Długi film o zabijaniu

Długi film o zabijaniu

Film "Monachium" jest jedną z największych porażek w karierze Stevena Spielberga
Ukryte arcydzieło Spielberga" - obwieszczała okładka listopadowego numeru magazynu "Time". Tygodnik ten pierwszy dostąpił zaszczytu rozmowy ze Stevenem Spielbergiem o jego nowym filmie - "Monachium". Ta fabularyzowana rekonstrukcja akcji odwetowej Mossadu na palestyńskich terrorystach, sprawcach masakry izraelskich sportowców podczas olimpiady w Monachium w 1972 r., jest pierwszym stricte politycznym filmem w karierze najbardziej kasowego reżysera w historii kina.
Wprawdzie Spielberg w przeszłości odwoływał się do współczesnej historii, by wspomnieć "Szeregowca Ryana" czy "Listę Schindlera", jednak odnosiły się one do zamkniętych, rozliczonych i osądzonych zdarzeń z czasów II wojny światowej. Reżyser stronił od odwoływania się wprost do problemów, które określają rzeczywistość polityczną obecnego świata. Teraz, w wieku 59 lat, postanowił to zmienić. W "Monachium" nawiązuje do wydarzenia, które dla jego pokolenia - zwłaszcza tej jego części, która ma żydowskie korzenie - było przeżyciem równie traumatycznym jak dla nowojorczyków widok walących się wież World Trade Center. Nie wstrząsający atak terrorystyczny, już raz rzetelnie zrekonstruowany w nagrodzonym w 1999 r. Oscarem dokumencie "Jeden dzień we wrześniu", jest tematem filmu "Monachium", lecz jego pokłosie. Spielberga zainteresowało to, co się wydarzyło później, gdy ówczesna premier Izraela Golda Meir zleciła Mossadowi utworzenie kilkuosobowego oddziału egzekucyjnego o kryptonimie Gniew Boży. Miał on za zadanie wytropić i zlikwidować rozproszonych po Europie i Bliskim Wschodzie członków grupy terrorystycznej Czarny Wrzesień, która zaplanowała i przeprowadziła atak. Projekt Spielberga budził od początku emocje - tak po stronie izraelskiej, która nigdy nie potwierdziła istnienia specjalnej grupy pościgowej, jak i palestyńskiej, coraz pewniej czującej się pod parasolem ochronnym, który roztacza nad nią od lat europejska lewica.

Krzyk serca hollywoodzkiego machera
Od początku było oczywiste, że będzie to najbardziej kontrowersyjna pozycja w dorobku reżysera. "Monachium" zostało oparte głównie na książce Georgie`a Jonasa "Vengeance" (z 1984 r.), na podstawie której powstał już jeden film - firmowany przez kanał HBO "Miecz Gideona" (1986). Wiarygodność tej książki z czasem została podważona. Obawy zgoła innej natury budziło to, że Spielberg we wszystkich swych "poważnych" filmach zdradzał raczej temperament hollywoodzkiego entertainera niż twórcy świadomego politycznego efektu, jaki chce osiągnąć. Innymi słowy, zawsze pragnął zadowolić wszystkich, a to sprowadzało się do tego, że na postawione na początku nawet najtrudniejsze pytania w konkluzji dawał rozbrajająco naiwne odpowiedzi. Obawy, że "Monachium" nie będzie wyjątkiem od tej reguły, okazały się po części uzasadnione. Ale nikt pewnie się nie spodziewał, że będzie to film historycznie i moralnie nieuczciwy. Spielberg, by uprościć przesłanie swej "modlitwy o pokój", jak nazwał "Monachium", dopuścił się manipulacji. Wypreparował monachijski dramat z szerszego kontekstu - nasilania się w tamtych latach aktywności palestyńskich terrorystów, którzy w ciągu ledwie kilkunastu miesięcy przed wtargnięciem do wioski olimpijskiej zapisali na swoim koncie takie akty przemocy, jak zdetonowanie bomby w lecącym z Zurychu do Izraela samolocie Swissair w 1970 r. (życie straciło 47 osób), uprowadzenie kilku innych samolotów, ostrzeliwanie synagog czy obrzucenie granatami pasażerów na lotnisku w Tel-Awiwie.
Całkowitym milczeniem zbywa Spielberg to, że na początku lat 70. inny był układ sił na Bliskim Wschodzie i zupełnie inny rozkład sympatii świata do obu stron konfliktu. Można było nie czuć sympatii do twardej polityki premier Goldy Meir, nie należy wszak jej zarzucać, że podjęta przez nią decyzja o akcji odwetowej na członkach Czarnego Września była podyktowana jedynie ślepą żądzą zemsty. Kierowała się ona bowiem uzasadnioną obawą przed narastającym zagrożeniem ze strony coraz lepiej zorganizowanych palestyńskich organizacji, powiązanych z wspieraną przez Moskwę lewacką międzynarodówką terrorystyczną w zachodniej Europie.
Według ówczesnej wojennej logiki, brak odpowiedzi na atak w Monachium zostałby odebrany jako oznaka słabości, a poczucie bezkarności otworzyłoby drogę do eskalacji aktów terrorystycznych. Nie dziwi więc, że w oficjalnym oświadczeniu ministra spraw zagranicznych Izraela na temat filmu "Monachium" pojawił się zarzut, iż Spielberg w sposób uwłaczający pamięci jedenastu zamordowanych sportowców postawił znak równości między stronami dramatu. Sugerowana przez niego teza, że palestyńscy terroryści, choć dopuścili się niewybaczalnej zbrodni, mieli jakieś argumenty na swoją obronę, a mściciele w miarę eksterminacji wrogów żywili coraz większe wątpliwości, co do moralnych implikacji swojej misji, jest nie do przyjęcia.
Osobliwy paradoks Spielberga, który opowiedział się za hollywoodzką, a nie opartą na realiach wizją konfliktu izraelsko-palestyńskiego, można wytłumaczyć tylko oportunizmem reżysera i typową dla tamtejszej zgettologizowanej ideologicznie społeczności wiarą w zbawczą moc filmowej rozrywki. "Monachium" nawiązuje do filmów sensacyjnych z lat 70. Z racji przemieszczania się grupy pościgowej po całej Europie - najbardziej do "Dnia szakala". Jednak relatywizacja moralna czynów bohaterów z obu stron barykady jest brutalnym pogwałceniem reguł rządzących tym gatunkiem. Także historyczna nierzetelność reżysera dyskredytuje jego film jako kino polityczne. Dla reputacji Spielberga pewnie lepiej by było, gdyby reżyser poskromił naiwne moralizatorstwo i powrócił do kręcenia obrazów rozrywkowych, za które był - w czasach "Szczęk", "Poszukiwaczy zaginionej arki" czy "E.T." - kochany przez miliony widzów. Krwawe i rozwleczone na dwie i pół godziny "Monachium" mogło podzielić na dwa obozy recenzentów i wywołać żywą dyskusję, ale wzbudziło raczej niewielkie zainteresowanie amerykańskiej publiczności. Film po pierwszym tygodniu rozpowszechniania uplasował się dopiero na 10. pozycji notowań box office, z mizernym wynikiem 15,6 mln dolarów wpływów kasowych, co w skali Spielberga równa się katastrofie. To świadczy o tym, że nazwisko reżysera już nie jest magnesem przyciągającym widzów do kina, i potwierdza uwagi złośliwców, że ubiegłoroczny sukces niezbyt udanej "Wojny światów" jest przede wszystkim zasługą przedpremierowych publicznych ekscesów miłosno-scjentologicznych Toma Cruise`a - aktora najwyżej cenionego (ale jednocześnie uznanego za najbardziej irytującego) przez uczestników ankiety magazynu "Empire". Tak czy inaczej, zapowiadane na okładce "Time" arcydzieło okazało się balonem, z którego już na starcie uszło powietrze.
Okładka tygodnika WPROST: 2/2006
Więcej możesz przeczytać w 2/2006 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 2/2006 (1205)

  • Na stronie-Współczynnik wazeliniarstwa 15 sty 2006 Polska polityka to przypadki, zbiegi okoliczności, błędy innych i nadinterpretacje po fakcie 3
  • Rok Jarosława - Człowiek Roku 2005 15 sty 2006 Człowiek Roku 2005 Jarosław Kaczyński: "Wprost" wziął pod uwagę fakty 6
  • Skaner 15 sty 2006 PLAN KACZYŃSKIEGO Premier Gilowska czy premier Marcinkiewicz? Zyta Gilowska, była liderka PO, na stanowisku wicepremiera i ministra finansów to posunięcie znakomicie wpisujące się w krótko- i długookresowy plan Jarosława... 10
  • Dossier 15 sty 2006 DONALD TUSK przewodniczący Platformy Obywatelskiej "Różne rzeczy mi się śnią, ale wstydzę się mówić o tym publicznie" TVN 24 PIOTR WOŹNIAK minister gospodarki "Wbrew pozorom świat jest pełen gazu" Radio... 11
  • Sawka czatuje 15 sty 2006 12
  • Playback 15 sty 2006 16
  • Poczta 15 sty 2006 PALIWOWY SYNDYKAT W artykule Ewy Ornackiej "Paliwowy syndykat" (nr 50) sformułowano tezę, iż "działania Jacka Piechoty doprowadziły do bankructwa Stoczni Szczecińskiej i sięgnięcia po jej majątek przez nomenklaturę".... 16
  • Ryba po polsku - Trędowata Stefcia i Waldi Obywatelski 15 sty 2006 Bieg naszej polityki najnowszej aż się prosi o jakiś artystyczny wyraz. A nawet o wiele wyrazów 17
  • Z życia koalicji 15 sty 2006 MINUS JEDEN. Andrzej Mikosz nie jest już ministrem skarbu, bo jego żona pożyczała kasę człowiekowi o nazwisku W. (resztę nazwiska amputowała mu prokuratura). Mikosz zupełnie niczym nie zaskarbił sobie naszej sympatii, antypatii zresztą... 18
  • Z życia opozycji 15 sty 2006 JAN MARIA WŁADYSŁAW WARNEŃCZYK ROKITA Premier z Krakowa uznał, że rząd jest w głębokim kryzysie. Ogólnie jest kiepsko, ale najgorsze jest to, że decyzje podejmują politycy PiS. A co, panie Janie, popodejmowałoby się? Z... 19
  • Nałęcz - Moherowy flirt 15 sty 2006 Idąc ramię w ramię z Giertychem i Lepperem, PO może zdobyć większość w Sejmie, ale nie w sercach wyborców 20
  • Fotoplastykon 15 sty 2006 © Henryk Sawka www.przyssawka.pl 21
  • Miotacz gazu 15 sty 2006 Rosja przez lata inwestowała w lobby mające nie dopuścić do tego, by Polska uniezależniła się od rosyjskiego gazu i ropy 22
  • Cud mniemany 15 sty 2006 Konflikt rosyjsko-ukraiński to zaledwie początek gazowej wojny o niezależność Ukrainy Agnieszka Korniejenko z Kijowa Rosyjsko-ukraiński konflikt gazowy został uznany za polityczny szantaż i odwet za "pomarańczową rewolucję". Rosja... 28
  • Ślepa Temida 15 sty 2006 Jak szybko i bez dodatkowych pieniędzy usprawnić pracę sądów 30
  • Partyjny pośredniak 15 sty 2006 W Polsce funkcjonuje ponadpartyjny sojusz pomocy bezrobotnym politykom 32
  • Sojusz liberałów 15 sty 2006 Władysław Frasyniuk ogłosił konieczność utworzenia liberalnego frontu sprzeciwu wobec polityki Prawa i Sprawiedliwości skoligaconego z Samoobroną i LPR 34
  • Giełda 15 sty 2006 Hossa Świat Milion na pikselach Zaledwie cztery miesiące potrzebował angielski student, by zarobić prawie milion dolarów. Alex Tew założył stronę internetową www.milliondollarhomepage.com, na której sprzedawał przestrzeń... 38
  • ZUSstan 15 sty 2006 Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest jedną z najbardziej rozrzutnych firm w Europie 40
  • Amerykanie Europy 15 sty 2006 Milion Polaków zmienia co roku miejsce zamieszkania Krzysztof Trębski Od czterech do czterech i pół miliona Polaków zmieniło miejsce zamieszkania od 2001 r. Choć według oficjalnych statystyk, większość Polaków nie zamierza "rzucać... 46
  • Gra w Gierki 15 sty 2006 O ponad 300 dolarów rośnie z każdą sekundą dług Polski 48
  • Klucz zamiast wytrycha 15 sty 2006 Odrzucenie liberalizmu to rezygnacja z dobrobytu, silnego państwa i praworządności 50
  • Załatwione odmownie - Kontrofensywa Świętego Mikołaja 15 sty 2006 Polityczna poprawność to oręż starej i nowej lewicy w walce z zachodnią cywilizacją 52
  • Supersam 15 sty 2006 54
  • Osiem i pół według Zegny 15 sty 2006 Osiem i pół centymetra to szerokość najmodniejszych obecnie krawatów. Oprócz takich firm jak Armani, Burberry czy polska Visstula krawaty węższe niż tradycyjne proponuje w tym sezonie mediolański krawiec Ermenegildo Zegna. Sukces salonu... 54
  • Techno po francusku 15 sty 2006 Francuscy projektanci pozostają pod urokiem techno. W nowym megane (w sześciu podstawowych wersjach nadwozia) zmiany dotyczą głównie wyrafinowanej stylistyki. Ostre linie z przodu, eliptyczne reflektory, mocniej wycięta - w kształcie litery... 54
  • Stabilne zdjęcia 15 sty 2006 Koniec z nieostrymi, poruszonymi zdjęciami. Producenci aparatów fotograficznych skupiają się obecnie na wyeliminowaniu efektu drżenia ręki. Nowy Cyber-shot DSC-T9 firmy Sony wyposażono w tak działający przetwornik obrazu o rozdzielczości... 54
  • Miniatura biura 15 sty 2006 Drukuje, kopiuje, skanuje, wysyła faksy i e-maile. Drukarka firmy Xerox - WorkCentre C226 - ze swoją wielofunkcyjnością wpisuje się w trend łączenia wielu funkcji w jednym urządzeniu elektronicznym,czego przykładem mogą być telefony... 54
  • Korrida z szampanem 15 sty 2006   Francja traci monopol na wyrób szampana. Choć nazwa trunku zarezerwowana jest dla tego typu wina z regionu Szampanii, do czołówki producentów win musujących dobija Hiszpania. Rekordy popularności bije właśnie Cava Segura Viudas... 54
  • Dieta dla mózgu 15 sty 2006 Amerykanie na potęgę dopieszczają swoje umysły Marta Fita-Czuchnowska z Waszyngtonu Mózg - ależ to mój drugi ulubiony organ!" - powtarzał Woody Allen w swoim filmie "Śpioch". Działo się to w latach 70. ubiegłego wieku. W pierwszych... 56
  • Nos Sofii Coppoli 15 sty 2006 Reżyserka Sofia Coppola, modelka Alek Wek i aktorka Anjelica Huston są obecnie uznawane za najpiękniejsze kobiety na świecie 60
  • Wentyl demokracji 15 sty 2006 Karnawał przestał być okresem przełamywania obyczajowych tabu, a zaczął pełnić funkcję hyde parku 64
  • Leon niezawodowiec 15 sty 2006 Podczas wojny prowadziliśmy jednak rozmowy z Niemcami i - być może sondażowo - braliśmy pod uwagę możliwość zmiany aliansów 68
  • Know-how 15 sty 2006 Bogowie niziołków Karłowaci ludzie w starożytnym Egipcie nie byli uważani za okaleczonych, ale cieszyli się szacunkiem - twierdzi dr Chahira Kozma z Georgetown University. Najczęstszą przyczyną karłowatości jest dziedziczna wada... 71
  • Szkoła bezsenności 15 sty 2006 Ludzie nękani brakiem snu rzadziej awansują i mają mniej przyjaciół 72
  • Gen Mozarta 15 sty 2006 Koniec sporów o czaszkę genialnego kompozytora? 75
  • Medycyna szantażu 15 sty 2006 Lekarze rodzinni dostają coraz więcej pieniędzy za coraz mniej pracy 76
  • Pocałunek śmierci 15 sty 2006 Seks oralny może wywołać raka! 79
  • Bez granic 15 sty 2006 Cena Kanady Kanadyjczycy, którzy niedługo będą wybierać parlament, zastanawiają się, jaka jest cena demokracji. Paul Wolfe, student z Ontario, założył w Internecie stronę, na której Kanadyjczycy mogą podać hipotetyczne (bo to... 80
  • Jastrząb pokoju 15 sty 2006 Izraelczycy chcą realizacji planu Szarona, nawet bez Szarona 82
  • Przyszłość bez charyzmy 15 sty 2006 Szaron budził w polityce przerażenie, szacunek i strach 84
  • Róbmy rewolucje! 15 sty 2006 Rozmowa z prof. Michaelem A. Ledeenem, jednym z najwybitniejszych na świecie ekspertów w dziedzinie wywiadu, stosunków międzynarodowych i walki z terroryzmem 86
  • Bella mafia 15 sty 2006 8 mld euro rocznie przynosi kalabryjskim mafiosom handel bronią i prostytucja oraz haracze i lichwa Waldemar Kedaj Kobieta w zaawansowanej ciąży, z trzyletnim chłopcem i trojgiem znajomych wyglądali na uczestników sielskiej wycieczki za... 90
  • Menu 15 sty 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Ubiór w operze Zmasowane siły ciemnogrodu, wsparte przez lobby homofobów, odniosły kolejny sukces. Tym razem w operze. W warszawskim Teatrze Wielkim zablokowano inscenizację "Wozzecka", w... 92
  • Recenzje 15 sty 2006 94
  • Strzelanie minami 15 sty 2006 *** Powieści Jane Austen to łakomy kąsek dla filmowców. Nic dziwnego, że jej bestsellerową "Dumę i uprzedzenie" eksploatowano już kilkakrotnie (pięć seriali i trzy filmy pełnometrażowe, w tym kiepska próba w wersji... 94
  • Carmen z motocyklami 15 sty 2006 *** W najnowszej superprodukcji Opery Wrocławskiej jest miejsce zarówno dla Carmen i jej świty, jak i żołnierzy, wojskowych ciężarówek, toreadora i zmechanizowanych byków. Przedstawieniu bliżej do multimedialnego show, w którym liczy... 94
  • Nowojorskie rozterki 15 sty 2006 *** The Strokes mają zapewnione miejsce w historii jako zespół, którego pierwszy album "Is This It" w 2001 r. stał się kamykiem, który wywołał lawinę debiutów i doprowadził w ciągu czterech lat do zmiany pokoleniowej na... 94
  • Przygaszony Pankiewicz 15 sty 2006 ***  Prosimy na wystawy przynosić własne reflektory! Takie komunikaty powinny atakować widzów zmierzających do Muzeum Narodowego w Warszawie. Brak odpowiedniego oświetlenia oraz wieszanie obrazów za wysoko lub za nisko to już kanon... 94
  • Bankructwo postmodernizmu 15 sty 2006 Awangarda zredukowała sztukę do dadaistycznej bzdury czy wręcz artystycznego gówna. Wyjściem są dzisiaj Nowi Dawni Mistrzowie Donald Kuspit Może hamletyzuję, ale wydaje mi się, że w sztuce nastąpił jakiś rozkład. A może to... 96
  • Długi film o zabijaniu 15 sty 2006 Film "Monachium" jest jedną z największych porażek w karierze Stevena Spielberga 102
  • Pazurem - Statyści 15 sty 2006 Kinematografia, która myśli o sobie poważnie, bardziej dba o 50 tysięcy statystów niż o 50 gwiazdorów 104
  • Ueorgan Ludu 15 sty 2006 Nr 1 (168) Rok wyd. 6 WARSZAWA, poniedziałek 9 stycznia 2006 r. NADZWYCZAJNE POSIEDZENIE RADY BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO Decyzje w sprawie A. Małysza W minioną sobotę odbyło się nadzwyczajne posiedzenie BBN poświęcone zagrożeniom... 105
  • Skibą w mur - Yes! Yes! Yes! 15 sty 2006 W Brukseli wystarczy skapować, gdy kobieta mówi: "My first name is Kristin, my second name is 100 euro" Krzysztof Skiba Ten okrzyk radości premiera Marcinkiewicza może się stać w karnawale większym hitem niż przeboje Madonny. Fakty są... 106

ZKDP - Nakład kontrolowany