Jarmark wszechwiedzy

Jarmark wszechwiedzy

Zapraszamy w przeszłość i przyszłość, na VII Piknik Naukowy
Z biwakiem napoleońskich szwoleżerów spod Somosierry sąsiadować będzie czynny wulkan. Wydział Chemii Uniwersytetu Warszawskiego uprzedza więc organizatora biwaku, Muzeum Romantyzmu z Opinogóry, że ziejący ogniem wulkan może spłoszyć konie szwoleżerów. Szatnia Rycerska, gdzie będzie się można przebrać w kolczugi i dobrać miecze, stanie nieopodal stanowiska kardiologów, którzy mają uczyć współczesnych technik przetrwania: reanimacji, masażu serca i sztucznej wentylacji. Elektroniczny dietetyk pomoże fanom szczupłej sylwetki dobrać dietę, a siedemnastoletni wynalazca zaprezentuje urządzenie służące do wspinania się po drapaczach chmur bez drabiny, za to przy użyciu odkurzacza.
Taki dzień, kiedy naukowcy wynoszą laboratoria na ulice, lekarze pod gołym niebem pokazują, jak się wszczepia bypassy, a koczownicy z Andów, Sahary i Meksyku tańczą nad Wisłą, zdarza się tylko raz w roku. W sobotę 14 czerwca na Rynku Nowego Miasta i na Podzamczu w Warszawie Polskie Radio Bis, tygodnik "Wprost" (jako patron medialny), kilkadziesiąt instytutów naukowych, kilka klinik medycznych oraz muzeów zapraszają na VII Piknik Naukowy, największą tego typu imprezę w Europie.

Dwa metry DNA
Pięćdziesiąt lat temu w biologii dokonano przewrotu. Wysoki, chudy 25-latek z Chicago, z zamiłowania ornitolog, i nieco od niego starszy, nieznośnie inteligentny i przerażająco energiczny fizyk pokonali luminarzy biologii od wielu lat próbujących zrozumieć, jak jest przekazywana informacja genetyczna. James Watson i Francis Crick skonstruowali model podwójnej spirali DNA. Tworzące go zasady ułożyli jak szczeble drabiny między dwoma łańcuchami cukrów. Ta pozorna amatorszczyzna, przypominająca zabawę w klocki, niespodziewanie ujawniła tajemnicę przekazywania życia. Dwie owijające się wokół siebie nici DNA okazały się komplementarne: pasują do siebie jak negatyw i pozytyw w fotografii, na podstawie jednej można odtworzyć drugą. Aby dać początek następnemu pokoleniu, jedna z nici odłącza się od swej towarzyszki i przenosi receptę na nowe życie do komórki potomnej. Właśnie dlatego przypominamy swoich przodków - miewamy nos dziadka, oczy matki lub temperament babki.
Zrozumienie procesu przekazywania życia zapoczątkowało rewolucję w genetyce, przyspieszyło postęp w medycynie i rozwój biotechnologii. 50 lat po tym odkryciu (rocznica minęła w kwietniu) goście pikniku mają okazję powtórzyć to, co zrobili Watson i Crick, czyli zbudować podwójną spiralę DNA z kilkunastu tysięcy części. Długość nici ma sięgnąć 2,5 m. Podstawowy model został przygotowany przez prof. Cricka. W jego konstruowaniu przy stanowisku British Council będą pomagać dr Graeme Jones z Uniwersytetu Keele w Wielkiej Brytanii oraz ochotnicy ze Szkoły Festiwalu Nauki i Koła Biologii Molekularnej Uniwersytetu Warszawskiego.

Niebieski rekord Świata
Urok dotychczasowych pikników polegał na tym, że w tym samym miejscu i czasie można było wziąć udział w spektakularnych wydarzeniach, takich jak desant spadochronowy, strzelanie jonami do atomu bądź lepienie garnków.
Tegoroczny jarmark nauki zapewnia nie mniej różnorodne wrażenia. Polscy naukowcy pobili rekord świata, tworząc laser o mocy 2,6 wata w impulsie, czyli 50 razy większej, niż spodziewano się uzyskać w połowie przyszłego roku. Firma TopGaN, która wypączkowała z Centrum Badań Wysokociśnieniowych PAN w Warszawie i stale z nim współpracuje, ma na świecie niewielu konkurentów wytwarzających niebieskie lasery. Niebieskie i fioletowe światło laserów ma niezwykłe właściwości. Dzięki dużej energii tworzących je fotonów pozwala zapisywać informację na przykład na DVD kilkakrotnie gęściej niż lasery czerwone. Jest to rynek opanowany przez firmy azjatyckie (m.in. Sony, Nichię, Sanyo, Samsunga). TopGaN zamierza wykorzystać niebieskie lasery w innych celach. Używane w spektroskopii do analizy chemicznej mogą wykryć bakterie wąglika, broń chemiczną, początek próchnicy zębów. Niebieskie światło, słabiej niż inne rodzaje promieniowania pochłaniane przez wodę, może być używane do komunikacji podwodnej. Rynek przyszłości to także duże telebimy reklamowe tworzone przez wiązki lasera niebieskiego, zielonego i czerwonego, a nie - jak dotychczas - tysiące diod fluorescencyjnych. - Niebieska optoelektronika rozwija się w Polsce szybciej, niż ktokolwiek mógł się spodziewać - podkreśla dr Michał Leszczyński z firmy TopGaN.

Na granicy magii
Instytut Kardiologii im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego zaprezentuje na pikniku wirtualnego lekarza, system telemedyczny zbierający informacje o stanie zdrowia pacjentów z najróżniejszych źródeł. Może to być obraz EKG przesłany przez telefon komórkowy z karetki w Łomży albo EKG pasażera z bólem w klatce piersiowej, lecącego samolotem z Warszawy do Londynu. Dane zapisane na serwerze w Instytucie Kardiologii zostaną włączone do systemu telekonsultacji. Po dziesięciu, piętnastu minutach można się spodziewać wyników - na przykład rady, by samolot nie leciał do Londynu, lecz szybko wylądował w Paryżu, bo stan chorego wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Może to być również polecenie wykonania dodatkowo koronarografii pacjentowi w Łomży, bo dopiero znając jej wyniki, można będzie zdecydować, czy choremu potrzebna jest interwencja chirurgiczna w Warszawie, czy wystarczy podanie leków w Łomży.
Na stanowisku Wydziału Mechanicznego, Energetyki i Lotnictwa Politechniki Warszawskiej będą pokazywane tzw. maszyny kroczące, używane m.in. do wyszukiwania i rozbrajania min, mały robot kołowy, który w przyszłości może się przekształcić w samochód pędzący bez pomocy kierowcy po autostradach, a także sztuczny pies z czujnikami dotyku i kamerą w nosie. Roboty kołowe znalazły już zastosowanie w amerykańskich szpitalach, gdzie samodzielnie przewożą pościel i posiłki.

Ogień z mąki
Prawdziwy jarmark cudów to doświadczenia chemików i fizyków. Będzie można zobaczyć m.in. ogrody chemiczne - błękitne, zielone, brązowo-żółte - rosnące w okamgnieniu, supergęstą ciecz (trochę będzie można zabrać do domu), złoty deszcz, a także sztuczne ognie zapalane lodem, słup ognia z mąki, bateryjkę z owocu i płonące banknoty, na których nie zostają ślady przypalenia. Fizycy ze Szkoły Nauk Ścisłych i Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego zapraszają do świata, w którym panuje temperatura minus 200° Celsjusza. Zwykłe róże zmieniają się w nim w kruche szklane bibeloty, nadprzewodniki lewitują, ciecz płonie w temperaturze minus 180° Celsjusza, od czasu do czasu wybucha bomba azotowa, a dorośli ludzie mówią tak, jakby właśnie przechodzili mutację. Na pikniku grać będzie zespół Blue Fellows, a kilkadziesiąt innych atrakcji odkryją państwo z pewnością sami.


ROBERT FIRMHOFER
wicedyrektor Polskiego Radia Bis, organizator pikniku naukowego
Zastanawialiśmy się, czym nasz piknik różni się od innych. Otóż jest to impreza sarmacka. W wielu krajach Unii Europejskiej istnieją nowoczesne, wyspecjalizowane instytucje zajmujące się popularyzacją nauki, mające budżet, sporą liczbę etatów i dach nad głową, raz czy dwa razy w roku organizujące imprezy piknikowe. Istnieją eksploratoria, muzea interaktywne. My zaś, jak Sarmaci, raz w roku zwołujemy pospolite ruszenie - pod gołym niebem, bo nie mamy dachu. Uczyniliśmy z tego cnotę i to decyduje o wyjątkowej atmosferze spotkania. Nasze pospolite ruszenie działa fantastycznie, szlachta naukowa zabiera z sobą najlepsze chorągwie, nie szczędzi środków i zaangażowania, żeby się pokazać z najlepszej strony. Polskie Radio Bis też robi co może, by całości dodać splendoru. Prawdę mówiąc, nigdy nie słyszałem, by jakiekolwiek radio na świecie organizowało pikniki naukowe. Poza tym słowo "nauka" ma znacznie szersze znaczenie niż "science". Angielski wyraz oznacza tylko nauki ścisłe, polski obejmuje także humanistykę, historię, archeologię. Te dziedziny są obecne na pikniku. Wstyd przecież, aby humanista nie wiedział, co to podwójna helisa, a informatyk nie słyszał o Zielonej Gęsi.

prof. ŁUKASZ TURSKI
fizyk, przewodniczący Komitetu Programowego Pikniku Naukowego
Tegoroczny piknik jest o jedną trzecią większy od poprzednich. Zaangażowały się żywo Politechnika Warszawska i Uniwersytet Warszawski, jest więcej medycyny. Pojawili się młodzi ludzie, którzy mają swoje organizacje techniczne, na przykład konstruktorzy samolotów. Marzy mi się, by chcieli do nas dołączyć przedstawiciele z branży zaawansowanych technologii. Istnieją u nas na przykład firmy high tech zajmujące się budowaniem skomplikowanych instalacji inżynieryjnych w tzw. systemie on line - spawacz w Zanzibarze podczas pracy komunikuje się za pośrednictwem Internetu z biurami w Warszawie i Atlancie. Wymieniają informacje co 10-15 minut. Poza tym na naszym pikniku pojawia się wszystko, co w nauce i technice fascynujące. Nie rozumiem, dlaczego festiwalami i piknikami naukowymi nie interesują się politycy. Nie wyciągają żadnych wniosków z tego, że te imprezy cieszą się olbrzymim zainteresowaniem publiczności. Ile jeszcze razy trzeba będzie im tłumaczyć, że bez nauki nie będziemy się w świecie liczyć?
Okładka tygodnika WPROST: 24/2003
Więcej możesz przeczytać w 24/2003 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 24/2003 (1072)

  • Ucieczka do wolności 16 cze 2003, 1:00 W dniach europejskiego referendum wielu moich rodaków zachowywało się tak, jakby czekało na wynik testu na obecność wirusa HIV, a nie na jedno z najbardziej radosnych wydarzeń w historii Polski. 3
  • Peryskop 16 cze 2003, 1:00 Polska droga do unii 16 XII 1991 - Podpisanie w Brukseli układu o stowarzyszeniu Polski ze Wspólnotami Europejskimi 31 III 1998 - Początek negocjacji członkowskich z UE. Główni negocjatorzy: Jan Kułakowski i Jan Truszczyński 16... 8
  • Dossier 16 cze 2003, 1:00 Marek BOROWSKI marszałek Sejmu, poseł SLD "Miller nie zasługuje na polityczny niebyt" PAP Krzysztof JANIK minister spraw wewnętrznych i administracji "Mam dość, jeśli do mojej partii, w którą włożyłem kawał... 9
  • Z życia koalicji 16 cze 2003, 1:00 Leszek Miller nie pójdzie do więzienia za nazwanie Zbigniewa Ziobry zerem, bo prokuratura uznała, że mówienie o kimś per zero to nie obelga, tylko ocena kwalifikacji. O dzięki ci, prokuraturo! Nasza rubryka wyglądała takiej... 10
  • Z życia opozycji 16 cze 2003, 1:00 Wielbiciel Jolanty Pieńkowskiej Donald Tusk został przewodniczącym Platformy Obywatelskiej. Takim na poważnie, bo wybrał go kongres partii. Tusk wygrażał Millerowi i kadził Europie. Jego zastępczynią ma zostać Zyta Gilowska, a szefem... 11
  • M&M 16 cze 2003, 1:00 NIE MA TAKIEGO ROGU-felieton Marka Majewskiego 12
  • Playback 16 cze 2003, 1:00 12
  • Antysemicki Bubel 16 cze 2003, 1:00 Antysemicki film autorstwa Leszka Bubla wyemitowała TVP w bloku bezpłatnych audycji referendalnych. W filmie pojawia się Żyd, który namawia do głosowania za Unią Europejską, bo po wstąpieniu do UE 30 proc. kamienic w Polsce trafi do byłych właścicieli (w domyśle - Żydów). 12
  • Fotoplastykon 16 cze 2003, 1:00 14
  • Poczta 16 cze 2003, 1:00 Listy od czytelników 16
  • Kadry 16 cze 2003, 1:00 17
  • Polskie kłamstwa 16 cze 2003, 1:00 Pan Bóg wybacza ludziom grzechy, ale nie cofa czasu. Tymczasem politycy III RP uparcie marnowali czas, a także nakręcali spiralę kłamstwa, nie tylko mamiąc wyborców nierealnymi obietnicami, ale forsując też szkodliwe decyzje. Pod hasłem tworzenia opiekuńczego "demokratycznego... 18
  • Złoty strzał Millera 16 cze 2003, 1:00 Podatek liniowy uratuje Leszka Millera i rząd SLD-UP 24
  • Słowacki cud 16 cze 2003, 1:00 Słowacja wprowadza najbardziej liberalne reformy w regionie 25
  • Kasjer Wieczerzak 16 cze 2003, 1:00 Nikomu nie zależy na wyjaśnieniu politycznych wątków afery Wieczerzaka 26
  • Kolej na rozbój 16 cze 2003, 1:00 Dziesięć procent pociągów jeżdżących po Polsce jest celem złodziei 28
  • Plagiatomafia 16 cze 2003, 1:00 Popełnienie plagiatu nie grozi w Polsce infamią 32
  • Sekta komunistów 16 cze 2003, 1:00 Komunizmu w Polsce chce ponad dwadzieścia organizacji skrajnej lewicy 35
  • Puder dobroczynności 16 cze 2003, 1:00 Lewicę czeka klęska, jeśli nie zdoła dać nadziei milionom Polaków 37
  • Lepienie z błota 16 cze 2003, 1:00 Tylko przyzwoite państwo zapewni nam dobre miejsce w Unii Europejskiej 37
  • Giełda i wektory 16 cze 2003, 1:00 Hossa Świat Komfort defekacji Pięciogwiazdkowy system oceny publicznych toalet zamierzają wprowadzić władze Singapuru. Żeby zasłużyć na maksymalną liczbę gwiazdek, toaleta musi być nie tylko czysta, zaopatrzona w papier, mydło i... 38
  • Giełda kominiarzy 16 cze 2003, 1:00 29,4mln zł (7,8 mln USD) odebrało w 2002 r. z kasy dziesięciu najlepiej zarabiających prezesów polskich spó-łek giełdowych - wynika z wyliczeń "Wprost". 40
  • Teraz kasa! 16 cze 2003, 1:00 20 tysięcy firm rocznie za 100 mln zł usiłuje sobie kupić prestiż na rynku 44
  • Zakład Ucisku Społeczeństwa 16 cze 2003, 1:00 ZUS, wielką czarną dziurę biurokracji, należy jak najszybciej sprywatyzować. Utrzymywanie niewydolnego ZUS kompromituje ideę reformy emerytalnej. 48
  • Lęk przed bagnem 16 cze 2003, 1:00 Czy zachodni świat pogrąży się w deflacji? 52
  • Ofensywa majsterkowiczów 16 cze 2003, 1:00 Ostatnio coraz częściej czytamy złowróżbne zapowiedzi kolejnej klęski, jaka miałaby nawiedzić nasz i tak nie najpiękniejszy ze światów. Jest nią mianowicie klęska deflacji, czyli spadających cen. Pełne trwogi rozważania na ten temat pojawiają się wszędzie - od raportu MFW po... 54
  • Chciejstwo "ekspertów" 16 cze 2003, 1:00 Antyamerykańscy frustraci komentujący sytuację w Iraku stosują starą zasadę socjalistów: "Nie patrzeć za siebie!" 56
  • Supersam 16 cze 2003, 1:00 3. Kongres Informatyki Polskiej Czas technologii Nie ma kryzysu, a po wejściu Polski do Unii Europejskiej czeka nas jeszcze szybszy rozwój - wynika z obrad kongresu informatyków. Prawie trzystu przedstawicieli nauki, biznesu i... 58
  • Polska moc 16 cze 2003, 1:00 Belvedere, Chopina, Wyborową i Żubrówkę uznano za jedne z najlepszych wódek na świecie. Nic dziwnego, Polska jest przecież ojczyzną tego trunku. 60
  • Czysty skarb 16 cze 2003, 1:00 Rozmowa z Edwardem Jayem Phillipsem, prezesem i dyrektorem generalnym Phillips Beverage Company 62
  • Gra w IQ 16 cze 2003, 1:00 Gry komputerowe podnoszą poziom inteligencji i poprawiają pamięć 64
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Szlachetne tęsknoty 16 cze 2003, 1:00 Przy wszystkich słusznych narzekaniach, że przyszło nam żyć pod niezbyt szczęśliwą dla smakoszy szerokością geograficzną, zwłaszcza w porównaniu z regionami okołośródziemnomorskimi, warto pamiętać, że po pierwsze - istnieją na świecie krainy o jeszcze surowszym klimacie i... 66
  • Klątwa Guggenheimów 16 cze 2003, 1:00 W latach 20. XX wieku Guggenheimowie byli drugą pod względem bogactwa rodziną w Ameryce 68
  • Teatr Bolszoj 16 cze 2003, 1:00 Jak KGB manipulował światem 72
  • Armia cienia 16 cze 2003, 1:00 Rozmowa z Wiktorem Suworowem, byłym agentem GRU 75
  • Know-how 16 cze 2003, 1:00 Odchudzające tłuszcze Ludzie spożywający pokarmy bogate w białko i tłuszcz, a ubogie w węglowodany, w ciągu pół roku zrzucają dwa razy więcej kilogramów niż osoby stosujące dietę niskotłuszczową - wykazały badania... 77
  • Viagra dla mózgu 16 cze 2003, 1:00 O uzdolnieniach nie decydują wyłącznie geny. Fenomenalne umiejętności może wytrenować każdy. Pod warunkiem, że zechce naprawdę mocno pracować. 78
  • Jarmark wszechwiedzy 16 cze 2003, 1:00 Zapraszamy w przeszłość i przyszłość, na VII Piknik Naukowy 84
  • Bez granic 16 cze 2003, 1:00 Królowa (nie)masowego rażenia Tysiąc osób uczestniczyło w obchodach 50-lecia koronacji królowej Elżbiety II. Na mszy w Opactwie Westminsterskim pojawiła się Camilla Parker Bowles, towarzyszka życia księcia Karola, co... 88
  • Wawelska mapa drogowa 16 cze 2003, 1:00 Plan Busha: ożywienie NATO, przebudowa Unii Europejskiej, marginalizacja ONZ 90
  • Dyrektoriat świata 16 cze 2003, 1:00 Europa gada, a Ameryka płaci 92
  • Funt euro 16 cze 2003, 1:00 Rząd Blaira wykazał, jak funta ocalić, a wpływów w Europie nie stracić 94
  • Słowo ciałem 16 cze 2003, 1:00 Papież otwiera Chorwacji drzwi do Unii Europejskiej 96
  • Ból prawdy 16 cze 2003, 1:00 Rozmowa ze Stipe Mesiciem, prezydentem Republiki Chorwacji 96
  • Nierząd 16 cze 2003, 1:00 Najbliższych kilka tygodni to najniebezpieczniejszy okres w najnowszej historii Iraku 100
  • Ostatni skok 16 cze 2003, 1:00 Jakie tajemnice zabrał do grobu Jürgen Möllemann? 103
  • Striptiz pierwszej damy 16 cze 2003, 1:00 Hillary Clinton droga z gabinetu oralnego męża do prezydentury 104
  • Wolność do Europy 16 cze 2003, 1:00 Kraje traktujące projekt europejski bardziej jako zadanie niż przywilej wygrywały wyścig o sukces 105
  • Menu 16 cze 2003, 1:00 KRAJ Vega w Romie Suzanne Vega jest jedną z tych niewielu artystek, które trudno pomylić z kimś innym. Ma nie tylko charakterystyczny głos, ale jest także utalentowaną autorką ballad, inspirowanych twórczością Leonarda... 106
  • Potterbiznes 16 cze 2003, 1:00 Do dwóch miliardów ludzi na świecie dotarły produkty spod znaku Harry'ego Pottera 108
  • Bluźniercy z wideoklipu 16 cze 2003, 1:00 Im więcej restrykcji i cenzury, tym bardziej obrazoburcze są teledyski 112
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 16 cze 2003, 1:00 Recenzje płyt 113
  • Maestro barbarzyńca 16 cze 2003, 1:00 Zanim się zacznie eksperymentować, trzeba najpierw mieć porządny warsztat - uważa Leszek Żegalski 114
  • Kino Tomasza Raczka 16 cze 2003, 1:00 Recenzje filmów - Piaono bar, Powiedz to, Gabi 115
  • SARS wita nas 16 cze 2003, 1:00 Lubię czarny humor. Dlatego gdy redakcja poczytnej gazety poprosiła mnie o slogan związany z unijnym referendum, zaproponowałem: "Obywatele. Wszyscy do urn! Krematorium czynne od 6 do 22". 116
  • Mortadella 16 cze 2003, 1:00 Niedawny jubileusz Koziołka Matołka zwrócił moją uwagę na całą twórczość Kornela Makuszyńskiego. Szczególnie na powieść "O dwóch takich, co ukradli Księżyc", 116
  • Organ Ludu 16 cze 2003, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 24 (36) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 9 czerwca 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Już po referendum UE kolebką wartoŚci Przed referendum pojawiały się informacje, jakoby Europa nie była... 117
  • Jak dać ciała? 16 cze 2003, 1:00 "Nikt nie chce dawać siebie, lepiej dawać innych, głównie na pożarcie" - tę zasadę zna każdy aferzysta, który znajdzie się blisko pał, czyli w opałach 118

ZKDP - Nakład kontrolowany