Tawerny pod piramidami

Tawerny pod piramidami

Archeolodzy odnaleźli w pustynnej Gizie ruiny portowego miasta. Wygląda na to, że budowniczowie piramid chadzali do tawerny na piwo i świeżą rybkę.

Żydowski niewolnik błagał o litość, ale Egipcjanin katował go dalej. Ludzie patrzyli i bali się zareagować. Jak podaje Biblia, widząc jego niedolę, rozgniewany Mojżesz zaczekał, aż zrobi się pusto, po czym zatłukł Egipcjanina na śmierć. Następnie ciało przysypał piaskiem. Jednak zgodnie z najnowszymi badaniami egiptologów być może łatwiej mu było wrzucić zwłoki do wody. Jak sugerują odkrycia amerykańskiego Związku Badaczy Starożytnego Egiptu (AERA), tuż pod piramidami w Gizie mogło się rozciągać wielkie portowe miasto. W ich cieniu, zaledwie 400 m od sfinksa, naukowcy zrzeszeni w AERA prowadzą wykopaliska już od 1988 r. Szukają śladów pozwalających zrekonstruować historię dorzecza Nilu.

Zaginione miasto

Teren, na którym pracują naukowcy, został nazwany zaginionym miastem budowniczych piramid. Nie bez powodu – ukryte pod gorącym piachem ruiny mają ponad 4,5 tys. lat; pochodzą z czasów faraona Mykerinosa, który zlecił zbudowanie ostatniej i najmniejszej z trzech wielkich piramid w Gizie. Dziś znana jest ona jako – a jakże inaczej – piramida boskiego Mykerinosa. W zeszłym roku badacze AERA znaleźli tu zwierzęce kości – dowód na istnienie rzeźni – a także dół pełen kości ludzkich uznany za pozostałości cmentarza, w którym prawdopodobnie chowano budowniczych piramid.

Pośród tych znalezisk typowych dla pustynnej zabudowy miejskiej archeolodzy trafili też na coś, co zachwiało ich przekonaniem o lądowym przeznaczeniu budowli w tym miejscu. Odkryli mianowicie pozostałości portu oraz kwater dla żołnierzy i marynarzy. Najwyraźniej mieszkańcy zaginionego miasta budowniczych piramid po ciężkim dniu pracy mogli zasiąść nad świeżą rybką. Co dokładnie znaleźli archeolodzy? Dwa skupiska ruin – odkryte jako pierwsze, Heit el-Ghurab, czyli Mur Kruka, zawiera ruiny podłużnych budynków, które nazwali galeriami. Zajmują one w sumie powierzchnię dziesięciu boisk piłkarskich. Dotychczas przypuszczano, że mogli tam mieszkać robotnicy budujący piramidy lub ewentualnie żołnierze. Drugie skupisko nazwano miasteczkiem Chentkaus, ponieważ znajduje się przy grobowcu królowej Chentkaus, krewnej faraona Mykerinosa. To w tej części w ciągu ostatnich lat zdołano odsłonić głęboki zbiornik wodny, a także pozostałości czegoś, co wygląda na przystań, oraz – być może – pozostałość większego portu. W świetle tego odkrycia usadowione w cieniu piramid galerie mogą równie dobrze być pozostałościami tawern i hoteli dla marynarzy.

Oporne duchy przodków

Niestety oba odsłonięte kompleksy – galerie i zbiornik wodny – oddzielone są od siebie współczesnym islamskim cmentarzem, co dla naukowców oznacza bezwzględny zakaz wstępu. Trudno więc będzie sprawdzić, jak wygląda reszta odkrytej przystani, ale i tak odkrycie pobudza wyobraźnię badaczy. Mark Lehner, dyrektor AERA, twierdzi wręcz, że odkryty przez niego zbiornik wodny to tylko element dużego portowego miasta. – Liczne odkrycia wskazują, że przez trzy pokolenia budowniczych piramid Cheopsa, Chefrena i Mykerinosa Giza była centralnym portem – mówi Lehner. Choć odkopany zbiornik, przypuszczalnie część owego portu, położony jest 9 km od wód współczesnego Nilu, to według badacza kiedyś było inaczej. Najbliższy kanał znajdował się 250 m od zbiornika, więc ich połączenie było łatwe i opłacalne. Port mógł służyć jako punkt przeładunkowy dla wielkich kamiennych bloków używanych do budowy piramid. Tezę o porcie wspierają też znaleziska w galeriach – zwęglone pozostałości cedrów, jałowców, sosen, dębów, czyli drzew sprowadzanych drogą morską do Egiptu ze wschodnich wybrzeży Morza Śródziemnego. Z tego samego regionu pochodziły znalezione w galeriach fragmenty naczyń. – To logiczne, że kosztowności oraz duża ilość granitu i innych kamieni musiały wymagać nie małej przystani, ale większego portu – mówi Lehner. – Musiały istnieć placówki rozładowujące statki najróżniejszego rodzaju. To musiały być duże statki morskie uginające się od towarów z Lewantu, takie jak te, które znamy z hieroglifów. Do tego barki obsługujące transport granitowych bloków i łodzie przewożące ludzi, zboże oraz bydło.

Czy to możliwe, że tysiące lat temu pustynna dzisiaj Giza była pulsującym międzynarodowym portem, w którym wieczorami kołysały się wilgotne burty łodzi, Egipcjanie lali w tawernach trunki i do rana rozbrzmiewały staroegipskie szanty? – Wiemy, że mieszkańcy galerii przy Murze Kruka bardzo często jedli ryby, szczególnie sumy i okonie nilowe – zdradza Lehner. – Wiemy również, że lubili piwo. Choćby stąd, że piwne dzbany – używane także do innych celów – są jednymi z najczęściej odnajdywanych w tym miejscu naczyń. Można więc śmiało powiedzieć, że choć pod Murem Kruka mimo wszystko nie jadano fish and chips, bo nie było ziemniaków, to z pewnością mocnego piwa i pysznych ryb było pod dostatkiem.

Szanty z faraonem

Polscy archeolodzy, którzy specjalizują się w okresie Starego Państwa, zgadzają się, że zbiornik może być przystanią. – To prawdopodobne – mówi dr Kamil Kuraszkiewicz, archeolog z Uniwersytetu Warszawskiego. – Bo przy niemal każdej piramidzie znajdowało się, najczęściej sztuczne, jezioro połączone kanałem z Nilem – tłumaczy. – Droga wodna była najszybszym i najtańszym sposobem dostarczania materiału budowlanego do powstającego grobowca. Później służyła do transportu trumny króla z całym wyposażeniem i orszakiem pogrzebowym, a na koniec pozwalała dostarczać ofiary i personel do świątyni grobowej, która po śmierci faraona powstawała przy piramidzie.

Z tym poglądem zgadza się inny archeolog z UW, dr Sławomir Rzepka. Zaznacza jednak, że co innego dla egiptologii będzie oznaczać obecność niewielkiej przystani, a co innego istnienie wielkiego portu. – Sugestia Lehnera, że przystań jest częścią ogromnego portu, który obsługiwał handel międzynarodowy, to obecnie tylko hipoteza, która musi zostać udowodniona – mówi Rzepka. – Lehner to poważny naukowiec, który od ponad 20 lat prowadzi rzetelne badania. Jednak to dopiero początek, bo wyniki nie są jeszcze nawet opublikowane. Gdy to się stanie, a dalsze wykopaliska potwierdzą, że rzeczywiście chodzi o wielki port, a nie tylko przystań, to będziemy mieli przełom. Na razie trudno jednak mówić o wydarzeniu, które zmusza do pisania podręczników historii na nowo.

Lehner wie, że zanim ogłosi ostateczny sukces, jeszcze wiele piasku przesypie się w klepsydrach. – Odkryta przez nas przystań jest rzeczywiście niewielka, ma tylko 37 m szerokości – przyznaje. – Ale duża zatoka portowa powinna leżeć trochę dalej na wschód. Wskazują na to ślady po głęboko wbitych palach i kontury na powierzchni piasku. Musimy kopać dalej. ■

Okładka tygodnika WPROST: 8/2014
Więcej możesz przeczytać w 8/2014 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 8/2014 (1616)

  • Jestę prorokię 16 lut 2014, 20:00 W 1995 r. napisałem opowiadanie „Krzyż” o księdzu Marcinie, gotowym zrezygnować z kapłaństwa, by uratować dziecko, które chce usunąć obca mu dziewczyna (ksiądz nie jest biologicznym ojcem). Opowiadanie zostało opublikowane... 4
  • Skaner 16 lut 2014, 20:00 KULTURA Polak wśród laureatów World Press Photo Amerykanin John Stanmeyer zwyciężył w tegorocznej edycji najbardziej prestiżowego konkursu fotograficznego World Press Photo. Jego zdjęcie przedstawia stojących w świetle księżyca... 6
  • Co z tym Trynkiewiczem 16 lut 2014, 20:00 MAREK BIERNACKI obiecał, że poda się do dymisji, jeśli Mariusz Trynkiewicz wyjdzie na wolność. Minister naprawdę bardzo się starał, by nie wypuścić seryjnego mordercy, ale nie wyszło. 12
  • Zdrowy przekręt 16 lut 2014, 20:00 Ogromne nieprawidłowości, miliony z publicznej kasy, naciski, CBA i prokuratura w akcji. Wśród bohaterów medycznego skandalu są minister BARTOSZ ARŁUKOWICZ i SZEF NFZ MARCIN PAKULSKI. 16
  • Pan poseł jest dżentelmenem 16 lut 2014, 20:00 Poseł PIOTR SZELIGA umie dziewczynę komplementować. I to powoduje jego polityczne kłopoty. 20
  • Miedź czy nie mieć 16 lut 2014, 20:00 ABW zbada, dlaczego Ministerstwo Środowiska oddało w niejasnych okolicznościach warte miliard dolarów złoże miedzi w ręce kanadyjskiej firmy reprezentowanej przez BYŁEGO PREZESA KGHM – dowiedział się „Wprost”. 22
  • Jak w rybnym 16 lut 2014, 20:00 TRWA POCZTOWA WOJENKA. Wszystkie chwyty dozwolone. 24
  • Koniec świata celebrytów 16 lut 2014, 20:00 Telewizjom coraz trudniej promować nowe twarze. W czasach posuchy umiejętność kreowania celebrytów zachowali w zasadzie jedynie NINA TERENTIEW I EDWARD MISZCZAK. 26
  • Wariaci Pana Boga 16 lut 2014, 20:00 Jeżdżą tam, gdzie nikt nie chce jeździć, bo trzeba być szaleńcem, żeby chcieć zostać misjonarzem. 30
  • Przełamać tabu 16 lut 2014, 20:00 Na pęcherz nadreaktywny choruje ok. 17 proc. Polaków po 40. roku życia. Liczba pacjentów rośnie wraz z wiekiem, częściej cierpią kobiety niż mężczyźni. Pęcherz nadreaktywny można skutecznie leczyć. Wystarczy przełamać wstyd i porozmawiać z lekarzem. 34
  • Siedem powodów, dla których rok 2014 (i następne) będzie rokiem kobiet 16 lut 2014, 20:00 André Malraux powiedział kiedyś, że „wiek XX albo będzie wiekiem religii, albo go nie będzie”. Jego przewidywania okazały się nieprawdziwe. Nie wiem, czy ktoś już ogłosił, jaki ma być wiek XXI, ale nie sądzę, by był... 36
  • Ballada o Januszkach 16 lut 2014, 20:00 Dorosłe dzieci biją i poniżają rodziców. Matki i ojcowie wolą przyjmować cięgi, niż wydać swoje latorośle w ręce prawa. 50
  • Złote dojne krowy 16 lut 2014, 20:00 Najlepsze uczelnie świata walczą z sobą o zagranicznych studentów. Polskie szkoły też chciałyby dołączyć do edukacyjnego wyścigu, ale nie bardzo potrafią. 53
  • Beksińscy – historia straszna 16 lut 2014, 20:00 Biografia Zbigniewa i Tomka Beksińskich, która za kilka dni ukaże się w księgarniach, dla wyznawców ich legendy okaże się bolesnym zderzeniem z rzeczywistością. 56
  • Alfabet Beksińskiego 16 lut 2014, 20:00 Niepełna lista rzeczy, których Tomasz Beksiński nienawidzi (w porządku alfabetycznym). 58
  • OZE lokalnie – z korzyścią dlakonsumenta i bezpieczeństwaenergetycznego Polski 16 lut 2014, 20:00 Maciej Bando, wiceprezes Urzędu Regulacji Energetyki Dlaczego wśród pożądanych kierunków rozwoju sektora elektroenergetycznego w Polsce tak ważną rolę odgrywają odnawialne źródła energii? Między innymi dlatego, że jednym z wyzwań,... 62
  • Dotacje na wiatr 16 lut 2014, 20:00 Odnawialne źródła energii wciąż jeszcze mogą być szansą dla przedsiębiorców. Niestety, ciągle czekamy na ustawę, która ustali zasady gry w tej dziedzinie. 64
  • Zaprząc wiatr do pracy 16 lut 2014, 20:00 W Polsce podobnie jak w innych krajach Unii coraz więcej energii wytwarza się z odnawialnych źródeł. Charakter tych źródeł stawia przed sektorem energetycznym wyzwania, w których sprostaniu mogą pomóc firmy telekomunikacyjne. 70
  • Jak ściąć rachunki za ogrzewanie domu 16 lut 2014, 20:00 Nowy pomysł BOŚ Banku pozwala zmniejszyć wydatki na ogrzewanie domu niemal do zera, zyskać dodatkowe metry powierzchni domu dzięki wyższej zdolności kredytowej i chwalić się nowoczesnymi, ekologicznymi rozwiązaniami. 72
  • Bank z energią 16 lut 2014, 20:00 Proponujemy zupełnie nowe rozwiązanie. Kompleksową odpowiedź na potrzeby klienta, który chce mieć ciepło w domu, podgrzaną wodę i niskie rachunki – mówi Mariusz Klimczak, prezes BOŚ Banku. 73
  • Siła polskiej chemii 16 lut 2014, 20:00 Rok 2013 pokazał, jak się ukształtował sektor chemii przemysłowej w Polsce zarówno w odniesieniu do czynników makroekonomicznych, jak i zdarzeń inwestycyjnych. Kondycję polskiej chemii można oceniać, stosując różne miary: wyniki... 76
  • Nanofolia przyszłości 16 lut 2014, 20:00 Folia nanoER- GIS jest unikatowa na rynku. Najwięksi europejscy gracze nie mają jeszcze porównywalnych z nią produktów – mówi Tadeusz Nowicki, prezes Grupy ERGIS. 77
  • Chemiczny bieg ku przyszłości 16 lut 2014, 20:00 Po latach marazmu polski przemysł chemiczny wstaje z kolan i wreszcie stawia na innowacje. Czy mamy jeszcze szansę dogonić zagranicznych gigantów? 78
  • 12 mld zł na petrochemię 16 lut 2014, 20:00 Pod koniec ubiegłego roku Grupa Lotos i Grupa Azoty podpisały porozumienie w sprawie powołania spółki celowej i wykonania pełnego studium wykonalności kompleksu petrochemicznego zlokalizowanego w Gdańsku i na południu Polski. 83
  • Grzanie Hillary 16 lut 2014, 20:00 Publikacja prywatnych listów i e-maili Hillary Clinton potwierdza jej wizerunek zimnej baby ze stali. Taki image nie ułatwi jej walki o prezydenturę w 2016 r. 84
  • Pijany jak Anglik 16 lut 2014, 20:00 Młodzi Brytyjczycy, pijąc na umór, rujnują swoje życie i krajową gospodarkę. Rząd szuka pomysłów na odwyk narodowy. 88
  • Idź złoto do złota 16 lut 2014, 20:00 Po raz pierwszy w historii polscy sportowcy zdobyli dwa złote medale w jednych zimowych igrzyskach. I może to jeszcze nie koniec. 90
  • Wielkie wysysanie Polaka 16 lut 2014, 20:00 Dziesięć razy wyższy podatek za garaż i mandat za minimalne przekroczenie prędkości. Rząd chce nam wyszarpać z kieszeni już nie złotówki, ale nawet najmniejsze grosze. 92
  • Powrót kujona 16 lut 2014, 20:00 Satya Nadella ma być Steve’em Jobsem Microsoftu, który sprawi, że firma przestanie być postrzegana jako technologiczny maruder. 96
  • Przedsiębiorczość jest rodzaju żeńskiego 16 lut 2014, 20:00 Wybór Bizneswoman Roku jest trudny. Nawet bardzo. Bo kandydatek mogących się pochwalić niepoślednimi biznesowymi sukcesami jest wiele. – W tym roku znów mieliśmy do czynienia z wieloma wspaniałymi pomysłami na biznes, wielkimi... 98
  • Kobiety zmieniają biznes 16 lut 2014, 20:00 KIEDY KOBIETY CZY TO W ŻYCIU CODZIENNYM, CZY W BIZNESIE DOSTRZEGAJĄ PROBLEM, nie rozkładają rąk. Starają się go rozwiązać. Ewa Misiak nie mogła znaleźć legalnie zatrudnionej opiekunki do dziecka. Założyła więc firmę Baby & Care oferującą usługi niań. 99
  • Tawerny pod piramidami 16 lut 2014, 20:00 Archeolodzy odnaleźli w pustynnej Gizie ruiny portowego miasta. Wygląda na to, że budowniczowie piramid chadzali do tawerny na piwo i świeżą rybkę. 104
  • Cnota nienawiści 16 lut 2014, 20:00 Dokonywali w Indonezji zbrodni. Teraz je odgrywają przed kamerą – w filmie Joshuy Oppenheimera. 106
  • Udręki i ekstazy wieszcza Adama 16 lut 2014, 20:00 Adam Mickiewicz w biografii amerykańskiego slawisty Romana Koropeckiego to trochę celebryta nieradzący sobie z ciężarem sławy. Ale też człowiek z krwi i kości. 110
  • Kalejdoskop kulturalny 16 lut 2014, 20:00 FILM Trzy strony świata Plejada znanych nazwisk: od Snowdena, przez Cave’a, po Clooneya. Filozoficzne eseje, hollywoodzkie produkcje, skromne dramaty i azjatyckie kino gatunkowe. Berlinale walczy o uwagę widzów. – Tematy tej edycji... 112
  • Bomba tygodnia 16 lut 2014, 20:00 Dno Kilka dni temu na imprezie Doda pobiła wraz z towarzyszącymi jej osobami Agnieszkę Szulim. Bo ta nie pada na kolana przed nią ani nie spija z jej napuchniętych od wypełniaczy ust każdego słowa. Kiedy o tym się dowiedziałam,... 114
  • PO CZTERDZIESTCE CZŁOWIEK WIE…. 16 lut 2014, 20:00 Wbrew kultowi młodości lansowanemu przez media dojrzałość ma swoje plusy. Jesteśmy aktywni zawodowo, świadomi swoich możliwości i asertywni. Chcemy też zachować dobry wygląd i samopoczucie na dłużej. 119
  • ZATRZYMAĆ CZAS 16 lut 2014, 20:00 Medycyna estetyczna to zaawansowana dziedzina nauki. Pozwala pacjentom nie tylko długo i zdrowo żyć, lecz także dobrze wyglądać – mówi dr n. med. Krzysztof Jakubowski z kliniki Polmedic w Radomiu. 120
  • PO PIERWSZE, PACJENT 16 lut 2014, 20:00 W placówkach Polmedic zapewniamy pacjentom fachową i kompleksową opiekę. Usługi medyczne realizujemy w ramach kontraktu z NFZ i prywatnie – mówi Mariusz Purc, prezes zarządu Polmedic w Radomiu. 120
  • MŁODSZA, SZCZUPLEJSZA, SZCZĘŚLIWSZA 16 lut 2014, 20:00 Nowoczesne metody odmładzania i wyszczuplania są bezpieczne i przynoszą satysfakcjonujące, kompleksowe efekty – mówi dr Beata Kociemba, założycielka Instytutu Beauty Derm na warszawskim Mokotowie. 121
  • ZASTRZYK PIĘKNA 16 lut 2014, 20:00 Wypełnienia zmarszczek, bruzd i modelowanie konturu twarzy przy zachowaniu jej naturalnego wyglądu, zwiększanie gęstości skóry. O zaletach preparatu Radiesse mówią lekarze medycyny estetycznej, którzy go stosują na co dzień. 122
  • ORGANICZNE WYPEŁNIACZE 16 lut 2014, 20:00 W gabinetach medycyny estetycznej właśnie się pojawiły nowe, organiczne wypełniacze na bazie kwasu hialuronowego. Dr Barbara Jerschina mówi o tym, co wyróżnia Neauvia Organic i jakie daje efekty. 124
  • ZABAWY W DOKTORA 16 lut 2014, 20:00 Jeśli chcemy się poddać zabiegowi medycyny estetycznej, to tylko w gabinetach wykwalifikowanych lekarzy. U kosmetyczki taki zabieg może mieć nawet tragiczne konsekwencje – podkreśla dr Waldemar Jankowiak. 126
  • URODA SZYTA NA MIARĘ 16 lut 2014, 20:00 Nici liftingujące przebojem się wdarły na rynek medycyny estetycznej. Czym tak naprawdę są? I czego można za ich pomocą dokonać? 128
  • OTYŁOŚĆ – TO SIĘ LECZY 16 lut 2014, 20:00 Otyłość to choroba, którą można coraz skuteczniej, szybciej i łatwiej leczyć. Szpital Medicover przygotował w tym celu konkretne programy skierowane do osób z różnym nasileniem otyłości. 130
  • NATURALNE PIĘKNO 16 lut 2014, 20:00 Dermatologia estetyczna to połączenie wiedzy medycznej i wrażliwości na piękno. Dlatego wygląd pacjentów jest najlepszą wizytówką pracy lekarza. 135

ZKDP - Nakład kontrolowany