Szkoła bezsenności

Szkoła bezsenności

Ludzie nękani brakiem snu rzadziej awansują i mają mniej przyjaciół
Co trzeci uczeń szkoły średniej zasypia na zajęciach, a jedna trzecia uczniów z Ohio, których odwiedził George W. Bush, przespała jego wystąpienie - alarmował przed kilku laty James B. Maas, autor książki "Potęga snu". Ostrzegał on wtedy przed "bezsennym pokoleniem", które z powodu ciągłego niedospania przesypia połowę lekcji. Dziś przed "epidemią niewyspania" wśród młodzieży ostrzegają polscy specjaliści. Gdyby premier Marcinkiewicz odwiedził jakiekolwiek liceum w Polsce, na porannej lekcji jego wystąpienie przespałaby ponad jedna czwarta uczniów, jeśli z powodu niedospania w ogóle dotarliby do szkoły!
Dziesięć lat temu jedynie 5 proc. młodych Polaków skarżyło się na bezsenność. Teraz tylko w grupie osób mających 15-19 lat aż co piąty ankietowany co najmniej od roku ma kłopoty z zasypianiem, a 27 proc. nie pamięta nawet, od kiedy nie dosypia - wykazały badania TNS OBOP przeprowadzone na zlecenie kampanii edukacyjnej "Dobrze śpij - aktywnie żyj", które prezentujemy jako pierwsi. Z innych nie publikowanych jeszcze badań Katedry Medycyny i Epidemiologii Środowiskowej Śląskiej Akademii Medycznej wynika, że co drugi uczeń śląskiej podstawówki lub gimnazjum nie może zasnąć, śpi za krótko i do szkoły idzie nieprzytomny! Podobnie niewyspani są jedynie uczniowie w Australii i Izraelu.

Epidemia niedospania
- Dzieci potrzebują więcej snu niż dorośli, dlatego nie mogą się efektywnie uczyć i zdobywać nowych umiejętności, gdy mają za mało snu - mówi dr Michał Skalski z Poradni Leczenia Zaburzeń Snu Akademii Medycznej w Warszawie. W Polsce takich dzieci jest coraz więcej. Prof. Irena Namysłowska, krajowy konsultant ds. psychiatrii dziecięcej, ocenia, że z powodu trudności z zasypianiem nie dosypia co najmniej 30 proc. ludzi w wieku 15-18 lat. Sen odgrywa ważną rolę w utrwalaniu wspomnień, co ma zasadnicze znaczenie w procesie uczenia się. Osoby wyspane wykonują zadania ze znanych sobie dziedzin szybciej, dokładniej i niemal automatycznie, później bez trudu przyswajają nowe wiadomości.
Sen wzmacnia też koordynację ruchów i ich szybkość, gdyż u osób wyspanych aktywniejszy jest móżdżek, pełniący m.in. funkcję centrum kontroli ruchów. Niewyspanie zaburza te umiejętności, a to z kolei sprzyja agresji wśród młodzieży. Badania przeprowadzone przez specjalistów z uniwersytetu w Tel Awiwie sugerują, że niewyspane dzieci są na dodatek nadpobudliwe i cierpią na zaburzenia emocjonalne.
- Zbyt krótki sen uczniów może częściowo tłumaczyć wzrost liczby bójek w polskich szkołach - mówi dr Jadwiga Jośko ze ŚAM. Zdaniem psychiatrów, trudności z zasypianiem są pierwszym objawem coraz częściej występującej u nastolatków tzw. depresji młodzieńczej. - Do "bezsennego pokolenia" należy już 40 proc. dzieci i młodzieży, które mają kłopoty z funkcjonowaniem społecznym - wynika z badań prof. Jacka Bomby z Collegium Medicum UJ.

Anatomia snu
Większość osób zaniedbuje higienę snu. Rodzice usypiają niemowlęta, nim położą je do łóżka, co utrudnia nauczenie się samodzielnego zasypiania. Starsze dzieci, podobnie jak dorośli, nie kładą się codziennie o tej samej porze, czytają w łóżku i oglądają telewizję, a nawet jedzą, choć łóżko, jak przekonują specjaliści, powinno służyć tylko do spania, bo wtedy najszybciej zasypiamy. Błędy popełniają też nauczyciele, nie godząc się, by lekcje zaczynały się o dziewiątej. Jak wyliczyli neurolodzy, nastolatki potrzebują 8,5 godziny snu na dobę, bo w ich organizmach wolniej wzrasta poziom melatoniny, hormonu snu wydzielanego przez szyszynkę. W Wielkiej Brytanii przesunięto początek zajęć na 8.30, w Polsce przeważa opinia, by dodatkowe zajęcia planować już o siódmej! Dla dzieci są to godziny nieproduktywne, zajęcia o tej porze tylko pogłębiają ich zmęczenie.
- Jeśli nie opanujemy epidemii niedospania, wiele dzieci będzie miało coraz większe kłopoty szkolne i zdrowotne - ostrzega dr Skalski. Bezsenność w młodości sprzyja otyłości i cukrzycy w późniejszych latach.
- Niedosypianie zakłóca metabolizm i prowadzi do zmian hormonalnych, które pobudzają apetyt - mówi prof. Maria Grazia Marciani z rzymskiego Uniwersytetu Tor Vergata. Z badań prof. Luigiego Strambiego z włoskiego Stowarzyszenia Medycyny Snu wynika, że niespokojne noce zakłócają produkcję insuliny, co prowadzi do cukrzycy. Jak wynika z badań naukowców z Johns Hopkins University w Baltimore, większość studentów skarżących się na bezsenność po kilkunastu latach miała depresję, która zwiększa ryzyko choroby wieńcowej, zwłaszcza gdy pacjent pali i ma nadciśnienie. - Ból wieńcowy zgłaszają dwa razy częściej osoby, które od lat mają problemy ze snem - mówi prof. Andrzej Januszewicz z Instytutu Kardiologii. Brak snu zwiększa też ryzyko zawału. Dotąd sądzono, że przyczyną zawałów i udarów, do których najczęściej dochodzi po przebudzeniu, jest gwałtowna zmiana ciśnienia. Tymczasem z badań naukowców z uniwersytetu w Bostonie wynika, że zawał rodzi się w czasie bezsennych nocy. Winny jest za krótki sen, szczególnie poniżej czterech godzin, który powoduje, że pacjent już w nocy ma zbyt wysokie ciśnienie, w dzień rosnące jeszcze bardziej.

Bezsenni lekomani
Polacy są najbardziej niewyspanym narodem Europy.
Do bezsenności trwającej ponad trzy lata przyznaje się 39 proc. mieszkańców Europy Zachodniej i aż 45 proc. mieszkańców Polski. Dziesięć lat temu Polacy spali przeciętnie osiem godzin na dobę, teraz zaledwie 6-7. To niepokoi, bo przedwczesna umieralność jest najwyższa właśnie u osób śpiących poniżej siedmiu godzin na dobę. W przeszłości najczęściej wymienianą przyczyną bezsenności były kłopoty ze zdrowiem, dziś dominuje stres związany z problemami w pracy lub szkole, złą sytuacją finansową lub osobistą.
U wielu osób te trudności nasilają się, bo ludzie nękani brakiem snu są w pracy mniej wydajni częściej popełniają błędy, więc rzadziej niż inni awansują. Mają też mniej przyjaciół i aż cztery razy częściej ulegają wypadkom. Większość cierpiących na bezsenność pogłębia swe dolegliwości, zaczynając leczenie od tabletek zamiast od psychoterapii i zmiany nawyków. Z badań dr. Gregga Jacobsa z bostońskiego Centrum Zaburzeń Snu, wynika, że 52 proc. osób, które korzystały z psychoterapii, poczuło szybką i znaczną poprawę. W Polsce jest tylko kilka profesjonalnych ośrodków leczenia zaburzeń snu. Jeśli pacjent zgłosi się do lekarza rodzinnego, najczęściej otrzyma lek starej generacji, który wywołuje sen, ale spłyca odpoczynek, działa za długo po przebudzeniu i uzależnia. Aż 58 proc. ankietowanych nie szuka porady na temat bezsenności, tylko 4 proc. zwraca się do psychiatry lub neurologa, a 1 proc. do psychoterapeuty.
W USA 90 proc. pacjentów otrzymuje leki nowoczesne, takie jak olanzapina, zopiklon, zaleplon i zolpidem, które można zażywać sporadycznie, bo nie uzależniają, a nazajutrz po ich przyjęciu nie odczuwa się skutków ubocznych w rodzaju otępienia. Jeśli nie zmienimy sposobu leczenia bezsenności, prócz epidemii niewyspania będziemy mieli nowe pokolenie lekomanów.

KTO ŹLE SYPIA
68 proc. Polaków ma przewlekłe problemy ze snem (powyżej sześciu miesięcy), z czego 45 proc. źle sypia aż od trzech lat. Najgorzej sypiają kobiety (43 proc.), osoby powyżej 60. roku życia, z wykształceniem podstawowym lub gimnazjalnym (44 proc.), mieszkańcy miast powyżej 500 tys. osób (48 proc.), osoby oceniające swoją sytuację materialną jako złą (45 proc.), niepracujący (45 proc.). Najszybciej zasypiają mężczyźni między 30. a 39. rokiem życia z miast do 100 tys. mieszkańców, osoby na kierowniczych stanowiskach, w dobrej sytuacji materialnej, co jest zgodne z sentencją Księgi Koheleta: "Słodki jest sen dla pracującego".

Na podstawie badań TNS OBOP 2005 - Polacy o problemach ze snem. Na zlecenie kampanii edukacyjnej "Dobrze śpij - aktywnie żyj".


ŚPIJ AKTYWNIE
9 stycznia ruszyła kampania edukacyjna "Dobrze śpij - aktywnie żyj", która ma pomóc w samodzielnym rozpoznaniu bezsenności. Uruchomiono infolinię 022 3215191, czynną od poniedziałku do czwartku w godz. 18.00 - 20.00. Dyżurować będą lekarze i psycholodzy z Poradni Leczenia Zaburzeń Snu AM w Warszawie. Odpowiedzą na pytania związane z zaburzeniami snu i higieną snu, podadzą adresy placówek medycznych zajmujących się bezsennością. Więcej informacji na stronie internetowej www.dobrzespij.pl.
Okładka tygodnika WPROST: 2/2006
Więcej możesz przeczytać w 2/2006 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 2/2006 (1205)

  • Na stronie-Współczynnik wazeliniarstwa 15 sty 2006 Polska polityka to przypadki, zbiegi okoliczności, błędy innych i nadinterpretacje po fakcie 3
  • Rok Jarosława - Człowiek Roku 2005 15 sty 2006 Człowiek Roku 2005 Jarosław Kaczyński: "Wprost" wziął pod uwagę fakty 6
  • Skaner 15 sty 2006 PLAN KACZYŃSKIEGO Premier Gilowska czy premier Marcinkiewicz? Zyta Gilowska, była liderka PO, na stanowisku wicepremiera i ministra finansów to posunięcie znakomicie wpisujące się w krótko- i długookresowy plan Jarosława... 10
  • Dossier 15 sty 2006 DONALD TUSK przewodniczący Platformy Obywatelskiej "Różne rzeczy mi się śnią, ale wstydzę się mówić o tym publicznie" TVN 24 PIOTR WOŹNIAK minister gospodarki "Wbrew pozorom świat jest pełen gazu" Radio... 11
  • Sawka czatuje 15 sty 2006 12
  • Playback 15 sty 2006 16
  • Poczta 15 sty 2006 PALIWOWY SYNDYKAT W artykule Ewy Ornackiej "Paliwowy syndykat" (nr 50) sformułowano tezę, iż "działania Jacka Piechoty doprowadziły do bankructwa Stoczni Szczecińskiej i sięgnięcia po jej majątek przez nomenklaturę".... 16
  • Ryba po polsku - Trędowata Stefcia i Waldi Obywatelski 15 sty 2006 Bieg naszej polityki najnowszej aż się prosi o jakiś artystyczny wyraz. A nawet o wiele wyrazów 17
  • Z życia koalicji 15 sty 2006 MINUS JEDEN. Andrzej Mikosz nie jest już ministrem skarbu, bo jego żona pożyczała kasę człowiekowi o nazwisku W. (resztę nazwiska amputowała mu prokuratura). Mikosz zupełnie niczym nie zaskarbił sobie naszej sympatii, antypatii zresztą... 18
  • Z życia opozycji 15 sty 2006 JAN MARIA WŁADYSŁAW WARNEŃCZYK ROKITA Premier z Krakowa uznał, że rząd jest w głębokim kryzysie. Ogólnie jest kiepsko, ale najgorsze jest to, że decyzje podejmują politycy PiS. A co, panie Janie, popodejmowałoby się? Z... 19
  • Nałęcz - Moherowy flirt 15 sty 2006 Idąc ramię w ramię z Giertychem i Lepperem, PO może zdobyć większość w Sejmie, ale nie w sercach wyborców 20
  • Fotoplastykon 15 sty 2006 © Henryk Sawka www.przyssawka.pl 21
  • Miotacz gazu 15 sty 2006 Rosja przez lata inwestowała w lobby mające nie dopuścić do tego, by Polska uniezależniła się od rosyjskiego gazu i ropy 22
  • Cud mniemany 15 sty 2006 Konflikt rosyjsko-ukraiński to zaledwie początek gazowej wojny o niezależność Ukrainy Agnieszka Korniejenko z Kijowa Rosyjsko-ukraiński konflikt gazowy został uznany za polityczny szantaż i odwet za "pomarańczową rewolucję". Rosja... 28
  • Ślepa Temida 15 sty 2006 Jak szybko i bez dodatkowych pieniędzy usprawnić pracę sądów 30
  • Partyjny pośredniak 15 sty 2006 W Polsce funkcjonuje ponadpartyjny sojusz pomocy bezrobotnym politykom 32
  • Sojusz liberałów 15 sty 2006 Władysław Frasyniuk ogłosił konieczność utworzenia liberalnego frontu sprzeciwu wobec polityki Prawa i Sprawiedliwości skoligaconego z Samoobroną i LPR 34
  • Giełda 15 sty 2006 Hossa Świat Milion na pikselach Zaledwie cztery miesiące potrzebował angielski student, by zarobić prawie milion dolarów. Alex Tew założył stronę internetową www.milliondollarhomepage.com, na której sprzedawał przestrzeń... 38
  • ZUSstan 15 sty 2006 Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest jedną z najbardziej rozrzutnych firm w Europie 40
  • Amerykanie Europy 15 sty 2006 Milion Polaków zmienia co roku miejsce zamieszkania Krzysztof Trębski Od czterech do czterech i pół miliona Polaków zmieniło miejsce zamieszkania od 2001 r. Choć według oficjalnych statystyk, większość Polaków nie zamierza "rzucać... 46
  • Gra w Gierki 15 sty 2006 O ponad 300 dolarów rośnie z każdą sekundą dług Polski 48
  • Klucz zamiast wytrycha 15 sty 2006 Odrzucenie liberalizmu to rezygnacja z dobrobytu, silnego państwa i praworządności 50
  • Załatwione odmownie - Kontrofensywa Świętego Mikołaja 15 sty 2006 Polityczna poprawność to oręż starej i nowej lewicy w walce z zachodnią cywilizacją 52
  • Supersam 15 sty 2006 54
  • Osiem i pół według Zegny 15 sty 2006 Osiem i pół centymetra to szerokość najmodniejszych obecnie krawatów. Oprócz takich firm jak Armani, Burberry czy polska Visstula krawaty węższe niż tradycyjne proponuje w tym sezonie mediolański krawiec Ermenegildo Zegna. Sukces salonu... 54
  • Techno po francusku 15 sty 2006 Francuscy projektanci pozostają pod urokiem techno. W nowym megane (w sześciu podstawowych wersjach nadwozia) zmiany dotyczą głównie wyrafinowanej stylistyki. Ostre linie z przodu, eliptyczne reflektory, mocniej wycięta - w kształcie litery... 54
  • Stabilne zdjęcia 15 sty 2006 Koniec z nieostrymi, poruszonymi zdjęciami. Producenci aparatów fotograficznych skupiają się obecnie na wyeliminowaniu efektu drżenia ręki. Nowy Cyber-shot DSC-T9 firmy Sony wyposażono w tak działający przetwornik obrazu o rozdzielczości... 54
  • Miniatura biura 15 sty 2006 Drukuje, kopiuje, skanuje, wysyła faksy i e-maile. Drukarka firmy Xerox - WorkCentre C226 - ze swoją wielofunkcyjnością wpisuje się w trend łączenia wielu funkcji w jednym urządzeniu elektronicznym,czego przykładem mogą być telefony... 54
  • Korrida z szampanem 15 sty 2006   Francja traci monopol na wyrób szampana. Choć nazwa trunku zarezerwowana jest dla tego typu wina z regionu Szampanii, do czołówki producentów win musujących dobija Hiszpania. Rekordy popularności bije właśnie Cava Segura Viudas... 54
  • Dieta dla mózgu 15 sty 2006 Amerykanie na potęgę dopieszczają swoje umysły Marta Fita-Czuchnowska z Waszyngtonu Mózg - ależ to mój drugi ulubiony organ!" - powtarzał Woody Allen w swoim filmie "Śpioch". Działo się to w latach 70. ubiegłego wieku. W pierwszych... 56
  • Nos Sofii Coppoli 15 sty 2006 Reżyserka Sofia Coppola, modelka Alek Wek i aktorka Anjelica Huston są obecnie uznawane za najpiękniejsze kobiety na świecie 60
  • Wentyl demokracji 15 sty 2006 Karnawał przestał być okresem przełamywania obyczajowych tabu, a zaczął pełnić funkcję hyde parku 64
  • Leon niezawodowiec 15 sty 2006 Podczas wojny prowadziliśmy jednak rozmowy z Niemcami i - być może sondażowo - braliśmy pod uwagę możliwość zmiany aliansów 68
  • Know-how 15 sty 2006 Bogowie niziołków Karłowaci ludzie w starożytnym Egipcie nie byli uważani za okaleczonych, ale cieszyli się szacunkiem - twierdzi dr Chahira Kozma z Georgetown University. Najczęstszą przyczyną karłowatości jest dziedziczna wada... 71
  • Szkoła bezsenności 15 sty 2006 Ludzie nękani brakiem snu rzadziej awansują i mają mniej przyjaciół 72
  • Gen Mozarta 15 sty 2006 Koniec sporów o czaszkę genialnego kompozytora? 75
  • Medycyna szantażu 15 sty 2006 Lekarze rodzinni dostają coraz więcej pieniędzy za coraz mniej pracy 76
  • Pocałunek śmierci 15 sty 2006 Seks oralny może wywołać raka! 79
  • Bez granic 15 sty 2006 Cena Kanady Kanadyjczycy, którzy niedługo będą wybierać parlament, zastanawiają się, jaka jest cena demokracji. Paul Wolfe, student z Ontario, założył w Internecie stronę, na której Kanadyjczycy mogą podać hipotetyczne (bo to... 80
  • Jastrząb pokoju 15 sty 2006 Izraelczycy chcą realizacji planu Szarona, nawet bez Szarona 82
  • Przyszłość bez charyzmy 15 sty 2006 Szaron budził w polityce przerażenie, szacunek i strach 84
  • Róbmy rewolucje! 15 sty 2006 Rozmowa z prof. Michaelem A. Ledeenem, jednym z najwybitniejszych na świecie ekspertów w dziedzinie wywiadu, stosunków międzynarodowych i walki z terroryzmem 86
  • Bella mafia 15 sty 2006 8 mld euro rocznie przynosi kalabryjskim mafiosom handel bronią i prostytucja oraz haracze i lichwa Waldemar Kedaj Kobieta w zaawansowanej ciąży, z trzyletnim chłopcem i trojgiem znajomych wyglądali na uczestników sielskiej wycieczki za... 90
  • Menu 15 sty 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Ubiór w operze Zmasowane siły ciemnogrodu, wsparte przez lobby homofobów, odniosły kolejny sukces. Tym razem w operze. W warszawskim Teatrze Wielkim zablokowano inscenizację "Wozzecka", w... 92
  • Recenzje 15 sty 2006 94
  • Strzelanie minami 15 sty 2006 *** Powieści Jane Austen to łakomy kąsek dla filmowców. Nic dziwnego, że jej bestsellerową "Dumę i uprzedzenie" eksploatowano już kilkakrotnie (pięć seriali i trzy filmy pełnometrażowe, w tym kiepska próba w wersji... 94
  • Carmen z motocyklami 15 sty 2006 *** W najnowszej superprodukcji Opery Wrocławskiej jest miejsce zarówno dla Carmen i jej świty, jak i żołnierzy, wojskowych ciężarówek, toreadora i zmechanizowanych byków. Przedstawieniu bliżej do multimedialnego show, w którym liczy... 94
  • Nowojorskie rozterki 15 sty 2006 *** The Strokes mają zapewnione miejsce w historii jako zespół, którego pierwszy album "Is This It" w 2001 r. stał się kamykiem, który wywołał lawinę debiutów i doprowadził w ciągu czterech lat do zmiany pokoleniowej na... 94
  • Przygaszony Pankiewicz 15 sty 2006 ***  Prosimy na wystawy przynosić własne reflektory! Takie komunikaty powinny atakować widzów zmierzających do Muzeum Narodowego w Warszawie. Brak odpowiedniego oświetlenia oraz wieszanie obrazów za wysoko lub za nisko to już kanon... 94
  • Bankructwo postmodernizmu 15 sty 2006 Awangarda zredukowała sztukę do dadaistycznej bzdury czy wręcz artystycznego gówna. Wyjściem są dzisiaj Nowi Dawni Mistrzowie Donald Kuspit Może hamletyzuję, ale wydaje mi się, że w sztuce nastąpił jakiś rozkład. A może to... 96
  • Długi film o zabijaniu 15 sty 2006 Film "Monachium" jest jedną z największych porażek w karierze Stevena Spielberga 102
  • Pazurem - Statyści 15 sty 2006 Kinematografia, która myśli o sobie poważnie, bardziej dba o 50 tysięcy statystów niż o 50 gwiazdorów 104
  • Ueorgan Ludu 15 sty 2006 Nr 1 (168) Rok wyd. 6 WARSZAWA, poniedziałek 9 stycznia 2006 r. NADZWYCZAJNE POSIEDZENIE RADY BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO Decyzje w sprawie A. Małysza W minioną sobotę odbyło się nadzwyczajne posiedzenie BBN poświęcone zagrożeniom... 105
  • Skibą w mur - Yes! Yes! Yes! 15 sty 2006 W Brukseli wystarczy skapować, gdy kobieta mówi: "My first name is Kristin, my second name is 100 euro" Krzysztof Skiba Ten okrzyk radości premiera Marcinkiewicza może się stać w karnawale większym hitem niż przeboje Madonny. Fakty są... 106

ZKDP - Nakład kontrolowany