Skandalista Edward Munch

Skandalista Edward Munch

Dodano:   /  Zmieniono: 1
Pierwsza wystawa Muncha spotkała się z tak silnymi protestami publiczności i krytyki, że zamknięto ją po tygodniu
Najgłośniej mówi się o nim ostatnio w sądzie. W Oslo rozpoczął się bowiem proces sześciu mężczyzn, oskarżonych o udział w rabunku dokonanym dwa lata temu w Muzeum Edwarda Muncha w tym mieście. Najważniejsze są jednak otwarte równocześnie w Nowym Jorku dwie wystawy malarza. Museum of Modern Art przygotowało ekspozycję "Edvard Munch. The Modern Life of the Soul", co można przetłumaczyć: Edward Munch. Życie duszy współczesnej. W nowojorskim Scandinavia House pokazano natomiast wybór grafik Muncha, słynącego ze śmiałego łączenia erotyki i śmierci.

Rabunek komercyjny
Bernard Génies, komentator poświęconego finansom francuskiego pisma "Challenges", zwraca uwagę, że rabunek w Muzeum Muncha korzystnie podziałał na rynkowe notowania dzieł mistrza. Według oceny "Artprice", w porównaniu z 2003 r. wzrosły one prawie o 150 proc. Przed kilkoma tygodniami w londyńskim Sotheby's sprzedano osiem obrazów Muncha za rekordową sumę 29,5 mln dolarów. W ciągu dwóch lat otwarto kilka znaczących wystaw artysty, m.in. w Royal Academy w Londynie: "Munch - portret własny" (2005). Zainteresowała się też artystą kultura masowa. W Norwegii wyprodukowano grę planszową "Tajemnica Krzyku" - rodzaj zabawy w złodziei i policjantów. Złodzieje kradną obrazy Muncha, policjanci ich łapią.
22 czerwca 2004 r. uzbrojeni i zamaskowani osobnicy zdjęli ze ścian muzeum dwa płótna należące do najsłynniejszych obrazów ostatnich stuleci: "Krzyk" i "Madonnę". Nie niepokojeni przez ochronę zanieśli je do zaparkowanego przed muzeum audi i odjechali. Samochód policja wkrótce odnalazła - spalony. Śledztwo doprowadziło do ujęcia i postawienia przed sądem pięciu podejrzanych o współudział w napadzie, a także osobnika oskarżanego o paserstwo. Wciąż jednak więcej jest w całej sprawie rzeczy niejasnych niż wyjaśnionych. Przede wszystkim nie wiadomo, gdzie się znajdują obrazy. Nie wiadomo, po co je właściwie zrabowano: są zbyt znane, by można je było sprzedać. Przed rokiem eksperci wyceniali "Krzyk" i "Madonnę" - hipotetycznie - na 100 mln dolarów, lecz teraz ta suma na pewno byłaby znacznie wyższa.

Kradzież zastępcza
Stian Skjold, jeden z oskarżonych w procesie w Oslo, przyznał, że w pewnym momencie, we wrześniu 2004 r., miał oba obrazy w ręku. Kazano mu (nie chce powiedzieć, kto mu kazał) pojechać do farmy Skrimstad w miejscowości Kjeller (20 km od Oslo), zabrać z pozostawionego tam busa pakunek zawinięty w worki na śmieci i oddać go komuś. Skjold, wykonując polecenie, zobaczył, że w workach były dwa znane mu z gazet obrazy. Zauważył, że "Krzyk" był nie uszkodzony, zaś "Madonna" miała zadrapanie na powierzchni. Policja sądzi, że polecenie wydał Skjoldowi jeden z członków gangu, któremu przewodzi znany w świecie przestępczym David Toska. Gang w kwietniu 2004 r. dokonał napadu na skarbiec NOKAS w Stavanger. Bandyci zabili tam policjanta i ukradli 65 mln koron (prawie 10 mln USD) w używanych banknotach. Zdaniem policji, najście na Muzeum Muncha urządzone było jedynie po to, by zająć czymś policjantów depczących już wtedy po piętach gangowi Toski. By osiągnąć efekt, wybrano dwa najsławniejsze obrazy w kulturze norweskiej. Oskarżeni w procesie o rabunek w Muzeum Muncha najwyraźniej boją się zeznawać. Każdemu grozi do 17 lat więzienia. Prokurator obiecał złagodzenie wyroku temu, kto powie, gdzie są obrazy. Na razie - bez skutku.

Madonna erotyzmu
Dzieła Muncha, które znalazły się obecnie w centrum międzynarodowego skandalu kryminalnego i stały zakładnikami w wojnie gangów z policją oraz przedmiotem zawziętej gry na rynku sztuki, same wywołały w swej epoce wielki skandal. Skandal sięgający najważniejszych spraw ludzkiego losu: miłości, śmierci, seksualności, cierpienia, lęku i wolności człowieka. Dziś, po stu kilkudziesięciu latach nadużywania tych pojęć przy byle okazji - może się wydać, że brzmią one pusto. Wtedy jednak, pod koniec XIX wieku, "Krzyk" i "Madonna" oraz pokazane na wystawie w Museum of Modern Art "Taniec życia", "Pocałunek", "Melancholia" niezwykle podziałały na wyobraźnię ogółu.
Na nowojorskiej wystawie nie pokazano "Krzyku", lecz wcześniejsze ujęcie tematu samotnej postaci na moście, zatytułowane "Rozpacz". Temat zrodził się ze wspomnienia artysty - tak intensywnego i niepojętego, że Munch starał się je ująć w słowa wciąż na nowo - jedenaście razy. Oto jeden z opisów: "Spacerowałem z dwoma przyjaciółmi. Zachód słońca. Niebo stało się nagle krwistoczerwone. I poczułem dotknięcie melancholii. Zatrzymałem się, oparłem o poręcz na moście, śmiertelnie znużony. Ponad granatowym fiordem i miastem wisiały chmury, jak krew i jak języki ognia. Przyjaciele moi poszli dalej, a ja wciąż stałem, drżąc z przerażenia. Poczułem, że głośny, niekończący się krzyk przeszywa naturę".
W "Krzyku" centralna postać patrzy na nas, ma szeroko, spazmatycznie otwarte usta, krzyk rozlewa się po płaszczyźnie jaskrawymi liniami. Źródłem "niekończącego się krzyku" jest i zabarwiona czerwonym zachodem słońca natura, i sam człowiek ze swymi lękami. "Madonna" ma czerwony nimb - symboliczny kolor namiętności. W niektórych wersjach tego tematu na obrzeżach płaszczyzny można zobaczyć embriony i plemniki. Początkowo tytuł brzmiał: "Kobieta kochająca". Strindberg nazywał ten wizerunek: "Poczęcie". Niewątpliwie chodzi w nim o miłosną ekstazę, dającą początek życiu. Sam Munch wybrał tytuł "Madonna", dlatego że do miłości - także cielesnej - miał stosunek religijny. Widział w niej świętą bolesną tajemnicę - połączenie rozkoszy, zazdrości i nadziei. Swoje myśli i uczucia pokazywał w malarstwie z nieznaną dotychczas szokującą otwartością.
Pierwsza wystawa Muncha, na której ujawnił się jako wizjoner malarstwa, otwarta jesienią 1892 r. w Berlinie, spotkała się z tak silnymi protestami publiczności i krytyki, że zamknięto ją po tygodniu. Odtąd klimaty skandalu towarzyszą sztuce Muncha niemal nieprzerwanie.
Więcej możesz przeczytać w 13/2006 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 1
  • Jerzy   IP
    Aż dziwne, że tak łatwo wyniesiono te obrazy z muzeum - no ale Skandynawowie, to ludzie otwarci, nie zamykają wszystkiego na klucz. Tymczasem chciałbym polecić galerię ok. 200 obrazów Edwarda Muncha - http://www.munch.com.pl

    Spis treści tygodnika Wprost nr 13/2006 (1216)

    • Na stronie - Pułapka na pułapki 2 kwi 2006 Chiracowi i Schroederowi łatwo udawać szczerych i twardych obrońców idei prymatu interesu europejskiego nad narodowym 3
    • Skaner 2 kwi 2006 SKANER - POLSKA KOŚCIÓŁ Dziwisz papabile Do grona najpoważniejszych kandydatów na Tron Piotrowy dołączył metropolita krakowski Stanisław Dziwisz, który otrzymał z rąk Benedykta XVI kardynalski biret. Nie ma... 8
    • Dossier 2 kwi 2006 ROMAN GIERTYCH przewodniczący LPR "Mam wrażenie, że doszliśmy do kabaretu" Polsat MICHAŁ KAMIŃSKI eurodeputowany PiS "Problem zrozumienia naszych intencji przez naszych politycznych przeciwników polega na tym, że tutaj... 9
    • Sawka czatuje 2 kwi 2006 10
    • Poczta 2 kwi 2006 Kto dba o klientów Pekao W artykule "Kto dba o klientów Pekao" (nr 12) pojawiła się sugestia, iż interesy klientów Banku Pekao SA mogły być zagrożone powstrzymaniem się spółek UniCredit od dokonywania... 14
    • Playback 2 kwi 2006 Jarosław Kaczyński, prezes Prawa i Sprawiedliwości © M. Stelmach 14
    • Ryba po polsku - Straszny dwór 2 kwi 2006 Najważniejsze, że przedstawienie trwa. I trwa mać 15
    • Okiem barbarzyńcy - Z dziejów układu, którego nie ma 2 kwi 2006 Grzegorz Gauden zrobił wszystko, aby "Rzeczpospolita" zaczęła funkcjonować jako cień "Gazety Wyborczej" 16
    • Z życia koalicji 2 kwi 2006 KACZYŃSKIEMU NIC SIĘ OSTATNIO NIE UDAJE. Najpierw przestraszył się wyborów i zabronił bratu rozwiązywać parlament. Potem rozpadł mu się pakt stabilizacyjny. Następnie uznał, że wybory są jednak potrzebne w maju i właśnie... 18
    • Z życia opozycji 2 kwi 2006 NAJWIĘKSZY POLSKI POLITYK zaproponował PiS, żeby się samorozwiązało - zamiast Sejmu. Takie teksty zwiastują ostateczne rozwiązanie kwestii LPR-owskiej. Zrobi się konferencję nad jakimś jeziorem i po krzyku. PREZES PSL WALDEMAR Pawlak... 19
    • Nałęcz - Bić Balcerowicza! 2 kwi 2006 Prześladowcy prezesa NBP może i wygrają w komisji śledczej, ale nie przed trybunałem historii 20
    • Fotoplastykon 2 kwi 2006 © Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 21
    • Czy jesteśmy nacjonalistami? 2 kwi 2006 Przy niemieckim, francuskim, austriackim, holenderskim czy szwedzkim polski nacjonalizm to zaledwie nacjonalizmek 22
    • Wielcy bracia 2 kwi 2006 Bracia Kaczyńscy zdają się żywić i wzmacniać to, co w nas słabe, pokrętne, co jest tylko łatwizną 30
    • Esteci cudzego upodlenia 2 kwi 2006 W 1999 r. brałem udział w operacji ratunkowej związanej z "golenią" prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego 34
    • Giełda 2 kwi 2006 Hossa Świat Miss Concorde Concorde, ponaddźwiękowy samolot pasażerski, został uznany za najpiękniejszy projekt brytyjskiego wzornictwa przemysłowego XX wieku w konkursie zorganizowanym przez BBC i Muzeum Wzornictwa Przemysłowego w... 40
    • Wojna dziesięcioletnia 2 kwi 2006 Czy Prokom zresetuje ComputerLand? 42
    • Prymus "złoczyńca" 2 kwi 2006 Kto w Brukseli przyprawił nam gębę? 48
    • Na swoje! 2 kwi 2006 Kurs ekonomii NBP i "Wprost", czyli jak założyć własną firmę 54
    • 2 x 2 = 4 - Małość i wielkość 2 kwi 2006 Polska staje się krajem hałaśliwej małości 56
    • Supersam 2 kwi 2006 60
    • Bursztynowa gala 2 kwi 2006 Bursztyn stał się inspiracją do stworzenia najciekawszych kolekcji sezonu. Na finałowej gali gdańskich targów biżuterii Amberif kolekcje ośmiu projektantów ozdobiono biżuterią z bursztynu oprawionego w metale szlachetne - od kolczyków... 60
    • Pamięć na pasku 2 kwi 2006 Nośniki pamięci USB coraz śmielej zastępują tradycyjne dyskietki czy płyty CD, stając się standardem w przenoszeniu i wymianie danych. Na polskim rynku debiutuje właśnie flashowa pamięć podręczna firmy Prestigio, która proponuje USB... 60
    • Porcelanowe koronki 2 kwi 2006 Kreatorzy mody coraz częściej projektują meble i zastawy stołowe. Do takich sław jak Giorgio Armani i Versace dołączyła właśnie Vera Wang, nagrodzona w 2005 r. amerykańskim Oscarem Mody. Lace - kolekcję porcelany, którą Wang... 60
    • Pralka dla oszczędnych 2 kwi 2006 Pralka, która w zależności od rodzaju załadowanych do niej tkanin sama wybiera optymalny program prania i "stara się" wyprać je jak najszybciej, zużywając minimum wody i prądu - to najnowsza propozycja firmy Whirpool. W modelu... 60
    • Agonia mamuta 2 kwi 2006 Polska jest ostatnim w Europie bastionem dominacji państwowej telewizji 62
    • Chuck Bond 2 kwi 2006 James Bond po raz pierwszy przegrywa. Z internautami 66
    • Wielcy mali ludzie 2 kwi 2006 Toulouse-Lautrec miał 150 cm wzrostu, Kant - 152 cm, Balzak - 157 cm, Wolter- 160 cm, a Mahler - 163 cm 69
    • Schizma futbolowa 2 kwi 2006 Najlepsze kluby wypowiadają posłuszeństwo światowej federacji piłki nożnej 70
    • Wybory Pałkina 2 kwi 2006 Specgrupa czekistów z Moskwy sfałszowała w Polsce wyniki referendum z 1946 r. 72
    • Know-how 2 kwi 2006 Szpinak na raka Szpinak chroni przed rakiem. Badania opublikowane w "Journal of Nutrition" dowodzą, że to warzywo zawiera aż 13 rodzajów flawonoidów - substancji o właściwościach przeciwutleniających, które... 75
    • Przeczyszczanie zdrowia 2 kwi 2006 Głodówki są tuczące! 76
    • Prusak ze skalpelem 2 kwi 2006 Insekty atakują w szpitalach nie tylko kuchnie, łazienki i sale chorych, ale też sterylizatornie i sale operacyjne 80
    • Samoewolucja człowieka 2 kwi 2006 Ludzie udomowili nie tylko zwierzęta i rośliny - także samych siebie 82
    • Plaga Rzymu 2 kwi 2006 Hałas, zanieczyszczenie wody i powietrza, nadmiar śmieci i przeludnienie nękały wszystkie starożytne metropolie 84
    • Bez granic 2 kwi 2006 Wybory poszukiwanych Ukraińcy wybierali parlament. Wybór był trudny, bo na listach wyborczych partii roiło się od niepolityków. Z list bloku Pora-RPP startował na przykład Witalij Kliczko, mistrz świata wagi ciężkiej... 86
    • Superprodukcja Putina 2 kwi 2006 Rosja jest pierwszym wirtualnym mocarstwem ery medialnej 88
    • Sojusznik przeciwnik 2 kwi 2006 Waszyngton toczy z Moskwą podwójną grę 92
    • Milion euro od ciotki 2 kwi 2006 Antykorupcyjny smok pożera polityków w Rumunii i Bułgarii 94
    • Liberman? Da 2 kwi 2006 Izraelczycy tęsknią do mocnego człowieka, który będzie wiedział, co zrobić z Arabami 96
    • Menu 2 kwi 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Pała z kultury! Po raz kolejny wraca sprawa warszawskiego Pałacu Kultury i Nauki. Tym razem nie mówi się jednak o jego zburzeniu, tylko o sprzedaniu. I w odróżnieniu od kolumny Zygmunta, której... 98
    • Recenzje 2 kwi 2006 100
    • Romantyk bez duszy 2 kwi 2006 **** Dramaty romantyczne to materiał, na którym poległo wielu reżyserów. Przerobienie trącącego już myszką "Kordiana" na aktualny i ciekawy przekaz to nie lada wyzwanie nawet dla scenicznych wyjadaczy. Tym razem podjął siź go... 100
    • Pomnik ślizgacza 2 kwi 2006 *****Tego Andermana należałoby oprawić w ramki. Za kawał rzetelnej pracy u podstaw. Anderman sportretował bowiem Polaka średniaka, którym nasza literatura gardzi. Bo to ani bohater, ani okazowa szuja. Kombinował w literaturze. Za Gierka... 100
    • Karzeł Mozart 2 kwi 2006 ***** Mozart Miloša Formana to kabotyn i imprezowicz. Niemiecki socjolog Norbert Elias zobaczył w nim zakompleksionego, mało atrakcyjnego geniusza. Eliasa zawiodła intuicja i zamiast panoramy zjawisk historycznych i barwnych anegdot, czytelnik... 100
    • Żydowska "Aria" 2 kwi 2006 ***** To zjawiskowy głos Dawn Upshaw wybrzmiewa w słynnym nagraniu III symfonii Góreckiego. Talent śpiewaczki sprawia, że świetne dzieła powstają specjalnie dla niej. Tak jest też z "Arią", niezwykłą suitą napisaną przez... 100
    • Człowiek z papierosem 2 kwi 2006 ***** Uważał, że butelka whisky i gitany są najlepszymi przyjaciółmi mźżczyzny. Gdy w latach 60. udzielił wywiadu francuskiej telewizji, wywołał taki skandal, że chciano go aresztować. Podpalał wtedy papierosa za papierosem zwitkami... 100
    • Hollywood kontra Watykan 2 kwi 2006 Największa wojna chrześcijaństwa od czasu wypraw krzyżowych 102
    • Skandalista Edward Munch 2 kwi 2006 Pierwsza wystawa Muncha spotkała się z tak silnymi protestami publiczności i krytyki, że zamknięto ją po tygodniu 106
    • Pazurem - Artyści do rad! 2 kwi 2006 Artyści nie świnie. Jak ojczyzna wzywa, to wkroczą i opieprzą całe to dziennikarskie tałatajstwo 108
    • Ueorgan Ludu 2 kwi 2006 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy. TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 13 (179) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 27 marca 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Jak pacyfista z pacyfista Redakcja "GW"... 112
    • Skibą w mur - Hit pomyłka! 2 kwi 2006 Ludzi bardziej interesuje ten, co upadł tuż przed metą, niż ten, który bez problemu do niej dobiegł 114