Przewodnicy dusz

Przewodnicy dusz

Pięćdziesiąt skorup żółwi, części ciał dzika, orła, krowy, leoparda i dwóch kun oraz męską stopę znaleziono w grobie szamanki sprzed 12 tys. lat. Kobieta miała 45 lat. Na jej ciele ułożono dziesięć dużych kamieni. Grób odkopany w Hilazon Tachtit w północnym Izraelu to najstarszy znany pochówek szamana.
Leore Grosman, archeolog z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie, odkrył go podczas badań jaskini z okresu tzw. kultury natufijskiej (nazwa pochodzi od stanowiska archeologicznego Wadi en-Natuf w Izraelu). Dotychczas jedynie spekulowano, że początki szamanizmu sięgają górnego paleolitu. Teraz już wiemy, że szamani praktykowali co najmniej 12 tys. lat temu.
Szamanizm trudno jednoznacznie potwierdzić w badaniach archeologicznych. Niektórzy badacze zupełnie negują istnienie tego zjawiska, inni doszukują się go we wszystkich kulturach i okresach. Widzą szamanów w rysunkach w paleolitycznej jaskini Les Trois Frères, w legendarnym Merlinie i mitycznym Odynie, greckim Tantalu i Prometeuszu. Elementów rytuału szamańskiego dopatrują się w greckich misteriach eleuzyńskich i praktykach angielskich czarownic. Większość archeologów zgadza się jednak, że odkrycie w Hilazon Tachtit zawiera wszystkie elementy, których można się spodziewać w grobie szamana.Najważniejszą rolą szamana było pośredniczenie między światem duchów i ludzi. Szamani używali tych kontaktów głównie po to, aby leczyć członków plemienia. Szaman odnajdywał ducha wywołującego chorobę i wypędzał go z ciała. Według opublikowanego w 1931 r. przez etnografa Arkadija Anisimowa opisu uzdrowicielskiego rytuału odprawianego na Syberii, w ceremonii, która odbywała się w zaciemnionym namiocie z ogniskiem pośrodku, uczestniczyli wszyscy członkowie klanu. Szaman rozpoczynał obrzędy od walenia w bęben. Potem następowała rytmiczna recytacja powtarzana przez wszystkich zgromadzonych. Czarownik zwracał się do każdego z duchów o pomoc w walce z duchem choroby. Rozpoczynał pieśń i taniec, opowiadające o wędrówce ducha-pomocnika do zaświatów, skąd ten miał przynieść wskazówki dotyczące leczenia od ducha przodków. W trans wpadali wszyscy zgromadzeni. Na końcu szaman padał na ziemię bez przytomności. Kiedy odzyskiwał przytomność, oznajmiał, że duch-pomocnik wrócił i powiedział, jak leczyć chorego, i rozpoczynał kurację, opartą zazwyczaj na znajomości leczniczych substancji roślinnych.
Szamani towarzyszyli narodzinom, pomagając duszy dopasować się do nowego ciała, przeprowadzali dusze umierających przez próg śmierci. Składali ofiary, przepowiadali przyszłość, podtrzymywali tradycje.
U żyjących w amazońskiej dżungli Indian Tukano szamani „uwalniają" zwierzynę łowną. Namawiają dusze zwierząt, aby dały się upolować. Tukano wierzą, że złamanie zakazu szamana grozi nawet śmiercią. Francuska antropolog Roberte Hayamon uważa, że magia związana z polowaniem była pierwotnie główną domeną szamanów, a jej znaczenie zmniejszyło się dopiero po upowszechnieniu rolnictwa.
By nawiązać kontakt z duchami, szamani najczęściej stosowali autohipnozę, tańce, bębnienie, śpiew, post, przebywali w dusznym pomieszczeniu i spożywali halucynogenne rośliny. Stosowali też dietę, która miała im pomóc w osiągnięciu transu. Niektórzy indiańscy czarownicy przed ceremonią przyjmowali głównie pokarmy bogate w tryptofan, odmianę serotoniny, i unikali dań zawierających tyraminę (na przykład czerwonego mięsa), która w połączeniu z innymi składnikami może wywołać gwałtowny skok ciśnienia, a w efekcie nawet udar.
U większości syberyjskich ludów szamanizm był powołaniem, a nie profesją. Czarownicy otrzymywali jedynie symboliczną zapłatę, więc szamanizm rzadko było zajęciem „na pełen etat". W niektórych rejonach kandydaci mogli sami zdecydować o tym, że zostaną szamanami. Większość ludów wierzyła jednak, że to duchy muszą wskazać wybrańca. W brazylijskim plemieniu Tapirape kandydat na szamana doświadczał powołania we śnie. Nie mógł sprawować funkcji, dopóki nie przeszedł inicjacji. Ten proces mogła zapoczątkować na przykład ciężka choroba lub uderzenie pioruna wywołujące stan śmierci klinicznej, podczas którego szaman spotykał się z duchami. Podczas inicjacji czarownik spotykał ducha-przewodnika i uzyskiwał dostęp do wiedzy, którą później wykorzystywał, by służyć społeczności.
W większości kultur szamanami byli mężczyźni, ale na przykład w Korei preferowano kobiety. W wielu plemionach północnoamerykańskich Indian, m.in. u Czejenów, Navajo i Lakota, szamani podkreślali jed-ność świata i obu płci.
Wielu badaczy twierdzi, że prawdziwi szamani już nie istnieją. Zastąpiły ich religie. Elementy szamańskich rytuałów można jeszcze zaobserwować u ludów żyjących we względnej izolacji, na przykład syberyjskich Samojedów. Ostatni seans szamański północnosyberyjskiego ludu Nganasan został zarejestrowany w latach 70. XX wieku. Wśród Eskimosów szamanizm zanikł w XIX wieku, kiedy zmarł Sagloq, ostatni szaman, który potrafił podróżować po niebie i wodzie. Szamanizm, choć na niewielką skalę, jest praktykowany w Korei Południowej, Nepalu, na wyspach Riukiu, a także w japońskich wsiach.
Majowie z Gwatemali, Belize i południowego Meksyku praktykują formę szamanizmu opartą na astrologii, wróżeniu i diagnozowaniu chorób na podstawie badania pulsu. W Amazonii można spotkać uzdrowicieli zwanych curanderos. Ayahuasqueros to peruwiańscy szamani specjalizujący się w zielarstwie i środkach halucynogennych. W Papui-Nowej Gwinei głównym zadaniem szamanów jest wypędzanie z chorych złych duchów zwanych masalai. Pomagają też chwytać zwierzynę.
Szamanizm jest oficjalną religią jedynie w graniczącej z Mongolią Republice Tuwy. Wielu badaczy uważa, że szamanizmu nie da się wskrzesić w jego czystej formie, bo przeszkadza w tym zbyt skomercjalizowane społeczeństwo.


Pół człow iek, pół jeleń

Jean Clottes, ekspert w dziedzinie sztuki naskalnej, i prof. David Lewis-Williams, specjalista sztuki naskalnej w RPA, uważają, że naskalne rysunki z paleolitu to nic innego jak ilustracje szamańskich wizji powstałych podczas transu. Wielu badaczy zgadza się, że to właściwa interpretacja malowideł z grot Lascaux, Chauvet czy Altamira. Do niedawna najpopularniejsza była opinia, że przedstawienia zwierząt miały zapewnić powodzenie w łowach. Lewis-Williams i Clottes uważają, że większość przedstawionych na ścianach jaskiń zwierząt to obrazy pochodzące ze „świata duchów". Towarzyszące im abstrakcyjne wzory mogą przedstawiać tzw. zjawiska entoptyczne, wrażenia wzrokowe często towarzyszące stanom transu. Badacze twierdzą, że jaskinie mogły być uważane za przejścia między światami duchów i ludzi. Niewykluczone, że paleolityczni twórcy uwiecznili na ścianach jaskiń postacie samych szamanów. W jaskini Trois-Frères we Francji odnaleziono przedstawienia dwóch postaci łączących cechy człowieka i zwierzęcia. Malowidło „Czarownik”= przedstawia pół człowieka, pół jelenia. Wielu badaczy uważa, że jest to przebrany szaman.

Szaman bez głowy

Historyk Ronald Huston w książce „Shamans: Siberian Spirituality and the Western Imagination" przytacza relację Richarda Johnsona, który podróżował po północno- -zachodniej Syberii w 1557 r. i przypatrywał się szamańskim rytuałom. Ceremonię rozpoczęło bicie w szamański bęben i złożenie ofiary z pięciu jeleni. Następnie szaman nakłuwał swoje ciało sztyletem. Johnson osobiście stwierdził, że na ciele nie pozostała żadna rana, choć sztylet był prawdziwy. Później szaman zasiadł nad kotłem parującej wody i został nakryty skórą jelenia. Według Johnsona, byłto moment rytualnej śmierci szamana. Podróżnik usłyszał plusk, po czym zgromadzeni członkowie plemienia poinformowali go, że szaman zmarł, a jego odcięta głowa wpadła do kotła. Podróżnikowi nie wolno było jednak tego zobaczyć na własne oczy, bo miało to grozić śmiercią. Po jakimś czasie szaman wynurzył się cały i zdrowy spod skórzanego namiotu.




Okładka tygodnika WPROST: 50/2008
Więcej możesz przeczytać w 50/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 50/2008 (1355)

  • Wprost od czytelników 7 gru 2008, 22:00 Europejski „Wprost"Z przyjemnością wziąłem do ręki nowy tygodnik „Wprost". Piękna szata graficzna – elegancka i przejrzysta, dużo światła i przestrzeni; nowoczesna czcionka. Naprawdę europejski standard!... 8
  • Na stronie - Taniec z posłami 7 gru 2008, 22:00 Gdyby nasi współcześni politycy żyli jakieś 100 lat temu, jak nic wywołaliby wojnę światową – niczym Gawriło Princip w 1914 r. Bo gdy zaczynają, powiedzmy, wojnę o gruszę na miedzy na Mazowszu, to ten konflikt przenosi się zaraz, załóżmy, na Białoruś. Przez to angażuje... 9
  • Jak przetrwać kryzys i nie zwariować 7 gru 2008, 22:00 „Jedyną rzeczą, której powinniśmy się bać, jest sam strach” – powiedział Franklin D. Roosevelt po zaprzysiężeniu w 1933 r. na prezydenta USA. Te słowa pasują do sytuacji w Polsce i wielu innych krajach. Przeciętni ludzie nie odczuwają skutków kryzysu, ale lęk... 10
  • Skaner 7 gru 2008, 22:00 18
  • Kaczyński w szkole 7 gru 2008, 22:00 Marek Kochan szkoli posłów PiS. Jest ekspertem od retoryki i strategii medialnej. Udało mu się przekonać sceptycznego do tej pory Jarosława Kaczyńskiego do udziału w medialnym szkoleniu. W jaki sposób? 18
  • Republikański szyk 7 gru 2008, 22:00 Obok polityki 18
  • Biznes na zielono 7 gru 2008, 22:00 Moda na zielone opanowała biznes. W międzynarodowej konferencji klimatycznej COP 14 w Poznaniu zamiast ekologów z całego świata spokojnie mogliby wziąć udział polscy przedsiębiorcy i menedżerowie. Większość z nich zgadza się z... 18
  • Subwencja wszech czasów 7 gru 2008, 22:00 7,5 biliona USD ma kosztować „Big bailout”, czyli wsparcie amerykańskiego rządu dla gospodarki w związku z  kryzysem. To największy wydatek w historii USA. 18
  • Polska – Izrael 7 gru 2008, 22:00 Centrum badań 19
  • Dossier 7 gru 2008, 22:00 „Droga, którą kroczymy, będzie trudna"Henry Paulson, sekretarz skarbu USA, o wychodzeniu z kryzysu„Psu na budę taka wygrana! Wyłysieję z tego powodu, stracę piętnaście procent i w ogóle będę miał tylko... 20
  • Pytania niepolityczne - Wgnieciony w podłogę 7 gru 2008, 22:00 Rozmowa z Piotrem Kownackim, szefem Kancelarii Prezydenta, brydżystą 20
  • Konfrontacje 7 gru 2008, 22:00 Czy ustawa bioetyczna powinna zezwalać na rezygnację z podtrzymywania przy życiu osób bez szans przeżycia? 21
  • Wykrywacz kłamstw 7 gru 2008, 22:00 Zbigniew Chlebowski 21
  • Barometr 7 gru 2008, 22:00 Kazimierz Marcinkiewicz był najbardziej pracowitym premierem III RP – wynika z badania Pentora dla „Wprost”. 22
  • Plus ujemny - Wygurowani 7 gru 2008, 22:00 Coś wisi w powietrzu, bo guru nisko latają. Guru to dzisiaj najwyższa forma autorytetu intelektualnego, to skrzyżowanie świadka Jehowy z członkiem Armii Zbawienia. Guru najpierw straszy nas katastroficznymi wizjami, by następnie wskazać... 24
  • Wydarzenia - Kraj 7 gru 2008, 22:00 POLSKA W CENTRUM UWAGIW ciele Władysława Sikorskiego nie ma śladu po kuli. Nie został on także uduszony, a jego obrażenia są typowe dla ofiar katastrof lotniczych – wynika z przecieków z sekcji zwłok. Nie wyklucza to jednak, że... 26
  • Wydarzenia - Świat 7 gru 2008, 22:00 W CENTRUM UWAGIDrużyna Baracka Obamy już prawie skompletowana. Prezydent elekt mianował Hillary Clinton na sekretarza stanu i chce, by Robert Gates pozostał na stanowisku sekretarza obrony. Odpowiedzialnym za krajowe bezpieczeństwo będzie... 28
  • Przegląd prasy zagranicznej 7 gru 2008, 22:00 International Herald TribuneTak dla tarczy„Wzywamy Rosję do powstrzymania się od konfrontacyjnych oświadczeń, domagania się uznania jej strefy wpływówi grożenia bezpieczeństwu sojuszników możliwością rozmieszczenia rakiet w... 30
  • Puls gospodarki 7 gru 2008, 22:00 32
  • Budowa od nowa 7 gru 2008, 22:00 Proponowane przez rząd zmiany w prawie budowlanym, które miały ułatwić Polakom budowę domów, tylko pogorszą sytuację – mówi „Wprost" Anna Wieczorek, ekspert Centrum im. Adama Smitha.Miało być lepiej, a wyszło jak... 32
  • SMS 7 gru 2008, 22:00 Dariusz Sobiczewski, były współwłaściciel firmy ratalnej Lukas i jeden z najbogatszych Polaków, 16 godzin ukrywał się w hotelu Oberoi w Bombaju, który 26 listopada zaatakowali terroryści. Nie tylko sam wyszedł z opresji cało, ale... 32
  • 25 proc. 7 gru 2008, 22:00 Taką część domowych budżetów Polacy przeznaczają na wydatki mieszkaniowe. Jak wynika z raportu przygotowanego dla Rockwool Polska, na czynsz, wodę, ogrzewanie i energię wydajemy proporcjonalnie dużo więcej niż mieszkańcy Europy... 32
  • Zbójeckie stawki 7 gru 2008, 22:00 Orange, Era i Plus to dla ich zagranicznych właścicieli dojne krowy, których zadaniem jest ratowanie spadających zysków central przez podnoszenie cen – tak opisał swoich konkurentów Chris Bannister, prezes spółki P4, operatora sieci... 32
  • Hossa nostra 7 gru 2008, 22:00 Włoska mafia zarabia krocie na kryzysie. Gdy banki boją się udzielać kredytów, z pomocą spieszą mafiosi, oferując pożyczki na pokaźny procent. Z rocznym obrotem rzędu 130 mld euro i 70 mld euro zysku mafia stała się największym... 32
  • Ład odkryty 7 gru 2008, 22:00 Dlaczego popcorn sprzedawany w kinach jest tak drogi? Jak państwowa ochrona najemców wpływa na ceny wynajmu mieszkań? M.in. na te pytania odpowiada w swojej książce David Friedman, syn słynnego noblisty Miltona Friedmana. Prezentuje jednak... 32
  • Gry na kryzys 7 gru 2008, 22:00 „Monopoly", Najsłynniejsza gra ekonomiczna, wymyślona przez Charlesa Darrowa w trakcie wielkiego kryzysu w latach 30. XX wieku. „Puerto Rico", Gra Roku 2008, popularna w Polsce. Akcja się rozgrywa w XVI wieku w Ameryce... 32
  • Koszt kryzysu 7 gru 2008, 22:00 Firma Bianco Research z Chicago porównała koszty rządowych programów antykryzysowych w USA z innymi wielkimi przedsięwzięciami w historii tego kraju (w mld USD). 32
  • Zapytaj Wprost - Nie jestem idealny 7 gru 2008, 22:00 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Ryszard Kalisz. Adwokat, poseł, polityk od lat związany z lewicą, były minister spraw wewnętrznych i administracji. Od stycznia jest przewodniczącym komisji śledczej badającej okoliczności śmierci... 34
  • Prezydent na uchodźstwie 7 gru 2008, 22:00 Trzy lata temu Lecha Kaczyńskiego popierało dwie trzecie Polaków. Dziś ledwo co czwarty. Gdyby nie było wojny w Gruzji, która dała mu okazję do zademonstrowania osobistej odwagi, byłoby jeszcze gorzej. Dwa lata przed końcem kadencji prezydent sprawia wrażenie, jakby rządził na... 36
  • Pokolenie YouTube 7 gru 2008, 22:00 O komputerach, emocjach, naprawie rowerów, seksie czy przepisie na najlepszą pastę dowiadują się z sieci. Ufają tylko sobie. Nie chcą się przyglądać światu z perspektywy innych. Nazywają się pokoleniem YouTube. 40
  • Zabójcze uczucie 7 gru 2008, 22:00 Z zazdrości popełniane jest co szóste z 800 zabójstw notowanych co roku w Polsce. Równie często jak mężczyźni zabijają kobiety. Zwykle są to zbrodnie wyróżniające się okrucieństwem, chociaż popełniają je ludzie, którzy wcześniej nie mieli problemów z prawem. 42
  • Tysiąc jak Narutowicz 7 gru 2008, 22:00 Redaktor naczelny tygodnika „Gość Niedzielny” stanie przed sądem w Katowicach oskarżony przez prawników Alicji Tysiąc o naruszenie jej dóbr osobistych. Proces ks. Marka Gancarczyka jest próbą zamknięcia ust opinii publicznej przez lobby proaborcyjne zmierzające do... 44
  • Mistrzynie kierownicy 7 gru 2008, 22:00 Powodują cztery razy mniej wypadków samochodowych. Na dodatek w kraksach z ich udziałem ginie trzykrotnie mniej osób. Kobiety są w Polsce sprawcami wypadków raz na 6,7 mln przejechanych kilometrów, podczas gdy mężczyźni – raz na 4,7 mln przejechanych kilometrów. 46
  • Ryba po polsku - Rozmyślania na kominie 7 gru 2008, 22:00 W związku ze szczytem klimatycznym w Poznaniu wzrosła nie tylko moja wrażliwość ekologiczna, ale i świadomość polityczna. Wiem teraz, że globalne ocieplenie klimatu jest dziełem człowieka, ale, na szczęście, nie każdego. Jest... 49
  • Kontrrewolucja euro 7 gru 2008, 22:00 Euro wygrało z dolarem i przybliżyło Europę do wygrania pojedynku gospodarczego z Ameryką. Euro przyczyniło się do recesji w Europie Zachodniej. Euro uchroni Polskę przed kryzysami. Euro zdemoluje polską gospodarkę. Euro podniesie w Polsce ceny. Jak jest naprawdę? 52
  • Mister Gruzja 7 gru 2008, 22:00 Człowiek tygodnia - Michel Saakaszwili 62
  • Wrobieni w kryzys 7 gru 2008, 22:00 Polska i inne nowe kraje Unii Europejskiej stracą na kryzysie podwójnie. Nie dość, że recesja w Europie Zachodniej podkopie naszą gospodarkę, to jeszcze gros pieniędzy z unijnych pakietów antykryzysowych trafi do firm z Niemiec, Francji czy Wielkiej Brytanii. One wykoszą... 66
  • Polisa ratunkowa Tuska 7 gru 2008, 22:00 Dziewięćdziesiąt jeden miliardów złotych (około 30 mld USD) przeznaczył rząd Donalda Tuska na ratowanie polskiej gospodarki. W świecie, głównie na zachodzie Europy i w USA, skala państwowych interwencji przekroczyła już 10 bln USD (dziesięć tysięcy miliardów dolarów). 70
  • Tusk jak Roosevelt 7 gru 2008, 22:00 Najważniejsze impulsy proinwestycyjne przewidziane w „planie Tuska” nie będą oznaczały realnych kosztów dla podatników. To dobra wiadomość. 72
  • Zielony haracz 7 gru 2008, 22:00 Protokół z Kioto i inne przedsięwzięcia mające w tytułach „globalne ocieplenie klimatu” są wielkim oszustwem. W porównaniu z nim słynne oszustwo – program ONZ dla Iraku „Ropa za żywność” – może się okazać błahostką. Na strachu wywołanym... 74
  • Klimatyczna przepychanka 7 gru 2008, 22:00 Czy Polska może sobie pozwolić na drastyczne ograniczanie emisji dwutlenku węgla? Czy może to zrobić kraj, którego energetyka jest w ponad 90 proc. oparta na węglu? Czy może zdecydować się na to w czasach globalnej recesji? Może, a nawet powinien. 76
  • Rachunek za prąd 7 gru 2008, 22:00 W grudniu Unia Europejska ma zadecydować o kształcie tzw. pakietu energetyczno-klimatycznego, który ma doprowadzić do znacznej redukcji emisji gazów cieplarnianych. 79
  • Głos z Ameryki - Porządek Obamy 7 gru 2008, 22:00 W Waszyngtonie i w poszczególnych stanach zaczyna się formować porządek Obamy. Rwąc się do władzy, aby umocnić „zmianę, w którą można wierzyć", nowa ekipa wykorzystuje gigantyczną machinę propagandową publicznych stacji... 82
  • Chude jest piękne 7 gru 2008, 22:00 Anoreksja nie jest jedynie chorobą rozpieszczonych nastolatek z bogatych domów. Cierpią na nią także osoby w średnim wieku, kobiety i mężczyźni, żony i matki, Latynosi, Afroamerykanie i ortodoksyjni Żydzi. 92
  • Ofiary rodziców 7 gru 2008, 22:00 Ofiarami przemocy ze strony rówieśników zwykle nie są dzieci otyłe, z wadami postawy czy w okularach z grubymi szkłami. Prześladowane są te, które prowokują innych do agresywnego zachowania. A za taką postawę najczęściej są odpowiedzialni rodzice. 96
  • Czary w łóżku 7 gru 2008, 22:00 Współczesna obyczajowość erotyczna staje się coraz bardziej liberalna, akceptując dziwaczne gusta i mody. Dotyczy to także badanych przez antropologów, etnografów i seksuologów intrygujących zaburzeń seksualnych. W klasyfikacji chorób stworzono dla nich specjalny dział:... 98
  • Chirurgia bez skalpela 7 gru 2008, 22:00 Nowa technika chirurgiczna nie stresuje pacjentów i nie powoduje powikłań, a jej skuteczność jest taka sama jak w wypadku tradycyjnej operacji. Nowa metoda polega na użyciu tzw. cybernetycznego noża (Cyber Knife). Pozwala na wykonanie zabiegów trwających średnio kwadrans i... 102
  • Know-how 7 gru 2008, 22:00   104
  • Powrót na księżyc 7 gru 2008, 22:00 W ramach programu badań kosmicznych NASA Constellation powstanie statek księżycowy Orion i dwie rakiety nośne Ares. W budowie będą wykorzystane podzespoły eksploatowanego już wahadłowca i rakiety Apollo Saturn V z lat 60. Constellation to... 104
  • Książka - Ekopropaganda 7 gru 2008, 22:00  Czy efekt cieplarniany to jedynie propaganda, jak twierdzi Tomasz Teluk w książce „Mitologia efektu cieplarnianego"? Jego zdaniem, raport „Gorące słowa: jak opowiadać klimatyczne historie i jak to robić lepiej",... 104
  • Człowiek i gadżet 7 gru 2008, 22:00 LG RenoirFirma reklamuje go jako najcieńszy telefon wyposażony w aparat 8 megapikseli. Rzeczywiście, jest płaski, nawet jak na telefon bez aparatu – ma zaledwie 14 mm grubości. Urządzenie ma modny trzycalowy ekran dotykowy i system... 105
  • Przewodnicy dusz 7 gru 2008, 22:00 Pięćdziesiąt skorup żółwi, części ciał dzika, orła, krowy, leoparda i dwóch kun oraz męską stopę znaleziono w grobie szamanki sprzed 12 tys. lat. Kobieta miała 45 lat. Na jej ciele ułożono dziesięć dużych kamieni. Grób odkopany w Hilazon Tachtit w północnym Izraelu to... 106
  • Technohity 2008 7 gru 2008, 22:00 Rok 2008 był raczej rokiem ewolucji niż rewolucji technologicznej. W Polsce bardziej niż wynalazki zapamiętamy spadek ceny szerokopasmowego Internetu dostępnego przez telefon komórkowy. Na rynku pojawiło się jednak kilka wartych odnotowania nowinek. Przedstawiamy dziesięć... 110
  • „Solidarność” zjednoczyła Europę 7 gru 2008, 22:00 Rozmowa z Hansem-Gertem Pötteringiem, przewodniczącym Parlamentu Europejskiego 114
  • Gniew Indii 7 gru 2008, 22:00 „Po co?” – to proste pytanie po zamachach w centrum Bombaju zadaje sobie wielu mieszkańców tego miasta. Przepełnia nas smutek i gniew. Jednak w dzielnicy, w której doszło do ataku, nie przeklina się Pakistanu, skąd podobno pochodzi jedyny pojmany terrorysta.... 118
  • Mózgi władzy 7 gru 2008, 22:00 Gdy elity przestają myśleć i decydować za masy, zbliża się schyłek cywilizacji. Tak twierdził XIX-wieczny brytyjski filozof John Stuart Mill. Dziś hegemonia intelektualnych elit w polityce wydaje się niezagrożona. Wpływowi doradcy z zacisza gabinetów i ośrodków analitycznych... 120
  • Dookoła świata 7 gru 2008, 22:00   124
  • Europa i reszta - Ucieczka od Gruzji 7 gru 2008, 22:00 Władimir Putin wyraził radość z powodu zablokowania przez Baracka Obamę możliwości przystąpienia Ukrainy i Gruzji do NATO. Wprawdzie Obama jeszcze nie urzęduje, ale Putin na wszelki wypadek stawia go przed faktami dokonanymi. Patrząc na... 124
  • Becikowe z duce 7 gru 2008, 22:00 1500 euro otrzymają rodzice, którzy nadadzą swoim nowo narodzonym dzieciom imiona, które nosili dyktator Benito Mussolini i jego żona Rachele. Tego chce partia Movimento Sociale Fiamma Tricolore. Ma to być sposób na powstrzymanie... 124
  • Cytat tygodnia 7 gru 2008, 22:00 „Jeśli Bóg pozwoli, zostanę z wami aż do 2021 roku"Hugo Chávez, prezydent Wenezueli, ogłaszając, że wprowadzi poprawki do konstytucji, pozwalające mu się starać o kolejną kadencję. 124
  • Okiem Niemca - Rady dla Obamy 7 gru 2008, 22:00 Administracja Busha nie postępowała rozważnie w najtrudniejszych dziedzinach polityki zagranicznej. W polityce USA dominowały nastawienie mocarstwowe i amerykańskocentryczny prowincjonalizm. W ciągu ostatnich sześciu lat popełniono... 125
  • Układ Jaruzelskiego 7 gru 2008, 22:00 Gen. Wiktor Anoszkin w 1981 r. był adiutantem dowódcy wojsk Układu Warszawskiego marszałka Wiktora Kulikowa. I to on jest autorem pięciu tzw. dzienników roboczych. Dokumenty te stanowią fundamentalne i sensacyjne źródło dla odtworzenia okoliczności wprowadzenia w Polsce stanu... 126
  • Co wolno sztuce 7 gru 2008, 22:00 Burzę z piorunami wywołali młodzi artyści teatru w Bydgoszczy. Ogłosili zamiar wystawienia amerykańskiego musicalu sprzed 30 lat „Jesus Christ Superstar” w wersji plenerowej. 130
  • Powrót upadłego anioła 7 gru 2008, 22:00 Była idolką milionów nastolatek, księżniczką popu i następczynią Madonny. Do 23. roku życia Britney Spears sprzedała 31 mln płyt, stając się ósmą najlepiej sprzedającą się wokalistką w historii fonografii. W krótkim czasie osiągnęła niemal wszystko, po czym równie szybko, na... 134
  • Recenzje 7 gru 2008, 22:00 138
  • Ryszard Kapuściński to samograj 7 gru 2008, 22:00 Ryszard Kapuściński to samograj. Wszystko, co jest opatrzone jego nazwiskiem, natychmiast staje się bestsellerem.„Jego" czy „o nim" – wszystko jedno. Stąd taki wysyp rozmaitych kompilacji, wywiadów i wspomnień.... 138
  • Teatr - "Rok magicznego myślenia" 7 gru 2008, 22:00 Bez scenografii i kostiumów, za to z maksymalną emocją. Monodram Ewy Błaszczyk opiera się wyłącznie na dobrym aktorstwie i sile słowa. W „Roku magicznego myślenia" amerykańskiej pisarki Joan Didion aktorka przedstawia... 138
  • Film - "John Adams" 7 gru 2008, 22:00 13 nagród Emmy świadczy o tym, że to serialowe arcydzieło. To opowieść o mało znanym (na tle Waszyngtona czy Franklina) ojcu założycielu USA Johnie Adamsie. Na przestrzeni kluczowych 50 lat, widzimy człowieka skromnego, pracowitego,... 138
  • Książka 7 gru 2008, 22:00 To ostatnia rzecz, jakiej można się było po Rybińskim spodziewać. Cięty, zdroworozsądkowy komentator naszej rzeczywistości proponuje tym razem powieść z pogranicza political fiction i realizmu magicznego. Dwóch przyjaciół (jeden to... 138
  • Płyta 7 gru 2008, 22:00  Choć trudno w to uwierzyć zagorzałym fanom rocka, istnieje grupa mieszczańskiej publiczności, która ubiera się odświętnie i chodzi do teatrów muzycznych, aby na wygodnym, pluszowym siedzeniu przeżyć naiwny i wzruszający dramat o... 138
  • Wprost na weekend 7 gru 2008, 22:00 Everlast Erik Schrody, znany jako Everlast, wystąpi w Berlinie. Nowojorczyk zaczynał karierę w kultowym hiphopowym zespole House of Pain. W 2000 r. dostał nagrodę Grammy za duet z Carlosem Santaną. | 12 grudnia, Columbia Club, Berlin, godz.... 140
  • Pokaz na pokaz 7 gru 2008, 22:00 W pokazach mody coraz częściej nie chodzi o ubrania, lecz o produkty, które trzeba zarekomendować. Moda ma budować atmosferę zarówno ludycznego widowiska, jak i elitarnego performance. 144
  • Smutek niedźwiadków 7 gru 2008, 22:00 Mała Daisy Spedden uratowała swego misia marki Steiff (z charakterystycznym guzikiem w lewym uchu) z tonącego „Titanica”. Firma natychmiast wykorzystała tę swoistą reklamę i wypuściła na rynek limitowaną serię (tylko 600 sztuk) misiów żałobnych w czarnym futerku. 148
  • Drugie życie Pragi 7 gru 2008, 22:00 Tu można palić i pić to, na co ma się ochotę, spać, z kim się chce, i żyć tak, jak się chce. Wielokulturowa stolica Czech stała się odpowiednikiem Paryża lat 20. i 30. XX wieku. 150
  • IStny Fenomen 7 gru 2008, 22:00 Ten samochód jest jeżdżącym dowodem na to, że ogień z wodą da się połączyć. Jednego dnia w spokoju i komforcie dojedziesz nim na urlop w Hiszpanii, a następnego na torze wyścigowym odrzesz z godności i chwały jakieś porsche. 156
  • Plus ujemny diesla 7 gru 2008, 22:00 Czy to już ostatnie chwile wielkiej popularności diesli? Ich zakup ma coraz mniejsze uzasadnienie ekonomiczne. Olej napędowy podrożał i w niektórych krajach kosztuje więcej niż benzyny bezołowiowe. Ponadto po latach inwestowania w technologię dieslowską producenci aut zaczęli... 158
  • Baronowie piłki 7 gru 2008, 22:00 Przy polskiej piłce kręci się ponad 400 tysięcy osób. Większość z nich to ideowcy, którzy pracują za herbatę, słone paluszki, a czasem bilet na mecz reprezentacji. Krocie na futbolu zarabiają inni. 160
  • Wprost z sieci 7 gru 2008, 22:00   162
  • Papieże Internetu 7 gru 2008, 22:00 Ich majątki są warte od kilku do kilkudziesięciu miliardów dolarów. Oni sami wpływają na to, co myślą miliony ludzi. Gates, Omidyar, Zennström, Bezos czy Foltyn to przywódcy internautów.Pierre Omidyar (ur. 1967, Francja ) to twórca... 162
  • Blogbox 7 gru 2008, 22:00 O nowym „Wprost" Ledwo zdążyłem opublikować wczoraj wpis na temat planowanych zmian we „Wprost", a już dziś muszę się do niego odnieść. Po lekturze nowego wydania gazety nie wszystkie zmiany przypadły mi tak bardzo... 162
  • Człowiek w sieci 7 gru 2008, 22:00 Zwycięzcy TVN-owskiego show „Mam talent!", czyli Bartłomiej Pankau i Jacek Wyskup z grupy Melkart Ball, przez tydzień rozgrzewali serca nie tylko telewidzów, ale i internautów. Filmiki z występami gimnastyków w serwisie YouTube... 162
  • Interakieta 7 gru 2008, 22:00 Aleksandra Natalli-Świat. Posłanka, wiceprezes PiS Gdzie szukasz informacji? Zazwyczaj sprawdzam jako pierwszą swoją pocztę. Jeśli chodzi o strony WWW, korzystam głównie z internetowych wydań dzienników i portali ekonomicznych. Jakich... 162
  • Słownik 7 gru 2008, 22:00 Cookie (dosł. ang. „ciasteczko") – krótka informacja tekstowa wysyłana przez serwer odwiedzanej strony internetowej i zapisywana na twardym dysku użytkownika. „Ciasteczka" stosowane są w wypadku liczników,... 162
  • Szukaj z "Wprost"... 7 gru 2008, 22:00 książki, płyty: www.gandalf.com.plwww.empik.commerlin.plfoto, agd, rtv:www.fotoexpert.plwww.neo24.plmegamedia.plkomputery i oprogramowanie:www.notebooki.plwww.emarket.plwww.morele.net Wszystkie adresy pochodzą z rankingu sklepów internetowych... 162
  • Antysalon 7 gru 2008, 22:00 CelebryciGórniak przy (bez)nadziei„Wiecie, jestem w ciąży. Wszyscy plotkują o moim stanie, więc ja to potwierdzam. Jestem w ciąży" – pochwaliła się Edyta Górniak fotoreporterom podczas nagrania programu „Jak oni... 164
  • Playback 7 gru 2008, 22:00 Janusz Palikot, poseł Platformy Obywatelskiej 166
  • Skibą w mur - Pociąg do ikony 7 gru 2008, 22:00 W dzisiejszych czasach nie wystarczy być kimś popularnym. Znanych ludzi jest już tylu, ilu poborowych do wojska w Rosji czy bezrobotnych w Wałbrzychu. By się wyróżnić na tle innych znanych osób, należy zostać ikoną. Ikoną można... 167
  • Alfabet koalicji 7 gru 2008, 22:00 Uroczą komedię omyłek zafundowano nam z okazji Barbórki. Kancelaria Tuska (znowu Arabski?) w ostatniej chwili skumała, że 4 grudnia jest świętej Barbary i wypada się pojawić na Śląsku. Na gwałt przygotowano więc wizytę premiera w... 168
  • Alfabet opozycji 7 gru 2008, 22:00 Się rozniosło, że Andrzej Urbański popadł w niełaskę u Jarosława Kaczyńskiego i ma być usunięty z telewizji publicznej. Tej, co to ma jednego klienta – właśnie prezesa PiS, więc ten scenariusz wygląda całkiem prawdopodobnie.... 169
  • Nie tylko dla kobiet - Zachód się oszukuje 7 gru 2008, 22:00 Świat zachodni musi zrozumieć, że uciekając od konfrontacji z fundamentalistami islamskimi, skazuje na zniszczenie siebie i wielu Arabów pragnących demokracji. Zamachy w Bombaju po raz kolejny przypomniały światu, że nikt nie jest... 170

ZKDP - Nakład kontrolowany