliwych idiotów 116
  • Ueorgan Ludu 20 lis 2005 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 46 (161) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 14 listopada 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Rząd obiecuje igrzyska HIPERMARKETY NA STADIONY! W... 120
  • Skibą w mur - O ogólnym spsieniu 20 lis 2005 Miał być premier z Krakowa i prezydent z Gdańska, jest premier z Gorzowa, a reszta z Murmańska! 122

ZKDP - Nakład kontrolowany