Głosowanie za zdrowym rozsądkiem

Głosowanie za zdrowym rozsądkiem

Irracjonalność bywa zaraźliwa
Irracjonalność bywa zaraźliwa / Źródło: PAP
PiS wykorzystał obywatelski pomysł zniesienia obowiązku szczepień, by w kampanii wyborczej mrugnąć do ruchów społecznych. Po miesiącu wycofał się z tej koncepcji rakiem.

Wystarczyły dwa dni, by Sejm rozprawił się z obywatelskim projektem ustawy znoszącej obowiązek szczepień. Dyskusję, której zasadność przyrównywano do sensu rozważań, czy ziemia jest płaska, czy okrągła, wywołały – głośno komentowane na początku minionego tygodnia – przypadki wystąpienia odry.

Atak odry

Wstępne założenia polityczne były takie, że projekt liberalizujący zasady szczepień trafi do tzw. zamrażarki sejmowej. Skierowany na początku października do rozpatrzenia przez sejmową komisję zdrowia miał leżeć i czekać w nieskończoność na swoją kolej. Sprawy nabrały przyśpieszenia podczas wtorkowego posiedzenia rządu. Już wtedy przedstawiciele resortu zdrowia mieli informację, że poza ogniskiem odry na Mazowszu (gdy zamykaliśmy to wydanie gazety, swierdzono już przeszło 20 przypadków, z czego zdecydowana większość dotyczyła dzieci przed 14. rokiem życia) pojawiło się kolejne w Kwidzynie na Pomorzu. Do tamtejszego szpitala zgłosiło się trzech Ukraińców z objawami tej choroby. Nie byli szczepieni. Co gorsza, pracowali w firmie zatrudniającej ponad 4 tys. osób. Dodatkowo ze statystyk Głównego Inspektoratu Sanitarnego wynikało, że do końca października na terenie Polski odnotowano 144 przypadki odry, czyli więcej niż w latach poprzednich, gdy średnio rocznie na tę chorobę zapadało ok. 100 osób.

– Minister zdrowia [Łukasz Szumowski – red.] przedstawił informacje w tej sprawie. Zapewnił, że sytuacja jest pod kontrolą. Stwierdził natomiast, że temat kwestionowania zasadności obowiązku szczepień, czyli projekt nowelizacji ustawy, trzeba jak najszybciej uciąć – relacjonuje przebieg wtorkowego posiedzenia rządu jeden z ministrów. Jeszcze tego samego dnia wieczorem pojawiła się informacja, że w piątek obywatelską nowelizacją zajmą się połączone komisje zdrowia i polityki społecznej. Wkrótce termin zmieniono na czwartkowy, by jeszcze tego samego dnia przeprowadzić w Sejmie drugie czytanie, a w piątkowym głosowaniu projekt ostatecznie wyrzucić do kosza.

Politycy partii rządzącej byli wyraźnie zaskoczeni takim obrotem sprawy. Miesiąc wcześniej głosowali za tym, by temat szczepień został poddany wnikliwej sejmowej debacie i by pochylili się na nad nim specjaliści z sejmowych komisji. Tomasz Latos z PiS, wiceszef sejmowej komisji zdrowia, tłumaczył, że stanowisko jego klubu wynikało z dwóch czynników. Po pierwsze, PiS obiecał, iż każdy obywatelski projekt ustawy trafi do rozpatrzenia przez komisję sejmową. Po drugie, projekt tej ustawy miał być – paradoksalnie – przyczynkiem do przeprowadzenia eksperckiej debaty i wzmocnienia wśród społeczeństwa przekonania o konieczności szczepień w czasie, gdy rosną w siłę środowiska antyszczepionkowe. Ale jeden z naszych rozmówców, wysoki rangą polityk PiS, wskazuje bardziej prozaiczny powód tego, że tak kontrowersyjny temat w ogóle trafił do komisji sejmowej. – Chodziło o mrugnięcie do elektoratu centrowego, ruchów obywatelskich. Pokazanie, że PiS z powagą podchodzi do inicjatyw społecznych, a politycy zjednoczeni w projekcie obywatelskim [Koalicja Obywatelska – red.] są w stanie lekką ręką wyrzucić taki projekt natychmiast do kosza – słyszymy.

Za obywatelskim projektem ustawy wprowadzającym dobrowolność szczepień stoi działające od kilku lat stowarzyszenie STOP NOP. Jak słyszymy, w większości składa się ono i wspierane jest przez rodziców dzieci, które zostały dotknięte NOP, czyli niepożądanym odczynem poszczepiennym. Ich nadzieją na zaistnienie w polityce i przebiciem się z przekazem do debaty publicznej był projekt Kukiz’15. Z list tej partii o mandat poselski w wyborach parlamentarnych w 2015 r. ubiegała się przewodnicząca stowarzyszenia Justyna Socha. Kandydowała z Poznania. W czasie jej kampanii na ulicach tego miasta rozklejano plakaty „Antyszczepionkowcy w Sejmie – wywołają epidemię”. Socha mandatu nie zdobyła. Natomiast niedługo po wyborach, w lutym 2016 r., został powołany parlamentarny zespół ds. bezpieczeństwa szczepień ochronnych dzieci i dorosłych. W skład zespołu zajmującego się kwestionowaniem obecnego systemu szczepień wchodzą parlamentarzyści, którzy do Sejmu dostali się z list Kukiz’15. Na czele stanął Piotr Liroy-Marzec, jego zastępcą został Paweł Skutecki. Na pierwszym posiedzeniu zespołu wystąpiła Justyna Socha.

Dziwne działania posła

Jak to się stało, że antyszczepionkowcy weszli na listy Kukiz’15? Opowiada bliski współpracownik Pawła Kukiza: – W tym czasie Paweł był otwarty na wszelkie inicjatywy dające większą swobodę obywatelom, choć szczerze wątpię, by miał pogłębioną wiedzę, w jakim kierunku idą postulaty tego stowarzyszenia. Przypomnę, że nieżyjący już ojciec Pawła [Tadeusz Kukiz – red.] był lekarzem i zajmował się również chorobami zakaźnymi, a Paweł darzył go ogromnym szacunkiem – słyszymy. Nasz rozmówca dodaje, że ruch Kukiz’15, tworząc listy w 2015 r., nie miał wystarczających środków, by dokładnie przyjrzeć się wszystkim kandydatom, których brał na listy.

Dokładną lustrację przechodzili tylko osoby z czołowych pozycji, a dla przykładu Socha startowała z miejsca piątego. – Nie można też wykluczyć, że reszta została omamiona ideologią antyszczepionkową już po zdobyciu mandatu. Wokół posłów kręci się wielu lobbystów, są przeciwnicy szczepień, zwolennicy medycyny alternatywnej czy tacy, którzy za największe zło świata uważają GMO – opowiada nasz informator. Najbardziej aktywnym w kwestii wprowadzenia dobrowolności szczepień jest poseł Kukiz’15 Paweł Skutecki. W czerwcu tego roku brał udział w marszu antyszczepionkowców. Uczestnicy protestowali przeciwko obowiązkowym szczepieniom i zbierali podpisy pod projektem ustawy znoszącej tej obowiązek. Skutecki w trakcie marszu stwierdził, że „Polacy niestety zbyt często są lepiej wyedukowani niż lekarze, którzy szczepią ich dzieci”.

Te słowa spotkały się z reakcją Pawła Kukiza-Szczucińskiego, który jest lekarzem, a będąc kandydatem Kukiz’15 na rzecznika praw dziecka, jako jeden z priorytetów wymieniał walkę z ruchami antyszczepionkowymi. Kukiz-Szczuciński zwrócił się do komisji etyki poselskiej o ukaranie Skuteckiego za to, że korzystając z autorytetu funkcjonariusza publicznego, podważa publiczne zaufanie do osób zajmujących się ochroną zdrowia. Wniosek o ukaranie Skuteckiego przyniósł zmasowaną falę hejtu, która wylała się na Kukiza-Szczucińskiego. Jego konto facebookowe zostało zaatakowane przez internetowych trolli, którzy przyrównywali go do hitlerowskiego zbrodniarza, doktora Josefa Mengelego. Z podobnym zjawiskiem musiał się zmierzyć wyróżniony w 2017 r. śląski pediatra Dawid Ciemięga.

Gdy zaczął obalać rozpowszechniane przez antyszczepionkowców mity na temat szkodliwości szczepień, został w internetowych wpisach pomówiony o korupcję oraz stawianie wadliwych diagnoz medycznych. Ciemięga przy wsparciu Śląskiej Izby Lekarskiej zgłosił sprawę prokuraturze, która wzięła pod lupę dziewięć pomawiających go osób. Wśród nich jest aktywna działaczka ruchu antyszczepionkowego. Nasi rozmówcy wskazują, że działania ruchów antyszczepionkowych w internecie przypominają te, z którymi parę lat temu mierzyli się Amerykanie, a które, jak wynika z publikacji naukowych, mogły być inspirowane przez rosyjskie służby. Współpracownicy Skuteckiego z klubu Kukiz’15 nie chcą wypowiadaćsię na jego temat. Tłumaczą, że od pewnego czasu jego aktywność jest dla nich zupełnie niezrozumiała. I nie chodzi tu jedynie o kwestie antyszczepionkowe, ale też działalność międzynarodową tego posła. Wiosną tego roku spotkał się on z przedstawicielem Hezbollahu, kilka dni temu zaś z uznawanym za dyktatora prezydentem Syrii Baszarem al-Asadem. Jak tłumaczył, jego wyjazd miał na celu m.in. podziękowanie za „ofiarę krwi syryjskich żołnierzy, którzy pokonali samozwańcze Państwo Islamskie”.

Szkoła dla zaszczepionych

Temat antyszczepionkowy wywołało też do tablicy Ministerstwo Edukacji Narodowej, które chce wykorzystać szkolne zebrania, by przypomnieć rodzicom o konieczności wykonywania szczepień. Przed MEN stoi jeszcze jedno wyzwanie. Ponieważ wiele wskazuje na to, że mazowieckie ognisko odry mogło mieć początek od nieszczepionego ucznia ukraińskiego pochodzenia, resort zamierza zbadać kwestię szczepień pośród cudzoziemskich uczniów. Jeżeli rodzice tych niezaszczepionych wyrażą taką wolę, ich dzieci zostaną objęte darmowymi szczepieniami. Powraca też temat zmodyfikowania prawa tak, by uzależnić możliwość korzystania przez dzieci z publicznych placówek oświatowych – szkół i przedszkoli – od tego, czy są szczepione.

Takie rozwiązania stosują Amerykanie, Włosi czy Francuzi. W Polsce jest przekonanie, że byłoby to niezgodne z konstytucyjną gwarancją równości w dostępie do edukacji.Obecnie za brak szczepienia rodzicom grozi grzywna. Ale antyszczepionkowcy również nie składają broni. W ostatni czwartek, tuż po zakończeniu posiedzenia komisji, która miażdżącym stosunkiem głosów negatywnie zaopiniowała projekt ustawy znoszącej obowiązek szczepień, Joanna Socha zapowiedziała stworzenie ruchu społeczno-politycznego antyszczepionkowców. Ma on wystartować w przyszłorocznych wyborach parlamentarnych.

Poseł Skutecki nie kryje rozczarowania przebiegiem sejmowych prac nad projektem. – Gdy przewodniczący komisji [Bartosz Arłukowicz, PO – red.] zarządził, że do głosu zostaną dopuszczeni jedynie wskazani eksperci Ministerstwa Zdrowia, uznałem, że to farsa, a nie merytoryczna debata, i opuściłem posiedzenie. Wynik głosowania był już wtedy do przewidzenia – mówi „Wprost”. Skutecki przyznaje, że z zaciekawieniem przyjął zgłoszoną przez Sochę inicjatywę stworzenia odrębnej siły politycznej. – Temat zniesienia przymusowych szczepień przyniósł sukces wyborczy włoskiemu Ruchowi Pięciu Gwiazd. W mojej ocenie w Polsce ta koncepcja ma ok. 1 mln zwolenników, to jest potencjał, który może mieć decydujący wpływ na wynik wyborczy. Nie sądzę jednak, by wprowadził do gry nową partię, ten ruch powinien szukać wsparcia pośród już istniejących na scenie graczy – mówi poseł Kukiz’15.

Okładka tygodnika WPROST: 46/2018
Więcej możesz przeczytać w 46/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 46/2018 (1861)

  • Takie będą Rzeczypospolite, jaka nasza troska o dzieci 12 lis 2018, 20:00 Muszę przyznać, że byłem zaskoczony po przestudiowaniu tych danych: przed wprowadzeniem obowiązkowych szczepień w 1975 r. na odrę w Polsce chorowało… No właśnie, ile osób? Dla ułatwienia dodam, że w ostatnich latach było ich mniej... 3
  • Pół godziny ratuje życie 12 lis 2018, 20:00 Z dr. Jackiem Zwolińskim z Kliniki Gastroenterologii Onkologicznej Centrum Onkologii – Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie rozmawia Katarzyna Pinkosz 5
  • Niedyskrecje parlamentarne 12 lis 2018, 20:00 W PLATFORMIE OBYWATELSKIEJ NIE WSZYSCY PO WYBORACH SĄ ZADOWOLENI. – Przeciwnicy Sławomira Nitrasa, który przegrał wybory na prezydenta Szczecina, już mu zarzucają, że więcej ludzi zagłosowało na listę Koalicji Obywatelskiej niż na... 6
  • Obraz tygodnia 12 lis 2018, 20:00 10 kg waży peruka, którą Weronika Rosati nosi do roli Elizabeth Taylor w nowym filmie Lecha Majewskie go Przegrany Gianni Infantino, szef FIFA, ma kłopoty podobne do tych, jakie wysadziły z fotela jego poprzednika. W Szwajcarii ruszyło... 10
  • Info radar 12 lis 2018, 20:00 Konstanty Radziwiłł rzecznikiem praw dziecka? Konstanty Radziwiłł, były minister zdrowia, jest typowany przez Prawo i Sprawiedliwość do objęcia funkcji rzecznika praw dziecka – dowiedział się „Wprost”. Termin składania kandydatur... 12
  • Astrid Lindgren nie kochała wszystkich dzieci 12 lis 2018, 20:00 Z Anniką Lindgren, wnuczką legendarnej szwedzkiej pisarki książek dla dzieci Astrid Lindgren w 111. rocznicę jej urodzin rozmawia Adam Cissowski 14
  • Odra nie ma narodowości 12 lis 2018, 20:00 INFORMACJE O KOLEJNYCH OGNISKACH ODRY POD WARSZAWĄ i w Kwidzynie koło Gdańska uzupełniane są często informacją o narodowości chorych. W radiu publicznym, które przekazywało ustalenia na temat zakażonych pracowników fabryki w Kwidzynie,... 15
  • Rocznicowy kryzys 12 lis 2018, 20:00 lewo ZORGANIZOWANE PRZEZ NASZ RZĄD ŚWIĘTO NIEPODLEGŁOŚCI BYŁO niesłychanie interesującym zjawiskiem, przede wszystkim z punktu widzenia poznawczego. Dwa dni przed dowiedziałam się od ministra Michała Dworczyka, że głównym... 16
  • Będą rozbiory 12 lis 2018, 20:00 Czy Polska przetrwa następne sto lat? Pytanie jest jak najbardziej zasadne, jeśli weźmiemy pod uwagę, że nasz kraj w ciągu ostatnich trzech wieków niepodległością cieszył się ledwie kilkadziesiąt lat. W 1717 r. po sejmie niemym Polska... 17
  • Szarmancki sprzedawca kokainy 12 lis 2018, 20:00 Sprzedawał wszystkim – od prezesów spółek po małolatów, robotników i taksówkarzy. Do jego klientów należał były senator PO, syn byłego premiera i byłego prezesa Trybunału Konstytucyjnego – mówi Piotr Krysiak, autor książki „Diler gwiazd”. 18
  • Radość w Luksemburgu 12 lis 2018, 20:00 Trudno pojąć, kto i po co w PiS wymyślił plan rozprawy z nieliczną grupą starców z Sądu Najwyższego po to, by teraz z podwiniętym ogonem umykać przed konsekwencjami tamtych własnych działań. Przecież aby wyrwać sprawiedliwość... 23
  • Opozycja wierzy w Tuska 12 lis 2018, 20:00 Dawni współpracownicy Donalda Tuska są przekonani, że wróci on do krajowej polityki już na przyszłoroczne wybory parlamentarne i poprowadzi zjednoczoną opozycję do zwycięstwa. 24
  • PiS – powyborcze zaostrzanie kursu 12 lis 2018, 20:00 Nie będzie zmian w rządzie ani umizgiwania się do umiarkowanych wyborców. Kierownictwo PiS zdecydowało o zaostrzeniu kursu. 28
  • Czarne chmury nad Zielińskim 12 lis 2018, 20:00 W PiS coraz głośniej mówi się o możliwej dymisji wiceszefa MSWiA. Wcale nie z powodu kryzysu w policji. 31
  • Głosowanie za zdrowym rozsądkiem 12 lis 2018, 20:00 PiS wykorzystał obywatelski pomysł zniesienia obowiązku szczepień, by w kampanii wyborczej mrugnąć do ruchów społecznych. Po miesiącu wycofał się z tej koncepcji rakiem. 33
  • Kalendarz szczepień po polsku 12 lis 2018, 20:00 Część szczepionek jest obowiązkowa, inne są tylko zalecane. Skąd taki podział i czy rzeczywiście te obowiązkowe są ważniejsze? Czy szczepić powinni się też dorośli? 38
  • Zniszczyć miliardera 12 lis 2018, 20:00 Tomasz Gudzowaty boi się, że jego dzieci popełnią samobójstwo. Dlatego mimo wyroku sądu nie chce ich oddać swojej byłej partnerce, która – według relacji świadków – w okrutny sposób się nad nimi znęcała. 42
  • Nowa Polska 12 lis 2018, 20:00 Mam prośbę do tych osławionych „normalnych rodzin z dziećmi”, które co roku idą w Marszu Niepodległości – przestańcie wciskać mi kit, że nie wiecie, z kim idziecie, pod czyim sztandarem i jaką ideologię wspieracie. I do... 47
  • Jak się wyciska pieniądze 12 lis 2018, 20:00 Nasz rynek fitness jest jednym z najszybciej rozwijających się w Europie. Ćwiczy już ponad 2,8 mln Polaków. Wciąż jednak niełatwo na tym zarobić. 48
  • Banki na bank zostają 12 lis 2018, 20:00 Pogłoski o rychłej śmierci banków okazały się mocno przesadzone. Co więcej, polskie instytucje radzą sobie lepiej niż europejskie. 52
  • Hossa Bessa 12 lis 2018, 20:00 Majdan w opałach Słynny dom mody Chanel żąda, żeby Radek Majdan wycofał z rynku swoje perfumy. Chodzi o zapach sprzedawany pod marką Vabun for Lady No. 5. W piśmie wysłanym do polskiej firmy Chanel pisze: „Istnieje wysokie... 54
  • Ubrania w obiegu 12 lis 2018, 20:00 Grupa VIVE wspiera gospodarkę cyrkularną, bo zniszczony sweter, niemodna torebka czy stary dywan też wpisują się w gospodarkę obiegu zamkniętego. 55
  • Know How 12 lis 2018, 20:00 Obcy mają nas na oku Została odkryta 19 października i nazywa się Oumuamua. To najdziwniejsza z ostatnio zaobserwowanych asteroid. Trajektoria jej lotu sugeruje, że nadleciała z innego układu planetarnego. Jej kształt przypomina cygaro –... 56
  • Drewna czar 12 lis 2018, 20:00 Ręcznie robione drewniane okulary i zegarki zyskują w Polsce na popularności dzięki modzie na naturalne produkty. 57
  • Polak, który osłabił Trumpa 12 lis 2018, 20:00 Urodzony w Polsce polityk wygrał jeden z kluczowych pojedynków w wyborach uzupełniających do Kongresu USA, przyczyniając się do odbicia Izby Reprezentantów z rąk republikanów. 58
  • Kto weźmie Antarktydę 12 lis 2018, 20:00 Ostatni dziewiczy zakątek Ziemi jest łakomym kąskiem dla wielu państw zgłaszających pretensje do jego nieodkrytych bogactw. W grze o nie liczą się nawet wraki żaglowców i dwustuletnie czaszki. 62
  • Antysemicka Ameryka 12 lis 2018, 20:00 USA słynie jako kraj przyjaźnie nastawiony do Żydów. To jednak w dużej mierze fenomen współczesności, bo historycznie w Stanach raczej ich za bardzo nie kochano. 66
  • Opolska stolica jeździectwa 12 lis 2018, 20:00 Ośrodek Jakubus przyciąga nie tylko miłośników koni i uczestników zawodów jeździeckich, ale też tych, którzy dopiero chcą się nauczyć jazdy konnej. 69
  • Jak psychologia bada mądrość 12 lis 2018, 20:00 Nikt nie ma wątpliwości, że jedni ludzie są mądrzejsi od innych, ale trudne pytanie brzmi: od czego mądrość zależy? 71
  • Pozornie zdrowi – do pierwszego złamania 12 lis 2018, 20:00 O chorobie najczęściej dowiadujemy się przypadkiem. Pierwsze, drugie złamanie i pada diagnoza – osteoporoza. A przecież tak łatwo jej zapobiec. 74
  • Mamy alergię na nudę 12 lis 2018, 20:00 17 listopada Sting i Shaggy zagrają w Łodzi, dwa dni później w Trójmieście. Ale jeśli myślicie, że na koncercie usłyszycie tylko nagrania z ich wspólnej płyty „44/876”, to jesteście w błędzie. 79
  • Żarty bardzo pomagają 12 lis 2018, 20:00 Kurt Vonnegut to pisarz legenda. Kochany przez młodych czytelników, atakowany przez establishment. Stale wydawany i czytany, mimo że czasy buntu już minęły. Ale żart jest zawsze dobry. 82
  • Opowieści po małym Holokauście 12 lis 2018, 20:00 Rozmowy z Albańczykami pokazały mi niezwykłą skuteczność systemu autorytarnego, któremu udało się uformować „nowego człowieka” – mówi Małgorzata Rejmer, autorka zbioru reportaży o Albanii. 86
  • Wydarzenie 12 lis 2018, 20:00 72 minuty piekła W „Utoyi, 22 lipca” Erik Poppe nie oszczędza widzów. Zaczyna swój film w Oslo, gdy w rządowej dzielnicy wybucha ciężarówka. Zaraz później kamera przenosi się na wyspę Utøya. Reżyser pokazuje zamach Andersa... 90
  • Film 12 lis 2018, 20:00 Z magii robią widły NIEŁATWO ZNALEŹĆ KLUCZ DO „LISTOPADA”. Ale właśnie to w nim fascynuje. Jest tu miejsce na wilkołaki, zaklęte księżniczki, skrajną biedę oraz ożywione, zantropomorfizowane widły. Ale również na delikatne... 91
  • Muzyka 12 lis 2018, 20:00 Jak Szpaku w rap SZPAKU TO KOLEJNY PRZYPADEK MUZYKA DOSKONALE ZNANEGO W ŚRODOWISKU, sprzedającego niezłe nakłady, a zarazem takiego, o którym „twoja mama nigdy nie słyszała”. Nic dziwnego – środowisko hip-hopowe funkcjonuje w Polsce... 92
  • Książka 12 lis 2018, 20:00 Kobieta wyzwolona Dzieło życia włoskiej aktorki, która została pisarką, a sukces przyszedł dopiero po jej śmierci. I to nie zaczął się w ojczyźnie, lecz w Niemczech oraz we Francji. No, ale w ostatniej dekadzie „Sztuka radości”... 93
  • Kalejdoskop 12 lis 2018, 20:00 Papier toaletowy kontra historia A oto Polska początku lat 80., kolorowa i ciepła. Zaskakujące? Socjalistyczną rzeczywistość, którą zwykło określać się, nie bez słuszności, mianem szarej, Sowa i Savoia przedstawiają zgoła inaczej.... 94
  • Kulturalna trzynastka 12 lis 2018, 20:00 Bartek Jędrzejak PREZENTER TVN, WSPÓŁAUTOR KSIĄŻKI DLA DZIECI „POGODA DLA PUCHACZY” 95
  • Artefakt z trupem w trumnie 12 lis 2018, 20:00 Jako rocznik ’75, a więc dziecko komuny, zbierałem oczywiście opakowania papierosów, zachwycałem się nimi, bo były piękne. W „Playboyach” i innych obszarniczych kolorowych gazetkach na śliskim papierze pełno było reklam... 96
  • Zrób sobie… Tuska 12 lis 2018, 20:00 Podobno bardzo ważny polski polityk trzyma w domu laleczkę Donalda Tuska i rytualnie wbija w nią szpilki. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany