Anatomia furii

Anatomia furii

Jak mózg rodzi potwory
38-letni Michael doskonale radził sobie w pracy, ale jego relacje ze współpracownikami nie były najlepsze. Koledzy bali się jego wybuchów złości, które łatwo było sprowokować nawet najlżejszą krytyką. Pewnego dnia, w czasie sesji terapeutycznej, sam miałem okazję zobaczyć, jak Michael potrafi się zachować. Po moich uwagach na temat sposobu, w jaki potraktował podległego mu pracownika, jego zazwyczaj miły sposób bycia uległ zmianie. Zacisnął zęby i zaczął zgniatać w ręce puszkę po coca-coli. By dać upust swojej irytacji, rzucił jeszcze kilka przekleństw. Po paru minutach uspokoił się. Wyjaśnił, że nagle ogarnęła go niemożliwa do opanowania furia.

Podglądanie mózgu
Teoretycznie można zapanować nad wybuchami wściekłości, skorzystać z porady psychologa, skończyć kurs radzenia sobie ze złością i wziąć się w garść. Wiele osób nie zdaje sobie jednak sprawy z tego, że złość i wściekłość są zaprogramowane w mózgu człowieka. Interesujących danych na ten temat dostarczyły zdjęcia tomograficzne mózgu skazanych morderców. Przy użyciu pozytronowej tomografii emisyjnej PET, która pozwala na dokonywanie bardzo dokładnych badań, dr Adrian Raine z Uniwersytetu Karoliny Południowej porównał obrazy mózgów morderców, którzy popełnili zbrodnie w afekcie, z mózgami morderców, którzy popełnili je z premedytacją. Okazało się, że u tych pierwszych aktywność kory przedczołowej była znacznie niższa niż u tych drugich.
Co to oznacza? Otóż kora przedczołowa pełni funkcję integrującą informacje i powstrzymującą impulsy emocjonalne, które powstają w głębszych ośrodkach mózgu, takich jak układ limbiczny. Z tego względu może się okazać, że popełniający zbrodnie w afekcie mają mniejszą możliwość opanowania swoich impulsów. Mordercy popełniający przestępstwo z zimną krwią mogą natomiast kontrolować użycie przemocy, ale świadomie tego nie robią.

Przyczyny wściekłości
Wściekłość może być normalną reakcją na bodźce pochodzące ze środowiska lub oznaką poważnych chorób. W wypadku Michaela wściekłość jest charakterystyczną cechą jego narcystycznej osobowości. Ponieważ jest świadomy tego, jak postrzegają go inni, patrzy na świat, szukając krytyki. Dla niego wściekłość jest reakcją na wszystko, co zagraża jego samoocenie. Ataki złości mogą być też symptomem poważnej depresji. Dr Maurizio Fava z Akademii Medycznej w Harvardzie twierdzi, że aż 40 proc. pacjentów cierpiących na depresję przeżywa ataki złości (które w wyniku leczenia ustępują u prawie 70 proc. chorych).
Jeszcze inni doświadczają ataków wściekłości po urazach mózgu. Po raz pierwszy wykazano to ponad sto lat temu, analizując przypadek pracownika kolei Phineasa Gage'a, u którego doszło do przebicia czaszki żelaznym prętem. Bezpośrednim efektem znacznych uszkodzeń płata czołowego była zmiana osobowości Gage'a: z dżentelmena w agresywnego prostaka.
Impulsywne agresywne zachowania są również ściśle związane z neuroprzekaźnikiem zwanym serotoniną. Naukowcy odkryli, że niektórzy agresywni pacjenci mają znacznie niższy niż inni ludzie poziom serotoniny w mózgu. Dlatego leki, takie jak prozac czy zoloft, które podnoszą poziom serotoniny, są przydatne w leczeniu agresywnych przestępców i pacjentów ze skłonnościami do nie kontrolowanych napadów furii.

Pod kontrolą
Czy nie potrafimy kontrolować wściekłości, dlatego że jest ona zaprogramowana w mózgu? Moim zdaniem nie. Większość z nas ma nie naruszoną korę przedczołową, a zatem nie możemy się tłumaczyć, że jesteśmy zdani na łaskę nieodpartego impulsu. Jedynie ludzie z uszkodzeniami mózgu, którym brakuje połączeń nerwowych pozwalających kontrolować impulsy emocjonalne, mogą mieć z tym problemy. Terapia osób takich jak Michael ma sens, ale nie pomoże takim jak Phineas Gage.


Gage'a życie po życiu
13 września 1848 r. grupa robotników pracowała przy budowie nowego odcinka trasy kolejowej koło miasteczka Cavendish w stanie Vermont (USA). Ich brygadzista, 25-letni energiczny, sympatyczny i powszechnie lubiany Phineas Gage przygotowywał do wysadzenia skałę blokującą drogę. Wsypał proch do wywierconego uprzednio otworu i zaczął go ubijać metalowym prętem. Wtedy doszło do przedwczesnej eksplozji i ponadmetrowy pręt o średnicy przekraczającej 3 cm i wadze prawie 3 kg wystrzelił z otworu, przebił na wylot czaszkę Gage'a i wylądował kilkadziesiąt metrów dalej. Pręt, który trafił Gage'a tuż pod oczodołem, przeszedł przez mózg i wyszedł w górnej części kości czołowej, nie pozbawiając go nawet przytomności. Pacjent po przewiezieniu do hotelu (w którym mieszkał) sam wszedł na piętro, gdzie ranę opatrzył lekarz.
Po trzech tygodniach leczenia Phineas Gage wyzdrowiał, ale był już zupełnie innym człowiekiem. Jak napisał jeden z prowadzących go lekarzy, stał się napastliwy, wulgarny, niecierpliwy, obojętny wobec otoczenia, uparty, a jednocześnie zmienny i kapryśny.

Okładka tygodnika WPROST: 49/2002
Więcej możesz przeczytać w 49/2002 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 4
  • stefanwsk IP
    Nie wiem czy furia ma dużo wspólnego z agresją. Jestem spokojnym człowiekiem ,czasem określono mnie jako maminsynka. Parę razy w życiu zaczęły mi latać przed oczami czerwone plamki, znikało poczucie strachu i bólu, widziałem gardło które mogę rozerwać, podstawę czaszki którą mogę zmiażdżyć ,oczy które mogę wydłubać i paniczny strach w oczach agresywnych ulicznych fajterów wyższych o głowę i teoretycznie silniejszych.Furia to moja niebezpieczna przyjaciółka.
    • krychazba IP
      Syn 15 letni ma wybuchy furii ,niszczy wtedy coś w zasięgu ręki a jest dość spokojnym chłopcem ale mając 6 lat miał wstrząs po zastrzyku czy to ma wpływ na jego zachowanie ,nie można przewidzieć kiedy nastąpi furia

      Spis treści tygodnika Wprost nr 49/2002 (1045)

      • Śmierć samobójcom 8 gru 2002 Ojciec dyrektor maksymalizuje zyski przy minimalnych nakładach własnych, działając w toruńskim raju podatkowym, czyli na terenie Radia Maryja. 3
      • Peryskop 8 gru 2002 Cruise & Cruz Tom Cruise i Penélope Cruz znowu są razem i zamierzają się pobrać (na Malcie) - doniósł brytyjski dziennik "Daily Star". Jedną z druhen Penélope ma być aktorka Melanie Griffith. Drużbą Toma... 6
      • Doktor rynek 8 gru 2002 Nic tak nie uczy jak doświadczenie czegoś na własnej skórze. Polacy zauważyli, że nalewanie wody do dziurawej beczki, czyli podnoszenie podatku zdrowotnego bez prywatyzacji służby zdrowia, nie ma sensu. Zauważyli to dopiero, gdy... 6
      • Dossier 8 gru 2002 LESZEK MILLER, premier RP "W tym roku rozwijamy się na poziomie 1 proc. PKB, a w przyszłym roku będziemy się rozwijać 3,5 razy szybciej. Jak rozumiem, dla opozycji 3,5 jest mniejsze niż 1. To jest arytmetyka, której nawet w... 7
      • Z życia koalicji 8 gru 2002 Józef Oleksy zwęszył krew i natura wzięła w nim górę nad dyplomacją. Nasz ulubieniec poczuł, że dość ma już tego ciągłego bycia w odstawce i po rewelacyjnym wyniku wyborczym, jaki uzyskał SLD pod kierownictwem Millera,... 8
      • Z życia opozycji 8 gru 2002 Czas umierać! Janusz Korwin-Mikke zrezygnował z funkcji prezesa Unii Polityki Realnej. Stwierdził, że jest za stary, a od rządzenia (choćby taką ciupiną jak UPR) są młodzi. Jego następcą został jakiś chłopaczyna. Nie będzie miał... 9
      • M&M 8 gru 2002 Radioholizm Skarżyła się Krasula, rycząc przy niedzieli (nie dojona, bo zgoda nie przyszła z Brukseli), że wbrew baranom prawy Polak i katolik to wcale nie to samo co "maryjoholik". 10
      • Playback 8 gru 2002 10
      • Narodziny euro 8 gru 2002 Operację wprowadzania euro od czerwca 2001 r. do lutego 2002 r. dokumentował na zlecenie Europejskiego Banku Centralnego znany fotograf Claudio Hils. 10
      • Fotoplastykon 8 gru 2002 12
      • Poczta 8 gru 2002 Złudzenie za złotówkę Dyrektor generalny Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) Gro Brunland zleciła znanemu ekonomiście z Harvardu, prof. Jeffreyowi Sachsowi, opracowanie raportu na temat zależności pomiędzy systemem zdrowia w... 14
      • Kadry 8 gru 2002 15
      • Luka Rydzyka 8 gru 2002 Radio Maryja nie musi płacić podatków - wynika z ustawy 16
      • Wrocław exportowy 8 gru 2002 Expo we Wrocławiu nakręci koniunkturę w czwartej części Polski 20
      • Gniew ludda 8 gru 2002 Bez mała 200 lat temu grupy zwolenników Neda Ludda niszczyli maszyny w Yorkshire i Derbyshire. Dziś luddyści przenieśli się do Ożarowa. 24
      • Alfabet o Kisielu 8 gru 2002 Ludzie Kisiela o Stefanie Kisielewskim 28
      • Trwała tymczasowość 8 gru 2002 Lewicy nie spieszy się do likwidacji Senatu, bo nie ma nawet projektu nowelizacji konstytucji 32
      • Giełda i wektory 8 gru 2002 Hossa ŚwiatModlitwa o popytPiątek 29 listopada był - decyzją włoskich biskupów - dniem postu i modlitwy w intencji pracowników przeżywającego kryzys Fiata. "Niech Bóg obdarzy mądrością tych, którzy... 34
      • Zjednoczenie w cenie 8 gru 2002 Ile Kowalski zyska, a ile straci po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej 36
      • Magowie zysku 8 gru 2002 Oni pomnożą (lub stracą) twoje pieniądze 42
      • Japonia Europy 8 gru 2002 Niemcy stają się hamulcowym Starego Kontynentu 46
      • Żywy kapitał 8 gru 2002 Bagong bayani, czyli bohaterowie pracy kapitalistycznej 50
      • Światowa liga 8 gru 2002 O inwestorów walczy się latami, traci się ich w ciągu kilku miesięcy 52
      • Jak przegrać polski sukces? 8 gru 2002 Polscy politycy zachowują się tak, jakbyśmy piętnastce robili łaskę, że chcemy ją powiększyć 53
      • Gust świata 8 gru 2002 Britney Spears, bin Laden i Saddam Husajn to najpopularniejsze osoby w Internecie. Marylka, Frytka - najpopularniejszymi Polkami. 56
      • Muszę być odważny 8 gru 2002 Michał Karpiński: Dlaczego polscy kierowcy nie wygrywają w najważniejszych rajdach? Tomasz Kuchar: W światowych eliminacjach biorą udział zespoły fabryczne, które inwestują niebotyczne pieniądze w sprzęt i doskonalenie... 60
      • Pradziadek z klawiaturą 8 gru 2002 Amerykańscy emeryci odkrywają uroki Internetu 62
      • Nie czyń drugiemu... 8 gru 2002 Pamiętam, jak w szkole dziwiła mnie scena z "Krzyżaków", kiedy to o mało nie przegraliśmy bitwy pod Grunwaldem, bo król Jagiełło chciał wysłuchać trzeciej mszy świętej z rzędu, a tu nieprzyjaciel nacierał. Na... 64
      • Wszechnica Wiedzy Wszelakiej 8 gru 2002 Miasto na ekranie www.infomapa.pl Nie wiesz, jak dojechać na spotkanie, poszukujesz hydraulika czy apteki w okolicy swojego domu - wskazówki znajdziesz na stronie internetowego przewodnika. Oprócz elektronicznego planu Warszawy i... 64
      • Supersam 8 gru 2002 Makijaż na sylwestra W świątecznej kolekcji Celebrate firmy Estée Lauder znalazły się kosmetyki z dwóch przeciwstawnych kolorystycznie linii - Pure Color Velvet (złoty, śliwkowy) i Pure Color Crystal (srebrny, różowy).... 66
      • Lata tłuste dla chudych 8 gru 2002 Mężczyźni dbają o jedynie słuszną linię 68
      • Miliard dolarów pod choinką 8 gru 2002 Św. Mikołaj przyniesie nam to samo co Niemcom czy Francuzom 74
      • Świąteczny koncert życzeń 8 gru 2002 Ewa Bem piosenkarka Chciałabym dostać ładną pojemną szkatułkę na biżuterię i kilka flakonów perfum na różne okazje. Boucheron Jaďpur Początkowo zapach zaskakuje kompozycją śliwy, frezji, peoni i heliotropu. Nuta głębi... 74
      • Z łyżką za cholewą 8 gru 2002 Drogi Robercie! Usłyszawszy, że dwie ulice od mego domu Amerykanin otworzył lokal, gdzie osobiście przyrządza przysmaki kuchni teksańsko-meksykańskiej, bez zwłoki udałem się na miejsce z nadzieją na smakowite burrito, czyli kukurydziany... 84
      • Lataj LOT-em 8 gru 2002 W Wiecznym Mieście również starzy ludzie czują się młodo. Dlaczego? Bóg tylko to wie 85
      • Druga płeć - Niby nic, ale trochę nie po kolei 8 gru 2002 Kobiety nie mają czasu na spotkania, na których przelewałyby z pustego w próżne i z chłopa robiły babę 87
      • Władza Rasputinów 8 gru 2002 Trithemius, Torralba, Swedenborg, Cagliostro, Rasputin - to szalbierze rządzący rządzącymi 88
      • Know-how 8 gru 2002 Epidemie przed Kolumbem Już przed przybyciem Kolumba do Ameryki stan zdrowia Indian stale się pogarszał - twierdzą naukowcy z Ohio. Według Richarda Steckela, antropologa z uniwersytetu w Ohio, wpłynął na to rozwój kultury rolnej... 91
      • Powielacz Antinoriego 8 gru 2002 Pierwsze z dzieci-klonów ma się urodzić na początku stycznia 92
      • Anatomia furii 8 gru 2002 Jak mózg rodzi potwory 96
      • Bez granic 8 gru 2002 Kosmiczny interes W przyszłym roku każdy będzie miał szansę wysłać własny drobiazg na Księżyc. Kalifornijska firma TransOrbital planuje wystrzelić w kierunku srebrnego globu bezzałogowy pojazd TrailBlazer. Na jego pokładzie będzie... 98
      • Zagłębie rury 8 gru 2002 Jak w wielkiej rozgrywce politycznej Putin wykorzystuje pistolet gazowy i naftowy 100
      • Dwa języki Busha 8 gru 2002 Czy walka Izraela z palestyńskimi zamachowcami jest częścią globalnej wojny z terroryzmem? 104
      • Przekraczamy granice przyszłości 8 gru 2002 Kaliningrad może zbliżyć Moskwę do Brukseli 106
      • Polacy, halt! 8 gru 2002 Spóźnimy się z wejściem do "Europy bez granic", jaką jest strefa Schengen 108
      • Potęga lamentu 8 gru 2002 Dla wsi bardziej opłacalną inwestycją w przyszłość jest dopłata do rozumu Polaków niż do hektara 109
      • Menu 8 gru 2002 Polska Fotografowie na start! Szansa dla fotografów, którzy chcieliby zaistnieć, a nie mają gdzie wystawiać swoich prac - na 27. piętrze warszawskiego wieżowca Reform Plaza ulokowała się Galeria Bezdomna. Pomysłodawcy... 110
      • Cierpię, więc jestem 8 gru 2002 Oglądanie polskich filmów prowokuje do samobójczych myśli 114
      • Raj proroka 8 gru 2002 3,5 tysiąca skarbów sztuki islamu zgromadzono w muzeum na Hawajach 118
      • Kino Tomasza Raczka 8 gru 2002 ŚmierĆ nadejdzie jutro Reżyseria: Lee Tamahori W rolach głównych: Pierce Brosnan, Halle Berry, Rosamund Pike, Judi Dench, John Cleese Wielka Brytania/USA 2002 r. Dwudziesty Bond w czterdziestolecie serii filmowej to musiała być... 119
      • Anna Maria Metheny 8 gru 2002 Pat Metheny wprowadza Annę Marię Jopek na światowy rynek muzyczny 120
      • Płyty Kuby Wojewódzkiego 8 gru 2002 ANNA MARIA JOPEK & PAT METHENY Upojenie Muzyczni kochankowie Anna Maria Jopek i Pat Metheny nagrali płytę pełną dialogu duszy z muzyką. Zaczarowana dorożka, zaczarowany dorożkarz, zaczarowana gitara, zaczarowany głos. Nie będę... 121
      • Gdyby Szekspir robił filmy... 8 gru 2002 "Droga do zatracenia" nie jest historią mafijną ani czarnym kryminałem, lecz manierycznym dramatem nieporozumienia między ojcem i synem 122
      • Organ Ludu 8 gru 2002 124
      • DJ Wielka Lipa 8 gru 2002 Didżej przyćmił dawnych rockowych szarpidrutów, tuzów estrady, herosów sportu i kurdupli polityki 126

      ZKDP - Nakład kontrolowany