Cud mniemany

Cud mniemany

Dodano:   /  Zmieniono: 
Konflikt rosyjsko-ukraiński to zaledwie początek gazowej wojny o niezależność Ukrainy

Agnieszka Korniejenko
z Kijowa

Rosyjsko-ukraiński konflikt gazowy został uznany za polityczny szantaż i odwet za "pomarańczową rewolucję". Rosja domaga się renegocjacji umowy zawartej w połowie 2002 r. między Naftogazem Ukrainy i rosyjskim Gazpromem, regulującej cenę zakupu, objętość i cenę tranzytu gazu przez ukraińskie terytorium w latach 2003-2013. Ta umowa (uzupełniona w sierpniu 2004 r.) ustanowiła cenę za zakup gazu w wysokości 50 dolarów za 1000 m3 i opłatę 1,09 dolara za 100 km tranzytu surowca ukraińskimi rurociągami. Zapisano, że ceny za zakup i tranzyt gazu nie podlegają zmianom i renegocjacji podczas czteroletniego okresu obowiązywania.
Będąca przedmiotem sporu umowa nie jest zwyczajnym kontraktem. Nierynkowe sposoby rozliczeń (zapłata przez Rosję gazem, a nie pieniędzmi za tranzyt do Europy ukraińskimi rurami) miały umożliwić do 2009 r. spłatę ukraińskiego długu wobec Rosji (1,25 mld dolarów). Zamrożenie cen gazu szybko okazało się mało korzystne dla Ukrainy i już w pierwszej połowie 2005 r. ówczesny minister sprawiedliwości Roman Zwarycz wystąpił z propozycją spłaty ukraińskiego długu gotówką. W odpowiedzi Gazprom oświadczył, że ta sprawa została uregulowana w sierpniu 2004 r. i pozostaje bez zmian do 2009 r.

Opozycyjne Nie TAK!
Gdy kalendarz negocjacji między Gazpromem i Naftogazem skojarzy się z kalendarzem politycznym, szybko stanie się jasne, że umowa obejmowała okres kadencji promoskiewskiego kandydata na prezydenta Wiktora Janukowycza. A uzgodnienia podpisane w połowie 2004 r. od ich wejścia w życie z początkiem roku 2005 dzieli próba otrucia opozycyjnego kandydata na prezydenta, pomarańczowy bunt na Ukrainie i nieskuteczne ingerencje prezydenta Putina w wybory. Ślady tego niezrealizowanego scenariusza odnajdujemy do dziś w wypowiedziach Janukowycza: "Nie podzielając niezwykle ostrego stanowiska Rosji w tej kwestii, konstatujemy jednocześnie, że jest to adekwatna reakcja na nieustanne prowokacje ze strony sił Juszczenki, które - odżegnując się od zbalansowanej, wielowektorowej polityki zewnętrznej - zajęły wrogie w stosunku do Rosji stanowisko w ramach szerokiego zakresu problemów polityki międzynarodowej".
Łatwo się domyślić, że następną propozycją obecnej opozycji będzie ściślejszy sojusz z Rosją, pogłębienie braterskich słowiańskich związków i odizolowanie Ukrainy od europejskiej wspólnoty. W najnowszym oświadczeniu opozycyjnego bloku Nie TAK! (w odpowiedzi na wyborcze hasło Juszczenki "TAK!") czytamy: "Grupa Juszczenki nie może być efektywnym uczestnikiem jakichkolwiek negocjacji ze stroną rosyjską, zwłaszcza dotyczących problemów gazu. Kierownictwo Rosji odnosi się do niej z nieskrywanym brakiem zaufania". Brzmi to niczym SLD-owskie zapowiedzi walki z "prawicową rusofobią".

Im gorzej, tym lepiej?
Na efekty gazowego konfliktu zarówno na Ukrainie, jak i w państwach Unii Europejskiej długo nie trzeba będzie czekać. W Kijowie nareszcie zaczęto mówić o oszczędności energii, a premier Jurij Jechanurow wprowadził limit zużycia gazu dla poszczególnych obwodów. Prezydent Juszczenko w przeddzień nowego roku powołał nowego wicepremiera ds. energetyki Witalija Hajduka. Ma on w ciągu czterech lat doprowadzić do dywersyfikacji źródeł gazu, węgla i ropy. Nowy wicepremier był już sprawnym ministrem za czasów Kuczmy i znany jest ze swojego sprzeciwu wobec tego, by rurociąg Odessa - Brody (w przyszłości - Gdańsk) tłoczył rosyjską ropę. W dodatku, podobnie jak w Polsce, na brzegu Morza Czarnego ma powstać port gazowy, który umożliwi dostarczanie gazu drogą morską.
Ukraińcy w odpowiedzi na rosyjskie działania chcą urynkowić ceny przesyłu rosyjskiego gazu rurami. Coraz częściej pada też pytanie o inwentaryzację majątku pozostawionej po 1991 r. na terytorium Ukrainy Floty Czarnomorskiej i zasady dzierżawienia bazy morskiej w Sewastopolu. Pojawiała się sprawa odebrania Moskwie stacji radiolokacyjnych i wydzierżawienia ich NATO. Pojawia się też pytanie o zasady przekraczania granicy rosyjsko-ukraińskiej.
Próba politycznej dyskredytacji Ukrainy w oczach opinii międzynarodowej wywołuje powszechne oburzenie. Wskazuje się na retorykę oświadczeń: Ukraińcy "kradną" europejski gaz, gdy Gazprom przykręca kurki; Moskwa zaś tylko "uzupełnia braki", kiedy blokuje zwiększone dostawy gazu z Turkmenistanu na Ukrainę. Choć o silnym powiązaniu gospodarek rosyjskiej i ukraińskiej nie trzeba nikogo przekonywać, to społecznym efektem gazowego sporu jest niechęć Ukraińców do ulegania Moskwie i powszechna opinia o konieczności oparcia wzajemnych stosunków na zdrowych rynkowych zasadach. Rosja w swojej wizji "bliskiej zagranicy" po raz kolejny nie dostrzega odmienności demokratyzującej się Ukrainy, a projekt odnowienia imperium przez energetyczne wojny z byłymi republikami doprowadzi ostatecznie do dywersyfikacji źródeł energii, a więc zmniejszenia zapotrzebowania na rosyjski gaz. Propozycja przejścia na ceny rynkowe - nawet pięciokrotnie wyższe od dotychczasowych - będzie jedynie katalizatorem zmian prowadzących do usamodzielnienia ekonomicznego byłych sowieckich republik, co z pewnością wyjdzie im na dobre.
Gazowy konflikt, który faktycznie trwa już ponad miesiąc, dawno przekroczył granice rosyjsko-ukraińskie w podwójnym tego słowa znaczeniu. Po pierwsze, Ukraina rozważa zwrócenie się do Instytutu Arbitrażowego przy Izbie Handlowej w Sztokholmie - jako instytucji odwoławczej przewidzianej zapisami kontraktu z 2002 r. Zwłaszcza że Naftogaz korzystał już z międzynarodowego arbitrażu w związku z oskarżeniami o kradzież rosyjskiego gazu. W latach 2000-2003 ukraińska strona uwolniła się od podobnych zarzutów przed sądami USA. Gesty wykonywane przez Gazprom w ostatnim tygodniu - najpierw zakręcenie gazowego kurka, potem stopniowe przywracanie zakontraktowanych przez państwa europejskie ilości gazu - podważyły wiarygodność rosyjskiego partnera. Poprzednio Moskwa groziła Mińskowi, a polskie spółki ponosiły straty. Dziś szantażuje Kijów, a Europa uzupełnia gaz z własnych rezerw. Jeśli nie zmieni się geografia infrastruktury przesyłowej, jutro możemy oczekiwać szantażu wobec Europy.

Mieszanie w gazie
Kilka dni temu strony konfliktu triumfalnie obwieściły polubowne zakończenie negocjacji i wydały komunikat, który mógł wprawić w osłupienie: Rosja będzie sprzedawać gaz po 230 dolarów, a Ukraina będzie kupować po 95 dolarów za 1000 m3. Cena ma spadać od mieszania gazu: drogiego rosyjskiego i taniego azjatyckiego. W mieszaniu ma się specjalizować tajemnicza firma RusUkrEnergo, której pośrednictwu kontrahenci zawdzięczają ów ekonomiczny cud. Jest to firma zarejestrowana w Szwajcarii przez rosyjski Gazprombank i austriacki Raiffeisen w celu dostarczania turkmeńskiego gazu dla Ukrainy (do 2028 r.). Gazprom ma w niej 50 proc. udziałów. Włączenie takiego pośrednika oznacza podniesienie ceny za turkmeński gaz z 50 USD do 95 USD przy pełnej kontroli ze strony Rosji i - skwapliwie przemilczanej w oficjalnych komunikatach - rezygnacji Ukrainy z bezpośrednich umów z Turkmenistanem. "Sukces" negocjacyjny ma więc podwójnie gorzki smak: po pierwsze - Ukraina zrezygnowała z ograniczonej dywersyfikacji dostaw gazu z Azji Środkowej, oddając pełną kontrolę Gazpromowi, a po drugie - przyjmując kompromis, zgodziła się na nieegzekwowanie zapisów obowiązującej dotychczas umowy i niedochodzenie swoich praw na drodze sądowej. Obie konsekwencje dzisiejszej ugody, jak łatwo przewidzieć, zemszczą się na Ukrainie podczas następnego kryzysu wywołanego przez Rosję. A Gazprom? Prawdopodobnie rzeczywiście sprzeda gaz po 230 dolarów, ale odbiorcom w zachodniej Europie, bo kto wie, jakie oszczędności poczynił, dostarczając cudzy gaz na Ukrainę w nieznanych nikomu proporcjach.
Więcej możesz przeczytać w 2/2006 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 2/2006 (1205)

  • Na stronie-Współczynnik wazeliniarstwa 15 sty 2006 Polska polityka to przypadki, zbiegi okoliczności, błędy innych i nadinterpretacje po fakcie 3
  • Rok Jarosława - Człowiek Roku 2005 15 sty 2006 Człowiek Roku 2005 Jarosław Kaczyński: "Wprost" wziął pod uwagę fakty 6
  • Skaner 15 sty 2006 PLAN KACZYŃSKIEGO Premier Gilowska czy premier Marcinkiewicz? Zyta Gilowska, była liderka PO, na stanowisku wicepremiera i ministra finansów to posunięcie znakomicie wpisujące się w krótko- i długookresowy plan Jarosława... 10
  • Dossier 15 sty 2006 DONALD TUSK przewodniczący Platformy Obywatelskiej "Różne rzeczy mi się śnią, ale wstydzę się mówić o tym publicznie" TVN 24 PIOTR WOŹNIAK minister gospodarki "Wbrew pozorom świat jest pełen gazu" Radio... 11
  • Sawka czatuje 15 sty 2006 12
  • Playback 15 sty 2006 16
  • Poczta 15 sty 2006 PALIWOWY SYNDYKAT W artykule Ewy Ornackiej "Paliwowy syndykat" (nr 50) sformułowano tezę, iż "działania Jacka Piechoty doprowadziły do bankructwa Stoczni Szczecińskiej i sięgnięcia po jej majątek przez nomenklaturę".... 16
  • Ryba po polsku - Trędowata Stefcia i Waldi Obywatelski 15 sty 2006 Bieg naszej polityki najnowszej aż się prosi o jakiś artystyczny wyraz. A nawet o wiele wyrazów 17
  • Z życia koalicji 15 sty 2006 MINUS JEDEN. Andrzej Mikosz nie jest już ministrem skarbu, bo jego żona pożyczała kasę człowiekowi o nazwisku W. (resztę nazwiska amputowała mu prokuratura). Mikosz zupełnie niczym nie zaskarbił sobie naszej sympatii, antypatii zresztą... 18
  • Z życia opozycji 15 sty 2006 JAN MARIA WŁADYSŁAW WARNEŃCZYK ROKITA Premier z Krakowa uznał, że rząd jest w głębokim kryzysie. Ogólnie jest kiepsko, ale najgorsze jest to, że decyzje podejmują politycy PiS. A co, panie Janie, popodejmowałoby się? Z... 19
  • Nałęcz - Moherowy flirt 15 sty 2006 Idąc ramię w ramię z Giertychem i Lepperem, PO może zdobyć większość w Sejmie, ale nie w sercach wyborców 20
  • Fotoplastykon 15 sty 2006 © Henryk Sawka www.przyssawka.pl 21
  • Miotacz gazu 15 sty 2006 Rosja przez lata inwestowała w lobby mające nie dopuścić do tego, by Polska uniezależniła się od rosyjskiego gazu i ropy 22
  • Cud mniemany 15 sty 2006 Konflikt rosyjsko-ukraiński to zaledwie początek gazowej wojny o niezależność Ukrainy Agnieszka Korniejenko z Kijowa Rosyjsko-ukraiński konflikt gazowy został uznany za polityczny szantaż i odwet za "pomarańczową rewolucję". Rosja... 28
  • Ślepa Temida 15 sty 2006 Jak szybko i bez dodatkowych pieniędzy usprawnić pracę sądów 30
  • Partyjny pośredniak 15 sty 2006 W Polsce funkcjonuje ponadpartyjny sojusz pomocy bezrobotnym politykom 32
  • Sojusz liberałów 15 sty 2006 Władysław Frasyniuk ogłosił konieczność utworzenia liberalnego frontu sprzeciwu wobec polityki Prawa i Sprawiedliwości skoligaconego z Samoobroną i LPR 34
  • Giełda 15 sty 2006 Hossa Świat Milion na pikselach Zaledwie cztery miesiące potrzebował angielski student, by zarobić prawie milion dolarów. Alex Tew założył stronę internetową www.milliondollarhomepage.com, na której sprzedawał przestrzeń... 38
  • ZUSstan 15 sty 2006 Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest jedną z najbardziej rozrzutnych firm w Europie 40
  • Amerykanie Europy 15 sty 2006 Milion Polaków zmienia co roku miejsce zamieszkania Krzysztof Trębski Od czterech do czterech i pół miliona Polaków zmieniło miejsce zamieszkania od 2001 r. Choć według oficjalnych statystyk, większość Polaków nie zamierza "rzucać... 46
  • Gra w Gierki 15 sty 2006 O ponad 300 dolarów rośnie z każdą sekundą dług Polski 48
  • Klucz zamiast wytrycha 15 sty 2006 Odrzucenie liberalizmu to rezygnacja z dobrobytu, silnego państwa i praworządności 50
  • Załatwione odmownie - Kontrofensywa Świętego Mikołaja 15 sty 2006 Polityczna poprawność to oręż starej i nowej lewicy w walce z zachodnią cywilizacją 52
  • Supersam 15 sty 2006 54
  • Osiem i pół według Zegny 15 sty 2006 Osiem i pół centymetra to szerokość najmodniejszych obecnie krawatów. Oprócz takich firm jak Armani, Burberry czy polska Visstula krawaty węższe niż tradycyjne proponuje w tym sezonie mediolański krawiec Ermenegildo Zegna. Sukces salonu... 54
  • Techno po francusku 15 sty 2006 Francuscy projektanci pozostają pod urokiem techno. W nowym megane (w sześciu podstawowych wersjach nadwozia) zmiany dotyczą głównie wyrafinowanej stylistyki. Ostre linie z przodu, eliptyczne reflektory, mocniej wycięta - w kształcie litery... 54
  • Stabilne zdjęcia 15 sty 2006 Koniec z nieostrymi, poruszonymi zdjęciami. Producenci aparatów fotograficznych skupiają się obecnie na wyeliminowaniu efektu drżenia ręki. Nowy Cyber-shot DSC-T9 firmy Sony wyposażono w tak działający przetwornik obrazu o rozdzielczości... 54
  • Miniatura biura 15 sty 2006 Drukuje, kopiuje, skanuje, wysyła faksy i e-maile. Drukarka firmy Xerox - WorkCentre C226 - ze swoją wielofunkcyjnością wpisuje się w trend łączenia wielu funkcji w jednym urządzeniu elektronicznym,czego przykładem mogą być telefony... 54
  • Korrida z szampanem 15 sty 2006   Francja traci monopol na wyrób szampana. Choć nazwa trunku zarezerwowana jest dla tego typu wina z regionu Szampanii, do czołówki producentów win musujących dobija Hiszpania. Rekordy popularności bije właśnie Cava Segura Viudas... 54
  • Dieta dla mózgu 15 sty 2006 Amerykanie na potęgę dopieszczają swoje umysły Marta Fita-Czuchnowska z Waszyngtonu Mózg - ależ to mój drugi ulubiony organ!" - powtarzał Woody Allen w swoim filmie "Śpioch". Działo się to w latach 70. ubiegłego wieku. W pierwszych... 56
  • Nos Sofii Coppoli 15 sty 2006 Reżyserka Sofia Coppola, modelka Alek Wek i aktorka Anjelica Huston są obecnie uznawane za najpiękniejsze kobiety na świecie 60
  • Wentyl demokracji 15 sty 2006 Karnawał przestał być okresem przełamywania obyczajowych tabu, a zaczął pełnić funkcję hyde parku 64
  • Leon niezawodowiec 15 sty 2006 Podczas wojny prowadziliśmy jednak rozmowy z Niemcami i - być może sondażowo - braliśmy pod uwagę możliwość zmiany aliansów 68
  • Know-how 15 sty 2006 Bogowie niziołków Karłowaci ludzie w starożytnym Egipcie nie byli uważani za okaleczonych, ale cieszyli się szacunkiem - twierdzi dr Chahira Kozma z Georgetown University. Najczęstszą przyczyną karłowatości jest dziedziczna wada... 71
  • Szkoła bezsenności 15 sty 2006 Ludzie nękani brakiem snu rzadziej awansują i mają mniej przyjaciół 72
  • Gen Mozarta 15 sty 2006 Koniec sporów o czaszkę genialnego kompozytora? 75
  • Medycyna szantażu 15 sty 2006 Lekarze rodzinni dostają coraz więcej pieniędzy za coraz mniej pracy 76
  • Pocałunek śmierci 15 sty 2006 Seks oralny może wywołać raka! 79
  • Bez granic 15 sty 2006 Cena Kanady Kanadyjczycy, którzy niedługo będą wybierać parlament, zastanawiają się, jaka jest cena demokracji. Paul Wolfe, student z Ontario, założył w Internecie stronę, na której Kanadyjczycy mogą podać hipotetyczne (bo to... 80
  • Jastrząb pokoju 15 sty 2006 Izraelczycy chcą realizacji planu Szarona, nawet bez Szarona 82
  • Przyszłość bez charyzmy 15 sty 2006 Szaron budził w polityce przerażenie, szacunek i strach 84
  • Róbmy rewolucje! 15 sty 2006 Rozmowa z prof. Michaelem A. Ledeenem, jednym z najwybitniejszych na świecie ekspertów w dziedzinie wywiadu, stosunków międzynarodowych i walki z terroryzmem 86
  • Bella mafia 15 sty 2006 8 mld euro rocznie przynosi kalabryjskim mafiosom handel bronią i prostytucja oraz haracze i lichwa Waldemar Kedaj Kobieta w zaawansowanej ciąży, z trzyletnim chłopcem i trojgiem znajomych wyglądali na uczestników sielskiej wycieczki za... 90
  • Menu 15 sty 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Ubiór w operze Zmasowane siły ciemnogrodu, wsparte przez lobby homofobów, odniosły kolejny sukces. Tym razem w operze. W warszawskim Teatrze Wielkim zablokowano inscenizację "Wozzecka", w... 92
  • Recenzje 15 sty 2006 94
  • Strzelanie minami 15 sty 2006 *** Powieści Jane Austen to łakomy kąsek dla filmowców. Nic dziwnego, że jej bestsellerową "Dumę i uprzedzenie" eksploatowano już kilkakrotnie (pięć seriali i trzy filmy pełnometrażowe, w tym kiepska próba w wersji... 94
  • Carmen z motocyklami 15 sty 2006 *** W najnowszej superprodukcji Opery Wrocławskiej jest miejsce zarówno dla Carmen i jej świty, jak i żołnierzy, wojskowych ciężarówek, toreadora i zmechanizowanych byków. Przedstawieniu bliżej do multimedialnego show, w którym liczy... 94
  • Nowojorskie rozterki 15 sty 2006 *** The Strokes mają zapewnione miejsce w historii jako zespół, którego pierwszy album "Is This It" w 2001 r. stał się kamykiem, który wywołał lawinę debiutów i doprowadził w ciągu czterech lat do zmiany pokoleniowej na... 94
  • Przygaszony Pankiewicz 15 sty 2006 ***  Prosimy na wystawy przynosić własne reflektory! Takie komunikaty powinny atakować widzów zmierzających do Muzeum Narodowego w Warszawie. Brak odpowiedniego oświetlenia oraz wieszanie obrazów za wysoko lub za nisko to już kanon... 94
  • Bankructwo postmodernizmu 15 sty 2006 Awangarda zredukowała sztukę do dadaistycznej bzdury czy wręcz artystycznego gówna. Wyjściem są dzisiaj Nowi Dawni Mistrzowie Donald Kuspit Może hamletyzuję, ale wydaje mi się, że w sztuce nastąpił jakiś rozkład. A może to... 96
  • Długi film o zabijaniu 15 sty 2006 Film "Monachium" jest jedną z największych porażek w karierze Stevena Spielberga 102
  • Pazurem - Statyści 15 sty 2006 Kinematografia, która myśli o sobie poważnie, bardziej dba o 50 tysięcy statystów niż o 50 gwiazdorów 104
  • Ueorgan Ludu 15 sty 2006 Nr 1 (168) Rok wyd. 6 WARSZAWA, poniedziałek 9 stycznia 2006 r. NADZWYCZAJNE POSIEDZENIE RADY BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO Decyzje w sprawie A. Małysza W minioną sobotę odbyło się nadzwyczajne posiedzenie BBN poświęcone zagrożeniom... 105
  • Skibą w mur - Yes! Yes! Yes! 15 sty 2006 W Brukseli wystarczy skapować, gdy kobieta mówi: "My first name is Kristin, my second name is 100 euro" Krzysztof Skiba Ten okrzyk radości premiera Marcinkiewicza może się stać w karnawale większym hitem niż przeboje Madonny. Fakty są... 106