Cierpię, więc jestem

Cierpię, więc jestem

Oglądanie polskich filmów prowokuje do samobójczych myśli
Gdyby cudzoziemiec przed wycieczką do Polski uparł się poznać nas bliżej i wybrał się do kina na polskie filmy czy obejrzał nasze seriale telewizyjne, ruch turystyczny nad Wisłą zamarłby. Rozmiłowany we własnych nieszczęściach cierpiętnik, wieczny malkontent i nieudacznik - to wizerunek Polaka, jaki wyłania się z większości filmów fabularnych i seriali rodzimej produkcji.

Życie jest bez sensu
Jedna z najpopularniejszych amerykańskich komedii romantycznych ostatniej dekady "Bezsenność w Seattle" kończy się krzepiącą sceną spotkania bohaterów na szczycie Empire State Building. Ich droga do siebie była skomplikowana, ale wieńczy ją happy end. Podbudowany widz myśli: "Zadzwonię do Johna (Mary), głupia(i) była(e)m". Już widzę tę historię w wersji "made in Poland"! Ona wjeżdża na górę schodami, on utknął w windzie między piętrami. Ona wpada w rozpacz i rzuca się w dół. Ostatnie ujęcie - on nad jej grobem szepcący zbielałymi wargami: "Nigdy cię nie zapomnę". Koniec. Widownia zalewa się łzami. Planowany wieczór z Jasiem polska Marysia zamienia na sam na sam z butelką wina i czarne myśli w rodzaju: "Życie jest bez sensu. Nie warto próbować".
Opiewanie niemocy i beznadziei sprawia naszym twórcom wielką przyjemność. Miast z nią walczyć, wolą ją celebrować. Podobnie jak cierpienie, które przecież uszlachetnia. Na bohaterów telewizyjnych hitów jak śnieg w grudniu sypią się choroby, nieszczęśliwe zbiegi okoliczności i katastrofy. Jeśli cudem kogoś los oszczędzi, funduje mu się "kłopoty z osobowością". Nie mogłaby u nas powstać taka "Amelia" - nie pozwolono by jej na podobne świętokradztwo jak uszczęśliwianie ludzi. Polska Amelia miałaby status męczennicy, zaś jej życiowe motto brzmiałoby: "Cierpię, więc jestem".

Na złe bez dobrego
Oglądając rodzime produkcje, można odnieść wrażenie, że o ich atrakcyjności decyduje nawarstwienie nieszczęść. Cierpią wszyscy - od kloszardów poczynając, na pięknych, bogatych i zakochanych kończąc. Zosia i Jakub (anestezjolog i chirurg) - ulubieńcy polskiej publiczności ze szpitalnego serialu "Na dobre i na złe" - mają wszystko, czego do szczęścia potrzeba. Scenarzyści unieszczęśliwiają więc ich na siłę. A to wada serca córeczki (wykryta w połowie ciąży, by maksymalnie przedłużyć cierpienie), a to narkotykowa afera starszego syna. Obok cierpień prawdopodobnych nie brak urojonych - choćby kwestia kupna nowego samochodu. On robi jej niespodziankę, ona się zamartwia, bo on na pewno chce ją przekupić, by dopiąć swego albo jest nazbyt rozrzutny. Frustracje bohaterów pogłębia praca. Chorzy, który trafiają do szpitala, niemal zawsze są po ciężkich przejściach: bezdomni, samotni, skłóceni z życiem. "Ostry dyżur" - słynny amerykański serial o podobnej tematyce - pokazuje przede wszystkim walkę o życie pacjentów, ich duchowe męki pozostawiając księżom i psychoanalitykom.
W serialu "M jak miłość" zamiast opowieści o uskrzydlającym uczuciu mamy serię dramatycznych wydarzeń, wszyscy są wredni i podstępni, a życie to pasmo udręk. Również "Klan" po optymistycznym początku powoli przechodzi na "ciemną stronę mocy". To nieprawda, że nasze seriale opowiadają o prawdziwym życiu. Gdyby każdy z nas musiał przeżyć taką liczbę nieszczęść jak ich bohaterowie, nie dociąg-nąłby nawet do pełnoletności!

Polska droga do zatracenia
W czasach PRL narodził się typ bohatera, któremu nic się nie udawało. Czasy się zmieniły, lecz nasi twórcy tego nie zauważyli. Co ciekawe, najbardziej zgorzkniali nie są seniorzy, lecz początkujący filmowcy. Rekordowa liczba debiutów na gdyńskim festiwalu (14) przestaje cieszyć, gdy okazuje się, że niezłe często filmy zrobione zostały z perspektywy leżącego. Baśniowy "Anioł w Krakowie" Artura Barona Więcka czy komediowe "Pas de deux" Kingi Lewińskiej należą do wyjątków. Najwyraźniej młodzi - po sukcesach filmów "Cześć, Tereska" Roberta Glińskiego i "Dług" Krzysztofa Krauzego - odkryli, jak efektowne bywa zło na ekranie. Zamiast kręcić filmy o miłości, przyjaźni i odkrywaniu świata, prawią nam kazania o bezsensie życia i zagubieniu. Ulegają tej tendencji nawet najzdolniejsi - choćby Małgorzata Szumowska w dołującym wbrew tytułowi "Szczęśliwym człowieku" czy Iwona Siekierzyńska w "Moich pieczonych kurczakach". Z obu filmów wieje przy tym nudą, a jak wiadomo, w kinie to grzech najcięższy. W żadnym razie nie stanowią one zapisu polskiej rzeczywistości. Oddają jedynie fatalny stan ducha twórców.
Podnoszenie własnej niemocy do rangi dokonania artystycznego to specjalność absolwentów szkół filmowych. Znamienne, że najbardziej bezpretensjonalny debiut ostatnich lat - "Pół serio" - nakręcili młodzi ludzie spoza branży. Zawodowcy, na przykład Mariusz Front, wolą robić filmy o tym, jak trudno zrobić w Polsce film. Pewnie dlatego na jego "Portrecie podwójnym" czas dłuży się potrójnie. Podobnie jak na "Eukaliptusie" - polskim spaghetti westernie - który jest zabawny tylko przez pierwsze dziesięć minut. Potem z ekranu płynie już tylko żółć wymieszana z nihilizmem. "Edi" jako jedyny film z tego kręgu robi karierę w kinach (już ponad 120 tysięcy widzów), ale nie dlatego, że opowiada o pogodzonych ze swym losem outsiderach, lecz dlatego, że jest bajką z krzepiącym przesłaniem, iż ludzie są w gruncie rzeczy dobrzy. "Dzień świra", zdecydowanie najlepszy polski film roku, to również historia nieudacznika. Reżyser nadał jednak własnym frustracjom i obsesjom formę pastiszu, czyniąc samego siebie obiektem kpin. Jego "świr" zasługuje raczej na współczucie niż podziw, podczas gdy Szumowska, Front, a nawet Trzaskalski, usiłują nam wmówić, że przegrany bohater to jest Ktoś.

Cyrk straceńców
Loser, czyli straceniec, zawsze miał swoje miejsce w kinie. Filmy o nieudacznikach powstawały pod każdą szerokością geograficzną, ale w żadnej kinematografii nie tworzyły głównego nurtu. Kinomani znają takie tytuły jak "Nocny kowboj" Johna Schlesingera (okrutną kpinę z amerykańskiego mitu), "Strach na wróble" Jerry'ego Schatzberga (z bohaterami uciekającymi w świat marzeń) czy "Taksówkarz" - z agresywnym frustratem na własną rękę wymierzającym sprawiedliwość. Nie one jednak są typowe dla amerykańskiego kina. Bohatera głośnego filmu Camerona Crowe'a "Jerry Maguire" spotyka wszystko, co najgorsze: traci wymarzoną pracę, porzuca go narzeczona, traci wiarę we wszystko, w co dotąd wierzył. Film zaczyna się w momencie, w którym większość polskich produkcji się kończy. Jerry podnosi się, powraca na szczyt i pognębia przeciwników. Jego polski odpowiednik, rozpaczając nad złym losem, wylądowałby na samym dnie, skąd obserwowałby triumf tych, którzy przyczynili się do jego upadku.
Jak przerwać ten zaklęty krąg? Sprawy zaszły tak daleko, że już chyba tylko administracyjnie, wpisując do nowej ustawy o kinematografii nieprzekraczalny limit filmów z przegranymi bohaterami. Na początek w wysokości dwudziestu procent.

Okładka tygodnika WPROST: 49/2002
Więcej możesz przeczytać w 49/2002 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 49/2002 (1045)

  • Śmierć samobójcom 8 gru 2002 Ojciec dyrektor maksymalizuje zyski przy minimalnych nakładach własnych, działając w toruńskim raju podatkowym, czyli na terenie Radia Maryja. 3
  • Peryskop 8 gru 2002 Cruise & Cruz Tom Cruise i Penélope Cruz znowu są razem i zamierzają się pobrać (na Malcie) - doniósł brytyjski dziennik "Daily Star". Jedną z druhen Penélope ma być aktorka Melanie Griffith. Drużbą Toma... 6
  • Doktor rynek 8 gru 2002 Nic tak nie uczy jak doświadczenie czegoś na własnej skórze. Polacy zauważyli, że nalewanie wody do dziurawej beczki, czyli podnoszenie podatku zdrowotnego bez prywatyzacji służby zdrowia, nie ma sensu. Zauważyli to dopiero, gdy... 6
  • Dossier 8 gru 2002 LESZEK MILLER, premier RP "W tym roku rozwijamy się na poziomie 1 proc. PKB, a w przyszłym roku będziemy się rozwijać 3,5 razy szybciej. Jak rozumiem, dla opozycji 3,5 jest mniejsze niż 1. To jest arytmetyka, której nawet w... 7
  • Z życia koalicji 8 gru 2002 Józef Oleksy zwęszył krew i natura wzięła w nim górę nad dyplomacją. Nasz ulubieniec poczuł, że dość ma już tego ciągłego bycia w odstawce i po rewelacyjnym wyniku wyborczym, jaki uzyskał SLD pod kierownictwem Millera,... 8
  • Z życia opozycji 8 gru 2002 Czas umierać! Janusz Korwin-Mikke zrezygnował z funkcji prezesa Unii Polityki Realnej. Stwierdził, że jest za stary, a od rządzenia (choćby taką ciupiną jak UPR) są młodzi. Jego następcą został jakiś chłopaczyna. Nie będzie miał... 9
  • M&M 8 gru 2002 Radioholizm Skarżyła się Krasula, rycząc przy niedzieli (nie dojona, bo zgoda nie przyszła z Brukseli), że wbrew baranom prawy Polak i katolik to wcale nie to samo co "maryjoholik". 10
  • Playback 8 gru 2002 10
  • Narodziny euro 8 gru 2002 Operację wprowadzania euro od czerwca 2001 r. do lutego 2002 r. dokumentował na zlecenie Europejskiego Banku Centralnego znany fotograf Claudio Hils. 10
  • Fotoplastykon 8 gru 2002 12
  • Poczta 8 gru 2002 Złudzenie za złotówkę Dyrektor generalny Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) Gro Brunland zleciła znanemu ekonomiście z Harvardu, prof. Jeffreyowi Sachsowi, opracowanie raportu na temat zależności pomiędzy systemem zdrowia w... 14
  • Kadry 8 gru 2002 15
  • Luka Rydzyka 8 gru 2002 Radio Maryja nie musi płacić podatków - wynika z ustawy 16
  • Wrocław exportowy 8 gru 2002 Expo we Wrocławiu nakręci koniunkturę w czwartej części Polski 20
  • Gniew ludda 8 gru 2002 Bez mała 200 lat temu grupy zwolenników Neda Ludda niszczyli maszyny w Yorkshire i Derbyshire. Dziś luddyści przenieśli się do Ożarowa. 24
  • Alfabet o Kisielu 8 gru 2002 Ludzie Kisiela o Stefanie Kisielewskim 28
  • Trwała tymczasowość 8 gru 2002 Lewicy nie spieszy się do likwidacji Senatu, bo nie ma nawet projektu nowelizacji konstytucji 32
  • Giełda i wektory 8 gru 2002 Hossa ŚwiatModlitwa o popytPiątek 29 listopada był - decyzją włoskich biskupów - dniem postu i modlitwy w intencji pracowników przeżywającego kryzys Fiata. "Niech Bóg obdarzy mądrością tych, którzy... 34
  • Zjednoczenie w cenie 8 gru 2002 Ile Kowalski zyska, a ile straci po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej 36
  • Magowie zysku 8 gru 2002 Oni pomnożą (lub stracą) twoje pieniądze 42
  • Japonia Europy 8 gru 2002 Niemcy stają się hamulcowym Starego Kontynentu 46
  • Żywy kapitał 8 gru 2002 Bagong bayani, czyli bohaterowie pracy kapitalistycznej 50
  • Światowa liga 8 gru 2002 O inwestorów walczy się latami, traci się ich w ciągu kilku miesięcy 52
  • Jak przegrać polski sukces? 8 gru 2002 Polscy politycy zachowują się tak, jakbyśmy piętnastce robili łaskę, że chcemy ją powiększyć 53
  • Gust świata 8 gru 2002 Britney Spears, bin Laden i Saddam Husajn to najpopularniejsze osoby w Internecie. Marylka, Frytka - najpopularniejszymi Polkami. 56
  • Muszę być odważny 8 gru 2002 Michał Karpiński: Dlaczego polscy kierowcy nie wygrywają w najważniejszych rajdach? Tomasz Kuchar: W światowych eliminacjach biorą udział zespoły fabryczne, które inwestują niebotyczne pieniądze w sprzęt i doskonalenie... 60
  • Pradziadek z klawiaturą 8 gru 2002 Amerykańscy emeryci odkrywają uroki Internetu 62
  • Nie czyń drugiemu... 8 gru 2002 Pamiętam, jak w szkole dziwiła mnie scena z "Krzyżaków", kiedy to o mało nie przegraliśmy bitwy pod Grunwaldem, bo król Jagiełło chciał wysłuchać trzeciej mszy świętej z rzędu, a tu nieprzyjaciel nacierał. Na... 64
  • Wszechnica Wiedzy Wszelakiej 8 gru 2002 Miasto na ekranie www.infomapa.pl Nie wiesz, jak dojechać na spotkanie, poszukujesz hydraulika czy apteki w okolicy swojego domu - wskazówki znajdziesz na stronie internetowego przewodnika. Oprócz elektronicznego planu Warszawy i... 64
  • Supersam 8 gru 2002 Makijaż na sylwestra W świątecznej kolekcji Celebrate firmy Estée Lauder znalazły się kosmetyki z dwóch przeciwstawnych kolorystycznie linii - Pure Color Velvet (złoty, śliwkowy) i Pure Color Crystal (srebrny, różowy).... 66
  • Lata tłuste dla chudych 8 gru 2002 Mężczyźni dbają o jedynie słuszną linię 68
  • Miliard dolarów pod choinką 8 gru 2002 Św. Mikołaj przyniesie nam to samo co Niemcom czy Francuzom 74
  • Świąteczny koncert życzeń 8 gru 2002 Ewa Bem piosenkarka Chciałabym dostać ładną pojemną szkatułkę na biżuterię i kilka flakonów perfum na różne okazje. Boucheron Jaďpur Początkowo zapach zaskakuje kompozycją śliwy, frezji, peoni i heliotropu. Nuta głębi... 74
  • Z łyżką za cholewą 8 gru 2002 Drogi Robercie! Usłyszawszy, że dwie ulice od mego domu Amerykanin otworzył lokal, gdzie osobiście przyrządza przysmaki kuchni teksańsko-meksykańskiej, bez zwłoki udałem się na miejsce z nadzieją na smakowite burrito, czyli kukurydziany... 84
  • Lataj LOT-em 8 gru 2002 W Wiecznym Mieście również starzy ludzie czują się młodo. Dlaczego? Bóg tylko to wie 85
  • Druga płeć - Niby nic, ale trochę nie po kolei 8 gru 2002 Kobiety nie mają czasu na spotkania, na których przelewałyby z pustego w próżne i z chłopa robiły babę 87
  • Władza Rasputinów 8 gru 2002 Trithemius, Torralba, Swedenborg, Cagliostro, Rasputin - to szalbierze rządzący rządzącymi 88
  • Know-how 8 gru 2002 Epidemie przed Kolumbem Już przed przybyciem Kolumba do Ameryki stan zdrowia Indian stale się pogarszał - twierdzą naukowcy z Ohio. Według Richarda Steckela, antropologa z uniwersytetu w Ohio, wpłynął na to rozwój kultury rolnej... 91
  • Powielacz Antinoriego 8 gru 2002 Pierwsze z dzieci-klonów ma się urodzić na początku stycznia 92
  • Anatomia furii 8 gru 2002 Jak mózg rodzi potwory 96
  • Bez granic 8 gru 2002 Kosmiczny interes W przyszłym roku każdy będzie miał szansę wysłać własny drobiazg na Księżyc. Kalifornijska firma TransOrbital planuje wystrzelić w kierunku srebrnego globu bezzałogowy pojazd TrailBlazer. Na jego pokładzie będzie... 98
  • Zagłębie rury 8 gru 2002 Jak w wielkiej rozgrywce politycznej Putin wykorzystuje pistolet gazowy i naftowy 100
  • Dwa języki Busha 8 gru 2002 Czy walka Izraela z palestyńskimi zamachowcami jest częścią globalnej wojny z terroryzmem? 104
  • Przekraczamy granice przyszłości 8 gru 2002 Kaliningrad może zbliżyć Moskwę do Brukseli 106
  • Polacy, halt! 8 gru 2002 Spóźnimy się z wejściem do "Europy bez granic", jaką jest strefa Schengen 108
  • Potęga lamentu 8 gru 2002 Dla wsi bardziej opłacalną inwestycją w przyszłość jest dopłata do rozumu Polaków niż do hektara 109
  • Menu 8 gru 2002 Polska Fotografowie na start! Szansa dla fotografów, którzy chcieliby zaistnieć, a nie mają gdzie wystawiać swoich prac - na 27. piętrze warszawskiego wieżowca Reform Plaza ulokowała się Galeria Bezdomna. Pomysłodawcy... 110
  • Cierpię, więc jestem 8 gru 2002 Oglądanie polskich filmów prowokuje do samobójczych myśli 114
  • Raj proroka 8 gru 2002 3,5 tysiąca skarbów sztuki islamu zgromadzono w muzeum na Hawajach 118
  • Kino Tomasza Raczka 8 gru 2002 ŚmierĆ nadejdzie jutro Reżyseria: Lee Tamahori W rolach głównych: Pierce Brosnan, Halle Berry, Rosamund Pike, Judi Dench, John Cleese Wielka Brytania/USA 2002 r. Dwudziesty Bond w czterdziestolecie serii filmowej to musiała być... 119
  • Anna Maria Metheny 8 gru 2002 Pat Metheny wprowadza Annę Marię Jopek na światowy rynek muzyczny 120
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 8 gru 2002 ANNA MARIA JOPEK & PAT METHENY Upojenie Muzyczni kochankowie Anna Maria Jopek i Pat Metheny nagrali płytę pełną dialogu duszy z muzyką. Zaczarowana dorożka, zaczarowany dorożkarz, zaczarowana gitara, zaczarowany głos. Nie będę... 121
  • Gdyby Szekspir robił filmy... 8 gru 2002 "Droga do zatracenia" nie jest historią mafijną ani czarnym kryminałem, lecz manierycznym dramatem nieporozumienia między ojcem i synem 122
  • Organ Ludu 8 gru 2002 124
  • DJ Wielka Lipa 8 gru 2002 Didżej przyćmił dawnych rockowych szarpidrutów, tuzów estrady, herosów sportu i kurdupli polityki 126

ZKDP - Nakład kontrolowany