Trwała tymczasowość

Trwała tymczasowość

Dodano:   /  Zmieniono: 
Lewicy nie spieszy się do likwidacji Senatu, bo nie ma nawet projektu nowelizacji konstytucji


Nasze życie codzienne niesie tyle problemów i kłopotów, że zupełnie nie starcza czasu na zajmowanie się historią. Rocznicowe obchody, nawet najbardziej huczne, interesują coraz bardziej kameralne grona. Podzieliły ów los starannie przygotowane i bardzo pouczające w swej wymowie uroczystości upamiętniające 80-lecie restytuowania Senatu.
Warto poświęcić im nieco uwagi, bo dzieje Senatu dostarczają wręcz wzorcowego dowodu potwierdzającego tezę, że w naszym kraju najbardziej stabilne okazują się rozwiązania pomyślane jako prowizoria. Kiedy w 1918 r. odradzała się II Rzeczpospolita, większość opowiedziała się za parlamentem jednoizbowym. W takim też kształcie funkcjonował w latach 1919-1922 Sejm Ustawodawczy. Gorącymi zwolennikami jednoizbowości byli socjaliści i ludowcy, którym Senat kojarzył się z magnacką reprezentacją przedrozbiorowej I Rzeczypospolitej. Wspierali ich zwolennicy Józefa Piłsudskiego, piastującego urząd naczelnika państwa, który wtedy jeszcze pamiętał o swojej socjalistycznej przeszłości i zwalczał ustrojowe koncepcje prawicy.
W czasie gorących sporów o kształt konstytucji zwolennicy jednoizbowości poszli na kompromis i zaakceptowali w uchwalonej w 1921 r. konstytucji marcowej drugą izbę. Traktowali swoje ustępstwo jako tymczasowe, o czym najlepiej świadczył zapis pozwalający nowo wybranemu Sejmowi znowelizować ustawę zasadniczą stosunkowo skromną większością głosów. Senatu nie udało się jednak zlikwidować. Co więcej, jego ustrojowa rola została wzmocniona. W kolejnej konstytucji, uchwalonej w 1935 r., wyposażono go w nowe uprawnienia, a w pewnych kwestiach postawiono wręcz przed Sejmem. Wprawdzie ludowcy i socjaliści nadal chcieli go zlikwidować, ale ich głos stawał się coraz słabiej słyszalny w zasnuwających Polskę oparach autorytaryzmu.
W nowej, pojałtańskiej rzeczywistości o Senacie nawet nie mogło być mowy, poza jednym epizodem. W referendum zarządzonym przez komunistów w 1946 r. i pomyślanym jako dowód legitymizacji nowej władzy zapytano o ewentualną restytucję drugiej izby. Chciano chytrze wykorzystać ostentacyjną wrogość ludowców do Senatu i zmusić opozycyjne Polskie Stronnictwo Ludowe, kierowane przez Stanisława Mikołajczyka, do głosowania identycznego jak komuniści. Zamysł spalił na panewce, bowiem ludowcy nie przejęli się swoją dotychczasową wrogością do drugiej izby i ostentacyjnie wezwali do jej restytuowania, licząc, że ludzie rozszyfrują, iż idzie tu nie o przyszłość Senatu, lecz komunizmu. Polacy zrozumieli tę grę i zagłosowali za Senatem, co i tak go nie uratowało, bo organizatorzy referendum sfałszowali wyniki.
Sprawa Senatu odżyła w 1989 r., w kontrakcie "okrągłego stołu". Podczas negocjacji opozycja domagała się wolnych, demokratycznych wyborów do Sejmu. Władze PRL nie chciały się na to zgodzić, wiedząc, że nie mają szans na ich wygranie. Nie chcąc się podzielić z "Solidarnością" jajkiem, zaproponowały jej wydmuszkę w postaci Senatu. Przyzwoliły na utworzenie drugiej izby i demokratyczne do niej wybory, asekurując się pozbawieniem nowej instytucji rzeczywistych kompetencji władczych.
Wydawało się, że tak pomyślana instytucja zniknie ze sceny wraz z krzepnięciem nowego ustroju. Raz jeszcze okazało się, że nie ma w Polsce rzeczy bardziej stabilnych niż prowizoria. W 1997 r. Senat wpisano do nowej konstytucji jako element kompromisu zawartego przez sejmową lewicę i prawicę. Zmuszona do ustępstwa lewica zadeklarowała, że jeśli tylko będzie mogła, zlikwiduje drugą izbę. Wyraźnie się jej jednak do tego nie spieszy, bowiem do tej pory nie ma nawet projektu stosownej nowelizacji konstytucji. Senat najpewniej przeżyje niejedno jeszcze ustrojowe zawirowanie. Jako beneficjentowi tymczasowości zagrozić mu może dopiero stabilizacja, czego zwłaszcza w szacowną rocznicę urodzin nie wypada mu życzyć.
Więcej możesz przeczytać w 49/2002 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 49/2002 (1045)

  • Śmierć samobójcom8 gru 2002Ojciec dyrektor maksymalizuje zyski przy minimalnych nakładach własnych, działając w toruńskim raju podatkowym, czyli na terenie Radia Maryja.3
  • Peryskop8 gru 2002Cruise & Cruz Tom Cruise i Penélope Cruz znowu są razem i zamierzają się pobrać (na Malcie) - doniósł brytyjski dziennik "Daily Star". Jedną z druhen Penélope ma być aktorka Melanie Griffith. Drużbą Toma...6
  • Doktor rynek8 gru 2002Nic tak nie uczy jak doświadczenie czegoś na własnej skórze. Polacy zauważyli, że nalewanie wody do dziurawej beczki, czyli podnoszenie podatku zdrowotnego bez prywatyzacji służby zdrowia, nie ma sensu. Zauważyli to dopiero, gdy...6
  • Dossier8 gru 2002LESZEK MILLER, premier RP "W tym roku rozwijamy się na poziomie 1 proc. PKB, a w przyszłym roku będziemy się rozwijać 3,5 razy szybciej. Jak rozumiem, dla opozycji 3,5 jest mniejsze niż 1. To jest arytmetyka, której nawet w...7
  • Z życia koalicji8 gru 2002Józef Oleksy zwęszył krew i natura wzięła w nim górę nad dyplomacją. Nasz ulubieniec poczuł, że dość ma już tego ciągłego bycia w odstawce i po rewelacyjnym wyniku wyborczym, jaki uzyskał SLD pod kierownictwem Millera,...8
  • Z życia opozycji8 gru 2002Czas umierać! Janusz Korwin-Mikke zrezygnował z funkcji prezesa Unii Polityki Realnej. Stwierdził, że jest za stary, a od rządzenia (choćby taką ciupiną jak UPR) są młodzi. Jego następcą został jakiś chłopaczyna. Nie będzie miał...9
  • M&M8 gru 2002Radioholizm Skarżyła się Krasula, rycząc przy niedzieli (nie dojona, bo zgoda nie przyszła z Brukseli), że wbrew baranom prawy Polak i katolik to wcale nie to samo co "maryjoholik".10
  • Playback8 gru 200210
  • Narodziny euro8 gru 2002Operację wprowadzania euro od czerwca 2001 r. do lutego 2002 r. dokumentował na zlecenie Europejskiego Banku Centralnego znany fotograf Claudio Hils.10
  • Fotoplastykon8 gru 200212
  • Poczta8 gru 2002Złudzenie za złotówkę Dyrektor generalny Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) Gro Brunland zleciła znanemu ekonomiście z Harvardu, prof. Jeffreyowi Sachsowi, opracowanie raportu na temat zależności pomiędzy systemem zdrowia w...14
  • Kadry8 gru 200215
  • Luka Rydzyka8 gru 2002Radio Maryja nie musi płacić podatków - wynika z ustawy16
  • Wrocław exportowy8 gru 2002Expo we Wrocławiu nakręci koniunkturę w czwartej części Polski20
  • Gniew ludda8 gru 2002Bez mała 200 lat temu grupy zwolenników Neda Ludda niszczyli maszyny w Yorkshire i Derbyshire. Dziś luddyści przenieśli się do Ożarowa.24
  • Alfabet o Kisielu8 gru 2002Ludzie Kisiela o Stefanie Kisielewskim28
  • Trwała tymczasowość8 gru 2002Lewicy nie spieszy się do likwidacji Senatu, bo nie ma nawet projektu nowelizacji konstytucji32
  • Giełda i wektory8 gru 2002Hossa ŚwiatModlitwa o popytPiątek 29 listopada był - decyzją włoskich biskupów - dniem postu i modlitwy w intencji pracowników przeżywającego kryzys Fiata. "Niech Bóg obdarzy mądrością tych, którzy...34
  • Zjednoczenie w cenie8 gru 2002Ile Kowalski zyska, a ile straci po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej36
  • Magowie zysku8 gru 2002Oni pomnożą (lub stracą) twoje pieniądze42
  • Japonia Europy8 gru 2002Niemcy stają się hamulcowym Starego Kontynentu46
  • Żywy kapitał8 gru 2002Bagong bayani, czyli bohaterowie pracy kapitalistycznej50
  • Światowa liga8 gru 2002O inwestorów walczy się latami, traci się ich w ciągu kilku miesięcy52
  • Jak przegrać polski sukces?8 gru 2002Polscy politycy zachowują się tak, jakbyśmy piętnastce robili łaskę, że chcemy ją powiększyć53
  • Gust świata8 gru 2002Britney Spears, bin Laden i Saddam Husajn to najpopularniejsze osoby w Internecie. Marylka, Frytka - najpopularniejszymi Polkami.56
  • Muszę być odważny8 gru 2002Michał Karpiński: Dlaczego polscy kierowcy nie wygrywają w najważniejszych rajdach? Tomasz Kuchar: W światowych eliminacjach biorą udział zespoły fabryczne, które inwestują niebotyczne pieniądze w sprzęt i doskonalenie...60
  • Pradziadek z klawiaturą8 gru 2002Amerykańscy emeryci odkrywają uroki Internetu62
  • Nie czyń drugiemu...8 gru 2002Pamiętam, jak w szkole dziwiła mnie scena z "Krzyżaków", kiedy to o mało nie przegraliśmy bitwy pod Grunwaldem, bo król Jagiełło chciał wysłuchać trzeciej mszy świętej z rzędu, a tu nieprzyjaciel nacierał. Na...64
  • Wszechnica Wiedzy Wszelakiej8 gru 2002Miasto na ekranie www.infomapa.pl Nie wiesz, jak dojechać na spotkanie, poszukujesz hydraulika czy apteki w okolicy swojego domu - wskazówki znajdziesz na stronie internetowego przewodnika. Oprócz elektronicznego planu Warszawy i...64
  • Supersam8 gru 2002Makijaż na sylwestra W świątecznej kolekcji Celebrate firmy Estée Lauder znalazły się kosmetyki z dwóch przeciwstawnych kolorystycznie linii - Pure Color Velvet (złoty, śliwkowy) i Pure Color Crystal (srebrny, różowy)....66
  • Lata tłuste dla chudych8 gru 2002Mężczyźni dbają o jedynie słuszną linię68
  • Miliard dolarów pod choinką8 gru 2002Św. Mikołaj przyniesie nam to samo co Niemcom czy Francuzom74
  • Świąteczny koncert życzeń8 gru 2002Ewa Bem piosenkarka Chciałabym dostać ładną pojemną szkatułkę na biżuterię i kilka flakonów perfum na różne okazje. Boucheron Jaďpur Początkowo zapach zaskakuje kompozycją śliwy, frezji, peoni i heliotropu. Nuta głębi...74
  • Z łyżką za cholewą8 gru 2002Drogi Robercie! Usłyszawszy, że dwie ulice od mego domu Amerykanin otworzył lokal, gdzie osobiście przyrządza przysmaki kuchni teksańsko-meksykańskiej, bez zwłoki udałem się na miejsce z nadzieją na smakowite burrito, czyli kukurydziany...84
  • Lataj LOT-em8 gru 2002W Wiecznym Mieście również starzy ludzie czują się młodo. Dlaczego? Bóg tylko to wie85
  • Druga płeć - Niby nic, ale trochę nie po kolei8 gru 2002Kobiety nie mają czasu na spotkania, na których przelewałyby z pustego w próżne i z chłopa robiły babę87
  • Władza Rasputinów8 gru 2002Trithemius, Torralba, Swedenborg, Cagliostro, Rasputin - to szalbierze rządzący rządzącymi88
  • Know-how8 gru 2002Epidemie przed Kolumbem Już przed przybyciem Kolumba do Ameryki stan zdrowia Indian stale się pogarszał - twierdzą naukowcy z Ohio. Według Richarda Steckela, antropologa z uniwersytetu w Ohio, wpłynął na to rozwój kultury rolnej...91
  • Powielacz Antinoriego8 gru 2002Pierwsze z dzieci-klonów ma się urodzić na początku stycznia92
  • Anatomia furii8 gru 2002Jak mózg rodzi potwory96
  • Bez granic8 gru 2002Kosmiczny interes W przyszłym roku każdy będzie miał szansę wysłać własny drobiazg na Księżyc. Kalifornijska firma TransOrbital planuje wystrzelić w kierunku srebrnego globu bezzałogowy pojazd TrailBlazer. Na jego pokładzie będzie...98
  • Zagłębie rury8 gru 2002Jak w wielkiej rozgrywce politycznej Putin wykorzystuje pistolet gazowy i naftowy100
  • Dwa języki Busha8 gru 2002Czy walka Izraela z palestyńskimi zamachowcami jest częścią globalnej wojny z terroryzmem?104
  • Przekraczamy granice przyszłości8 gru 2002Kaliningrad może zbliżyć Moskwę do Brukseli106
  • Polacy, halt!8 gru 2002Spóźnimy się z wejściem do "Europy bez granic", jaką jest strefa Schengen108
  • Potęga lamentu8 gru 2002Dla wsi bardziej opłacalną inwestycją w przyszłość jest dopłata do rozumu Polaków niż do hektara109
  • Menu8 gru 2002Polska Fotografowie na start! Szansa dla fotografów, którzy chcieliby zaistnieć, a nie mają gdzie wystawiać swoich prac - na 27. piętrze warszawskiego wieżowca Reform Plaza ulokowała się Galeria Bezdomna. Pomysłodawcy...110
  • Cierpię, więc jestem8 gru 2002Oglądanie polskich filmów prowokuje do samobójczych myśli114
  • Raj proroka8 gru 20023,5 tysiąca skarbów sztuki islamu zgromadzono w muzeum na Hawajach118
  • Kino Tomasza Raczka8 gru 2002ŚmierĆ nadejdzie jutro Reżyseria: Lee Tamahori W rolach głównych: Pierce Brosnan, Halle Berry, Rosamund Pike, Judi Dench, John Cleese Wielka Brytania/USA 2002 r. Dwudziesty Bond w czterdziestolecie serii filmowej to musiała być...119
  • Anna Maria Metheny8 gru 2002Pat Metheny wprowadza Annę Marię Jopek na światowy rynek muzyczny120
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego8 gru 2002ANNA MARIA JOPEK & PAT METHENY Upojenie Muzyczni kochankowie Anna Maria Jopek i Pat Metheny nagrali płytę pełną dialogu duszy z muzyką. Zaczarowana dorożka, zaczarowany dorożkarz, zaczarowana gitara, zaczarowany głos. Nie będę...121
  • Gdyby Szekspir robił filmy...8 gru 2002"Droga do zatracenia" nie jest historią mafijną ani czarnym kryminałem, lecz manierycznym dramatem nieporozumienia między ojcem i synem122
  • Organ Ludu8 gru 2002124
  • DJ Wielka Lipa8 gru 2002Didżej przyćmił dawnych rockowych szarpidrutów, tuzów estrady, herosów sportu i kurdupli polityki126