Paradoks kardiologii

Paradoks kardiologii

Rozmowa z prof. Andrzejem Rynkiewiczem, prezesem Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, kierownikiem I Katedry i Kliniki Kardiologii Akademii Medycznej w Gdańsku
Wprost: Dziś mniej Polaków umiera przedwcześnie z powodu chorób układu krążenia niż przed laty, jednocześnie mamy coraz więcej przypadków chorób układu krążenia.
Prof. Andrzej Rynkiewicz: Liczba chorych rośnie, głównie dlatego że obniżają się kryteria rozpoznawania niektórych chorób. Na przykład nadciśnienie tętnicze jeszcze 10-15 lat temu rozpoznawano, gdy przekraczało 140/90, a dwadzieścia lat temu – nawet 160/95. Obecnie uważamy, że powinno się utrzymywać na poziomie 130/80 wśród osób z grupy wysokiego ryzyka i to, oczywiście, powoduje, że mamy więcej osób z nadciśnieniem. – Ilu Polakom zagraża nadciśnienie?
– Niemal 8 mln pacjentów ma nadciśnienie i drugie 8 mln ma podwyższone ciśnienie. Prawie połowa Polaków powinna kontrolować ciśnienie. Zmienia się też profil pacjentów z chorobą wieńcową, tzw. ostrym zespołem wieńcowym. Kilka lat temu dominowali pacjenci z pełnościennym zawałem serca, związanym z wysokim ryzykiem zgonu. Obecnie takich chorych jest mniej, za to zwiększyła się liczba chorych, którzy mają ostre niedokrwienie mięśnia sercowego lub mniej rozległy zawał serca.
– O czym to świadczy?
– O skuteczniejszej prewencji zawałów serca niż dawniej. Zwiększa się liczba pacjentów, którzy przeżywają zawał serca, gdyż potrafimy ich lepiej leczyć. Z kolei chorzy po przebyciu jednego zawału serca mają znacznie podwyższone ryzyko kolejnego zawału. I właśnie ci pacjenci wymagają interwencji, obserwacji, wykonywania inwazyjnych procedur diagnostycznych, na przykład koronarografii i – jeśli to konieczne – jednoczesnego poszerzenia zwężonego naczynia wieńcowego. Grupa chorych ze stabilną chorobą wieńcową niewątpliwie się zwiększa, tak jak odnotowujemy więcej ostrych zespołów wieńcowych, a mniej tzw. zawałów serca z uniesieniem odcinka ST. Ponieważ większa liczba chorych przeżywa nawet rozległy zawał serca, mamy coraz więcej pacjentów z poważnym uszkodzeniem serca jako pompy. Narasta problem, który nazywamy niewydolnością serca. Spodziewamy się, że za kilkanaście lat nie zawał serca, ale właśnie niewydolność serca będzie głównym problemem kardiologicznym.
– Kardiologia ratuje życie, ale przybywa chorych na serce.
– To paradoks rozwoju medycyny. Wydłużenie życia – a to jest sukcesem nie tylko kardiologów czy służby zdrowia, ale też wynika ze zmiany trybu życia i wzrostu poziomu cywilizacyjnego – powoduje, że mamy coraz więcej pacjentów, u których z powodu wieku następuje zużycie serca, degeneracja zastawek i naczyń. Choroby naczyniowe stają się coraz powszechniejsze i wymagają ponoszenia coraz większych nakładów. A to, niestety, odbija się na budżecie i powoduje napięcia związane z finansowaniem służby zdrowia.
– Kardiologia jest jedną z najlepiej finansowych specjalności medycznych, lepiej niż na przykład onkologia.
– Polska kardiologia w wielu dziedzinach osiągnęła poziom europejski. Chcielibyśmy ten poziom utrzymać, tymczasem zaczyna panować przekonanie, że skoro osiągnęliśmy pewien postęp, to problem został opanowany. Teraz należy się zająć kolejnym problemem, na przykład chorobami nowotworowymi. To z gruntu błędne podejście, gdyż z epidemiologicznego punktu widzenia w najbliższych dwudziestu latach choroby sercowo-naczyniowe nadal będą najpoważniejszym problemem zdrowotnym i najczęstszą przyczyną zgonów. Przyczyna śmierci może być inna – nie będzie to zawał serca, ale niewydolność serca, zwłaszcza
u starszych pacjentów, czy udar mózgu. Nadal jednak co druga Polka i co drugi Polak będzie umierał na choroby serca i naczyń. Nakłady na kardiologię i onkologię ze względu na ich znaczenie społeczne powinny być komplementarne, jako specjaliści nie powinniśmy z sobą konkurować, ale współpracować dla dobra naszych pacjentów.
– Czemu ma służyć Europejska Deklaracja na rzecz Zdrowia Serca, podpisana w czerwcu 2007 r.?
– Chcemy za pośrednictwem tego dokumentu uzmysłowić politykom w całej Europie i w każdym kraju unii, że przed kardiologią stoją nowe zadania. Szybko przybywa pacjentów wymagających stałej opieki, leczenia farmakologicznego, wykonywania inwazyjnych testów w celu poprawy jakości ich życia i przedłużenia im życia. Choroby sercowo-naczyniowe muszą być nadal priorytetem zdrowotnym.
– Z powodu coraz częściej występującej niewydolności układu krążenia?
– Zdecydowanie tak. Niewydolność serca objawia się w dwóch postaciach. Skurczowa niewydolność serca polega na tym, że mięsień sercowy gorzej się kurczy, a więc gorzej pompuje krew. Tzw. rozkurczowa niewydolność serca to sytuacja, w której serce ma przede wszystkim trudności w napełnianiu się z powodu małej elastyczności. Oba mechanizmy mogą powodować typowe objawy, takie jak duszność, męczliwość i obrzęki. Kilka lat temu dominowała postać skurczowa niewydolności serca, teraz mamy coraz więcej niewydolności rozkurczowej. Prawdopodobnie jest to związane ze starzeniem się społeczeństwa. Wielu pacjentów dożywa późnego wieku z niewielkim nadciśnieniem i u nich właśnie często rozwija się niewydolność rozkurczowa. Także te osoby, które przechodzą niewielki zawał serca, mają uszkodzenie mięśnia sercowego prowadzące do zaburzeń rozkurczu. Z punktu widzenia terapeutycznego czy epidemiologicznego to taki sam problem, gdyż prowadzi do niepełnosprawności i wiąże się z koniecznością częstych, długotrwałych i przez to kosztownych hospitalizacji. Dawniej wydawało się, że niewydolność skurczowa ma gorsze rokowania. Obecnie badania epidemiologiczne dowodzą, że umieralność z powodu obu tych zaburzeń zaczyna się zrównywać.
– Dlaczego ci chorzy nie są kierowani do sanatorium?
– To się w tej chwili zmienia. Poprzednio rzeczywiście niewydolność serca była nieomal przeciwwskazaniem do rehabilitacji. Wielu lekarzom starszego pokolenia wydawało się, że podstawą leczenia powinno być położenie pacjenta do łóżka i wypoczynek. Dzisiaj wiemy, że bez względu na postać niewydolności można uzyskać wyraźną poprawę stanu chorego właśnie przez regularny wysiłek – nadzorowany przez lekarza i dostosowany do możliwości pacjenta, do jego wydolności serca. Rehabilitacja kardiologiczna przede wszystkim poprawia stan pacjenta na tyle, że rzadziej trafia on do szpitala, znacznie poprawia również jakość życia. W USA największy koszt szpitalnego leczenia kardiologicznego generują pacjenci przyjmowani z powodu niewydolności serca. Dlatego cenna jest każda metoda lecznicza, farmakologiczna czy niefarmakologiczna, która odwleka konieczność hospitalizacji albo zmniejsza liczbę pobytów w szpitalu w ciągu roku. Rehabilitacja kardiologiczna ze względu na skalę aktualnych potrzeb
i wskazań jest nowym zjawiskiem w polskich warunkach. Toczy się dyskusja, jak to przeprowadzić od strony formalnej. Podobnie jest w innych krajach Europy. Takie centra rehabilitacji i prewencji kardiologicznej powinny być przy szpitalach zajmujących się pacjentami kardiologicznymi. Mogą to być także ośrodki typowo sanatoryjne czy uzdrowiskowe, jak i ambulatoryjne.
– Kiedy zmieni się profilaktyka zaburzeń lipidowych? Ponad połowa dorosłych Polaków ma zbyt wysoki poziom cholesterolu i trójglicerydów, ale niewiele osób się tym przejmuje.
– W grupie czterdziesto- i pięćdziesięciolatków nawet 70 proc. osób ma zbyt wysoki poziom cholesterolu. Na temat zaburzeń lipidowych i ich szkodliwości wiemy bardzo dużo. Kilka lat temu wydawało nam się, że jest to proste – zapiszemy pacjentowi jedną czy drugą tabletkę, udzielimy dwóch, trzech porad dietetycznych i sprawa jest rozwiązana. Ale okazuje się, że nasza wiedza zawodzi, gdyż większość pacjentów, którzy mają te zaburzenia, nie stosuje żadnej formy terapii. Jest to problem i w Polsce, i całym świecie. Dla wielu pacjentów perspektywa, że za 20 lat mogą mieć zawał, jeśli nie zmienią stylu życia, jest zbyt odległa, by się tym zajmować. Tym bardziej że czują się zdrowo, żyją bez żadnych ograniczeń, a w badaniu biochemicznym mają nieprawidłowy tylko jeden parametr.
– Co można zrobić?
– Być może bez wsparcia administracyjnego nie uda się tego przeprowadzić. Dobrym przykładem są metody, którymi wymuszono ograniczenie palenia papierosów. W Wielkiej Brytanii, Włoszech, Hiszpanii, gdzie wprowadzono restrykcyjny zakaz palenia w miejscach publicznych, już w pierwszym roku zmniejszyła się o 10-15 proc. liczba pacjentów z zawałem serca. Jesteśmy zaskoczeni tym, że ten efekt pojawia się tak wcześnie, już w pierwszym roku funkcjonowania przepisu. Warto w tym miejscu pochwalić studentów z Krakowa, którzy prowadzą ogólnopolską akcję „Lokal bez papierosa". Być może sprawy dotyczące żywienia wymagają podobnych decyzji legislacyjnych. Nie wiemy jeszcze, oczywiście, jak to zrobić, ale można zakazać fast foodów w szkołach, wyrzucić z nich automaty ze słodyczami i wysokokalorycznymi napojami, by przyhamować rozwój otyłości u dzieci. Wielkim wyzwaniem jest także oznakowanie produktów żywnościowych ułatwiające wybór zdrowia, a nie choroby. Czeka nas wielka praca.
Okładka tygodnika WPROST: 47/2008
Więcej możesz przeczytać w 47/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • zeb IP
    Posługiwania się statystyką powinniśmy uczyć się od Tuska. Szybko wykazalibyśmy, że mamy najlepszą służbę zdrowia na świecie i najwięcej osiagnięć w tej dziedzinie.

    Spis treści tygodnika Wprost nr 47/2008 (1352)

    • Na stronie - Księstwo i Korona 16 lis 2008, 22:00 Zamiast polityków Polacy wolą seks polityków 3
    • Prokuratura sprawdzi sekretarza generalnego PiS 16 lis 2008, 22:00 Komputeryzacja szkół 6
    • Skaner 16 lis 2008, 22:00 6
    • 60 prezentów księcia Karola 16 lis 2008, 22:00 Wielka Brytania 7
    • Renegat w Białym Domu 16 lis 2008, 22:00 Tajne służby 7
    • Pijana armia 16 lis 2008, 22:00 Niemcy 7
    • Dossier 16 lis 2008, 22:00 „Ci, co poszukują jedynie sukcesu, kariery i pieniędzy, budują swój byt na piasku, a powinni budować na słowie Bożym"Benedykt XVI o kryzysie finansowym podczas spotkania biskupów w Rzymie„Młody, przystojny,... 8
    • Pytania niepolityczne - Jestem snajperem 16 lis 2008, 22:00 Rozmowa z Pawłem Grasiem, posłem PO, miłośnikiem sportów ekstremalnych oraz broni 8
    • Ludzie 16 lis 2008, 22:00 Nosowska odświeża Osiecką 5 grudnia do sklepów trafi nowy album Kasi Nosowskiej z piosenkami do tekstów Agnieszki Osieckiej. Wcześniej wokalistka wykonywała utwory poetki na koncertach. (MROG)  Gruza pozazdrościł Zanussiemu Jerzy Gruza... 9
    • Gwiazdy wrogami religii 16 lis 2008, 22:00 Obyczaje 9
    • Wykrywacz kłamstw 16 lis 2008, 22:00 „Piętnastu prezydentów potwierdziło już przyjazd na organizowany przez Lecha Kaczyńskiego bal” – twierdził Michał Kamiński. Wcześniej zapowiadał przybycie aż 55 przywódców państw na bal z okazji 90. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości. 10
    • Siła mózgu 16 lis 2008, 22:00 Nauka 10
    • 10 lat ze Świętym Mikołajem 16 lis 2008, 22:00 Dobroczynność 10
    • Konkurencja bez wymuszania 16 lis 2008, 22:00 Telekomunikacja 12
    • Psie sobowtóry 16 lis 2008, 22:00 Obyczaje 12
    • Zapytaj wprost - Zbigniew Boniek 16 lis 2008, 22:00 Mógłbym być politykiem 14
    • Poczta 16 lis 2008, 22:00 Wyższa fikcja Zuwagą przeczytałem artykuł „Wyższa fikcja" (nr 40). Jako wykładowca akademicki spotykam się z opisywanymi przez autorów patologiami. Cieszę się, że zwrócili uwagę na kształcenie techniczne i medyczne,... 16
    • Playback 16 lis 2008, 22:00 Były prezydent Aleksander Kwaśniewski i Jolanta Kwaśniewska oraz minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski. 16
    • Wprost przeciwnie - Bracia Putina 16 lis 2008, 22:00 Warto pokazać Moskwie, że Europejczycy mają swój honor i ambicję 18
    • Wydarzenia tygodnia - Kraj 16 lis 2008, 22:00 Kilkunastu szefów państw i rządów uczciło 90. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. Przywódcy, głównie z Europy Środkowo-Wschodniej, byli obecni na gali w Teatrze Wielkim. Zabrakło kanclerz Niemiec Angeli Merkel i... 20
    • Wydarzenia tygodnia – Świat 16 lis 2008, 22:00 Kreml jest gotowy zrezygnować z wyrzutni rakiet w Kaliningradzie. Tak oświadczył prezydent Rosji Dmitrij Miedwiediew w rozmowie z „Le Figaro". Warunkiem jest odstąpienie przez Stany Zjednoczone od planów wybudowania w Polsce i... 22
    • Z życia koalicji 16 lis 2008, 22:00 Jakoś to się nie przebiło (ciekawe dlaczego?), ale „Dziennik" ogłosił, że jeden z łódzkich mafiosów zeznał w prokuraturze, iż sprzedawał Mirosławowi Drzewieckiemu… kokainę. Teraz już państwo wiedzą, skąd u pana... 24
    • Z życia opozycji 16 lis 2008, 22:00 Niesamowite! Lech Kaczyński ma lepszy kontakt z Barackiem Obamą niż ze swoimi ministrami. Jeden prezydent pogadał sobie z drugim przez telefon, a potem ten nasz zamienił parę słów ze swoimi: Kownackim i Handzlikiem. Ci zaś obwieścili... 24
    • Seks polityków 16 lis 2008, 22:00 Politycy potrzebują więcej seksu niż ich wyborcy 28
    • Klątwa Marcinkiewicza 16 lis 2008, 22:00 Cieniasy" – tak ponad dwa lata temu ówczesny premier Kazimierz Marcinkiewicz określił świeżo utworzony „gabinet cieni" PO. Scharakteryzował „cieniasów" jako osoby, które „prezentują codziennie dwie,... 36
    • Wprost z blogu 16 lis 2008, 22:00 Obiecanki Donalda TuskaBernard Oleszek www.blogmedia24.plawet politycy opozycji mówią, że premierowi Donaldowi Tuskowi udało się zrealizować jedną z obiecanek (w zasadzie jedyną), a mianowicie wyprowadzić wojska z Iraku. Czy doprawdy... 44
    • Trójka bez sternika 16 lis 2008, 22:00 45
    • Moskiewskie marzenia 16 lis 2008, 22:00 Pewnie na Kremlu żałują teraz, że rosyjskie oddziały nie zajęły TbilisiZwycięzcy zawsze mają rację. Tej starej zasadzie ponownie przydają aktualności zdjęcia z ostatniego spotkania przywódców UE i Rosji. Wznowienie negocjacji UE... 45
    • Prorok w rządzie 16 lis 2008, 22:00 Prawie dwie trzecia Polaków źle ocenia rok rządów Donalda TuskaWolni ludzie! Tworzyć czas! – cytował Norwida na zakończenie swojego exposé Donald Tusk. Premier dużo obiecał, ale nic nie zrobił, aby zrealizować obietnice. Przez... 45
    • Złodzieje emerytur 16 lis 2008, 22:00 Politycy mogą się nie oprzeć pokusie, by pieniądze z IKE uznać za własność państwaCzy rząd może znacjonalizować tzw. indywidualne konta emerytalne, na których 900 tys. Polaków odkłada na prywatną emeryturę? Niedawno taką... 45
    • Ryba po polsku - Krajobraz w czasie bitwy 16 lis 2008, 22:00 Normalni Polacy mają w dupie, co kto o kim napisał i co kto o kim powiedział 46
    • Człowiek tygodnia 16 lis 2008, 22:00 Pan Perswazja - Michał Boni 48
    • Giełda 16 lis 2008, 22:00 52
    • Zrzutka na Islandię 16 lis 2008, 22:00 Polska pożyczy Islandii 200 mln USD na walkę z kryzysem – poinformowało Ministerstwo Finansów. Według ministra Jana Rostowskiego, stać nas na taki gest, bo nasze finanse mają solidne podstawy. Pożyczka jest częścią wartego 6,5 mld... 52
    • Wielkie żebranie Ameryki 16 lis 2008, 22:00 Im częściej amerykańskie władze mówią o konieczności walki z kryzysem i pobudzaniu gospodarki, tym więcej przybywa „pokrzywdzonych", którzy wyciągają rękę po pomoc publiczną. W kolejce ustawiły się m.in. koncerny... 52
    • Polskie centrum handlowe 16 lis 2008, 22:00  Rok 2008 będzie rekordowy pod względem inwestycji w centra handlowe. Do końca roku w Europie planuje się oddanie ponad 15 mln m² powierzchni w nowych i rozbudowywanych obiektach, z czego większość w Polsce. Inwestowanie w centra... 52
    • Podatek od wartości skradzionej 16 lis 2008, 22:00 Złodzieje kradną co roku w polskich sklepach towary warte 4 mld zł – wynika z raportu firmy Checkpoint Systems. Sprzedawcy wyrównują straty, podnosząc ceny. – To podatek nakładany na uczciwych ludzi przez przestępców. W 36... 52
    • Fabryka emerytów 16 lis 2008, 22:00 Proces produkcji najmłodszych emerytów świata dobiega w Polsce końca 54
    • Skok na świnkę wnuka 16 lis 2008, 22:00 Zaciekły bój o emerytury toczy się o wirtualne pieniądze 58
    • Biokompromitacja 16 lis 2008, 22:00 Unia Europejska po cichu wycofuje się ze wspierania biopaliw 60
    • Biznes skopany 16 lis 2008, 22:00 Inwestycja w piłkarski klub to komunikat: „Jestem już tak bogaty, że stać mnie na wyrzucanie pieniędzy” 64
    • Thriller na kołach 16 lis 2008, 22:00 W bagażniku Mercedesa C63 AMG powinno się znaleźć pół tony aviomarinu 70
    • Gwiazdy tańczą na drodze 16 lis 2008, 22:00 Małgorzata Kożuchowska prowadzi volvo, George Clooney - wszystko, za co mu zapłacą 72
    • Know-how 16 lis 2008, 22:00   74
    • Wierna, niewierna 16 lis 2008, 22:00 Wbrew stereotypom kobiety zdradzają równie często jak mężczyźni. Panowie trafniej niż panie oceniają jednak wierność drugiej strony. Aż 94 proc. zdradzanych mężczyzn wykrywa, że partnerka przyprawia im rogi (w wypadku kobiet ten... 74
    • Mikroby na dłoni 16 lis 2008, 22:00 Na kobiecych dłoniach żyje więcej bakterii niż na męskich. Nie jest to efekt wykonywania domowych prac czy braku higieny, ale bardziej zasadowego odczynu skóry pań, częstego stosowania kosmetyków i działania hormonów. Większość... 74
    • Chirurgia przesądów 16 lis 2008, 22:00 Postęp w medycynie to nie tylko nowe leki i zabiegi, ale także walka z przesądami. Przekonuje o tym „Stulecie chirurgów", jedna z najbardziej pasjonujących książek o historii medycyny. Pierwsze operacje usunięcia zropiałego... 74
    • Mit soi 16 lis 2008, 22:00 Soja nie wpływa ani na stężenie dobrego cholesterolu (HDL), ani nie obniża poziomu złego (LDL) – wykazały trwające dziesięć lat badania. Dotychczas sądzono, że spożywanie zaledwie 25 g sojowego białka dziennie i dieta uboga w... 74
    • Uniwersalny żołnierz 16 lis 2008, 22:00 Maksymalna ochrona i minimalna waga sprzetu – to główne załozenia przyswiecajace twórcom mundurów i ekwipunku, w które od 2011 r. beda wyposazeni brytyjscy zołnierze. Zmiany sa wprowadzane na podstawie doswiadczen zebranych podczas... 74
    • Ślepa diagnostyka 16 lis 2008, 22:00 Nawet jedna trzecia badań diagnostycznych może być błędna 76
    • Pułapka na Titanicu 16 lis 2008, 22:00 Rozmowa z Bradem Matsenem, pisarzem, autorem książki „Titanic’s Last Secret” 82
    • Wesz historii 16 lis 2008, 22:00 Szczątki zwierząt pomagają odtworzyć trasy migracji ludzi, szlaki handlowe, czy rozwój cywilizacji 86
    • Akcja serca 16 lis 2008, 22:00 Zbyt szybki puls zaczyna być uznawany za czynnik ryzyka, taki jak nadciśnienie czy wysoki poziom cholesterolu 90
    • Paradoks kardiologii 16 lis 2008, 22:00 Rozmowa z prof. Andrzejem Rynkiewiczem, prezesem Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, kierownikiem I Katedry i Kliniki Kardiologii Akademii Medycznej w Gdańsku 94
    • Górna półka - Towarzysz Dżyngis-chan 16 lis 2008, 22:00 Aleksander Hercen, jeden z najwybitniejszych rosyjskich intelektualistów, napisał w połowie XIX w., że „jeśli kiedyś chłopstwo powstanie przeciwko panom, na jego czele stanie jakiś »Dżyngis-chan z telegrafem«".... 97
    • Anty-Katyń 16 lis 2008, 22:00 Choć nikt nie słyszał o mordowaniu przez Polaków jeńców bolszewickich w 1920 roku, Rosjanie te kłamstwa powtarzają 98
    • Bez granic 16 lis 2008, 22:00 104
    • Norweżki superpostępowe 16 lis 2008, 22:00 Norwegia jest globalnym liderem w dziedzinie równouprawnienia kobiet. Tak wynika z rankingu „Global Gender Gap Index" przygotowanego przez ekspertów ze Światowego Forum Gospodarczego, organizacji zajmującej się m.in.... 104
    • Wojna balonowa 16 lis 2008, 22:00 Władze Korei Południowej wezwały swoich obywateli, by przestali wysyłać nad terytorium Korei Północnej balony z ulotkami o stanie zdrowia północnokoreańskiego dyktatora Kim Dzong Ila. To reakcja na groźby komunistycznego reżimu, który... 104
    • Znikające Malediwy 16 lis 2008, 22:00 Mohammed Nasheed, nowo wybrany prezydent Malediwów, rozpoczął poszukiwania nowych terytoriów dla swojego kraju. Decyzja jest podyktowana gwałtownym podnoszeniem się poziomu wód oceanicznych, co w przyszłości grozi zalaniem archipelagu.... 104
    • Książka - Powrót smoka 16 lis 2008, 22:00  Jak się zmieniało Państwo Środka w przeszłości? Jak będzie wpływało na losy globu w przyszłości? Na te pytania odpowiada książka Konrada Seitza, niemieckiego historyka, dyplomaty, w latach 1995-1999 ambasadora RFN w Chinach.... 104
    • Cytat tygodnia 16 lis 2008, 22:00 "Śpię jak dziecko: dwie godziny, budzę się i płaczę - i tak w kółko" - John McCain żartując o swoim samopoczuciu po przegranych wyborach prezydenckich w USA 104
    • Okrążanie Niemiec 16 lis 2008, 22:00 Czy Londyn i Paryż stworzą antyniemiecki front? 106
    • Mister euro 16 lis 2008, 22:00 Po pięciu latach pracy w Europejskim Banku Centralnym Jean-Claude Trichet z ajatollaha stał się neokonserwatywnym Jastrzębiem 110
    • Sojusz tchórzy 16 lis 2008, 22:00 Dziś trzeba sobie powiedzieć jasno – cele polityki wschodniej Polski i krajów starej unii są rozbieżne 122
    • Rambo z Białego Domu 16 lis 2008, 22:00 Przyjazny Polsce choleryk o osobowości buldoga będzie kierował amerykańską administracją 124
    • Pasaż 16 lis 2008, 22:00 128
    • Bachanalia współczesne 16 lis 2008, 22:00 W trzeci czwartek listopada, jak co roku, obchodzone jest święto wina. Debiutuje wtedy beaujolais nouveau, wino, które wypija się niemal tuż po wyprodukowaniu. Tego dnia wypada się pokazać z kieliszkiem młodego wina – tak jak Jennie... 128
    • Prawie jak burgund 16 lis 2008, 22:00 Zamiast beaujolais nouveau lepiej wypić Beaujolais Cru z Domaine Bouchard Père & Fils, którego historia sięga 1731 r. Odmiana Morgon jest pełniejsza niż wiele innych win beaujolais cru, a jednocześnie ma początek w takich samych... 128
    • Napój Puszkina 16 lis 2008, 22:00 Dom Veuve Clicquot Ponsardin wprowadził właśnie na polski rynek swojego słynnego różowego szampana. Projektant Karim Rashid (pracował dla takich marek, jak Kenzo, Prada czy Swarovski) stworzył nawet Veuve Clicquot Globalight –... 128
    • Irlandzki nektar 16 lis 2008, 22:00 Whisky, mleko, czekolada, wanilia, cukier i odrobina celtyckiej magii to ponoć skład irlandzkiego likieru Baileys. O jakości magii trudno się wypowiedzieć, ale mleko jest niewątpliwe najwyższej jakości – pochodzi od 40 tys.... 128
    • Szejker najlepszym przyjacielem kobiety 16 lis 2008, 22:00 Producenci dóbr wszelakich myślą już o Gwiazdce. Producent wódki Bols połączył siły z Coster Diamonds, holenderską firmą wytwarzającą diamentową biżuterię, a efektem tej współpracy jest propozycja świątecznego upominku –... 128
    • (Ż)ubranko dla Sophie Marceau 16 lis 2008, 22:00 Poprzedniej zimy wódkę Żubrówkę ubrano w kurteczkę o wdzięcznej nazwie żubranko. Na sezon zima 2008/2009 Viola Śpiechowicz, właścicielka firmy Odzieżowe Pole, zaprojektowała pięć nowych, eleganckich żubranek. Wdzianka są... 128
    • Laser 16 lis 2008, 22:00 „Kanał” czy kanał? 132
    • Hollywood i cała reszta 16 lis 2008, 22:00 Na świecie 60 proc. wydatków na bilety do kina przypada na filmy amerykańskie 134
    • Wampir w lateksie 16 lis 2008, 22:00 Mroczny gotyk wraca na wybiegi, sceny i do butików 138
    • Lolitki z Tokio 16 lis 2008, 22:00 Dlaczego Azja tak intryguje Zachód 142
    • Wprost na narty - Szwajcaria 16 lis 2008, 22:00 Piwo na stokuZimą w Davos rekinów biznesu zastępują miłośnicy białego szaleństwaProducenci piwa Carlsberg tak zachwycili się stokami Verbier, że zorganizowali tam festiwal Carlsberga z udziałem największych gwiazd narciarstwa. Festiwal... 146
    • Wencel gordyjski - Złodzieje emocji 16 lis 2008, 22:00 Na początku kariery członkowie Sabatonu nie byli pewni, czy sławić szatana, czy skupić się na II wojnie 150
    • Krótko po wolsku - Polska Rzeczpospolita Klasówkowa 16 lis 2008, 22:00 Można tylko pochwalić telewizję publiczną za zorganizowanie z okazji Święta Niepodległości ogólnonarodowej klasówki z historii. Jedyny mniej wychowawczy aspekt wydarzenia to wygrana sportowca ciężarowca, który sam się przyznał, że... 152
    • UEorgan Ludu 16 lis 2008, 22:00 Bez sztachet ani rusz - Andrzej Gołota na czele PO? - Rząd raczej ściemnia - Pani Jolanta z Susza twardsza od UE? 152
    • Skibą w mur - Szybki Bill 16 lis 2008, 22:00 Okazało się, że szybki numerek może być teraz jeszcze szybszy 154

    ZKDP - Nakład kontrolowany