Zamęt zimowy

Zamęt zimowy

Dodano:   /  Zmieniono: 
Po tak ciepłym styczniu nawet fala niewielkiego mrozu może być mordercza dla wielu roślin
W Moskwie ani śladu śniegu, ogródki na przedmieściach Londynu rozkwitły, jakby to był kwiecień, a w Holandii ptaki zaczęły wić gniazda. Wyjątkowo ciepły styczeń zdezorientował rośliny. W Polsce na miejskich trawnikach kwitną stokrotki i mniszki lekarskie, gatunki wykorzystujące każdą odwilż, także podczas typowej zimy.
- Najgroźniejsze są dodatnie temperatury nocą, gdyż brak przymrozków zwiększa groźbę katastrofy. Wystarczy, że przyjdzie nawet słaby mróz - minus 5°C - i potrzyma choćby jeden dzień, a straty na polach i w sadach będą ogromne - mówi prof. Stanisław Rożek z Katedry Fizjologii Roślin Akademii Rolniczej w Krakowie. Rośliny do późnej jesieni się hartują i przystosowują do chłodów. Ostatnie słoneczne tygodnie w sezonie wegetacyjnym wykorzystują na produkcję substancji, które po nastaniu mrozów służą niczym antyzamarzacze, nie pozwalając na tworzenie się kryształów lodu w tkankach rośliny. By jednak ten mechanizm się włączył, potrzebny jest okres przejściowy, w którym temperatura będzie się powoli obniżała. Tego roku mimo połowy stycznia rośliny nie są zahartowane, bo temperatury w dzień dochodzą do 13°C. Nawet niewielka fala zimna będzie mordercza dla wielu roślin.

Plaga chorób i szkodników
Jeśli do końca marca nie nastaną mrozy, rośliny rozpoczną normalną wegetację. Kolejnym skutkiem łagodnej zimy może być plaga chorób i szkodników, gdyż populacje tych organizmów są zwykle dziesiątkowane przez niskie temperatury. - Grozi nam nasilenie zwłaszcza tych chorób roślinnych, które rozwijają się na powierzchni lub wewnątrz trwałych pędów i pąków. To przede wszystkim mączniaki i plamistości liści. Patogeny glebowe także będą stwarzać problemy, jeśli powierzchniowa warstwa gleby nie zostanie zmrożona. Łagodna zima oznacza dla nich nieprzerwany rozwój, na przykład szara pleśń - wróg truskawek i malin - rośnie już w temperaturze 4°C - mówi prof. Leszek Orlikowski kierujący Zakładem Ochrony Roślin Ozdobnych w Instytucie Sadownictwa i Kwiaciarstwa. Niezwykłe jak na tę porę roku ciepło to także zagrożenie dla pszczół. Część królowych złożyło jaja, niektóre już w listopadzie, a zwykle robią to w końcu stycznia. Oznacza to, że zużywają intensywnie pokarm zgromadzony w ulach i bez dokarmiania wszystkie nie dotrwają do pierwszych wiosennych kwiatów.

Przebudzenie zwierząt
Poza pszczołami w świecie zwierząt nie dzieje się na razie nic złego. Tatrzańskie niedźwiedzie śpią, a te, które nie śpią, rzadko wychodzą z gawr. Obowiązki pełnią w domu głównie samice. W pierwszej dekadzie stycznia rodzi się większość młodych, które nawet na chwilę nie mogą zostać same - są teraz bezradne, ważą około 0,5 kg. Niedęwiedzie nie zasypiają tak głęboko na zimę jak małe ssaki. Niewielkie zwierzęta częściej hibernują, gdyż w stosunku do wielkości ciała tracą więcej ciepła. Znalezienie podczas zim wystarczającej ilości jedzenia jest więc dla nich trudniejsze. Hibernujące jeże, susły, chomiki, świstaki i nietoperze znacznie obniżają temperaturę ciała i tempo metabolizmu (nawet ponadtrzydziestokrotnie).
- Nietoperze nie wchodzą w okres zimy nieprzygotowane. Pod koniec lata gromadzą zapas tłuszczu na sześć miesięcy hibernacji. Dość często budzą się, a przyczyną może być ciepła pogoda. Pojedyncze przebudzenia nie są dla nich śmiertelnie niebezpieczne, częste zmniejszają jednak szansę doczekania wiosny - mówi prof. Bronisław Wołoszyn z Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN w Krakowie. Podobnie jeże - budzą się co dwa tygodnie i podczas łagodnej zimy bez trudu wyszukują w ściółce coś na ząb.
Niebezpieczna dla zwierząt nie jest zima ciepła, ale mroźna i bezśnieżna. Śnieg dobrze izoluje - temperatura pod nim rzadko spada poniżej zera. Pod śniegiem tworzy się naturalne igloo, w którym przeczekuje chłody wiele roślin i bezkręgowców. Ssacza drobnica - norniki i ryjówki nie zasypiające na zimę - doskonale sobie radzi, nie opuszczając labiryntu śnieżnych korytarzy. Jeśli tej ochronnej warstwy zabraknie, a ziemię ściśnie mróz, niewielkie zwierzęta giną.

Forpoczta ptaków
Ptaki z Syberii i Skandynawii - mimo że tam także nie ma trzaskających mrozów - przyleciały do Polski. Najwyraźniej migracja jest cechą głęboko zakodowaną w genach, nie podlegającą jednokrotnym wybrykom pogody. Atak zimy w marcu byłby niebezpieczny także dla ptaków. Wczesną wiosną pojawiają się nad Polską forpoczty gatunków powracających z zimowisk w Afryce i na południu Europy. Jeśli wyczerpane długą wędrówką trafią na mróz, będą masowo padać - mówi prof. Zbigniew Głowaciński, wicedyrektor Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie.
Ptaki łatwo zmieniają miejsce pobytu i najszybciej reagują na globalne zmiany klimatu. Niektóre nasze gatunki, na przykład kosy i szpaki, porzuciły zimowiska nad Morzem Śródziemnym i próbują na miejscu spędzić najtrudniejszą porę roku. Podobnie zachowują się kaczki łyski i czernice, które coraz częściej zamiast podejmować ryzykowną podróż do Europy Zachodniej, zostają w Polsce. Żywią się tym, co wyłowią z dna zbiorników wodnych, a w łagodne zimy lód nie odcina im dostępu do pokarmu. Ornitolodzy obserwują ekspansję na północ gatunków z południowego wschodu Europy i z Azji - dzięciołów syryjskich, muchołówek białoszyich, wójcików i mew białogłowych.
W wypadku ssaków ten proces jest dużo wolniejszy, ale coraz częściej spotykane są u nas także ciepłolubne gatunki nietoperzy: podkowce duże, karliki średnie, nocki ostrouszne, do niedawna występujące na południe od Polski. Niestety, nasze granice szturmują też szkodniki i choroby roślin - najgroźniejszą wśród nich jest Phytophthora ramorum, grzyb powodujący masowe zamieranie dębów kalifornijskich, który Unia Europejska wprowadziła na listę alertową. Dalsze ocieplanie się klimatu spowoduje jeszcze większe zmiany w przyrodzie.

  • Wysokie temperatury o tej porze roku są zagrożeniem dla pszczół W tym roku mogą się nasilić niektóre choroby roślin, głównie mączniaki i plamistości liści
  • Jeśli nie spadnie śnieg, a ściśnie mróz, wyginie wiele małych ssaków nie zasypiających na zimę Kosy i szpaki porzuciły zimowiska nad Morzem Śródziemnym i próbują spędzić najtrudniejszą porę roku w Polsce
Więcej możesz przeczytać w 3/2007 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 3/2007 (1256)

  • Na stronie - Karawana postępu 15 sty 2007, 0:30 Generał Jaruzelski, arcybiskup Wielgus czy Małgorzata Niezabitowska mogą być polskim Dreyfusem 3
  • Wprost od czytelników 15 sty 2007, 0:30 MISTRZOWIE MISTRZÓW Autor artykułu "Mistrzowie mistrzów" (nr 49) pisze, że dzięki Leo Beenhakkerowi polscy piłkarze zaczęli grać "z głową", a przestali "na pałę". Świadczyć mają o tym zwycięstwa z... 3
  • Skaner 15 sty 2007, 0:30 SKANER POLSKA PROCES Były prezes LOT przed sądem Jan Litwiński, były prezes PLL LOT, zasiądzie na ławie oskarżonych przed sądem w szwajcarskim Bülach. Proces, który rozpoczyna się 16 stycznia, ma ustalić, kto ponosi odpowiedzialność... 6
  • Sawka czatuje 15 sty 2007, 0:30 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 8
  • Plus ujemny - Oleodruk III RP 15 sty 2007, 0:30 Okaże się, że III RP to była "Polska Chrystusa i Michnika" 12
  • Poczta 15 sty 2007, 0:30 ZATOKA NIEPOKOJU Do artykułu "Zatoka niepokoju" należy dodać garść informacji, które pokazują, że wiele kłopotów, jakie mamy obecnie w ujściu Odry i Zatoce Pomorskiej, sprokurowaliśmy sobie sami. Rozszerzenie wód... 14
  • Playback 15 sty 2007, 0:30 Wicepremierzy Roman Giertych i Andrzej Lepper © A. JAGIELAK 14
  • Ryba po polsku - Przyszłość nas wyzwoli! 15 sty 2007, 0:30 Początek wszystkiego jest dziś i dlatego każdy nowy dzień jest też początkiem wszystkiego 15
  • Z życia koalicji 15 sty 2007, 0:30 ROMAN GIERTYCH NAHAROWAŁ SIĘ w zeszłym tygodniu. Najpierw podniecił się faktem, że prezydent Kaczyński bił arcybiskupowi Wielgusowi brawo za rezygnację. Sprytnie wymyślił, że z użyciem dużej ilości wazeliny wobec Kościoła i... 16
  • Z życia opozycji 15 sty 2007, 0:30 DLACZEGO PLATFORMA OBYWATELSKA nie poparła Skrzypka? Wyjaśnił to Grzegorz Schetyna. Otóż "poprzedni prezesi NBP ustawili bardzo wysoko poprzeczkę". Trzeba więc było popierać Jelenę Isinbajewą. Nieźle skacze. CZYM SIĘ... 17
  • Fotoplastykon 15 sty 2007, 0:30 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 19
  • Powstanie styczniowe 15 sty 2007, 0:30 Marek Borowski znajdował się "na kontakcie" z SB - wynika z raportu z likwidacji Wojskowych Służb Informacyjnych 20
  • Kolega Żemek 15 sty 2007, 0:30 Rozmowa z Markiem Borowskim, liderem SDPL, byłym marszałkiem Sejmu 22
  • Skończę rządy, mając 91 lat 15 sty 2007, 0:30 Rozmowa z Jarosławem Kaczyńskim, premierem RP 24
  • Kraksa Kościoła 15 sty 2007, 0:30 Polscy biskupi zauważyli kryzys dopiero wtedy, gdy było już za późno 28
  • Bohater ostatniej ławki 15 sty 2007, 0:30 Do tylnych ław Sejmu trafiają albo debiutanci, albo alkoholicy i aferzyści, albo oryginały i szaleńcy 30
  • Dobry wasal Niemiec 15 sty 2007, 0:30 Polska powinna przejąć od Niemiec pałeczkę w naszej części Europy 34
  • Samobój Putina 15 sty 2007, 0:30 Paliwowa broń Putina - wymierzona między innymi w Polskę - wypaliła w Rosję 38
  • Giełda 15 sty 2007, 0:30 ŚWIAT Kraj na sprzedaż Co najmniej 65 mln funtów trzeba zaoferować, by stać się właścicielem Sealandii, samozwańczego najmniejszego kraju świata. Położona 7 mil od wybrzeży Wielkiej Brytanii Sealandia to była platforma artylerii... 38
  • Rok Skrzypka 15 sty 2007, 0:30 Nie ucierpią ani nasze portfele, ani złoty, ani giełda 46
  • Atak 5. generacji 15 sty 2007, 0:30 Na wieść o skonstruowaniu tego urządzenia publiczność zaczęła klaskać i radośnie krzyczeć. Przypominało to raczej koncert rockowy lub zebranie sekty niż spotkanie specjalistów od najnowszych technologii. A to Steve Jobs ogłaszał... 48
  • Iskra Sikorskiego 15 sty 2007, 0:30 Amerykanie mają Dolinę Krzemową, Polska - Dolinę Lotniczą 50
  • 2 x 2 = 4 - Benefis Balcerowicza 15 sty 2007, 0:30 Dziś już nie pamięta się o tym, że Balcerowicz w roku 1989 odziedziczył 640-procentową inflację i puste półki 51
  • Supersam 15 sty 2007, 0:30 52
  • Mężczyzna karnawałowy 15 sty 2007, 0:30 Lateksowe spodnie mieniące się kolorami tęczy, sukienki moro przepasane szelkami czy dresy ozdobione czerwonymi i czarnymi nadrukami trupich czaszek - moda, którą projektuje Boy George (ukrywający się pod marką B-Rude, co brzmi jak... 52
  • Miasta globalne 15 sty 2007, 0:30 175 mln mieszkańców Ziemi żyje w innym kraju, niż się urodziło. To tylko 2,5 proc. wszystkich ludzi na świecie, ale liczba migrantów wzrasta szybciej niż przyrost naturalny. Ich przepływ uznano za jedną z głównych miar globalizacji.... 52
  • Wino dla cierpliwych 15 sty 2007, 0:30 Extra Brut 2000, Château Vincent Cena: ok. 50 zł, importer: Skarbnica Winnic Zwykle narzekam na to, że w magazynach polskich importerów zalegają starsze roczniki win, które już dawno powinny być wypite. Niedawna, ponowna (bodaj po dwóch... 52
  • Zegarek na bal 15 sty 2007, 0:30 Timex, najbardziej znana amerykańska firma produkująca czasomierze, proponuje jako uzupełnienie karnawałowego stroju zegarki z kryształkami Swarovskiego. Do wyboru są dwie kolekcje. Pierwsza ma prostokątne tarcze inkrustowane kryształkami,... 52
  • Ave Cezar! 15 sty 2007, 0:30 "Cezar 4" to kontynuacja uznanej serii komputerowych gier strategicznych, których akcja toczy się w świecie starożytnych Rzymian. Celem gracza jest zapewnienie najlepszych warunków rozwoju prowincjonalnemu miastu należącemu do... 52
  • Gustowne bezguście 15 sty 2007, 0:30 Białe skarpetki do czarnych spodni i butów proponuje dziś nawet Dior 54
  • Auto z muskułami 15 sty 2007, 0:30 Coraz więcej samochodów udaje sportowe bolidy 58
  • Reklama w krótkich majtkach 15 sty 2007, 0:30 Nastolatki tworzą reklamy dla wielkich firm 61
  • Krótko po Wolsku - Baranoja 15 sty 2007, 0:30 O inteligencji baranów panowały dotychczas, co tu kryć, opinie nie najlepsze. Ostatnio coś jednak w tej materii drgnęło. Barany może są i głupie, ale za to postępowe. Na przykład jeśli idzie o seks. Jak doniósł "Wprost",... 64
  • Pazurem - Czkawka głupawka 15 sty 2007, 0:30 Tylko patrzeć, a na piwo przyjdzie się umawiaćna rogu Kaczyńskich i Leppera 65
  • Zniewolone wyzwolenie 15 sty 2007, 0:30 "To, co teraz zrobiono z Polską, przechodzi wszystko, co znane jest w dziejach jako cynizm i narzucenie narodowi obcej woli przemocą" - zapisała Maria Dąbrowska w styczniu 1945 r. 66
  • Know-how 15 sty 2007, 0:30 Żona od przyjaciela Większość par małżeńskich wcale nie poznaje się przez Internet, jak sądzono w ostatnich latach. Z najnowszych badań U.S. Survey wynika, że jedynie 20 proc. przyszłych małżonków odnajduje się w sieci. Wciąż... 70
  • Błogosławiony zanik pamięci 15 sty 2007, 0:30 Grzechy wyparte ze świadomości wracają jako lęki, koszmary nocne, urojenia i obsesje 72
  • Zamęt zimowy 15 sty 2007, 0:30 Po tak ciepłym styczniu nawet fala niewielkiego mrozu może być mordercza dla wielu roślin 76
  • Proszek dziedziczenia 15 sty 2007, 0:30 Franciszek I Wielki i jego druga żona Bianca prawdopodobnie padli ofiarą własnych intryg 78
  • Bez granic 15 sty 2007, 0:30 Parodia sprawiedliwości Amerykańska baza w Guantanamo na Kubie ma pięć lat. Okrągła rocznica zmobilizowała obrońców praw człowieka, by zaprotestować przeciw zbrodniom Ameryki. Problem w tym, że dziś antyamerykanizm już nie wyciąga... 80
  • Antywojna Rumsfelda 15 sty 2007, 0:30 Rozmowa z Donaldem Rumsfeldem, byłym sekretarzem obrony USA 82
  • Zbieranie burzy 15 sty 2007, 0:30 Nie każdy muzułmanin jest terrorystą, ale terroryzm jest w większości islamistyczny 85
  • Kanapki z naboru 15 sty 2007, 0:30 Listy z Rosji - śladami markiza de Custine'a 88
  • Merkawa znowu zwycięży 15 sty 2007, 0:30 Izrael wciąż jeszcze nie może przerobić czołgów na traktory 91
  • Recenzor 15 sty 2007, 0:30 FILMY KINO PRAWDZIWY KONIEC WIELKIEJ WOJNY Wojna nigdy się nie kończy dla tych, którzy ją przetrwali. Jej wspomnienia powracają z wielką siłą, nie pozwalają żyć. O tym, że ten koszmar da się przezwyciężyć, opowiada film młodej... 92
  • Instrukcja obsługi duszy 15 sty 2007, 0:30 Autorzy poradników doradzają, że aby dobrze żyć, trzeba żyć dobrze 96
  • Górna półka - Ostatni rozdział 15 sty 2007, 0:30 Splot historii i współczesnej wspólnoty interesów każe widzieć w Ukrainie dużo więcej niż sentymentalną legendę Kresów 99
  • Królowa w królowej 15 sty 2007, 0:30 Księżna Diana nawet po śmierci prześladuje swoją teściową. 100
  • Śląski Rubens 15 sty 2007, 0:30 Posiadacze obrazów Michaela Willmanna nie zamierzają oddać ich do Lubiąża 102
  • Wencel gordyjski - Stowarzyszenie im. Simona Mola 15 sty 2007, 0:30 Czym są takie drobiazgi jak HIVwobec miłości do poezji? 104
  • Ueorgan Ludu 15 sty 2007, 0:30 Nr 3 (220) Rok wyd. 6 WARSZAWA, poniedziałek 15 stycznia 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Pomyślny początek jeszcze bardziej pomyślnego roku PONADSIEDMIOKILOGRAMOWY NOWORODEK! Potwierdzają się optymistyczne zapowiedzi przedstawicieli partii... 105
  • Skibą w mur - Pisać każdy może 15 sty 2007, 0:30 Ceniony autor powieści fantastycznych Andrzej Lepper w swojej nowej książce ujawnia kulisy seksafery 106