Wawelska mapa drogowa

Wawelska mapa drogowa

Dodano:   /  Zmieniono: 
Plan Busha: ożywienie NATO, przebudowa Unii Europejskiej, marginalizacja ONZ


Zgromadziło się tu trzy czwarte ludności świata i ponad 80 proc. światowego bogactwa - mówił z dumą Jacques Chirac podczas spotkania przywódców najbogatszych państw świata z gronem zaproszonych przez Francję liderów mocarstw regionalnych. Chcąc nie chcąc, francuski prezydent zanegował w ten sposób sens istnienia ONZ, ale tego - jak się zdaje - nie dostrzegł ani on, ani większość komentatorów.
W ciągu niespełna tygodnia (między 30 maja a 4 czerwca) w Petersburgu, Evian oraz Szarm el-Szejk spotkali się przywódcy państw skupiających gros światowej potęgi gospodarczej i jego potęgę polityczną. Gdyby nie złośliwość Francuzów, którzy dyskretnie zapomnieli podczas wysyłania zaproszeń do Evian o sojusznikach Ameryki (Australii, Pakistanie i Indonezji), całkowicie usprawiedliwione byłoby zadanie po serii szczytów prostego pytania o sens wydawania olbrzymich pieniędzy na przeróżne organizacje międzynarodowe, skoro w ciągu zaledwie paru dni można zebrać ludzi podejmujących najważniejsze decyzje w globalnej polityce. Trudno też nie dostrzec, że zebrani na wszystkich tych spotkaniach dysponują zaledwie jedną czwartą głosów w Zgromadzeniu Ogólnym ONZ. Jeśli ktoś ma wątpliwości, czy potrzebna jest gruntowna reforma Organizacji Narodów Zjednoczonych, to najważniejsi zwolennicy zaangażowania ONZ w Iraku - Putin i Chirac - pokazali jej bezsilność.

Na początku był Kraków
Trudno nie być dumnym, obserwując kolejne polityczne szczyty z polskiej perspektywy. Program polityczny na ten ważny tydzień był sformułowany w Krakowie. Najważniejsze przemówienie prezydenta Stanów Zjednoczonych, nadające ton dalszym rozmowom i przedstawiające ich tematykę, zostało wygłoszone w Polsce. Program walki z międzynarodowym terroryzmem, projekt zwiększenia pomocy (ale i zaostrzenia jej kontroli) dla krajów najuboższych, zapowiedź walki z AIDS w Afryce i wreszcie poparcie dla pokojowego i niepodległego (koniecznie w tej kolejności!) państwa palestyńskiego to następne elementy przemówienia na Wawelu. Nigdy dotychczas w Polsce nie została przedstawiona doktryna polityczna o zasięgu światowym.
Wprawdzie Polska znalazła się w gronie pięciu państw "za karę" nie zaproszonych do Evian (w komentarzach wymieniano m.in. Izrael i nas), ale nasza rola w polityce światowej została zaznaczona przez Busha wystarczająco wyraźnie. Mało prawdopodobne, by przed wojną z Irakiem dostrzeżono nieobecność Polski w gronie liderów świata.
Wszystkie spotkania na szczycie łączył tylko jeden element: obecność prezydenta USA. Warto, by o tym pamiętali ci wszyscy, którzy oskarżają "Wprost" o "naiwny proamerykanizm". W Petersburgu przebywało przeszło czterdziestu przywódców z całego świata. A kamery telewizji światowych skierowane były na Wawel, bo tam swój program prezentował przywódca jedynego supermocarstwa światowego. Trudno o wyraźniejszy dowód, że proamerykanizm nie jest naiwnością, ale po prostu wyrazem politycznego realizmu.

Jeden plus reszta
Świat jednobiegunowy jest faktem, co nie znaczy, że wszystkim się podoba. Prezydent Chirac wyjechał z Petersburga pół godziny przed przylotem George'a Busha. Może przypadek, ale znamienny. A dopiero po przyjeździe amerykańskiego prezydenta zaczęły się tam dziać rzeczy politycznie istotne. Przede wszystkim - zapowiadane przez Condoleezzę Rice - ostentacyjne przebaczenie Putinowi. Zaraz po 11 września amerykański prezydent serio traktował rosyjskie deklaracje współpracy. Po Iraku została wola współdziałania, pozbawiona jednak wcześniejszego zaufania i emocjonalnego zaangażowania Amerykanów. To również niezła wiadomość dla Polski, gdyż nadmierne zaangażowanie USA po stronie naszego wielkiego sąsiada nie ułatwiało Warszawie prowadzenia polityki wschodniej.
Podczas wizyty Busha w Polsce z Petersburga wysyłano sygnały niezadowolenia z dominacji amerykańskiej. Zarówno na szczycie Rosja - Unia Europejska, jak i podczas spotkania Putina z przywódcą chińskim Hu Jintao, przez wszystkie przypadki odmieniano słowo wielobiegunowość. To wytrych słowny, wyrażenie maskujące mocarstwowe ambicje państw, które w przeszłości były rywalami Ameryki.
Historia pokazuje, że dogadywanie się rywali dominującego mocarstwa i tworzenie przez nich wspólnego frontu oporu przeciw hegemonii było naturalnym zjawiskiem. Taki ton pobrzmiewał w rozmowach rosyjsko-chińskich. Ale wyłącznie do czasu przybycia delegacji amerykańskiej. Potem okazało się, że Chinom bardziej zależy na współpracy gospodarczej i na tym, by nie rozwiązywano bez nich problemu koreańskiego. Rosjanie zadeklarowali zaś pełne zrozumienie dla działań Waszyngtonu na Bliskim Wschodzie. Unii Europejskiej kolejny już raz - w zamian za pojednawcze gesty (haniebne uznanie referendum w Czeczenii ) - Rosjanie postawili kilka twardych żądań: zniesienia wiz i zrekompensowania Moskwie kosztów rozszerzenia.
Przy okazji dorocznego spotkania grupy G-8 francuscy gospodarze szczytu w Evian chcieli pokazać swoją troskę o biednych, zapraszając przywódców jedenastu wielkich, ale biednych państw Azji, Afryki i Ameryki Łacińskiej. Po cichu liczyli, że stworzony zostanie solidarny front osiemnastu krajów krytycznych wobec Ameryki. Prezydent Bush rozbił go już w Krakowie, zapowiadając pięćdziesięcioprocentowy wzrost amerykańskiej pomocy dla najbiedniejszych. Liderzy, którzy zgodnie z zamysłem Chiraca mieli krytykować Waszyngton, zajmowali się w efekcie liczeniem, ile zyskają dzięki lojalności wobec USA.
Pole gry polityki światowej co najmniej od kilku miesięcy znajduje się na Bliskim Wschodzie. I tam odbył się kolejny szczyt. Znowu mieliśmy odseparowany od świata kurort, znowu postacią centralną był prezydent USA. Amerykanie zyskali w egipskim Szarm el-Szejk akceptację Arabów dla planu pokojowego mającego rozwiązać konflikt izraelsko-palestyński, czyli dla tzw. mapy drogowej. Nie było to łatwe, bo mapę kontestowali przede wszystkim Palestyńczycy. Arabscy partnerzy w końcu przestali jednak żądać rzeczy dla Izraela nie do przyjęcia, czyli powrotu wszystkich palestyńskich uchodźców do państwa żydowskiego. Pozostał i tak gigantyczny wykaz kwestii spornych: granice Autonomii i Jerozolima, żydowskie osiedla i nie opanowany terror. Ale po kończącym serię szczytów spotkaniu George'a Busha z premierami Arielem Szaronem i Mahmudem Abbasem pojawiła się nadzieja, że w Palestynie może zapanować pokój.

Wszystkie drogi prowadzą do Waszyngtonu
Opisując najbardziej intensywną od lat turę spotkań międzynarodowych, trudno się oprzeć wrażeniu, że byliśmy świadkami politycznego skwitowania nowego porządku światowego, sformalizowania pax Americana w wymiarze globalnym. Wszystkie spotkania były pod względem politycznym skoncentrowane na tym, co powie i co zrobi George Bush. Po wojnie w Iraku to już nie Waszyngton uzurpuje sobie prawo do decydowania o losach świata, ale świat oczekuje tego, że Ameryka weźmie na siebie odpowiedzialność za rozwiązanie spraw trudnych lub - jak konflikt palestyńsko-izraelski - niemożliwych dotychczas do rozwiązania.
USA poszukują więc sojuszników do rozstrzygania konkretnych problemów. Historia imperiów uczy Amerykanów, że samotne przewodzenie zazwyczaj kończy się wyczerpaniem sił mocarstwa. W gronie przyjaciół Ameryki znalazły się państwa anglosaskie (Wielka Brytania i Australia) oraz Polska. I to nie w roli satelity. Przeciwnie, Waszyngton potrzebuje lojalnych i samodzielnych partnerów. Zmiana charakteru relacji z Rosją wiąże się właśnie z utratą zaufania do Moskwy. Polska ma być w zamyśle Waszyngtonu liderem "nowej Europy".
Rola lidera kosztuje (pieniądze, wysiłek organizacyjny), ale się opłaci. Jeśli mieliśmy wątpliwości co do sensu naszych politycznych wyborów w ostatnich miesiącach, przebieg ostatnich spotkań powinien je rozwiać. Gospodarz szczytu w Petersburgu sadowił konsekwentnie Aleksandra Kwaśniewskiego obok prezydenta Białorusi Aleksandra Łukaszenki. Gospodarz spotkania w Evian najzwyczajniej o Polsce zapomniał. A główny gość tych spotkań zaoferował nam partnerstwo o charakterze ponadeuropejskim. To najkrótszy przegląd możliwości, jakie mamy do wyboru w świecie jednobiegunowym.
Dwa tysiące lat temu mówiono, że wszystkie drogi prowadzą do Rzymu. Dzisiaj prowadzą do Waszyngtonu, nie do Nowego Jorku, siedziby ONZ. Wniosek jest taki, że Narody Zjednoczone wymagają pilnej reformy. Skład i zasady działania Rady Bezpieczeństwa muszą być odzwierciedleniem struktury współczesnego świata. A to oznacza, że jako stali członkowie powinny się znaleźć w radzie Niemcy, Japonia, Brazylia, Indie, być może RPA, Włochy, Australia lub Polska. Zarazem jednak prawo weta powinien mieć jeden kraj, czyli USA. Gra wetem prowadzona przed wojną w Iraku wskazuje, że nie może to być liberum veto w nowym wydaniu, lecz niezwykle rzadko używany instrument utrzymywania globalnej równowagi. W XXI wieku nie potrzebujemy forum spotkań, bo - jak widać - można je stworzyć ad hoc w ciągu paru dni. Potrzebujemy natomiast miejsca, gdzie zamiast gry małych interesów będą podejmowane decyzje o wymiarze światowym. Po serii szczytów i po spotkaniu ministrów spraw zagranicznych NATO w Madrycie (na którym podjęto historyczną decyzję, że mające powstać siły szybkiego reagowania sojuszu będą mogły działać na całym świecie) widać wyraźnie, że Amerykanie postawili na rewitalizację NATO, przebudowę Unii Europejskiej i marginalizację ONZ. To swego rodzaju wawelska mapa drogowa globu.


Więcej możesz przeczytać w 24/2003 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 24/2003 (1072)

  • Ucieczka do wolności 16 cze 2003, 1:00 W dniach europejskiego referendum wielu moich rodaków zachowywało się tak, jakby czekało na wynik testu na obecność wirusa HIV, a nie na jedno z najbardziej radosnych wydarzeń w historii Polski. 3
  • Peryskop 16 cze 2003, 1:00 Polska droga do unii 16 XII 1991 - Podpisanie w Brukseli układu o stowarzyszeniu Polski ze Wspólnotami Europejskimi 31 III 1998 - Początek negocjacji członkowskich z UE. Główni negocjatorzy: Jan Kułakowski i Jan Truszczyński 16... 8
  • Dossier 16 cze 2003, 1:00 Marek BOROWSKI marszałek Sejmu, poseł SLD "Miller nie zasługuje na polityczny niebyt" PAP Krzysztof JANIK minister spraw wewnętrznych i administracji "Mam dość, jeśli do mojej partii, w którą włożyłem kawał... 9
  • Z życia koalicji 16 cze 2003, 1:00 Leszek Miller nie pójdzie do więzienia za nazwanie Zbigniewa Ziobry zerem, bo prokuratura uznała, że mówienie o kimś per zero to nie obelga, tylko ocena kwalifikacji. O dzięki ci, prokuraturo! Nasza rubryka wyglądała takiej... 10
  • Z życia opozycji 16 cze 2003, 1:00 Wielbiciel Jolanty Pieńkowskiej Donald Tusk został przewodniczącym Platformy Obywatelskiej. Takim na poważnie, bo wybrał go kongres partii. Tusk wygrażał Millerowi i kadził Europie. Jego zastępczynią ma zostać Zyta Gilowska, a szefem... 11
  • M&M 16 cze 2003, 1:00 NIE MA TAKIEGO ROGU-felieton Marka Majewskiego 12
  • Playback 16 cze 2003, 1:00 12
  • Antysemicki Bubel 16 cze 2003, 1:00 Antysemicki film autorstwa Leszka Bubla wyemitowała TVP w bloku bezpłatnych audycji referendalnych. W filmie pojawia się Żyd, który namawia do głosowania za Unią Europejską, bo po wstąpieniu do UE 30 proc. kamienic w Polsce trafi do byłych właścicieli (w domyśle - Żydów). 12
  • Fotoplastykon 16 cze 2003, 1:00 14
  • Poczta 16 cze 2003, 1:00 Listy od czytelników 16
  • Kadry 16 cze 2003, 1:00 17
  • Polskie kłamstwa 16 cze 2003, 1:00 Pan Bóg wybacza ludziom grzechy, ale nie cofa czasu. Tymczasem politycy III RP uparcie marnowali czas, a także nakręcali spiralę kłamstwa, nie tylko mamiąc wyborców nierealnymi obietnicami, ale forsując też szkodliwe decyzje. Pod hasłem tworzenia opiekuńczego "demokratycznego... 18
  • Złoty strzał Millera 16 cze 2003, 1:00 Podatek liniowy uratuje Leszka Millera i rząd SLD-UP 24
  • Słowacki cud 16 cze 2003, 1:00 Słowacja wprowadza najbardziej liberalne reformy w regionie 25
  • Kasjer Wieczerzak 16 cze 2003, 1:00 Nikomu nie zależy na wyjaśnieniu politycznych wątków afery Wieczerzaka 26
  • Kolej na rozbój 16 cze 2003, 1:00 Dziesięć procent pociągów jeżdżących po Polsce jest celem złodziei 28
  • Plagiatomafia 16 cze 2003, 1:00 Popełnienie plagiatu nie grozi w Polsce infamią 32
  • Sekta komunistów 16 cze 2003, 1:00 Komunizmu w Polsce chce ponad dwadzieścia organizacji skrajnej lewicy 35
  • Puder dobroczynności 16 cze 2003, 1:00 Lewicę czeka klęska, jeśli nie zdoła dać nadziei milionom Polaków 37
  • Lepienie z błota 16 cze 2003, 1:00 Tylko przyzwoite państwo zapewni nam dobre miejsce w Unii Europejskiej 37
  • Giełda i wektory 16 cze 2003, 1:00 Hossa Świat Komfort defekacji Pięciogwiazdkowy system oceny publicznych toalet zamierzają wprowadzić władze Singapuru. Żeby zasłużyć na maksymalną liczbę gwiazdek, toaleta musi być nie tylko czysta, zaopatrzona w papier, mydło i... 38
  • Giełda kominiarzy 16 cze 2003, 1:00 29,4mln zł (7,8 mln USD) odebrało w 2002 r. z kasy dziesięciu najlepiej zarabiających prezesów polskich spó-łek giełdowych - wynika z wyliczeń "Wprost". 40
  • Teraz kasa! 16 cze 2003, 1:00 20 tysięcy firm rocznie za 100 mln zł usiłuje sobie kupić prestiż na rynku 44
  • Zakład Ucisku Społeczeństwa 16 cze 2003, 1:00 ZUS, wielką czarną dziurę biurokracji, należy jak najszybciej sprywatyzować. Utrzymywanie niewydolnego ZUS kompromituje ideę reformy emerytalnej. 48
  • Lęk przed bagnem 16 cze 2003, 1:00 Czy zachodni świat pogrąży się w deflacji? 52
  • Ofensywa majsterkowiczów 16 cze 2003, 1:00 Ostatnio coraz częściej czytamy złowróżbne zapowiedzi kolejnej klęski, jaka miałaby nawiedzić nasz i tak nie najpiękniejszy ze światów. Jest nią mianowicie klęska deflacji, czyli spadających cen. Pełne trwogi rozważania na ten temat pojawiają się wszędzie - od raportu MFW po... 54
  • Chciejstwo "ekspertów" 16 cze 2003, 1:00 Antyamerykańscy frustraci komentujący sytuację w Iraku stosują starą zasadę socjalistów: "Nie patrzeć za siebie!" 56
  • Supersam 16 cze 2003, 1:00 3. Kongres Informatyki Polskiej Czas technologii Nie ma kryzysu, a po wejściu Polski do Unii Europejskiej czeka nas jeszcze szybszy rozwój - wynika z obrad kongresu informatyków. Prawie trzystu przedstawicieli nauki, biznesu i... 58
  • Polska moc 16 cze 2003, 1:00 Belvedere, Chopina, Wyborową i Żubrówkę uznano za jedne z najlepszych wódek na świecie. Nic dziwnego, Polska jest przecież ojczyzną tego trunku. 60
  • Czysty skarb 16 cze 2003, 1:00 Rozmowa z Edwardem Jayem Phillipsem, prezesem i dyrektorem generalnym Phillips Beverage Company 62
  • Gra w IQ 16 cze 2003, 1:00 Gry komputerowe podnoszą poziom inteligencji i poprawiają pamięć 64
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Szlachetne tęsknoty 16 cze 2003, 1:00 Przy wszystkich słusznych narzekaniach, że przyszło nam żyć pod niezbyt szczęśliwą dla smakoszy szerokością geograficzną, zwłaszcza w porównaniu z regionami okołośródziemnomorskimi, warto pamiętać, że po pierwsze - istnieją na świecie krainy o jeszcze surowszym klimacie i... 66
  • Klątwa Guggenheimów 16 cze 2003, 1:00 W latach 20. XX wieku Guggenheimowie byli drugą pod względem bogactwa rodziną w Ameryce 68
  • Teatr Bolszoj 16 cze 2003, 1:00 Jak KGB manipulował światem 72
  • Armia cienia 16 cze 2003, 1:00 Rozmowa z Wiktorem Suworowem, byłym agentem GRU 75
  • Know-how 16 cze 2003, 1:00 Odchudzające tłuszcze Ludzie spożywający pokarmy bogate w białko i tłuszcz, a ubogie w węglowodany, w ciągu pół roku zrzucają dwa razy więcej kilogramów niż osoby stosujące dietę niskotłuszczową - wykazały badania... 77
  • Viagra dla mózgu 16 cze 2003, 1:00 O uzdolnieniach nie decydują wyłącznie geny. Fenomenalne umiejętności może wytrenować każdy. Pod warunkiem, że zechce naprawdę mocno pracować. 78
  • Jarmark wszechwiedzy 16 cze 2003, 1:00 Zapraszamy w przeszłość i przyszłość, na VII Piknik Naukowy 84
  • Bez granic 16 cze 2003, 1:00 Królowa (nie)masowego rażenia Tysiąc osób uczestniczyło w obchodach 50-lecia koronacji królowej Elżbiety II. Na mszy w Opactwie Westminsterskim pojawiła się Camilla Parker Bowles, towarzyszka życia księcia Karola, co... 88
  • Wawelska mapa drogowa 16 cze 2003, 1:00 Plan Busha: ożywienie NATO, przebudowa Unii Europejskiej, marginalizacja ONZ 90
  • Dyrektoriat świata 16 cze 2003, 1:00 Europa gada, a Ameryka płaci 92
  • Funt euro 16 cze 2003, 1:00 Rząd Blaira wykazał, jak funta ocalić, a wpływów w Europie nie stracić 94
  • Słowo ciałem 16 cze 2003, 1:00 Papież otwiera Chorwacji drzwi do Unii Europejskiej 96
  • Ból prawdy 16 cze 2003, 1:00 Rozmowa ze Stipe Mesiciem, prezydentem Republiki Chorwacji 96
  • Nierząd 16 cze 2003, 1:00 Najbliższych kilka tygodni to najniebezpieczniejszy okres w najnowszej historii Iraku 100
  • Ostatni skok 16 cze 2003, 1:00 Jakie tajemnice zabrał do grobu Jürgen Möllemann? 103
  • Striptiz pierwszej damy 16 cze 2003, 1:00 Hillary Clinton droga z gabinetu oralnego męża do prezydentury 104
  • Wolność do Europy 16 cze 2003, 1:00 Kraje traktujące projekt europejski bardziej jako zadanie niż przywilej wygrywały wyścig o sukces 105
  • Menu 16 cze 2003, 1:00 KRAJ Vega w Romie Suzanne Vega jest jedną z tych niewielu artystek, które trudno pomylić z kimś innym. Ma nie tylko charakterystyczny głos, ale jest także utalentowaną autorką ballad, inspirowanych twórczością Leonarda... 106
  • Potterbiznes 16 cze 2003, 1:00 Do dwóch miliardów ludzi na świecie dotarły produkty spod znaku Harry'ego Pottera 108
  • Bluźniercy z wideoklipu 16 cze 2003, 1:00 Im więcej restrykcji i cenzury, tym bardziej obrazoburcze są teledyski 112
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 16 cze 2003, 1:00 Recenzje płyt 113
  • Maestro barbarzyńca 16 cze 2003, 1:00 Zanim się zacznie eksperymentować, trzeba najpierw mieć porządny warsztat - uważa Leszek Żegalski 114
  • Kino Tomasza Raczka 16 cze 2003, 1:00 Recenzje filmów - Piaono bar, Powiedz to, Gabi 115
  • SARS wita nas 16 cze 2003, 1:00 Lubię czarny humor. Dlatego gdy redakcja poczytnej gazety poprosiła mnie o slogan związany z unijnym referendum, zaproponowałem: "Obywatele. Wszyscy do urn! Krematorium czynne od 6 do 22". 116
  • Mortadella 16 cze 2003, 1:00 Niedawny jubileusz Koziołka Matołka zwrócił moją uwagę na całą twórczość Kornela Makuszyńskiego. Szczególnie na powieść "O dwóch takich, co ukradli Księżyc", 116
  • Organ Ludu 16 cze 2003, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 24 (36) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 9 czerwca 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Już po referendum UE kolebką wartoŚci Przed referendum pojawiały się informacje, jakoby Europa nie była... 117
  • Jak dać ciała? 16 cze 2003, 1:00 "Nikt nie chce dawać siebie, lepiej dawać innych, głównie na pożarcie" - tę zasadę zna każdy aferzysta, który znajdzie się blisko pał, czyli w opałach 118