Zaćmienie rozumu

Zaćmienie rozumu

Zabobony dawno nie były tak rozpowszechnione jak dziś

Wiek XXI będzie triumfem rozumu - zapowiadali uczeni, gdy sklonowano owcę Dolly i zsekwencjonowano genom człowieka. Początek tego stulecia bardziej jednak można porównać do połowy XIX wieku, gdy światową popularność w kilka lat zdobył spirytyzm. Według badań OBOP, ponad 60 proc. Polaków wierzy w przepowiednie i wróżby, co piąta osoba twierdzi zaś, że mają one wpływ na jej decyzje. Aż 85 proc. ludzi na świecie wierzy w zjawiska paranormalne, a najczęściej cytowanym źródłem doniesień w pracach studentów amerykańskich jest serial "Z archiwum X". "To objaw chaosu moralnego i upadku autorytetów, jakiego jeszcze nie było w dziejach naszej cywilizacji" - alarmuje brytyjski socjolog Frank Furedi na łamach pisma "Spectator".
Upadek rozumu z końcem minionego stulecia przewidywał Oswald Spengler, autor wydanej w 1918 r. książki "Zmierzch Zachodu". Niemiecki filozof zapowiadał, że społeczeństwo zbuntuje się przeciwko nauce i przyjmie fundamentalizm religijny oraz inne nieracjonalne systemy wierzeń. Naukowcom i wizjonerom rzadko udawało się przepowiedzieć przyszłość, ale te słowa okazały się prorocze. Irracjonalizm i zabobony dawno nie były tak rozpowszechnione jak w czasach współczesnych. We Włoszech liczba wróżbiarzy i osób stawiających horoskopy przekracza 350 tys. i jest o 100 tys. większa niż księży katolickich.W Wielkiej Brytanii jest już więcej specjalistów od medycyny "uzupełniającej i alternatywnej" niż lekarzy rodzinnych! Metody spirytualistyczne są reklamowane nawet na stronach internetowych akademii medycznych. "Narząd rodny to masywna czarna dziura, która zazwyczaj znajduje się w centrum galaktyki spiralnej" - napisał prof. Andrzej Brodziak na oficjalnej stronie katedry i kliniki chorób wewnętrznych Śląskiej Akademii Medycznej.

Duchy na telefon
Okultyzm narodził się 31 marca 1848 r. w Hydesville, w miasteczku położonym w pobliżu Rochester w stanie Nowy Jork. W tym dniu córki farmera Johna Foxa usłyszały dziwne stuki wprawiające w drżenie cały dom, co uznano za dowód, że zmarli mogą się kontaktować z żywymi. W 1855 r. praktykom spirytystycznym oddawało się już ponad milion Amerykanów. Dziś w USA i Europie triumfy święci tzw. neospirytyzm, w którym do kontaktu z duchami wykorzystuje się komputery i telefony komórkowe. Przybywa ludzi wierzących w reinkarnację - w Niemczech jest ich już 26 proc., a w USA - 36 proc. W ostatnich latach zmniejszyła się jedynie liczba osób wierzących w latające talerze. We Francji liczba wyznawców UFO spadła z 33 proc. do 18 proc., ale jednocześnie z 40 proc. do 55 proc. zwiększył się odsetek wierzących w telepatię.
- Wierzę w telepatię, bo wielokrotnie się mi zdarzyło, że gdy myślałem o jakiejś sprawie, telefonowała do mnie związana z nią osoba - powiedział w rozmowie z "Wprost" Zbigniew Niemczycki, jeden z najbogatszych Polaków. Joanna Żółkowska wierzy w energię, którą ludzie sobie przekazują. - Wyczuwam osoby, z których emanują złe fluidy i staram się ich unikać - mówi aktorka. Dorota Stalińska zawiera kontrakty i ustala daty spektakli według kosmogramów opracowanych przez numerologa, a mieszkanie urządziła według zasad feng shui. - Uważam się za osobę racjonalną, ale namiętnie czytam horoskopy - mówi Aldona Kamela-Sowińska. Z usług wróżek korzystali też politycy SLD, m.in. Józef Oleksy.

W kokonie energii
Madonna, Britney Spears i Demi Moore noszą czerwone opaski chroniące przed nieszczęściami (koniecznie na lewym nadgarstku, bo z tej strony ludzi atakują złe moce). Wiara w zjawiska paranormalne nie jest jednak domeną jedynie artystów. W magiczną moc równie często wierzą naukowcy, biznesmeni i lekarze. Badania socjologa Jeana-Brunona Renarda sugerują, że osoby wykształcone wykazują nawet większe zainteresowanie jasnowidzeniem czy mieszankami religii i szamaństwa, takimi jak astrologia karmiczna i gnozokabalizm. Wśród wyznawców New Age, ruchu filozoficzno-religijnego odwołującego się do mistyki i intuicji, najwięcej jest osób z wyższym wykształceniem.
Zagorzałym wyznawcą latających talerzy był książę Filip. Małżonek brytyjskiej królowej prenumerował pismo "Flying Saucer Review" (Przegląd latających talerzy) od pierwszego numeru, który ukazał się w latach 50. Bill i Hillary Clintonowie od lat parają się tzw. psychologią alternatywną. Doradcą Hillary Clinton była m.in. medium Jean Houston, która pomagała się jej kontaktować z duchami. Cherie Blair urządziła gabinet Tony`ego Blaira według zasad feng shui i zatrudniła Carole Caplin z sekty Exegesis jako "guru od stylu życia". Żona premiera Wielkiej Brytanii, która jest wziętym adwokatem, nosi też "tarczę bioelektryczną" z kryształków kwarcu, które mają otaczać właściciela "kokonem energii".
Tony i Cherie Blairowie wywołali sensację, gdy podczas wakacji w Meksyku poddali się rytuałowi "ponownych narodzin". Wystąpili w kostiumach kąpielowych, wysłuchali pieśni Majów, ukłonili się na cztery wiatry i przeszli przez zbudowaną na plaży łaźnię temazcal, symbolizującą macicę. Cherie Blair poparła też starania księcia Karola, który od lat domagał się, by terapie holistyczne, takie jak indyjska ajurweda, były finansowane z budżetu publicznej służby zdrowia, tak jak terapie o skuteczności potwierdzonej badaniami. Następca brytyjskiego tronu przekonuje, że medycyna niekonwencjonalna powinna być alternatywą dla chemioterapii w leczeniu raka!

Supermarket religii
Triumf irracjonalności to mentalny powrót do czasów średniowiecza - uważa Umberto Eco. Teologowie przekonują, że gdy pustoszeją świątynie, popularność zyskują szamani, bo miejsce wiary w Boga zajmuje zabobon. Często przytaczana jest wypowiedź pisarza Gilberta Keitha Chestertona, że "kiedy człowiek przestaje wierzyć w Boga, może uwierzyć we wszystko". WĘEuropie jedynie 30 proc. osób praktykuje jedną z tradycyjnych religii, 7 proc. stanowią nieprzejednani ateiści, a 60 proc. to "laboratoruim, gdzie powstają nowe wierzenia", jak to określił francuski filozof Frederic Lenoir. Jego zdaniem, jesteśmy świadkami rewolucji w świadomości religijnej świata zachodniego - ludzie sami wybierają w supermarkecie religii to, co im odpowiada: wiarę, tradycje, zwyczaje, poczucie wspólnoty. "W Wielkiej Brytanii za 20-30 lat więcej będzie wyznawców spirytualizmu niż tradycyjnych religii" - prognozują Linda Woodhead i Paul Heelas w książce "The Spiritual Revolution".
Religijność nigdy nie eliminowała przesądów i wiary w zabobony. Dziewiętnastowieczny okultyzm wyrósł z mody na ezoteryzm (czyli wiarę w przenikające świat tajemnicze siły), który rozkwitał od renesansu po XVIII wiek, ale był praktykowany już w czasach cesarstwa rzymskiego. Błędne okazało się też przekonanie, że kryzys religii doprowadzi do triumfu rozumu i materializmu światopoglądowego. Badania antropologów i etnologów przekonują, że racjonalność i irracjonalność to dwie strony natury człowieka. "Irracjonalność niemal zawsze bierze odwet, gdy odrzuca się marzenia, sny i tajemnicę" - uważa filozof Michel Lacroix. Najlepszym przykładem jest okultyzm. Ten ruch powstał wkrótce po tym, gdy francuski filozof August Comte zapowiedział, że po epoce magii i religii ludzkość wkroczy w trzeci okres rozwoju cywilizacyjnego, tym razem zdominowany przez naukę. Dziś odpowiedzią na postęp naukowy jest ogromna popularność takich książek i filmów, jak "Władca pierścieni", "Matrix" czy historie o Harrym Potterze.

Jaskinia noblistów
Większość ludzi potrafi godzić myślenie magiczne i intuicyjne z rozumowaniem krytycznym. Przed wejściem do domu Nielsa Bohra, laureata Nagrody Nobla, zawsze wisiała podkowa, bo jak twierdził twórca mechaniki kwantowej, "to pomaga nawet wtedy, gdy się w to nie wierzy". Carl Gustav Jung uważał, że wszystkimi zdarzeniami rządzi wyższy porządek, a dla Anatola France`a przypadek był jedynie pseudonimem Boga. Charles Richet, laureat Nagrody Nobla z medycyny, był członkiem prestiżowych stowarzyszeń naukowych i Towarzystwa Studiów Psychicznych, organizacji spirytystycznej zajmującej się poszukiwaniem kontaktów z zaświatami.
Do absurdów dochodzi wtedy, gdy nauka staje się jedynie przedłużeniem metafizyki. To z tego powodu Alfred Russel Wallace nie przeszedł do historii jako współtwórca teorii ewolucji. Odkrył on mechanizm doboru naturalnego w tym samym czasie co Darwin, ale jako zwolennik spirytyzmu był przekonany, że ludzka inteligencja jest jedynie skutkiem działania istot duchowych (rozciągających się między człowiekiem a wielkim duchem wszechświata). Taki sam błąd popełniają kreacjoniści, którzy na równi z teorią ewolucji domagają się nauczania w szkołach tzw. inteligentnego projektu. Nawet Jan Paweł II powiedział, że "teoria ewolucji jest czymś więcej niż tylko hipotezą" .
Przesądy i zabobony upraszczają to, co budzi lęk lub jest niezrozumiałe. Badania przeprowadzone wśród inwestorów na Wall Street wykazały, że aż 48 proc. akcjonariuszy uzależnia decyzje o zakupie lub sprzedaży akcji od horoskopu, bo zmiany notowań akcji równie trudno przewidzieć jak wyniki losowania w totolotka. Claude Levi-Strauss nazywał to wciąż pokutującą we współczesnej cywilizacji "myślą nieoswojoną", będącą pokłosiem prymitywnego sposobu pojmowania świata. Człowiek jedną nogą był już na Księżycu, ale drugą nadal tkwi w jaskini.

Współpraca: Monika Florek-Moskal
Okładka tygodnika WPROST: 4/2006
Więcej możesz przeczytać w 4/2006 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • monika7_87@tlen.pl IP
    ja nie wqierze w takie zabobony ale jak wyslalam sms do wrozki a ona mi odpisala to gleboko sie zastanawiam czy to sie tak potoczy jak ona mi napisala.

    Spis treści tygodnika Wprost nr 4/2006 (1207)

    • Polacy pod polską okupacją 29 sty 2006 Czy politycy pozwolą Polakom wreszcie się wyzwolić spod polskiej okupacji? 3
    • Skaner 29 sty 2006 SKANER - POLSKA KADRY Premier Kluska? Biznesmen Roman Kluska może zastąpić Kazimierza Marcinkiewicza na stanowisku premiera - dowiedział się "Wprost". Zmiana ma nastąpić, jeśli PiS zdoła stworzyć koalicję dającą większość... 8
    • Dossier 29 sty 2006 JAROSŁAW KACZYŃSKI prezes PiS "Nie jestem prezydentem, mimo że może jestem podobny" na konferencji prasowej DONALD TUSK przewodniczący PO "Aniołem nie jestem oczywiście" Program III PR KRZYSZTOF CUGOWSKI senator PiS,... 9
    • Sawka 29 sty 2006 10
    • Playback 29 sty 2006 14
    • Poczta 29 sty 2006 Listy od czytelników 14
    • Ryba po polsku - Kwaśniewski na białym słoniu 29 sty 2006 Ach, gdzież te niegdysiejsze śmietniki, wokół których mogłaby się jednoczyć lewica 15
    • Z życia koalicji 29 sty 2006 A JEDNAK BĘDĄ WYBORY. Do takich wniosków doszliśmy, oglądając Jarosława Kaczyńskiego. Nie, nie słuchając, wystarczyły oględziny. Otóż Jarosławowi Kaczyńskiemu po wyborach zawsze konfiskują grzebień. Rusza kampania... 16
    • Z życia opozycji 29 sty 2006 ANDRZEJ LEPPER, MAJĄC DO WYBORUJarosława Kaczyńskiego i chińskich komunistów, wybrał komunistów. Nie wiadomo, czy młodzi działacze i całe Chiny zdają sobie sprawęz zaszczytu, jaki ich spotkał - w końcu wygraćz... 17
    • Najważniejszy front 29 sty 2006 Można się podpierać Lepperem i Giertychem, ale gospodarkę trzeba powierzyć fachowcom 18
    • Fotoplastykon 29 sty 2006 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 19
    • Wybory szeryfa 29 sty 2006 Cyniczna gra", "obłuda", "prywata", "nieliczenie się z wyborcami" - to podobno dzieje się w polskim parlamencie i generalnie w polskiej polityce. Całe zło polskiej polityki polega chyba na tym, że toczy się ona w parlamencie i na politycznych salonach, a nie na ulicy. Bo... 20
    • Rządowi zadymiarze 29 sty 2006 W sejmowym stawie nie brakuje karpi gotowych do głosowania za przyspieszeniem świąt Bożego Narodzenia 28
    • Religia obywatelska 29 sty 2006 Głos katolików, nawet bardzo mało postępowych, nie jest sprzeczny z wolnościowym i nowoczesnym ładem 30
    • Naiwni Polacy 29 sty 2006 Niemcy nie zmieniają polityki wobec Polski, tylko łudzą nas symbolami 34
    • Giełda 29 sty 2006 HossaŚwiat Wysokoprocentowa BrazyliaJuż ponad połowa sprzedawanych w Brazylii nowych samochodów to pojazdy zasilane alternatywnymi źródłami energii. Tradycyjne auta na benzynę mają dziś tylko 47 proc. rynku, podczas gdy 53... 38
    • Mister Dollar 29 sty 2006 Rozmowa z Alanem Greenspanem, szefem Fed, banku centralnego Stanów Zjednoczonych 40
    • Czas (ro)związków 29 sty 2006 Związki zawodowe powiększają bezrobocie 44
    • Ostatni wytrysk Gazpromu? 29 sty 2006 Rosyjski straszak gazowy się zaciął 46
    • Fabryki pieniędzy 29 sty 2006 Ranking funduszy inwestycyjnych 48
    • Pokerowy brydż 29 sty 2006 Koncentracji banków sprzyja nie tylko Kongres USA, ale też Komisja Europejska 54
    • Bunt Kalego 29 sty 2006 Nawet Blair czy Schroeder są dziś przekonani, że chleb jest tylko w kapitalistycznej piekarni 56
    • Supersam 29 sty 2006 58
    • O octavię wyżej 29 sty 2006 Duch sportowy rośnie w siłę, a producenci dostatniej wyposażają swoje nowe modele. Skoda właśnie wypuściła najszybszą i najmocniejszą octavię RS. I w tym wyścigu wcale nie gubi dystansu do czołówki. Nowa octavia z silnikiem 2.0 FSI... 58
    • Domowa siłownia 29 sty 2006 Fitness club można dziś trzymać w... szafie. Ważąca mniej niż pół kilograma przenośna siłownia firmy Gymstick pozwala na trenowanie w dowolnym miejscu (np. w parku), a wszystko dzięki prętowi o długości 130 cm, wykonanemu z włókna... 58
    • Wizerunek toastu 29 sty 2006 Tradycyjny smak wynikający ze sprawdzonych receptur i zaufanie do jakości - te cechy konsumenci wódki uznali w ogólnopolskim badaniu za najważniejsze. Jednocześnie dla Polaków coraz ważniejszy jest wizerunek kojarzony z trunkiem. Dlatego... 58
    • Nie czas na ekstrawagancje 29 sty 2006 Klasyczne, nienachalne wzornictwo przeważa w tegorocznych projektach biżuterii. Dominują szlachetna stal, matowe faktury, łagodnie wyprofilowane detale, a jedyną ekstrawagancją jest metaliczny połysk. Takimi cechami odznaczają się damskie... 58
    • Druga francuska choroba 29 sty 2006 Europejczycy nie pragną utrzymać Europy - to jest zasadnicza przyczyna imigracyjnego naporu 60
    • Krezusi z krainy chłodu 29 sty 2006 Nowi Ruscy już nie mieszają wódki z winami kosztującymi powyżej 1000 euro za butelkę 64
    • Igrzyska ze zdrapki 29 sty 2006 Ceremonię wręczenia Oscarów przesunięto z powodu zimowej olimpiady 66
    • Fałszerze zagłady 29 sty 2006 Wciąż pojawiają się ludzie, którzy powtarzają straszne kłamstwa oświęcimskie 68
    • Know-how 29 sty 2006 Lek na talerzu Warzywa przyprawione curry mogą dać początek nowemu lekowi na raka prostaty. Uczeni odkryli, że kurkumina, nadająca charakterystyczny kolor curry i musztardzie, hamuje wzrost komórek nowotworowych. Najskuteczniej działa... 70
    • Zaćmienie rozumu 29 sty 2006 Zabobony dawno nie były tak rozpowszechnione jak dziś 72
    • Żona na zdrowie 29 sty 2006 Rodzina może mieć silniejszy wpływ na nasze zdrowie niż geny 76
    • Kodeks kata 29 sty 2006 Carcer był prawdopodobnie jedynym więzieniem w Wiecznym Mieście 78
    • Bez granic 29 sty 2006 Frak lewicy Nowa moda w dyplomacji. Evo Morales, niedawno wybrany prezydent Boliwii, podczas oficjalnych spotkań zamiast w garniturze występuje w swetrze z wełny lamy. Morales, Indianin z plemienia Ajmara, poprzedza objęcie prezydentury... 82
    • Chińska Republika Globalna 29 sty 2006 Pekin może dziś kupić za granicą firmy za 700 miliardów dolarów chińskich rezerw 84
    • Europa prowincjonalna 29 sty 2006 Grupa wyszehradzka jest jak romantyczne małżeństwo z rozsądku 88
    • Klub przyjaciół dyktatorów 29 sty 2006 Jedynie ci dyktatorzy, którzy występują przeciw światowym mocarstwom, kończą na ławach sądowych 90
    • Menu 29 sty 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Fulla Babula Wszystkie media odnotowały wejście na rynek Fulli - laleczki będącej muzułmańską odpowiedzią na agresję smukłej, wyzwolonej, libertyńskiej Barbie. Podobno zakwefiona od stóp do głów... 94
    • Teatr w operze 29 sty 2006 Po co nam w Polsce ponad 20 stałych scen operowych i muzycznych 96
    • Salman Szekspir 29 sty 2006 Najnowsza powieść Rushdiego mówi więcej o konflikcie cywilizacji i terroryzmie niż najtęższa publicystyka 98
    • Romans po polsku 29 sty 2006 Nadeszły takie czasy, że bardzo byśmy chcieli, by nam się coś udało - także w miłości 100
    • Reklama watykańska 29 sty 2006 Pod pióro ciśnie się epopeja, gdy chcemy opisać, czego Watykan nauczył się na udrach z filmem 104
    • Ueorgan Ludu 29 sty 2006 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 3 (169) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 23 stycznia 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Cały naród zbiera na beret dla premiera... 105
    • Seksualna ruina 29 sty 2006 Częściej od śląskich rur pęka już tylko strategia aktualnie rządzącej partii 106

    ZKDP - Nakład kontrolowany