Mister Dollar

Mister Dollar

Rozmowa z Alanem Greenspanem, szefem Fed, banku centralnego Stanów Zjednoczonych
Ludwik M. Bednarz: "Stan gospodarki amerykańskiej, który pozostawi po sobie Alan Greenspan, jest gorszy, niż się powszechnie wydaje" - tak pańską 18-letnią kadencję na stanowisku szefa Fed podsumował niedawno opiniotwórczy "The Economist" w okładkowym tekście zatytułowanym "Danger time for America".
Alan Greenspan: Przeciwnie, był to długi okres wyjątkowego rozwoju Ameryki, wzrosło bogactwo mojego kraju i jego mieszkańców. Liczba Amerykanów zwiększyła się o ponad 50 mln, do 300 mln, na ogół bogatych ludzi; taki wzrost ilościowy i jakościowy jest możliwy tylko przy doskonale funkcjonującej gospodarce. Rozwijała się ona niemal przez cały ten okres. Owszem, czas mojej kadencji w Fed nie był łatwy: mieliśmy dwie recesje, krach na giełdzie w roku 1987, pęknięcie "bańki internetowej" w roku 2000 i zaraz potem nastąpił atak terrorystyczny 11 września 2001 r. Najtrudniejszą i najważniejszą sprawą, z którą borykał się Fed, była inflacja. I odnieśliśmy tu sukces: w ciągu 18 lat zmniejszyła się ona z 4 proc. do 2 proc. PKB na mieszkańca USA wzrósł o 35 proc. Dla porównania: w wysoko rozwiniętych krajach Europy i w Japonii wzrost ten był w tym okresie znacznie niższy. O tym nie należy zapominać, oceniając moje kadencje.
- Ciągle obowiązuje The Federal Reserve Act, czyli ustawa ustanawiająca bank centralny, która powstała na początku XXwieku, w 1913 r. Czy odpowiada ona wymaganiom XXI wieku?
- Nieco zmieniono ją w roku 1920, upoważniając bank centralny do ustanawiania dyskontowej stopy oprocentowania. Mimo upływu lat ustawa ta jako całość może z powodzeniem nadal służyć Stanom Zjednoczonym XXI wieku. Zadania banku centralnego są w niej określone zwięźle: prowadzić politykę monetarną przez oddziaływanie na sytuację pieniężną i kredytową w gospodarce. Celem tych działań ma być osiągnięcie maksymalnego zatrudnienia, stabilnych cen i umiarkowanej wieloletniej stopy oprocentowania. Na przykład niskie bezrobocie, o którym tak często i chętnie mówią etatyści, wrogowie liberalizmu gospodarczego, może być osiągnięte tylko przy utrzymaniu stabilności cen. Troszcząc się o ekonomiczną prosperity kraju i jego mieszkańców, Fed ma więc najważniejsze zadanie: pilnowanie tej stabilności.
- Czy Fed może być wzorem dla banku centralnego średniej wielkości kraju na dorobku, jakim jest na przykład Polska?
- Nie tylko dla banku takiego kraju, ale wręcz każdego, bo zasady ekonomii zapewniające wzrost gospodarczy są jednakie.
- Polska jest jednak członkiem Unii Europejskiej, w której coraz bardziej obowiązują zasady ustalane przez Europejski Bank Centralny.
- Generalnie Fed i EBC są podobne. Są jednak między nimi istotne różnice. Fed ma na przykład prawo operować w całych Stanach Zjednoczonych, natomiast EBC działa dotychczas tylko w 12 państwach z 25 krajów członków Unii Europejskiej. Fed bezpośrednio nadzoruje prywatne banki w Ameryce. EBC nie ma takich praw w strefie euro; nadzór na bankowością sprawują we własnym zakresie kraje członkowskie. Również regulacje finansowe i ochrona kredytobiorców są w strefie euro domeną poszczególnych krajów.
- Czy Polska powinna wejść do strefy euro?
- Odpowiedź na to pytanie może paść tylko w Warszawie. W jej sformułowaniu powinny pomóc doświadczenia dwunastu państw, które już poznały skutki -pozytywne i negatywne - wprowadzenia wspólnej waluty. W Niemczech, we Włoszech i we Francji słyszy się nawoływania do powrotu do pieniądza narodowego, z drugiej strony w Austrii przeważają opinie pozytywne dla euro. Jedno jest pewne: Polska powinna wejść do strefy euro tylko wtedy, gdy to będzie korzystne dla jej interesu narodowego.
- Co czeka Pana następcę w najbliższych latach?
- Tak jak ja w ciągu ostatnich 18 lat będzie miał do czynienia przede wszystkim z niemożliwym do dokładnej diagnozy elementem niepewności. Już w marcu nowy szef Fed musi zdecydować, czy podnieść dyskontową stopę oprocentowania po raz czternasty z rzędu. Będzie jak ja pod naciskiem wielu ekspertów oceniających, że już w końcu tego roku może nastąpić spowolnienie rozwoju gospodarczego Ameryki. Poważnym jego problemem nadal będzie duży amerykański deficyt budżetowy. Zobowiązania rządu federalnego - emerytalne i w ochronie zdrowia - zwiększają się bowiem błyskawicznie, ponieważ wzrasta długość życia i społeczeństwo się starzeje. Jeśli Kongres nie podejmie drastycznych kroków ograniczających wysokości wydatków na te cele, może dojść do ruiny budżetu federalnego. Mojemu następcy nie będzie łatwo - tak jak mnie - kontrolować inflacji, choćby dlatego, że będą rosnąć koszty energii. Nie mam jednak wątpliwości, że Fed podoła zadaniom. Coraz lepiej rozpoznajemy prawa rządzące gospodarką, nowoczesne systemy informatyczne pomagają jak nigdy dotychczas w zbieraniu i przetwarzaniu informacji wzmacniających "siłę bojową" banku centralnego.
- Na ile olbrzymi amerykański deficyt budżetowy jest groźny dla amerykańskiej gospodarki i pozycji Stanów Zjednoczonych w świecie?
- To jest naprawdę poważny problem Ameryki. Ostrzegłem niedawno Kongres, że nasza gospodarka może być narażona na poważne zakłócenia, jeśli nadmiernie rozdęty budżet się nie zmniejszy.
- Pana krytycy uważają, że również pan przyczynił się do powiększenia deficytu budżetowego, popierając obniżenie przez prezydenta Busha podatków.
- Nie mają racji. Obniżenie podatków pozwoliło na szybsze wyjście amerykańskiej gospodarki z recesji i przyspieszyło jej rozwój i - co bardzo ważne - zmniejszyło bezrobocie. Przedsięwzięcie to było i jest uzasadnione. Poddaję je pod rozwagę wszystkim szefom państw, które zastanawiają się, jak walczyć z nadmiernym bezrobociem, w tym polskiemu premierowi.
- Część amerykańskich ekonomistów dodaje do rejestru poważnych zagrożeń USA równie wielki deficyt handlowy, głównie w obrotach z ekspansywnymi Chinami.
- Nie zgadzam się z taką oceną. Wygląda na to, że globalizacja będzie się rozwijać w nie skrępowany sposób, co sprawi, że międzynarodowy system finansowy stanie się coraz bardziej elastyczny. W takich warunkach deficyt handlowy zostanie zniwelowany i nie spowoduje w naszej gospodarce poważnych zakłóceń.
- W USA - jak zresztą w innych krajach, w tym w Polsce - również pojawiły się głosy, że towary z Chin należałoby dla zmniejszenia nierównowagi handlowej obłożyć wysokimi cłami.
- To jest niepotrzebne. Jeśli na import z Chin nałożono by cła, zostałby zastąpiony importem - ale droższym - z innych krajów, głównie Azji. Czyli - tak czy inaczej - miejsca najprostszej pracy, z czym związany jest tak krytykowany import z Chin, nie wrócą do Ameryki. Do innych krajów, z których trafiły do Chin, również nie. Nikt na tym prawie nic nie zyska.
- W 1953 r. Milton Friedman powiedział,że gospodarka amerykańska jest już po doświadczeniach wielkiego kryzysu odporna na poważne zawirowania. Czy jego pogląd jest nadal aktualny?
- Myślę, że Milton się nie myli. Zgadzam się z jego opinią, że do wielkiego kryzysu by nie doszło, gdyby wtedy Fed podjął z wyprzedzeniem właściwe kroki.
- Panu było łatwo podejmować takie kroki, bo był pan uznawany za drugą po prezydencie osobę w Ameryce. Czy pański następca ma szansę zyskać taki status?
- Wydaje mi się, że nie powinienem odpowiadać na to pytanie.
Okładka tygodnika WPROST: 4/2006
Więcej możesz przeczytać w 4/2006 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 4/2006 (1207)

  • Polacy pod polską okupacją 29 sty 2006 Czy politycy pozwolą Polakom wreszcie się wyzwolić spod polskiej okupacji? 3
  • Skaner 29 sty 2006 SKANER - POLSKA KADRY Premier Kluska? Biznesmen Roman Kluska może zastąpić Kazimierza Marcinkiewicza na stanowisku premiera - dowiedział się "Wprost". Zmiana ma nastąpić, jeśli PiS zdoła stworzyć koalicję dającą większość... 8
  • Dossier 29 sty 2006 JAROSŁAW KACZYŃSKI prezes PiS "Nie jestem prezydentem, mimo że może jestem podobny" na konferencji prasowej DONALD TUSK przewodniczący PO "Aniołem nie jestem oczywiście" Program III PR KRZYSZTOF CUGOWSKI senator PiS,... 9
  • Sawka 29 sty 2006 10
  • Playback 29 sty 2006 14
  • Poczta 29 sty 2006 Listy od czytelników 14
  • Ryba po polsku - Kwaśniewski na białym słoniu 29 sty 2006 Ach, gdzież te niegdysiejsze śmietniki, wokół których mogłaby się jednoczyć lewica 15
  • Z życia koalicji 29 sty 2006 A JEDNAK BĘDĄ WYBORY. Do takich wniosków doszliśmy, oglądając Jarosława Kaczyńskiego. Nie, nie słuchając, wystarczyły oględziny. Otóż Jarosławowi Kaczyńskiemu po wyborach zawsze konfiskują grzebień. Rusza kampania... 16
  • Z życia opozycji 29 sty 2006 ANDRZEJ LEPPER, MAJĄC DO WYBORUJarosława Kaczyńskiego i chińskich komunistów, wybrał komunistów. Nie wiadomo, czy młodzi działacze i całe Chiny zdają sobie sprawęz zaszczytu, jaki ich spotkał - w końcu wygraćz... 17
  • Najważniejszy front 29 sty 2006 Można się podpierać Lepperem i Giertychem, ale gospodarkę trzeba powierzyć fachowcom 18
  • Fotoplastykon 29 sty 2006 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 19
  • Wybory szeryfa 29 sty 2006 Cyniczna gra", "obłuda", "prywata", "nieliczenie się z wyborcami" - to podobno dzieje się w polskim parlamencie i generalnie w polskiej polityce. Całe zło polskiej polityki polega chyba na tym, że toczy się ona w parlamencie i na politycznych salonach, a nie na ulicy. Bo... 20
  • Rządowi zadymiarze 29 sty 2006 W sejmowym stawie nie brakuje karpi gotowych do głosowania za przyspieszeniem świąt Bożego Narodzenia 28
  • Religia obywatelska 29 sty 2006 Głos katolików, nawet bardzo mało postępowych, nie jest sprzeczny z wolnościowym i nowoczesnym ładem 30
  • Naiwni Polacy 29 sty 2006 Niemcy nie zmieniają polityki wobec Polski, tylko łudzą nas symbolami 34
  • Giełda 29 sty 2006 HossaŚwiat Wysokoprocentowa BrazyliaJuż ponad połowa sprzedawanych w Brazylii nowych samochodów to pojazdy zasilane alternatywnymi źródłami energii. Tradycyjne auta na benzynę mają dziś tylko 47 proc. rynku, podczas gdy 53... 38
  • Mister Dollar 29 sty 2006 Rozmowa z Alanem Greenspanem, szefem Fed, banku centralnego Stanów Zjednoczonych 40
  • Czas (ro)związków 29 sty 2006 Związki zawodowe powiększają bezrobocie 44
  • Ostatni wytrysk Gazpromu? 29 sty 2006 Rosyjski straszak gazowy się zaciął 46
  • Fabryki pieniędzy 29 sty 2006 Ranking funduszy inwestycyjnych 48
  • Pokerowy brydż 29 sty 2006 Koncentracji banków sprzyja nie tylko Kongres USA, ale też Komisja Europejska 54
  • Bunt Kalego 29 sty 2006 Nawet Blair czy Schroeder są dziś przekonani, że chleb jest tylko w kapitalistycznej piekarni 56
  • Supersam 29 sty 2006 58
  • O octavię wyżej 29 sty 2006 Duch sportowy rośnie w siłę, a producenci dostatniej wyposażają swoje nowe modele. Skoda właśnie wypuściła najszybszą i najmocniejszą octavię RS. I w tym wyścigu wcale nie gubi dystansu do czołówki. Nowa octavia z silnikiem 2.0 FSI... 58
  • Domowa siłownia 29 sty 2006 Fitness club można dziś trzymać w... szafie. Ważąca mniej niż pół kilograma przenośna siłownia firmy Gymstick pozwala na trenowanie w dowolnym miejscu (np. w parku), a wszystko dzięki prętowi o długości 130 cm, wykonanemu z włókna... 58
  • Wizerunek toastu 29 sty 2006 Tradycyjny smak wynikający ze sprawdzonych receptur i zaufanie do jakości - te cechy konsumenci wódki uznali w ogólnopolskim badaniu za najważniejsze. Jednocześnie dla Polaków coraz ważniejszy jest wizerunek kojarzony z trunkiem. Dlatego... 58
  • Nie czas na ekstrawagancje 29 sty 2006 Klasyczne, nienachalne wzornictwo przeważa w tegorocznych projektach biżuterii. Dominują szlachetna stal, matowe faktury, łagodnie wyprofilowane detale, a jedyną ekstrawagancją jest metaliczny połysk. Takimi cechami odznaczają się damskie... 58
  • Druga francuska choroba 29 sty 2006 Europejczycy nie pragną utrzymać Europy - to jest zasadnicza przyczyna imigracyjnego naporu 60
  • Krezusi z krainy chłodu 29 sty 2006 Nowi Ruscy już nie mieszają wódki z winami kosztującymi powyżej 1000 euro za butelkę 64
  • Igrzyska ze zdrapki 29 sty 2006 Ceremonię wręczenia Oscarów przesunięto z powodu zimowej olimpiady 66
  • Fałszerze zagłady 29 sty 2006 Wciąż pojawiają się ludzie, którzy powtarzają straszne kłamstwa oświęcimskie 68
  • Know-how 29 sty 2006 Lek na talerzu Warzywa przyprawione curry mogą dać początek nowemu lekowi na raka prostaty. Uczeni odkryli, że kurkumina, nadająca charakterystyczny kolor curry i musztardzie, hamuje wzrost komórek nowotworowych. Najskuteczniej działa... 70
  • Zaćmienie rozumu 29 sty 2006 Zabobony dawno nie były tak rozpowszechnione jak dziś 72
  • Żona na zdrowie 29 sty 2006 Rodzina może mieć silniejszy wpływ na nasze zdrowie niż geny 76
  • Kodeks kata 29 sty 2006 Carcer był prawdopodobnie jedynym więzieniem w Wiecznym Mieście 78
  • Bez granic 29 sty 2006 Frak lewicy Nowa moda w dyplomacji. Evo Morales, niedawno wybrany prezydent Boliwii, podczas oficjalnych spotkań zamiast w garniturze występuje w swetrze z wełny lamy. Morales, Indianin z plemienia Ajmara, poprzedza objęcie prezydentury... 82
  • Chińska Republika Globalna 29 sty 2006 Pekin może dziś kupić za granicą firmy za 700 miliardów dolarów chińskich rezerw 84
  • Europa prowincjonalna 29 sty 2006 Grupa wyszehradzka jest jak romantyczne małżeństwo z rozsądku 88
  • Klub przyjaciół dyktatorów 29 sty 2006 Jedynie ci dyktatorzy, którzy występują przeciw światowym mocarstwom, kończą na ławach sądowych 90
  • Menu 29 sty 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Fulla Babula Wszystkie media odnotowały wejście na rynek Fulli - laleczki będącej muzułmańską odpowiedzią na agresję smukłej, wyzwolonej, libertyńskiej Barbie. Podobno zakwefiona od stóp do głów... 94
  • Teatr w operze 29 sty 2006 Po co nam w Polsce ponad 20 stałych scen operowych i muzycznych 96
  • Salman Szekspir 29 sty 2006 Najnowsza powieść Rushdiego mówi więcej o konflikcie cywilizacji i terroryzmie niż najtęższa publicystyka 98
  • Romans po polsku 29 sty 2006 Nadeszły takie czasy, że bardzo byśmy chcieli, by nam się coś udało - także w miłości 100
  • Reklama watykańska 29 sty 2006 Pod pióro ciśnie się epopeja, gdy chcemy opisać, czego Watykan nauczył się na udrach z filmem 104
  • Ueorgan Ludu 29 sty 2006 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 3 (169) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 23 stycznia 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Cały naród zbiera na beret dla premiera... 105
  • Seksualna ruina 29 sty 2006 Częściej od śląskich rur pęka już tylko strategia aktualnie rządzącej partii 106

ZKDP - Nakład kontrolowany