Mniejszy papież Stanisław

Mniejszy papież Stanisław

Kardynał Stanisław Dziwisz kończy właśnie 70 lat. Praktycznie przez całe dorosłe życie był sekretarzem Jana Pawła II, a dziś jest jego chodzącą relikwią. Czy ktoś taki może się jeszcze wybić na niepodległość?
Gdy przed czterema laty arcybiskup Dziwisz przybywał „z ziemi włoskiej do polskiej", komentatorzy i publicyści obiecywali sobie po nim wielką reformę i ożywienie tkwiącego w stagnacji – niestety, także duchowej –  polskiego katolicyzmu. Osobisty sekretarz Jana Pawła II miał go zastąpić w roli „niekoronowanego króla Polski" ( jak określał papieża filozof Dariusz Karłowicz) i  zostać duchowym gigantem: superbiskupem, superproboszczem, a nawet super- księdzem, który sprawi, że polski Kościół wyjdzie na prostą.

I jako „mniejszy papież" był kardynał Dziwisz traktowany przez kilkanaście pierwszych miesięcy po powrocie do kraju. Politycy różnych opcji pielgrzymowali do Krakowa, by tam po spotkaniu z metropolitą wypowiedzieć kilka słów do kamer i zapewnić, że pozostają wierni papieskiej wizji Polski. Ten ogromny kapitał zaufania i społecznych oczekiwań został jednak dość szybko roztrwoniony. Rekolekcje dla  parlamentarzystów PO, po których Jan Rokita z Donaldem Tuskiem sformułowali słynną tezę o podziale polskiego katolicyzmu na łagiewnicki i toruński, czy przyjęcie na prywatnych audiencjach Hanny Gronkiewicz-Waltz i Donalda Tuska tuż przed ciszą wyborczą sprawiły, że  kardynał zaczął być postrzegany jako reprezentant jednego środowiska politycznego. I dopiero ostatnie potępienie stanowiska Platformy Obywatelskiej w sprawie zapłodnienia in vitro (określenie mianem Judaszy polityków uważających się za katolików, a opowiadających się za jego dopuszczalnością) czy wystąpienie na mszy dla uczestników kongresu Prawa i Sprawiedliwości – zmieniły ten „platformerski" wizerunek metropolity Krakowa.

Ciągle jednak brak sukcesów w dziedzinie jednoczenia polskiego katolicyzmu czy zbliżania go do myśli papieskiej. Próba przywołania do  porządku Radia Maryja (kard. Dziwisz pisał do biskupów, że „Radio Maryja występuje przeciwko jedności Kościoła") zakończyła się porażką, a  reanimacja i lifting „Tygodnika Powszechnego" (by nieco bardziej reprezentował opcję katolicką, a nieco mniej stanowisko Partii Demokratycznej) z wykorzystaniem pieniędzy ITI też nie przyniósł spodziewanych rezultatów.

Trudno w ogóle przyjąć, że dostojny jubilat ma jakąś zdecydowaną wizję kierunku, w jakim powinien zmierzać polski katolicyzm. Ezopowe kazania, z których każdy może wyciągnąć własne wnioski, wywiady, z których nie  wynika nic poza zadowoleniem pism, którym udało się je zdobyć, wreszcie wspomnienia o życiu z papieżem (błyskawicznie zekranizowane) – to cała intelektualna propozycja, jaką przedstawił kardynał. A decyzje, które podejmował, pokazywały jednoznacznie, że nie do końca rozumie sytuację w  kraju i nie bardzo chce się angażować po którejś ze stron rozmaitych sporów wewnątrz polskiego Kościoła. Tak było z „oczyszczaniem pamięci", czemu metropolita krakowski zdecydowanie się sprzeciwia (wspominał nawet w jednym z kazań o zamurowaniu akt SB na 50 lat). Mimo to nie zdecydował się na podtrzymanie zakazu badań dla ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego i nie nałożył na niego kościelnych sankcji. Sprzeciw wobec lustracji nie  przeszkodził także kardynałowi w powołaniu komisji – historycznej, a  wcześniej teologicznej – która opracowała dokument uznający współpracę z  bezpieką za grzech.

To rozdarcie poglądów nie wynika bynajmniej – zdaniem bliskich współpracowników metropolity – z poszukiwania „drogi środka", lecz ze  zwykłego niezdecydowania. Ci, którzy go znają, opowiadają, że czasem kardynał zmienia zdanie w zależności od tego, z kim ostatnio rozmawiał, a wobec ludzi o skrajnie różnych poglądach wypowiada nieraz sprzeczne opinie na ten sam temat – by nikogo nie urazić. To osobiste ciepło i  chęć sprawienia przyjemności rozmówcom nie sprzyja zdecydowanym działaniom i jednoznacznej wizji.

Brak wyrazistości wcale nie szkodzi metropolicie krakowskiemu. Nadal pozostaje on nie tylko najbardziej znanym, ale i najbardziej lubianym polskim hierarchą. Powód jest oczywisty: kojarzy się z Janem Pawłem II, a kolejne książki i filmy tylko to skojarzenie wzmacniają (stąd nieskrywane niezadowolenie, że w mediach ukazał się ostatnio wywiad z  innym sekretarzem papieża). Pielgrzymki z Polski i zagranicy, przyjmowane przez kardynała na audiencjach, nie oczekują więc od niego nauczania, lecz wzruszeń, jakich wcześniej dostarczał Jan Paweł II. A  polityka „miłości bez treści" (papieskich kremówek bez papieskiej katechezy) świetnie się sprawdza.

Wierni przybywający na Franciszkańską w Krakowie otrzymują tak właśnie skrojony produkt: krótkie wystąpienie metropolity, wspominającego mocnym, kapłańskim głosem życie z papieżem, uścisk dłoni, chwila rozmowy i zdjęcia, które można później kupić. Ludzie wychodzą zadowoleni i  szczęśliwi, że spotkali kogoś, kto był tak blisko Ojca Świętego. Inna rzecz, że gdy kardynał czasem próbuje wyjść z tej roli i formułuje ostre moralne sądy (w kwestii in vitro, eutanazji, zaangażowania społecznego katolików), nawiązujące wprost do dokumentów sygnowanych przez Jana Pawła II, to i tak media dyskretnie je pomijają.

I tu akurat istnieje rzeczywista ciągłość: z takim samym pobłażaniem przyjmowano twarde napomnienia i wymogi moralne formułowane w przemówieniach Jana Pawła II, skupiając się zamiast tego na kwestiach trzeciorzędnych. W efekcie z  pielgrzymek papieskich zamiast wizji polskości i katolicyzmu pozostały nam wspominki o kremówkach, ewentualnie żarty z przemówienia w  parlamencie (a nie zawarta w nim wizja republikanizmu). Podobny manewr dotyczy obecnie kard. Dziwisza, bo mediom, politykom, ale i wielu pielgrzymom potrzebny jest on jako żywa relikwia po Janie Pawle II, a  nie surowy nauczyciel moralności.

Mniej więcej od roku kardynał Dziwisz publikuje jednak niezwykle jednoznaczne teksty na łamach „Rzeczpospolitej", a także zaczyna się wypowiadać pod prąd politycznego mainstreamu. Nie bez znaczenia są również pierwsze poważne (choć kontrowersyjne dla części wiernych) pomysły duszpasterskie, takie jak powtórzenie jednoczesnej modlitwy wyznawców różnych religii w Krakowie. To nawiązanie do pomysłów Jana Pawła II (zarzuconych jednak przed laty, nie bez nacisku ówczesnego prefekta Kongregacji Nauki Wiary kard. Josepha Ratzingera) pokazuje, że kardynał wyraźnie się ożywił. I próbuje wyjść z częściowo narzuconej mu przez media i otoczenie, a częściowo bliskiej jego sercu roli „pamiątki po papieżu". Jeśli mu się to uda, będzie to najlepszy prezent na siedemdziesiąte urodziny dla niego samego, ale i dobry znak dla polskiego Kościoła. Tomasz P. Terlikowski Terlikowski z blogu www.wprost.pl/blogi

Okładka tygodnika WPROST: 18/2009
Więcej możesz przeczytać w 18/2009 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • wróżka IP
    Z całym szacunkiem dla kardynała Dziwisza,nie jest on nawet w połowie tak wielką indywidualnością jaką był JPII. Inną sprawą jest, że w latach osiemdziesiątych i póżniej było \"zapotrzebowanie\" że się tak brzydko wyrażę na wielkie autorytety w Polsce. A JP II był przez nas kochany i nas nie zawiódł. Był człowiekiem czynu i posiadał zdolność komunikowania się nawet z zatwardziałymi wrogami. Był jedyny i niepowtarzalny.Kardynałowi Dziwiszowi brakuje właśnie tej\"ikry\"( mam nadzieję,że go nie obrażam)i żałuję że nie wykorzystuje chociażby naszych uczuć do JPII dla dobra Polski. Jako przyjaciel JPII jest dla nas autorytetem i myślę, że znaczyłby dla nas znacznie więcej niż teraz.

    Spis treści tygodnika Wprost nr 18/2009 (1373)

    • Poczta 26 kwi 2009, 20:00 Miliard w szczepionceW artykule „Miliard w szczepionce" (nr 14) pojawiło się kilka informacji, które wymagają uściślenia. Związek wirusa HPV z rakiem szyjki macicy jest dla świata nauki oczywisty. W 1995 r. ostatecznie... 4
    • Na stronie - Polski Matrix 26 kwi 2009, 20:00 Nie komentuje się wyroków sądów – głosi jedna z powszechnych mądrości. A dlaczego nie? Czy to może Sąd Ostateczny? 5
    • Co je poseł 26 kwi 2009, 20:00 – Zwykle każdy zamawia to, czego mu brakuje. Dlatego w Sejmie najlepiej schodzi móżdżek – żartuje Stanisław Żelichowski z PSL. – W Sejmie karmią źle – skarżą się „Wprost” parlamentarzyści. Co, jak i dlaczego jedzą polscy posłowie i senatorowie? 6
    • Piński-Lis 26 kwi 2009, 20:00 Piński: Lis nie musiała stracić pracy Lis: Piński kłamie – Nie wnioskowałbym o wyrzucenie Hanny Lis z pracy, gdyby na temat zaistniałej sytuacji nie wypowiadała się w mediach – mówi „Wprost” Jan Piński, p.o. kierownika „Wiadomości”. –... 12
    • Skaner 26 kwi 2009, 20:00 12
    • Kaczyński i Miller razem bojkotują Tuska 26 kwi 2009, 20:00 Lech Kaczyński, Aleksander Kwaśniewski i Leszek Miller zbojkotują rządowe obchody pięciolecia obecności Polski w Unii Europejskiej. – Ta uroczystość to fałszowanie historii. Nie zamierzam robić za tło dla Tuska i Saryusza-Wolskiego – mówi Leszek Miller. 14
    • Akcja „kurnik” 26 kwi 2009, 20:00 Kancelaria Prezydenta kupuje deski, gwoździe i siatkę, z których mają powstać trzy tysiące kurników. Pojadą do gruzińskich przesiedleńców, którzy uciekli z Osetii Południowej w czasie wojny gruzińsko-rosyjskiej. 14
    • Plus ujemny - Oddychaj przez nos 26 kwi 2009, 20:00 Jaka jest różnica między wolnością słowa w Polsce i w USA? Ano taka, że w Polsce jest wolność słowa przed wypowiedzią, a w Stanach Zjednoczonych – po wypowiedzi. Tak żartowano sobie w czasach PRL w rozmowach prywatnych Polaków. Za taką wypowiedź w mediach przed rokiem... 16
    • Przegląd prasy zagranicznej 26 kwi 2009, 20:00 GENEWSKI SKANDAL Klęska rodzi klęskę Poprzednia konferencja ONZ na temat przeciwdziałania rasizmowi w Durbanie w 2001 r. skończyła się katastrofą, tegoroczna konferencja w Genewie od katastrofy się zaczęła. Bojkot obrad zainicjowany... 22
    • Puls gospodarki 26 kwi 2009, 20:00 Koniec akcyzy Ministerstwo Finansów postanowiło zastąpić akcyzę na samochody podatkiem ekologicznym naliczanym w zależności od emisji spalin. Będzie dotyczył zarówno nowych, jak i używanych aut o dopuszczalnej masie do 3,5 tony, a... 24
    • Zapytaj wprost - Znamy swoje miejsce 26 kwi 2009, 20:00 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Stanisław Żelichowski. Szef Klubu Poselskiego PSL. W Sejmie zasiada od 1985 r. W tym roku chce się jednak przenieść do Parlamentu Europejskiego. Z zawodu leśnik. Kierował Ministerstwem Środowiska w... 26
    • Mniejszy papież Stanisław 26 kwi 2009, 20:00 Kardynał Stanisław Dziwisz kończy właśnie 70 lat. Praktycznie przez całe dorosłe życie był sekretarzem Jana Pawła II, a dziś jest jego chodzącą relikwią. Czy ktoś taki może się jeszcze wybić na niepodległość? 28
    • Gawiedź na tropie sędziego 26 kwi 2009, 20:00 Sędziowie w zasadzie się nie bronią i w zasadzie jawność powinna być oczywistością – usłyszeliśmy na zorganizowanej przez „Wprost” debacie o tym, czy ujawniać oświadczenia majątkowe sędziów. A jednak emocji nie zabrakło i w obronie „sędziowskiej... 30
    • Ryba po polsku - Rodzina na naszym 26 kwi 2009, 20:00 Najpierw będzie ustawa kompetencyjna. Niestety, mimo pięknej i budzącej najlepsze nadzieje nazwy, nie będzie to ustawa o obowiązku posiadania fachowych kompetencji przez osoby powoływane na rozmaite stanowiska publiczne. Dostaniemy zaledwie nową wersję, sformułowaną prawniczym... 32
    • Kto myśli za Europę 26 kwi 2009, 20:00 Kto wymyśla to, co myślą politycy i co chcieliby, byśmy myśleli my? W piątą rocznicę wejścia Polski do Unii Europejskiej przedstawiamy krótki przewodnik po najważniejszych intelektualistach, ich ideach i teoriach, które wpływają na myślenie Europejczyków i myślenie o Europie:... 35
    • Erudyta w Brukseli 26 kwi 2009, 20:00 José Manuel Barroso Jego kadencja jest tylko o kilka miesięcy krótsza od stażu Polski w Unii Europejskiej. 1 listopada 2004 r. José Manuel Barroso, były premier Portugalii, został wybrany na przewodniczącego Komisji Europejskiej. Bo budził najmniejsze kontrowersje. Dziś ma... 42
    • Magia jednego procentu 26 kwi 2009, 20:00 Kierując jeden procent podatku do organizacji pożytku publicznego, wierzymy, że będą one potrafiły wydać je efektywniej niż państwo. Znaczna część tych pieniędzy i tak posłuży wyręczaniu państwowych instytucji w ich obowiązkach. Gorzej, że niekiedy nawet 26 groszy z każdej... 46
    • Dom na loterii 26 kwi 2009, 20:00 Chciałbyś kupić kilkusetmetrową rezydencję w Alpach za 100 euro? Albo sprzedać kawalerkę w Warszawie za milion złotych? To wszystko jest możliwe za sprawą loterii 48
    • Tańczący z winami 26 kwi 2009, 20:00 Dla kilku butelek szlachetnego trunku gotów jest przemierzyć pół świata. Ale naprawdę marzy o tym, by w jego winiarni na honorowym miejscu stanęło chardonnay czy merlot spod Zielonej Góry bądź Krakowa. Bo Robert Mielżyński, importer i znawca win, jest przekonany, że w Polsce... 50
    • Głos z Ameryki - Idiotyzm ratunkowy 26 kwi 2009, 20:00 Czy Amerykanie znowu zaprotestują przeciwko programom ratunkowym? Wszystko na to wskazuje. Z licznych publikacji prasowych wynika, że firmy sprzedające ubezpieczenia na życie mają otrzymać wsparcie ze środków rządowego programu ratunkowego. To bezsens. 51
    • Mit antyoksydantów 26 kwi 2009, 20:00 Po 50 latach legła w gruzach teoria, że wolne rodniki powodują starzenie się komórek, a tzw. przeciwutleniacze mogą powstrzymywać ten proces. Organizmy starsze i schorowane wykazują więcej oznak tzw. stresu oksydacyjnego, ale badania nie wyjaśniły, czy jest on przyczyną, czy... 53
    • Testament życia 26 kwi 2009, 20:00 Polski lekarz może zostać skazany zarówno za podjęcie uporczywej terapii, jak i za jej zaniechanie. Powodem jest brak przepisów, które jednoznacznie określałyby, co i w jakich okolicznościach wolno medykowi, a co jest zagrożone karą. 56
    • Idealna kochanka 26 kwi 2009, 20:00 Przeszłość seksualna kobiety ma znaczenie. Tylko dziewięciu na 130 badanych przeze mnie mężczyzn w wieku 30-40 lat stwierdziło, że nie jest to dla nich istotne. Zdecydowana większość woli, żeby ich partnerki miały niewielu partnerów seksualnych. Dla wszystkich panów ważne jest... 58
    • Know - How 26 kwi 2009, 20:00 Myśl XX wieku „Historia filozofi i XX wieku" to jedno z najciekawszych wydarzeń w polskiej humanistyce. Dotychczasowe monografie były krótkie i wybiórcze, dotyczyły jedynie fiozofów niemieckich, francuskich lub anglojęzycznych.... 59
    • Kamyki za seks 26 kwi 2009, 20:00 Szympansice zamieszkujące lasy parku narodowego Tai na Wybrzeżu Kości Słoniowej chętniej i częściej uprawiają seks, gdy są obdarowywane mięsem. Za seks płacą też owady i ptaki. 60
    • Zły Robin Hood 26 kwi 2009, 20:00 Według legendy Robin Hood łupił bogatych i oddawał biednym. Ale prawdziwy Robin Hood nie był bohaterem. Do takiego wniosku doszedł Julian Luxford, historyk z Uniwersytetu St Andrews. W manuskrypcie z 1460 r. znalezionym w Eton College odkrył jedną z bardzo rzadkich w... 62
    • Superświatło 26 kwi 2009, 20:00 Wizja ścian i sufitów emitujących naturalne światło wcale nie jest odległa. W dodatku odcień tego światła będzie dowolnie regulowany, zużycie prądu ma być minimalne, a źródło światła ma działać wiele lat. Znane z urządzeń elektronicznych luminescencyjne diody niebawem mogą się... 63
    • Trup w czeskiej szafie 26 kwi 2009, 20:00 W ciągu ostatnich dwóch dekad nie wygłosił ani jednego zdania, które warte byłoby zapamiętania. Większość kobiet powiedziałaby o nim, że jest mało interesującym mężczyzną. Typowy szary urzędnik. Przez dziewięć lat działał w partii komunistycznej. Mimo to, a może właśnie... 64
    • Ameryka pije 26 kwi 2009, 20:00 W początkach amerykańskiej cywilizacji alkohol pito nawet do śniadania. Nic dziwnego, że szybko rozpowszechniło się przekonanie, iż Amerykanie to „naród pijaków”. Zachował się list ośmioletniej dziewczynki z początków XVIII wieku skarżącej się rodzicom, że babcia,... 67
    • Druga rewolucja francuska 26 kwi 2009, 20:00 Paryż wart jest mszy. Ale dziś kryzys przestawia wartości i sprowadza nad Sekwanę inne rytuały. Pałac Elizejski tonął niedawno w chmurze czarnego dymu z opon podpalonych przez pracowników francuskiej filii Continentalu. Protestowali przeciwko planom gumowego potentata, który z... 68
    • Europa i reszta - Gabinet figur woskowych 26 kwi 2009, 20:00 Nie jest prawdą, że prawda jest prawdą. Żyjemy w nieprawdzie, tylko o tym nie wiemy. A dlaczego? Bo wirtualny świat odebrał nam rozsądny ogląd rzeczywistości. Do tego stopnia, że nie widzimy faktów decydujących o naszym życiu. A fakty, nawet najbardziej osobliwe, bywają... 70
    • Wielka majówka 26 kwi 2009, 20:00 Polak kocha to, co ludyczne, a długi weekend majowy oznacza start w maratonie pikników, festynów, festiwali, juwenaliów, dni miast, jubileuszy i innych lepszych lub gorszych pretekstów do świętowania. I ukrywania pod tym polityki. 72
    • Recenzje 26 kwi 2009, 20:00 Dynastia TudorówPierwszy sezon historycznej serii opowiada o tragicznym w skutkach romansie Anny Boleyn i Henryka VIII, najbardziej kontrowersyjnego króla w dziejach Anglii. Ten związek oblubienica przypłaciła głową, kraj – zerwaniem... 76
    • Kryształowa noc i dzień 26 kwi 2009, 20:00 Świat ogarnęło szaleństwo na punkcie kryształów. Ozdabia się nimi nie tylko biżuterię dla obojga płci. Także aparaty fotograficzne, perfumy, komplety kredek, kapcie i karafki i do whisky. Internetowa firma z USA – Crystalicing. com – oferuje dekorowanie kryształami... 78
    • Sztuczne słońce 26 kwi 2009, 20:00 W modzie blade twarze walczą z czcicielami słońca. Na razie pojedynek nie został rozstrzygnięty. Do jego wygrania wielbicielom opalenizny polecamy sztuczne słońce z tubki lub słoika. Zamiast solarium. Bo zwolennicy bladości po prostu słońca unikają. 82
    • Cień Barcelony 26 kwi 2009, 20:00 To jedno z tych miast, które półgłosem czy niemal szeptem potrafią opowiadać zapomniane historie. Trzeba tylko trochę zboczyć z utartego szlaku, ominąć kilometrową kolejkę przed katedrą Sagrada Família i uważnie posłuchać. Poczuć miejsca, gdzie Carlos Ruiz Zafón usłyszał o... 84
    • Z archiwum RX 26 kwi 2009, 20:00 Najnowszy SUV Lexusa ma w sobie coś z Woody’ego Allena. Podobnie jak Allena nie należy oceniać po wyglądzie, tylko po jego filmach, tak RX-a nie powinno się kupować oczami. Aby go docenić, trzeba się nim przejechać. 88
    • Dwie ojczyzny Wilimowskiego 26 kwi 2009, 20:00 Do dziś pozostaje jedynym piłkarzem w historii, który strzelił bramkę Niemcom w meczu międzypaństwowym, a potem… zdobywał bramki dla Niemiec. 70 lat temu polski futbol stracił najlepszego piłkarza II Rzeczypospolitej. Ernest Wilimowski został gwiazdą III Rzeszy. 90
    • Skibą w mur - Pogrzebowe przeboje 26 kwi 2009, 20:00 Lepiej zginąć z pieśnią na ustach niż z nożem w plecach. Nie tylko muzycy są zdania, że fajniej odejść w rytm piosenki. Gdy tonął słynny „Titanic”, orkiestra grała, że hej! Także w filmach sensacyjnych sceny morderstw zwykle zagrane są śpiewająco. W starych... 95
    • Z ŻYCIA KOALICJI 26 kwi 2009, 20:00 Rząd nasz ogłosił, ale bez specjalnych wiwatów, że autostrady na Euro 2012 będą. Raczej. Ale gdyby ich jednak nie było, to bez strachu, wyasfaltuje się chłopu kawał pola koło placu budowy, podeprze się to kołkiem i samochody jakoś... 96
    • Z ŻYCIA OPOZYCJI 26 kwi 2009, 20:00 PiS nie może pokazywać swego spotu – zawyrokował sąd pierwszej instancji. A to dlatego, że nie potrafi udowodnić, że Misiak to Misiak, a kolegom żyje się lepiej. Takich oczywistości nie umieją udowodnić, a zabierają się do... 97
    • Kobiety niewidoczne 26 kwi 2009, 20:00 Nigdy jeszcze kobieta nie była przewodniczącą Komisji Europejskiej. Nie chciałabym spekulować, kto obejmie jakie funkcje w Unii Europejskiej po czerwcowych wyborach do europarlamentu, ale na pewno nadszedł czas, żeby kobiety na najwyższych szczeblach władzy przestały być... 98

    ZKDP - Nakład kontrolowany