Prawo do złudzeń

Prawo do złudzeń

Dodano: 
V Konfrontacje Naukowe "Wprost" - "Czy prawo jest nauką?"

Ludzie, którzy lubią kiełbasę i szanują prawo, nigdy nie powinni wiedzieć, jak one powstają" - miał powiedzieć Otto von Bismarck. Wbrew temu przekonaniu uczestnicy V Konfrontacji Naukowych "Wprost" - profesorowie Ewa Łętowska, Andrzej Zoll, Marian Filar, Cezary Mik oraz senator Krzysztof Piesiewicz - uznali za celowe pytanie, jak i dlaczego powstaje prawo. Czemu ono służy? Czy może zmieniać świat? Na jakich wartościach jest zbudowane? Czy może być skuteczne i sprawiedliwe? Pytania te interesowały nie tylko zawodowych prawników, ale także kilkuset słuchaczy, którzy zjawili się na konfrontacjach, jak zwykle prowadzonych przez prof. Łukasza A. Turskiego, fizyka z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

Falandyzacja kontra lepperyzacja
- Prawo nie powinno być instrumentem zaspokajania bieżących potrzeb politycznych - uważa prof. Cezary Mik z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Czym innym jest falandyzacja prawa (od nazwiska niedawno zmarłego prof. Lecha Falandysza, prawnika prezydenta Lecha Wałęsy), czyli finezyjna, lecz subiektywna interpretacja przepisów, a czym innym lepperyzcja prawa (od nazwiska Andrzeja Leppera, lidera Samoobrony), czyli jego ignorowanie. Prof. Mik podkreśla, że niedopuszczalna jest zarówno lepperyzacja, jak i falandyzacja prawa. Prof. Ewa Łętowska falandyzację prawa akceptuje. - Niekwestionowaną zasługą Lecha Falandysza było postawienie problemu konstytucyjnego podziału władzy w Polsce. To on spopularyzował ustawę zasadniczą - twierdzi prof. Łętowska.

Idealiści kontra pragmatycy
Andrzej Lepper często powtarza, że szanuje prawo, ale w jego przekonaniu jest ono stosowane niesprawiedliwie. Mimowolnie powtarza zdanie Adolfa Hitlera: "Dla mnie prawo nie ma znaczenia, dla mnie ważna jest tylko sprawiedliwość". Czy sprawiedliwością jest przestrzeganie porządku prawnego, czy też postępowanie według jakiegoś idealnego systemu wartości? - zastanawiają się prawnicy. Odpowiadając na to pytanie, uczestnicy konfrontacji "Wprost" podzielili się na idealistów - prof. Andrzej Zoll, prof. Cezary Mik i senator Krzysztof Piesiewicz - oraz na pragmatyków - prof. Ewa Łętowska, prof. Marian Filar. - Nie istnieje idealny system wartości, który wystarczy znaleźć w amazońskiej dżungli niczym zaginioną arkę, a potem przełożyć ten skarb na język prawa. Mniej się boję grzeszników niż tych cnotliwych, którzy mówią społeczeństwu: oto arka! - stwierdza prof. Filar. - Ważniejsze od odwołania się do wyższych wartości są często żmudne procedury oraz wieloinstancyjne kontrole - twierdzi prof. Łętowska. Prawo powinno być przede wszystkim instrumentem ograniczenia władzy państwowej. Z jednej strony, urzędnik skarbowy nie może dowolnie interpretować przepisów podatkowych, z drugiej - przestępca, któremu prokurator nie potrafi dowieść winy, musi zostać oczyszczony z zarzutów.

Absurd demokratyczny
Czy prawo wystarcza, by mogła funkcjonować demokracja? Prof. Zoll uważa, że "słabość demokracji polega na tym, że pod głosowanie chce się poddawać takie problemy, jak na przykład to, gdzie znajduje się północ". Senator Piesiewicz powtarza za Leszkiem Kołakowskim: "Jeżeli 51 proc. obywateli chce wyrżnąć pozostałe 49 proc., to ja nie jestem demokratą". Innymi słowy - prawo nie może sankcjonować dyktatu większości. Istotą demokracji nie są bowiem usankcjonowane prawem rządy większości, lecz zapewnienie praw każdemu obywatelowi.
Ius est ars boni et aequi - prawo jest sztuką tego, co dobre i słuszne - mawiali rzymscy prawnicy. Zagrożeniem dla naszego państwa jest nadmiar ustaw, często wzajemnie sprzecznych. Problemem jest także ich fatalna jakość, niebywały stopień komplikacji oraz "idee, jakie mają wcielać w życie". Senator Piesiewicz przytoczył dwa nowe "genialne pomysły" prawne polskich parlamentarzystów: ustawę o zagospodarowaniu rezerw bankowych oraz sposób na zlikwidowanie bezdomności przez dokwaterowywanie sublokatorów właścicielom dużych mieszkań. Na szczęście w Sejmie i Senacie takie pomysły wciąż popiera mniejszość.


Andrzej Zoll
rzecznik praw obywatelskich
Im dłużej jestem prawnikiem, tym bardziej sceptycznie oceniam możliwość zmiany rzeczywistości za pomocą prawa. Są takie dziedziny życia, których prawo w ogóle nie powinno regulować.

Ewa Łętowska
sędzia Trybunału Konstytucyjnego
Prawo to rodzaj inżynierii społecznej. Nowoczesna legislacja, kładąca nacisk na funkcjonalność, musi często łamać skostniałe schematy i burzyć uświęcone przez wieki rzymskie instytucje prawne.

Marian Filar
kierownik Katedry Prawa Karnego i Polityki Kryminalnej UMK w Toruniu
Im silniejsze jest dążenie ustawodawcy do osiągnięcia konkretnego skutku za pośrednictwem prawa, tym gorzej funkcjonuje dany przepis.

Cezary Mik
dziekan Wydziału Prawa Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
Prawo jest grą aktualnych interesów, powinno być otwarte na zmiany zachodzące w społeczeństwie. Przede wszystkim jednak musi się opierać na etycznym fundamencie i zasadach moralnych.

Krzysztof Piesiewicz
senator RP, adwokat
Ustawodawca powinien pamiętać, że podatek, jaki ma zapłacić szewc, nie może być opisany w sposób bardziej skomplikowany niż konstrukcja lewego buta.
Okładka tygodnika WPROST: 10/2003
Więcej możesz przeczytać w 10/2003 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 10/2003 (1058)

  • Wprost od czytelników 9 mar 2003 Listy od czytelników 3
  • 2-2=2 9 mar 2003 "Władcy PRL uważają swoich podwładnych za głupców, którzy uwierzą, że 2-2=2". 3
  • Peryskop 9 mar 2003 Klasa Malysza Podwójni mistrzowie świata (2 tytuły na jednej imprezie) 2003 - Adam Małysz (Polska) 1974 - Hans-Georg Aschenbach (NRD) 1970 - Gari Napalkow (ZSRR) 1966 - Björn Wirkola (Norwegia) Zdobywcy Pucharu Świata w... 8
  • Dossier 9 mar 2003 JERZY JASKIERNIA, poseł SLD "My jesteśmy partią godną, jesteśmy partią o bardzo dużym zapleczu społecznym i nasz elektorat oczekuje od nas postawy godnej tego poparcia, jakie mamy w narodzie" Program III Polskiego Radia JAN MARIA... 9
  • Z życia koalicji 9 mar 2003 Była nasiadówa u prezydenta, ale nas nie zaproszono. Pewnie dlatego, że zaproszono pięćdziesięciu najważniejszych SLD-owców i prezydent nie chciał nas narażać na nudy. Dzięki. Ale do rzeczy. Ustalono tam, że jak ktoś z... 10
  • Z życia opozycji 9 mar 2003 Oj, kwaśną miał minę największy polski polityk Roman Giertych po tym, jak Sejm zostawił posła Kopczyńskiego w składzie komisji śledczej. Dlaczego posłowie go nie odwołali, jest dla nas jasne: na złość Giertychowi. Natomiast za... 11
  • M&M 9 mar 2003 DOCHODZENIE PRZEZ ZANUDZENIE - felieton Marka Majewskiego 12
  • Playback 9 mar 2003 12
  • Słowo prezydenta 9 mar 2003 Idźcie do sądów" - doradził Aleksander Kwaśniewski bezprawnie wywłaszczonym, wetując ustawę reprywatyzacyjną. Oznacza to, że skarb państwa zapłaci 15 mld zł z odsetkami za 50 lat. Część tych pieniędzy dostaną spadkobiercy właściciela Zakładów Wapiennych Ogórek i S-ka w... 12
  • Fotoplastykon 9 mar 2003 14
  • Poczta 9 mar 2003 Listy od czytelników 16
  • Kadry 9 mar 2003 17
  • Węzeł kolejowy 9 mar 2003 Kilkaset tysięcy Polaków będzie się spóźniać do pracy, szkół, nie dotrze na czas do lekarza czy urzędów. Wszystko to wskutek likwidacji 1059 pociągów kursujących obecnie na trasach regionalnych i lokalnych. Ci, którzy nie znajdą dogodnych połączeń zastępczych, mogą być... 18
  • Millerium 9 mar 2003 Mniejszościowy rząd większościowy SLD 24
  • Solidna pajęczyna 9 mar 2003 Grupa trzymająca władzę, na którą powoływał się Rywin, może się wywodzić ze stowarzyszenia Ordynacka. Jak działa stowarzyszenie? 26
  • Mokotowska ośmiornica 9 mar 2003 Korek i "Mokotów" przejęli rządy nad polskim podziemiem po Wańce i "Pruszkowie" 30
  • Prawo do złudzeń 9 mar 2003 V Konfrontacje Naukowe "Wprost" - "Czy prawo jest nauką?" 34
  • Paryż niewart mszy? 9 mar 2003 Albo unia jest dla Polski dobra, albo jest nieszczęściem. Tertium non datur 37
  • Giełda i wektory 9 mar 2003 Hossa Świat Wirtualny dach świata Szerpa Tsering Gyalzen otworzy kawiarenkę internetową u podnóża Himalajów, na wysokości 5300 metrów nad poziomem morza. Co roku w rejon Mount Everestu przyjeżdża nawet 50 tys.... 38
  • Ulga Kołodki 9 mar 2003 Minister finansów odchudzi nasze portfele 40
  • Mydlenie oczu 9 mar 2003 Ponad połowę inwestycji przedsiębiorcy w nowe miejsce pracy zabiera państwo 42
  • Żółw w todze 9 mar 2003 Dwa miliardy złotych może zapłacić skarb państwa za opieszałość wymiaru sprawiedliwości 46
  • Wyścig do dna 9 mar 2003 Offset degeneruje wolny rynek 50
  • Trzecia droga 9 mar 2003 Socjalizm totalitarny był próbą przeniesienia modelu rodziny, grupy czy sekty na całe społeczeństwo 52
  • Rady dla rady 9 mar 2003 Wybierzmy kurs na Maastricht 54
  • Supersam 9 mar 2003 Trzy miliony zdjęć wysłali przez dwa miesiące Europejczycy z telefonów komórkowych Fotokomórka Telefon komórkowy z radiem, dyktafonem, notesem, termometrem albo latarką - na kongresie GSM w Cannes producenci... 58
  • Rzeczpospolita babska 9 mar 2003 W naszym kraju nie ma zawodowej dyskryminacji kobiet - poza małymi miejscowościami, gdzie wynika ona z bezrobocia. 59 proc. Polek badanych przez CBOS uważa, że nie są traktowane gorzej od mężczyzn. Feministki, które szczególnie 8 marca walczą o równe prawa, nie przyjmują do... 60
  • Wąglik komputerowy 9 mar 2003 Rozmowa z KEVINEM MITNICKIEM, najgłośniejszym hakerem na świecie 64
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - W pętach kiełbasy 9 mar 2003 Piotrusiu! Od bardzo dawna, a z pewnością od czasu pierwszej lektury "Postrzyżyn" Hrabala, chciałem samodzielnie robić wędliny. Wydaje mi się to czynnością magiczną, aktem tworzenia wzniosłym niezwykle - nie tylko dlatego, że wiejscy masarze znani są ze skłonności do... 66
  • Laboratorium Bonda 9 mar 2003 Najnowsze wynalazki powstają z inspiracji książkami i filmami science fiction 68
  • Ekran osobisty - Wszyscy mówią: nie! 9 mar 2003 Kończy się złota epoka talk show, w której czerpano radość z eleganckiej rozmowy prowadzonej w duchu liberalnym 69
  • Zachód Słońca Wschodu 9 mar 2003 Józefa Stalina życie po życiu 70
  • Człowiek z rdzy 9 mar 2003 Przed pierestrojką Gorbaczowa w 1985 r. do muzeum Stalina w gruzińskim Gori waliły tłumy miłośników "wodza narodów" i wycieczki szkolne. Dziś przy kasie muzealnej nie ma kolejek. Mieszkańcy Gori byli tu... 72
  • Know-how 9 mar 2003 Śnieżne trzęsienie ziemi Topnienie śniegu może być przyczyną trzęsień ziemi - do takiego wniosku doszedł Kosuke Heki z japońskiego Narodowego Obserwatorium Astronomicznego w Mitake. Naukowiec prześledził relacje na temat trzęsień,... 74
  • Ospa Saddam 9 mar 2003 Jeszcze kilkadziesiąt lat temu jej objawy znane były wszystkim lekarzom. Dziś nawet szef stołecznego zakładu epidemiologii przyznaje, że nigdy nie widział chorego na ospę. 76
  • Poligloci w pieluchach 9 mar 2003 Obywatelami świata przestajemy być po ukończeniu dziesiątego miesiąca życia 80
  • Łucznik z Amesbury 9 mar 2003 Czy Stonehenge było jednym z pierwszych obserwatoriów astronomicznych? 81
  • Bez granic 9 mar 2003 Ogrody Świata Na miejscu wież WTC stanie kompleks wieżowców nazwany Ogrody Świata - zadecydowały władze Nowego Jorku. Jeden z budynków, mierzący ponad 500 m, będzie najwyższy na świecie. "Dlaczego ogrody? Bo są... 82
  • Liga Narodów Zjednoczonych 9 mar 2003 Wkrótce Iran, przewodzący dotychczas Konferencji Rozbrojeniowej ONZ, zastąpią w tej roli przedstawiciele Saddama Husajna. 84
  • Wybór Francji 9 mar 2003 Paryż chce zmusić kandydatów do UE, aby ugięli kolana na stopniach Pałacu Elizejskiego 88
  • Słownik polsko-francuski 9 mar 2003 Powstrzymam się od odpowiedzi w tonie, jaki został użyty w stosunku do naszego kraju i jego najwyższych władz w artykule "Drogi przyjaciel Saddam" ("Wprost", nr 9) Jerzego Marka Nowakowskiego. Po przeczytaniu tego tekstu... 90
  • Wygrać pokój 9 mar 2003 Wojna może być mniejszym złem 92
  • Pojednanie na cmentarzu 9 mar 2003 Rosja Rosją. Ale tak naprawdę strategicznymi partnerami Ukrainy pozostają Polska i USA. Minister spraw zagranicznych Ukrainy dla "Wprost". 94
  • Kiosk 9 mar 2003 The Economist Niekompletne klocki 1.03.2003 r. "Nie tylko surowa zima wpędza Polaków w ponury nastrój. Słabnie lewicowy (ekskomunistyczny) rząd Leszka Millera. Maleje zaufanie do systemu politycznego oraz polityków.... 95
  • Rasmussen 9 mar 2003 Anders Fogh Rasmussen reprezentuje pokolenie polityków otwartych na bezpośredni dialog 95
  • Menu 9 mar 2003 Polska Żaglowiec pamięci narodowej Archiwum Antoniego Słonimskiego z wieloma rękopisami pisarza trafi wkrótce do Biblioteki Narodowej. Cenne zbiory przekazuje tej instytucji prof. Piotr Słonimski, bratanek Antoniego, znany biolog. To... 96
  • Retrofensywa 9 mar 2003 Polaków i Amerykanów łączy nie tylko polityczne partnerstwo, ale też miłość do złotych lat 20. i 30. 100
  • Kino Tomasza Raczka 9 mar 2003 Recenzje filmów: Welcome to Colinwood, Nadzy 103
  • Kosmita z Queens 9 mar 2003 "W aktorstwie jest coś z pracy rolnika: trzeba zasuwać, dopóki jest pogoda" - mówi Christopher Walken 104
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 9 mar 2003 Recenzje płyt 105
  • Licencja na rozśmieszanie 9 mar 2003 "Kasia i Tomek" to pierwsza zdekomunizowana produkcja telewizyjna III RP 106
  • Polska Partia Miastowych 9 mar 2003 Od dłuższego czasu czułem intuicyjnie, że czegoś mi na naszej scenie politycznej brakuje. Nie mam naturalnie na myśli tak deficytowych pojęć, jak uczciwość, obiektywizm, kompetencja. Brak mi ugrupowania politycznego, potężnego ruchu, który roboczo można by nazwać Polską Partią... 108
  • Ruchy kadrowe 9 mar 2003 Prezydent z premierem spotkali się i podjęli uchwałę, że nic do siebie nie mają. Zdementowali wszelkie pogłoski i odwołali wszystkie plotki. 108
  • Organ Ludu 9 mar 2003 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI 109
  • Skibą w mur - Wielkie beczenie 9 mar 2003 Czasy są takie, że beczą też dorośli faceci. Nawet najtwardszym - takim jak Sylvester Stallone czy Danuta Hojarska - zdarza się uronić łzę 110

ZKDP - Nakład kontrolowany