Chemiczny bieg ku przyszłości

Chemiczny bieg ku przyszłości

Po latach marazmu polski przemysł chemiczny wstaje z kolan i wreszcie stawia na innowacje. Czy mamy jeszcze szansę dogonić zagranicznych gigantów?

Potrafiliśmy spiąć potęgę wynalazku, energię finansistów i pomoc państwa. To jest historyczny moment – powiedział premier Donald Tusk podczas grudniowej konferencji prasowej z okazji rozpoczęcia produkcji polskiego grafenu. Nazywany materiałem przyszłości, ma zastąpić krzem i trafić do niemal wszystkich urządzeń elektronicznych. Jest kilkaset razy mocniejszy od stali. Giętki, świetnie przewodzi prąd i ciepło. Przez lata naukowcy głowili się, jak tanio pozyskiwać grafen. Chociaż wydawało się to niemożliwe, nowoczesną technologię opracowali inżynierowie z Instytutu Technologii Materiałów Elektronicznych w Warszawie.

Polski grafen to solidny krok naprzód dla całej branży. Dowód na to, że innowacje w polskim przemyśle chemicznym wychodzą z wieloletniej stagnacji. Przecież do niedawna największym osiągnięciem polskiej chemii, którym chcieliśmy zawojować zachodnie rynki, było wytwarzanie substancji potrzebnych do produkcji nylonowych rajstop.

Polska chemia na innowacje nie miała czasu. Od transformacji modernizowaliśmy sprzęt, dostosowywaliśmy się do europejskich wymogów, usprawnialiśmy procesy produkcyjne, żeby dogonić zachodnią konkurencję. – Obecnie sytuacja sektora chemicznego zaczyna się stabilizować. Jest to dobry czas na intensyfikację działań innowacyjnych. Duży potencjał może wykazać obecnie skonsolidowana Grupa Azoty. Orlen to już dziś międzynarodowy koncern o dużych możliwościach w zakresie badań i rozwoju. W tej działalności króluje małopolski Synthos, który za ponad 100 mln zł buduje duże centrum badawczo-rozwojowe w Oświęcimiu. Mamy też wiele małych firm, które nie chwaląc się swoimi innowacjami, w zaciszach laboratoriów tworzą przełomowe technologie. – mówi dr inż. Tomasz Zieliński, prezes zarządu Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego.

Chemia od prywaciarza

Jednym z takich czarnych koni polskiej chemii jest Termo Organika. Producent styropianu z Krakowa walczy o rynek z Niemcami – ojczyzną popularnego izolatora, który w 1951 r. wymyślili właśnie nasi zachodni sąsiedzi. Kilka lat temu krakowska firma opracowała innowacyjny składnik, który lepiej spaja styropianowe kulki. Co za tym idzie? Styropian Termo Organiki jest odporniejszy na uszkodzenia mechaniczne i czynniki środowiska. Od innych izolatorów odróżnia się charakterystycznymi kropkami, przez co z wyglądu przypomina sierść dalmatyńczyka. Nie tak dawno inżynierowie z Termo Organiki zaczęli dodawać do swojego sztandarowego produktu pomarańczowy pigment, dzięki któremu klej lepiej przylega do styropianu, a to ułatwia montaż i wytrzymałość całej konstrukcji.

Prywatnie świetnie sobie radzi również Synthos. W zeszłym roku spółka należąca do miliardera Michała Sołowowa rozpoczęła realizację inwestycji o wartości 568 mln zł służącej wdrożeniu innowacyjnej technologii wytwarzania kauczuków SSBR. Opony wykonane z użyciem tego materiału w porównaniu z tymi wytworzonymi z użyciem tradycyjnych kauczuków lepiej się trzymają nawierzchni, nawet po ulewnym deszczu. Zapewniają bardziej komfortową jazdę i powodują zmniejszenie zużycia paliwa. Rocznie Synthos chce produkować 90 tys. ton kauczuku SSBR, który ma trafiać do czołowych światowych producentów opon. Podkarpacki producent farb Śnieżka do swoich farb zaczął dodawać teflon. Materiał wcześniej znany z kuchennych patelni albo części statków kosmicznych trafił do puszek z białą farbą. Dzięki temu ściany są odporniejsze na zmywanie i zabrudzenia, a pomalowana powierzchnia – trwalsza.

Prężnie działa również polska branża kosmetyczna. W zeszłym roku w Przemyślu wynaleziono pierwszy oddychający lakier do paznokci. O2M od Inglota odróżnia się tym od innych lakierów, że przepuszcza powietrze, dotleniając i nawilżając skórę. – Muzułmanie przed każdorazową modlitwą muszą dokonać obrzędu abdestu, który polega na rytualnym obmywaniu pewnych części ciała wodą – mówi Musa Czachorowski, rzecznik polskiego muftiego. Muzułmanki nie mogą więc malować paznokci tradycyjnym lakierem, bo ten nie przepuszcza żadnych płynów. Wynalazek Inglota ma szansę to zmienić, dzięki czemu kobiety w burkach nie będą musiały pięć razy dziennie szorować paznokci zmywaczem. – Dla mnie to zaskakująca sprawa. Jeżeli lakier rzeczywiście przepuszcza wodę, to abdest i wszystkie inne obrzędy będą ważne – mówi Tomasz Miśkiewicz, mufti RP.

Z kolei sopocka firma kosmetyczna Ocea – nic właśnie opatentowała dwie innowacyjne substancje, które mają pomóc w łagodzeniu zmian skórnych powstałych w wyniku alergii i podrażnień. Firma ma kilka linii wyspecjalizowanych kosmetyków, m.in. dla osób cierpiących na chorobę nowotworową, których skóra jest narażona na działanie intensywnej radio – czy chemioterapii. Kiedy polskie prywatne firmy już dawno temu zdały sobie sprawę, że innowacje są kluczem do zdobycia portfeli i umysłów klienta, w państwowych molochach z branży chemicznej nowatorskie pomysły to niestety ciągle odległa egzotyka.

Mikstura sukcesu

– Polska chemia wypracowała wiele ważnych rozwiązań technologicznych, które do dziś pracują na świecie. Przez wiele lat jednak był zastój w tej materii, gdyż priorytetem było przetrwanie zakładów w nowej rzeczywistości po 1989 r. Obecnie w sektorze chemii przemysłowej trudno jest wypracować nowoczesne rozwiązanie i innowacyjne produkty mogące stanowić rewolucję na skalę światową. Inwestycje w badania i rozwój wymagają zaangażowania dużych środków współgrających z koniecznością podjęcia podwyższonego ryzyka. Otoczenie konkurencyjne jest bardzo trudne. Rynek i klienci coraz bardziej wymagający. – tłumaczy Zieliński. Kogo obarczać winą za brak innowacji w polskim przemyśle chemicznym?

Część odpowiedzialności jak zwykle spadnie na kilkadziesiąt lat komuny, kiedy nie mieliśmy szans na równe konkurowanie z Zachodem. Tuż po transformacji polskie firmy trafiły w ręce prywatnych inwestorów. Ci bardziej walczyli z wizją upadłości, starając się modernizować przestarzałe radzieckie technologie, niż snuli kosmiczne wizje o wielkich innowacjach. Koncerny, które nie zostały sprywatyzowane, ulegały kaprysom zmieniających się ekip rządowych. Gabinety prezesów opróżniały się momentalnie po nowych wyborach, więc żaden z dyrektorów nie miał na tyle odwagi, żeby podejmować ryzyko i wydawać firmowe pieniądze na z natury przecież ryzykowne inwestycje w badania i rozwój. Problemem był również brak współpracy między nauką a biznesem. Polskie jednostki badawczo-rozwojowe przez lata wolały inwestować w swój dorobek naukowy, publikując książki, prace badawcze i zdobywając tytuły naukowe, niż rzeczywiście zająć się tworzeniem nowoczesnych technologii, których potrzebowałaby nasza branża chemiczna.

Sytuację pogorszyły też nieudane próby konsolidacji polskiego przemysłu chemicznego i ciągłe wahania, czy firmy z branży sprywatyzować, czy jednak pozostawić w rękach Skarbu Państwa. Połączenie najważniejszych ośrodków produkcyjnych nawozów chemicznych doszło do skutku dopiero wtedy, kiedy do muru nas przycisnęli Rosjanie, którzy chcieli przejąć zakłady azotowe w Tarnowie. Od tamtego czasu coś jednak zaczęło się zmieniać. Grupa Azoty, bo pod taką nazwą występuje teraz kilku największych polskich producentów nawozów, zyskała duży potencjał międzynarodowy. Zarządy zaczęły rozumieć potrzebę inwestowania w badania i rozwój. Nie muszą się już bać, że za chwilę mogą wylecieć z pracy. Nareszcie mamy stabilizację.

W grudniu Lotos właśnie z Grupą Azoty podpisały porozumienie w sprawie budowy fabryki petrochemicznej w Gdańsku. Koszt inwestycji szacuje się na 12 mld zł.Oprócz tego obydwie firmy mają wybudować również na terenach nalezących do Lotosu linię do produkcji tiosiarczanu amonu, wykorzystywanego przy produkcji nawozów azotowych. Otwarcie jest planowane na 2016 r. Nie możemy mieć jednak złudzeń, że nagle w Polsce wyrośnie gigant na miarę niemieckiego BASF czy amerykańskiego Dow Chemical.

– Ich możliwości w zakresie finansowania badań i rozwoju są większe niż suma wszystkich wydatków w kraju. Nasz sektor boryka się z brakiem taniego gazu ziemnego czy energii, nie wspominając już o skutkach regulacyjnych z UE – ucina dyskusję Zieliński. Jednak jego zdaniem do pełni sukcesu dalej nam brakuje odwagi. – Innowacje wiążą się z ryzykiem, że produkt czy technologia nie znajdą dla siebie rynku. Ale nagrodą za podjęcie ryzyka są wyższe marże i dochody. Niezbędne jest jednak stworzenie całego systemu wsparcia innowacyjności. Musimy przyglądać się uważnie konkurencji, rozpoznawać potrzeby rynków i na nie odpowiadać – puentuje prezes zarządu Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego. ■

Okładka tygodnika WPROST: 8/2014
Więcej możesz przeczytać w 8/2014 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 8/2014 (1616)

  • Jestę prorokię 16 lut 2014, 20:00 W 1995 r. napisałem opowiadanie „Krzyż” o księdzu Marcinie, gotowym zrezygnować z kapłaństwa, by uratować dziecko, które chce usunąć obca mu dziewczyna (ksiądz nie jest biologicznym ojcem). Opowiadanie zostało opublikowane... 4
  • Skaner 16 lut 2014, 20:00 KULTURA Polak wśród laureatów World Press Photo Amerykanin John Stanmeyer zwyciężył w tegorocznej edycji najbardziej prestiżowego konkursu fotograficznego World Press Photo. Jego zdjęcie przedstawia stojących w świetle księżyca... 6
  • Co z tym Trynkiewiczem 16 lut 2014, 20:00 MAREK BIERNACKI obiecał, że poda się do dymisji, jeśli Mariusz Trynkiewicz wyjdzie na wolność. Minister naprawdę bardzo się starał, by nie wypuścić seryjnego mordercy, ale nie wyszło. 12
  • Zdrowy przekręt 16 lut 2014, 20:00 Ogromne nieprawidłowości, miliony z publicznej kasy, naciski, CBA i prokuratura w akcji. Wśród bohaterów medycznego skandalu są minister BARTOSZ ARŁUKOWICZ i SZEF NFZ MARCIN PAKULSKI. 16
  • Pan poseł jest dżentelmenem 16 lut 2014, 20:00 Poseł PIOTR SZELIGA umie dziewczynę komplementować. I to powoduje jego polityczne kłopoty. 20
  • Miedź czy nie mieć 16 lut 2014, 20:00 ABW zbada, dlaczego Ministerstwo Środowiska oddało w niejasnych okolicznościach warte miliard dolarów złoże miedzi w ręce kanadyjskiej firmy reprezentowanej przez BYŁEGO PREZESA KGHM – dowiedział się „Wprost”. 22
  • Jak w rybnym 16 lut 2014, 20:00 TRWA POCZTOWA WOJENKA. Wszystkie chwyty dozwolone. 24
  • Koniec świata celebrytów 16 lut 2014, 20:00 Telewizjom coraz trudniej promować nowe twarze. W czasach posuchy umiejętność kreowania celebrytów zachowali w zasadzie jedynie NINA TERENTIEW I EDWARD MISZCZAK. 26
  • Wariaci Pana Boga 16 lut 2014, 20:00 Jeżdżą tam, gdzie nikt nie chce jeździć, bo trzeba być szaleńcem, żeby chcieć zostać misjonarzem. 30
  • Przełamać tabu 16 lut 2014, 20:00 Na pęcherz nadreaktywny choruje ok. 17 proc. Polaków po 40. roku życia. Liczba pacjentów rośnie wraz z wiekiem, częściej cierpią kobiety niż mężczyźni. Pęcherz nadreaktywny można skutecznie leczyć. Wystarczy przełamać wstyd i porozmawiać z lekarzem. 34
  • Siedem powodów, dla których rok 2014 (i następne) będzie rokiem kobiet 16 lut 2014, 20:00 André Malraux powiedział kiedyś, że „wiek XX albo będzie wiekiem religii, albo go nie będzie”. Jego przewidywania okazały się nieprawdziwe. Nie wiem, czy ktoś już ogłosił, jaki ma być wiek XXI, ale nie sądzę, by był... 36
  • Ballada o Januszkach 16 lut 2014, 20:00 Dorosłe dzieci biją i poniżają rodziców. Matki i ojcowie wolą przyjmować cięgi, niż wydać swoje latorośle w ręce prawa. 50
  • Złote dojne krowy 16 lut 2014, 20:00 Najlepsze uczelnie świata walczą z sobą o zagranicznych studentów. Polskie szkoły też chciałyby dołączyć do edukacyjnego wyścigu, ale nie bardzo potrafią. 53
  • Beksińscy – historia straszna 16 lut 2014, 20:00 Biografia Zbigniewa i Tomka Beksińskich, która za kilka dni ukaże się w księgarniach, dla wyznawców ich legendy okaże się bolesnym zderzeniem z rzeczywistością. 56
  • Alfabet Beksińskiego 16 lut 2014, 20:00 Niepełna lista rzeczy, których Tomasz Beksiński nienawidzi (w porządku alfabetycznym). 58
  • OZE lokalnie – z korzyścią dlakonsumenta i bezpieczeństwaenergetycznego Polski 16 lut 2014, 20:00 Maciej Bando, wiceprezes Urzędu Regulacji Energetyki Dlaczego wśród pożądanych kierunków rozwoju sektora elektroenergetycznego w Polsce tak ważną rolę odgrywają odnawialne źródła energii? Między innymi dlatego, że jednym z wyzwań,... 62
  • Dotacje na wiatr 16 lut 2014, 20:00 Odnawialne źródła energii wciąż jeszcze mogą być szansą dla przedsiębiorców. Niestety, ciągle czekamy na ustawę, która ustali zasady gry w tej dziedzinie. 64
  • Zaprząc wiatr do pracy 16 lut 2014, 20:00 W Polsce podobnie jak w innych krajach Unii coraz więcej energii wytwarza się z odnawialnych źródeł. Charakter tych źródeł stawia przed sektorem energetycznym wyzwania, w których sprostaniu mogą pomóc firmy telekomunikacyjne. 70
  • Jak ściąć rachunki za ogrzewanie domu 16 lut 2014, 20:00 Nowy pomysł BOŚ Banku pozwala zmniejszyć wydatki na ogrzewanie domu niemal do zera, zyskać dodatkowe metry powierzchni domu dzięki wyższej zdolności kredytowej i chwalić się nowoczesnymi, ekologicznymi rozwiązaniami. 72
  • Bank z energią 16 lut 2014, 20:00 Proponujemy zupełnie nowe rozwiązanie. Kompleksową odpowiedź na potrzeby klienta, który chce mieć ciepło w domu, podgrzaną wodę i niskie rachunki – mówi Mariusz Klimczak, prezes BOŚ Banku. 73
  • Siła polskiej chemii 16 lut 2014, 20:00 Rok 2013 pokazał, jak się ukształtował sektor chemii przemysłowej w Polsce zarówno w odniesieniu do czynników makroekonomicznych, jak i zdarzeń inwestycyjnych. Kondycję polskiej chemii można oceniać, stosując różne miary: wyniki... 76
  • Nanofolia przyszłości 16 lut 2014, 20:00 Folia nanoER- GIS jest unikatowa na rynku. Najwięksi europejscy gracze nie mają jeszcze porównywalnych z nią produktów – mówi Tadeusz Nowicki, prezes Grupy ERGIS. 77
  • Chemiczny bieg ku przyszłości 16 lut 2014, 20:00 Po latach marazmu polski przemysł chemiczny wstaje z kolan i wreszcie stawia na innowacje. Czy mamy jeszcze szansę dogonić zagranicznych gigantów? 78
  • 12 mld zł na petrochemię 16 lut 2014, 20:00 Pod koniec ubiegłego roku Grupa Lotos i Grupa Azoty podpisały porozumienie w sprawie powołania spółki celowej i wykonania pełnego studium wykonalności kompleksu petrochemicznego zlokalizowanego w Gdańsku i na południu Polski. 83
  • Grzanie Hillary 16 lut 2014, 20:00 Publikacja prywatnych listów i e-maili Hillary Clinton potwierdza jej wizerunek zimnej baby ze stali. Taki image nie ułatwi jej walki o prezydenturę w 2016 r. 84
  • Pijany jak Anglik 16 lut 2014, 20:00 Młodzi Brytyjczycy, pijąc na umór, rujnują swoje życie i krajową gospodarkę. Rząd szuka pomysłów na odwyk narodowy. 88
  • Idź złoto do złota 16 lut 2014, 20:00 Po raz pierwszy w historii polscy sportowcy zdobyli dwa złote medale w jednych zimowych igrzyskach. I może to jeszcze nie koniec. 90
  • Wielkie wysysanie Polaka 16 lut 2014, 20:00 Dziesięć razy wyższy podatek za garaż i mandat za minimalne przekroczenie prędkości. Rząd chce nam wyszarpać z kieszeni już nie złotówki, ale nawet najmniejsze grosze. 92
  • Powrót kujona 16 lut 2014, 20:00 Satya Nadella ma być Steve’em Jobsem Microsoftu, który sprawi, że firma przestanie być postrzegana jako technologiczny maruder. 96
  • Przedsiębiorczość jest rodzaju żeńskiego 16 lut 2014, 20:00 Wybór Bizneswoman Roku jest trudny. Nawet bardzo. Bo kandydatek mogących się pochwalić niepoślednimi biznesowymi sukcesami jest wiele. – W tym roku znów mieliśmy do czynienia z wieloma wspaniałymi pomysłami na biznes, wielkimi... 98
  • Kobiety zmieniają biznes 16 lut 2014, 20:00 KIEDY KOBIETY CZY TO W ŻYCIU CODZIENNYM, CZY W BIZNESIE DOSTRZEGAJĄ PROBLEM, nie rozkładają rąk. Starają się go rozwiązać. Ewa Misiak nie mogła znaleźć legalnie zatrudnionej opiekunki do dziecka. Założyła więc firmę Baby & Care oferującą usługi niań. 99
  • Tawerny pod piramidami 16 lut 2014, 20:00 Archeolodzy odnaleźli w pustynnej Gizie ruiny portowego miasta. Wygląda na to, że budowniczowie piramid chadzali do tawerny na piwo i świeżą rybkę. 104
  • Cnota nienawiści 16 lut 2014, 20:00 Dokonywali w Indonezji zbrodni. Teraz je odgrywają przed kamerą – w filmie Joshuy Oppenheimera. 106
  • Udręki i ekstazy wieszcza Adama 16 lut 2014, 20:00 Adam Mickiewicz w biografii amerykańskiego slawisty Romana Koropeckiego to trochę celebryta nieradzący sobie z ciężarem sławy. Ale też człowiek z krwi i kości. 110
  • Kalejdoskop kulturalny 16 lut 2014, 20:00 FILM Trzy strony świata Plejada znanych nazwisk: od Snowdena, przez Cave’a, po Clooneya. Filozoficzne eseje, hollywoodzkie produkcje, skromne dramaty i azjatyckie kino gatunkowe. Berlinale walczy o uwagę widzów. – Tematy tej edycji... 112
  • Bomba tygodnia 16 lut 2014, 20:00 Dno Kilka dni temu na imprezie Doda pobiła wraz z towarzyszącymi jej osobami Agnieszkę Szulim. Bo ta nie pada na kolana przed nią ani nie spija z jej napuchniętych od wypełniaczy ust każdego słowa. Kiedy o tym się dowiedziałam,... 114
  • PO CZTERDZIESTCE CZŁOWIEK WIE…. 16 lut 2014, 20:00 Wbrew kultowi młodości lansowanemu przez media dojrzałość ma swoje plusy. Jesteśmy aktywni zawodowo, świadomi swoich możliwości i asertywni. Chcemy też zachować dobry wygląd i samopoczucie na dłużej. 119
  • ZATRZYMAĆ CZAS 16 lut 2014, 20:00 Medycyna estetyczna to zaawansowana dziedzina nauki. Pozwala pacjentom nie tylko długo i zdrowo żyć, lecz także dobrze wyglądać – mówi dr n. med. Krzysztof Jakubowski z kliniki Polmedic w Radomiu. 120
  • PO PIERWSZE, PACJENT 16 lut 2014, 20:00 W placówkach Polmedic zapewniamy pacjentom fachową i kompleksową opiekę. Usługi medyczne realizujemy w ramach kontraktu z NFZ i prywatnie – mówi Mariusz Purc, prezes zarządu Polmedic w Radomiu. 120
  • MŁODSZA, SZCZUPLEJSZA, SZCZĘŚLIWSZA 16 lut 2014, 20:00 Nowoczesne metody odmładzania i wyszczuplania są bezpieczne i przynoszą satysfakcjonujące, kompleksowe efekty – mówi dr Beata Kociemba, założycielka Instytutu Beauty Derm na warszawskim Mokotowie. 121
  • ZASTRZYK PIĘKNA 16 lut 2014, 20:00 Wypełnienia zmarszczek, bruzd i modelowanie konturu twarzy przy zachowaniu jej naturalnego wyglądu, zwiększanie gęstości skóry. O zaletach preparatu Radiesse mówią lekarze medycyny estetycznej, którzy go stosują na co dzień. 122
  • ORGANICZNE WYPEŁNIACZE 16 lut 2014, 20:00 W gabinetach medycyny estetycznej właśnie się pojawiły nowe, organiczne wypełniacze na bazie kwasu hialuronowego. Dr Barbara Jerschina mówi o tym, co wyróżnia Neauvia Organic i jakie daje efekty. 124
  • ZABAWY W DOKTORA 16 lut 2014, 20:00 Jeśli chcemy się poddać zabiegowi medycyny estetycznej, to tylko w gabinetach wykwalifikowanych lekarzy. U kosmetyczki taki zabieg może mieć nawet tragiczne konsekwencje – podkreśla dr Waldemar Jankowiak. 126
  • URODA SZYTA NA MIARĘ 16 lut 2014, 20:00 Nici liftingujące przebojem się wdarły na rynek medycyny estetycznej. Czym tak naprawdę są? I czego można za ich pomocą dokonać? 128
  • OTYŁOŚĆ – TO SIĘ LECZY 16 lut 2014, 20:00 Otyłość to choroba, którą można coraz skuteczniej, szybciej i łatwiej leczyć. Szpital Medicover przygotował w tym celu konkretne programy skierowane do osób z różnym nasileniem otyłości. 130
  • NATURALNE PIĘKNO 16 lut 2014, 20:00 Dermatologia estetyczna to połączenie wiedzy medycznej i wrażliwości na piękno. Dlatego wygląd pacjentów jest najlepszą wizytówką pracy lekarza. 135

ZKDP - Nakład kontrolowany