Zawód emeryt

Zawód emeryt

Nasz system emerytalny premiuje lenistwo i prowadzi do finansowej katastrofy
Grzegorz W. Kołodko chciał likwidacji tzw. automatycznej waloryzacji emerytur. I chwała mu za to. W roli Rejtana socjalizmu wystąpił jednak Jerzy Hausner. Rozdarł szaty i zawołał non possumus! Dlaczego Hausner uważa, że "nie możemy"? Z prostego powodu. Co trzeci wyborca w Polsce to emeryt, a przy spadającym poparciu dla SLD każdy głos jest na wagę politycznego przetrwania. Dlatego nadal będziemy mieć najmłodszych emerytów świata. Dlatego wreszcie coraz bliższy jest dzień, w którym na polskie emerytury nie będzie miał kto zarobić.

Emeryt w przedszkolu
Dzieci w lubelskim przedszkolu zapytane, kim chcą zostać, odpowiedziały chórem "emerytem". Racjonalny wybór! Z badań GUS wynika, że w 2002 r. przeciętne dochody rodzin emerytów były u nas o 14 proc. wyższe od dochodów rodzin pracowników. A Polska jest wciąż jednym z najmłodszych społeczeństw europejskich. Tak zwana stopa obciążenia (stosunek liczby osób w wieku emerytalnym do osób w wieku produkcyjnym) wynosi 20,4 proc., przy średniej dla krajów Unii Europejskiej równej 28 proc. Mamy w Polsce tylko 4,9 mln osób powyżej 65. roku życia (niecałe 13 proc. ludności - Włochy prawie 18 proc.!), a mimo to emerytury i renty pobiera ponad 9 mln osób (7,2 mln w ZUS i 1,9 mln osób w KRUS), czyli prawie 25 proc. mieszkańców kraju. Przeciętny polski emeryt ma 67 lat, a emerytka 64,5 roku. Jak łatwo zauważyć, to niewiele więcej, niż wynosi dolna granica wieku emerytalnego, co nie znaczy wcale, że polscy emeryci umierają młodo, zaraz po uzyskaniu świadczeń. W rzeczywistości żyjemy coraz dłużej. Dzisiejszy 60-latek powinien żyć jeszcze 16,5 roku, a 60-latka 21,5 roku; średnio o rok dłużej niż przed 25 laty. Mimo to w 1978 r. przeciętnie przechodzono na emeryturę o trzy lata później (mężczyzna w wieku 69,5 roku, kobieta - 67,5 roku). W latach 1960-1978 kobiety stawały się emerytkami, mając 61 lat, a mężczyźni - 64,3 roku. Dziś "początkujący" emeryt jest o siedem lat młodszy (54 lata kobieta i 57 lat mężczyzna).
W Polsce dwie trzecie zatrudnionych ma prawo do wcześniejszej emerytury. Najmłodszymi emerytami, zgodnie z prawem, mogą być wojskowi (od 33. roku życia), którzy nabywają uprawnienia po 15 latach służby (emerytura wynosi wtedy 40 proc. ostatniego wynagrodzenia) i nauczyciele otrzymujący pełne prawa emerytalne po przepracowaniu 30, a nawet 25 lat w wypadku szkolnictwa specjalnego (daje to możliwość zostania emerytem w wieku 43--48 lat).

10 milionów x nie!
Każda dyskusja na temat wysokości emerytur kończy się kontratakiem prawie dziesięciomilionowego emerytalnego lobby. Padają trzy argumenty: emerytury są niskie, emerytury są świadczeniem wypracowanym, a więc nic nikomu do nich, wcześniejsze emerytury odciążają rynek pracy. Argumenty są bardzo mocne. Mają tylko jedną wadę - są nieprawdziwe.
Zacznijmy od bzdury ewidentnej - emerytury a bezrobocie. Przejście na emeryturę nie tworzy miejsca pracy. Przeciwnie, skrócenie okresu wpłacania składki emerytalnej zmusza do zwiększenia wysokości podatków emerytalnych, co podraża koszty i zmniejsza liczbę miejsc pracy. Dodatkowo, co szósty emeryt pracuje legalnie (czyli i tak emeryci - takie ich prawo - zajmują ponad milion miejsc pracy), a co najmniej drugie tyle emerytów dorabia na czarno.
Emerytury w Polsce nie są niskie. W przeliczeniu na tzw. osobę utrzymywaną dochody emerytów (w ubiegłym roku 794,52 zł) są wyższe niż pracujących (698,09 zł). Zjawisko to wynika nie tylko z tego, że z przeciętnej pensji utrzymywanych jest średnio dwóch członków rodziny, podczas gdy z przeciętnej emerytury jedna. Istotne znaczenie ma również to, że - w odróżnieniu od zarobków - są to dochody gwarantowane, wyliczone wedle bardzo korzystnej reguły i podlegające stałej waloryzacji.
W Polsce średnia emerytura pracownicza wynosi 56,4 proc. przeciętnego wynagrodzenia. Ten tzw. stosunek zastąpienia jest - w porównaniu z emeryturami państwowymi w innych krajach - bardzo wysoki. W żadnym z dawnych krajów socjalistycznych nie przekracza on bowiem połowy pensji (Słowenia - 47 proc., Czechy i Słowacja - 46 proc., a Węgry - tylko 38 proc.). Oznacza to, że emeryci z innych krajów CEFTA mogą tylko marzyć o warunkach, w jakich żyje polski senior.
Ta różnica bierze się z tego, że w innych państwach dość konsekwentnie przestrzegana jest podstawowa zasada repartycyjnego ("generacja - generacji") systemu emerytalnego, w myśl której na świadczenia obecnej generacji emerytów przeznacza się tyle pieniędzy, ile gromadzi się ze składek obecnej generacji pracujących. W Polsce natomiast system emerytalny zasilany jest 43 mld zł z bud-żetu (27 mld ZUS - 30 proc. dochodów i 16 mld KRUS - 95 proc. dochodów). Całość dotacji budżetowych wynosi 6 proc. PKB i równa jest jednej trzeciej wartości polskich inwestycji (lub, jak kto woli, jest to 16-krotność polskich wydatków na naukę). Co to oznacza? Ano tylko tyle, że prawie połowa aktualnie wypłacanych emerytur nie pochodzi ze składek emerytalnych (jednych z najwyższych na świecie), lecz z innych podatków.
W efekcie Polska ma (obok Włoch) najwyższy na świecie udział wydatków na emerytury w produkcie krajowym brutto. Przeznaczamy na nie 14,5 proc. PKB, podczas gdy Słowenia - 12,7 proc., Unia Europejska (średnio) - 12,5 proc., Węgry - 9,8 proc., Czechy - 9,4 proc., a Słowacja - 7,9 proc.

Emeryt 23-letni
Gdy widzę i słyszę emeryta, który rozpacza, że jego świadczenie wynosi 300 zł czy 500 zł miesięcznie - wpadam w szał. W polskim systemie emerytalnym takie świadczenia istnieć nie mogą. Łatwo to sprawdzić. "Statystyczny Kowalski", który pobierał "statystyczną pensję", powinien przejść na emeryturę w wieku 65 lat (Kowalska - w wieku 60 lat) po przepracowaniu 45 lat, jeżeli miał wykształcenie średnie, lub 43 lat, jeżeli miał wykształcenie wyższe (kobiety odpowiednio 40 i 38 lat). Wedle obowiązujących zasad, powinien otrzymać świadczenie emerytalne w wysokości 82-84 proc. wynagrodzenia (Kowalska 76-77 proc.). Średnio dla obu płci daje to przeciętną emeryturę w wysokości 80 proc. zarobków.
Skoro taki, wynoszący 80 proc., powinien być teoretyczny stosunek zastąpienia, dlaczego faktycznie wynosi "tylko" 56,4 proc.? Dlatego że w Polsce rzadko kto przechodzi na emeryturę tak późno, a jeszcze rzadziej tak długo pracuje. Odwracając rachunek i wychodząc od faktycznego wskaźnika zastąpienia, można wyliczyć, że przeciętny staż pracy polskiego emeryta wynosił 23 lata. I trzeba powiedzieć wyraźnie, że przy tak krótkim okresie pracy i płacenia składki emerytury nie mogą być wysokie. Dlatego trzeba wreszcie przestać płakać nad losem emeryta 500-złotowego, tylko w oczy mu powiedzieć: "Trzeba było pracować". I nic tu nie ma do rzeczy obecne bezrobocie. Dzisiejsi emeryci większość zawodowego życia przeżyli w czasach, kiedy do "chodzenia do pracy" przymuszano.

Stan nieczynny
Dlaczego Polacy są tak leniwi? Dlatego że polski system emerytalny do pracy zniechęca i lenistwo premiuje. Na świecie im kto dłużej pracuje, tym ma wyższą emeryturę. Przy czym emerytura ta rośnie lawinowo. U nas "socjalistyczny" system emerytalny nagradza za krótki, a karze za długi czas pracy. Dowieść można tego w bardzo prosty sposób. Emeryturę w Polsce oblicza się według wzoru: 24 proc. kwoty bazowej (obecnie 447,03 zł) plus 1,3 proc. podstawy jej wymiaru za każdy pełny rok okresów składkowych plus 0,7 proc. podstawy jej wymiaru za każdy pełny rok okresów nieskładkowych. Prawo do owych 24 proc. nabywamy już po 20 latach pracy i wtedy najbardziej opłaca się przechodzić na emeryturę. Taki młody emeryt (zakładamy, że zarabiał średnią krajową) dostaje bowiem 52,1 proc. przeciętnego wynagrodzenia wynoszącego obecnie (bez składki na ZUS) 1862,62 zł, czyli 970 zł. Każdy następny rok pracy zwiększa jego emeryturę o 24 zł, co oznacza, że procentowo przyrosty są coraz mniejsze, a po przepracowaniu dodatkowych 20 lat emerytura wyniesie 1454 zł.
Męczyć się przez rok za 24 złote rocznie? Polak może jest leniwy, ale nie głupi (o głupotę raczej należy podejrzewać twórców polskiego systemu emerytalnego) i liczyć potrafi. Dlatego za 24 złote nie chce się męczyć i kiedy tylko może, wybiera "stan nieczynny". Zjawisko to nasila się szczególnie dzisiaj, w związku z zapowiadanym stopniowym wymieraniem starego systemu od 1 stycznia 2007 r.

Co drugi wyborca emerytem bankrutem
Czytelnik może powiedzieć, że artykuł jest spóźniony o sześć lat, bowiem Polska jest w trakcie reformy systemu ubezpieczeń i od 2007 r. przejdzie na rozwiązania oparte na kapitalizacji składki. To prawda, ale nie całkiem. Przede wszystkim nie wiadomo, czy przejdzie, bowiem mnożą się naciski, by z reformy się wycofać, a Wiesław Kaczmarek proponował wręcz, by pieniądze z OFE zabrać i "wydać na rozwój". W rzeczywistości nie powiedział nic ponad to, co faktycznie się dzieje. ZUS nie przekazuje bowiem całości składek do OFE, co sprawia, że dzisiaj okrada się przyszłych emerytów. Nie są znane także rozwiązania dotyczące tzw. emerytur pomostowych. O nie trwać będzie bój ze związkami zawodowymi i branżowymi lobby. Bój, którego wynik łatwo przewidzieć, gdyż obie strony będą grały do jednej bramki: związkom zależeć będzie na utrzymaniu przywilejów, a politykom na najtańszym (bo z pieniędzy przyszłych pokoleń) kupieniu głosów.
Dlatego nie jest trudno prognozować, co wydarzy się za 20 lat. Odsetek ludzi w wieku emerytalnym wzrośnie o ponad połowę (do 7,7 proc.). Przy utrzymaniu obecnego "liberalizmu emerytalnego" i tempa wzrostu płac odsetek PKB wydawany na emerytury wzrośnie do 22 proc., a w 2025 r. co drugi wyborca będzie emerytem. Tylko że nie będzie wtedy miał go kto utrzymać!
Więcej możesz przeczytać w 26/2003 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 26/2003 (1074)

  • Na stronie - Gwałt na dzieciach 29 cze 2003, 1:00 Chory jest ten, kto cieleśnie wykorzystuje dziatki. Chore będą one aż do końca swego żywota. 3
  • Peryskop 29 cze 2003, 1:00 Zamach na papieża? Siedem osób podejrzanych o przygotowywanie prowokacji aresztowała w przeddzień przyjazdu papieża do Banja Luki bośniacka policja. W domach aresztowanych znaleziono materiały wybuchowe, granaty ręczne oraz... 8
  • Dossier 29 cze 2003, 1:00 Leszek BALCEROWICZ prezes NBP "Historia zna wiele przypadków krajów, które poniosły karę z powodu braku dyscypliny finansowej. Nie znam natomiast krajów, którym taka dyscyplina na dłuższą metę... 9
  • Z życia koalicji 29 cze 2003, 1:00 I żeby we władzach SLD już teraz było co najmniej 30 procent kobiet, a za rok 40 procent - taki postulat wysunęły obradujące na swym kongresie kobiety lewicy. W ten sposób - przekonują nasze La Pasionarie - SLD pokaże najpierw na... 10
  • Z życia opozycji 29 cze 2003, 1:00 Lech Kaczyński rozpoczął walkę z hałasem na warszawskim Starym Mieście. Przy okazji tej krucjaty stwierdził: "Muzyka techno doprowadza przeciętnego człowieka do obłędu w ciągu piętnastu minut". Potwierdza to nasze stare... 11
  • M&M 29 cze 2003, 1:00  HISTORYJA O CUDOWNYM NAWRÓCENIU My chcemy Boga w preambule i w konstytucji tak w ogóle!... Czy to prawica głos zabiera? Nie. To grzmi w Grecji rząd Millera. Cudowne stołka ocalenie spowodowało nawrócenie. 12
  • Playback 29 cze 2003, 1:00 12
  • Trichet za Duisenberga 29 cze 2003, 1:00 Jean-Claude Trichet, prezes francuskiego banku centralnego, jest kandydatem na nowego szefa Europejskiego Banku Centralnego - potwierdzili na szczycie w Porto Carras w Grecji przywódcy państw Unii Europejskiej. 12
  • Fotoplastykon 29 cze 2003, 1:00 14
  • Poczta 29 cze 2003, 1:00 Święci Europy Chciałbym zauważyć - wbrew temu, co napisał autor artykułu "Święci Europy" (nr 23) - że w polityce święci się raczej nie zdarzają. Gösta von Uexküll w pracy "Adenauer" (wznowionej przez... 16
  • Kadry 29 cze 2003, 1:00 17
  • Dzieciołapka Kroloppa 29 cze 2003, 1:00 Czy dyrektor Polskich Słowików należał do międzynarodowej siatki pedofilów? 18
  • Naród socjalholików 29 cze 2003, 1:00 Polska jest państwem patologicznie opiekuńczym - wynika z danych spisu powszechnego 24
  • Garnizon gangsterów 29 cze 2003, 1:00 Rezydenci gangów i handlarze narkotyków rządzą jednostkami wojskowymi. 28
  • Łowcy rent 29 cze 2003, 1:00 50-60 mln zł ukradł podatnikom gang przyznający lewe renty 32
  • Samoobrona prokuratorów 29 cze 2003, 1:00 Publikacją "Gangrena w Lublinie" przerwaliśmy zmowę milczenia wokół korupcji w lubelskim wymiarze sprawiedliwości 36
  • Nałęcz - Bańka mydlana 29 cze 2003, 1:00 Dyskutowana zmiana podatkowa przypomina gaszenie ognia potokami benzyny 37
  • Zawracanie gitary - Państwo niczyje 29 cze 2003, 1:00 Dla nas to typowe - prywatyzacji brakuje, prywaty jest w nadmiarze 37
  • Giełda i wektory 29 cze 2003, 1:00 Hossa Świat Męska domena Po sześciu latach zakończyła się walka o prawo własności adresu internetowego sex.com. Sąd odrzucił apelację Gary'ego Kremena, który nielegalnie używał domeny. Kremen pod adresem sex.com stworzył... 38
  • Klub 100 29 cze 2003, 1:00 "Wprost" gościł najbogatszych Polaków 40
  • Program Kulczyka 29 cze 2003, 1:00 Najbogatszy Polak budzi orła 40
  • Cafe Wprost - Chirurg biznesu 29 cze 2003, 1:00 Spotkanie z Janem Kulczykiem, pierwszym na liście 100 najbogatszych Polaków tygodnika "Wprost" 42
  • Loża pretendentów 29 cze 2003, 1:00 Tydzień temu ogłosiliśmy Listę 100 Najbogatszych Polaków. Teraz ciąg dalszy naszego rankingu - 25 kandydatów na wejście do przyszłorocznego spisu. 44
  • Zawód emeryt 29 cze 2003, 1:00 Nasz system emerytalny premiuje lenistwo i prowadzi do finansowej katastrofy 50
  • Profesor Jekyll i mi(ni)ster Hyde 29 cze 2003, 1:00 Jest was dwóch w jednym, panie Hausner? 53
  • Sprinter na sterydach 29 cze 2003, 1:00 Silne euro to nie afrodyzjak, lecz przekleństwo dla Starego Kontynentu 54
  • Załatwione odmownie 29 cze 2003, 1:00 Gdyby nie ropa naftowa, kraje arabskie byłyby dzisiaj równie biedne jak Afryka na południe od Sahary 56
  • Supersam 29 cze 2003, 1:00 Pustynna róża Balsam, peeling, mleczko i emulsja do ciała firmy Annayake - wchodzące w skład linii pielęgnacyjnej Hanami - zawierają wakame, czyli ekstrakt z brązowych wodorostów o działaniu ujędrniającym i... 58
  • Zapach kobiety 29 cze 2003, 1:00 61 tys. Polek z wyższym wykształceniem porzuciło karierę zawodową na rzecz wychowywania dzieci. 60
  • Polski książę 29 cze 2003, 1:00 Podczas wizyty w Polsce w 1994 r. książę Kentu poprowadził czołg T-72 64
  • Pokaż się! 29 cze 2003, 1:00 Fotoblogi, czyli obrazkowe dzienniki intymne, podbijają Internet 66
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Struganie szparaga 29 cze 2003, 1:00 Drogi przyjacielu! Dzięki za przemiły prezent z Niemiec w postaci nożyka do obierania szparagów dla leworęcznych. 68
  • UPAdek Wołynia 29 cze 2003, 1:00 Krwawa konfrontacja Ukraińców z Polakami 60 lat temu posłużyła jedynie Sowietom 70
  • Know-how 29 cze 2003, 1:00 Infekcja pod krawatem Lekarze nie powinni używać krawatów, ponieważ ta część męskiej garderoby przyczynia się do przenoszenia zarazków - uznali uczestnicy ostatniego posiedzenia British Medical Association. Gdy lekarz pochyla... 73
  • Pomidor w ziemniaku 29 cze 2003, 1:00 Unia boi się konkurencji amerykańskiego zboża - tańszego i nie skażonego pestycydami 74
  • Rak ze strachu 29 cze 2003, 1:00 Naukowcy sporządzili onkologiczny horoskop 78
  • Viagra na kaszel 29 cze 2003, 1:00 Jak jeden lek sprzedać cierpiącym na różne schorzenia 80
  • Korozja terapii 29 cze 2003, 1:00 Lekarze często nie rozpoznają hemochromatozy, spowodowanej odkładaniem się żelaza w tkankach 81
  • Bez granic 29 cze 2003, 1:00 Motyle we włosach Coroczne wyścigi konne na królewskim torze w Ascot od zawsze były rewią mody. Brytyjska arystokracja tradycyjnie uważa je za otwarcie letniego sezonu zabaw. Tegoroczne zawody pokazują, że to konserwatywne z natury... 82
  • Bliski zachód przemocy 29 cze 2003, 1:00 Irańscy mułłowie będą musieli słuchać narodu, a Palestyńczycy poskromić terrorystów 84
  • Irańska bomba 29 cze 2003, 1:00 Wobec Teheranu i Amerykanie, i Europejczycy zgodnie użyli argumentu siły 86
  • Otto von Schröder 29 cze 2003, 1:00 Nie ma mowy o porozumieniu między kanclerzem Niemiec a prezydentem USA 88
  • Salonikowe wyjście 29 cze 2003, 1:00 25 państw UE będzie się domagało zmian w projekcie europejskiej konstytucji 90
  • Dwie unie 29 cze 2003, 1:00 Co zmienia unijna konstytucja 92
  • Wicepapieże 29 cze 2003, 1:00 Jak biskup Dziwisz wyręczył Pana Boga 94
  • Cytat dyplomatyczny - Uwaga na młodych 29 cze 2003, 1:00 Być może polska polityka wymaga wakacji, ale nie należy liczyć, że uzdrowi ją upływ czasu 95
  • Menu 29 cze 2003, 1:00 Wydarzenia - kraj Sztukmistrz z placu Grzybowskiego To ja odkryłem Tercet Egzotyczny i byłem ich pierwszym menedżerem - mówi Szymon Szurmiej, reżyser tea-tralny, dyrektor Teatru Żydowskiego w Warszawie, obchodzący kilka dni temu 80.... 96
  • Operawoman 29 cze 2003, 1:00 Ewa Michnik przygotowuje największe plenerowe przedstawienie operowe na świecie 100
  • Weneckie przegrzanie 29 cze 2003, 1:00 Biennale w Wenecji przeżywa wyraźny kryzys 104
  • Jurek zawodowiec 29 cze 2003, 1:00 Pan Bóg czuwał nade mną i nie dał mi studiować reżyserii w Polsce - mówi Jurek Bogajewicz 106
  • Kino Tomasza Raczka 29 cze 2003, 1:00 Życie za życie Reżyseria: Alan Parker W rolach głównych: Kevin Spacey, Kate Winslet USA 2003 *** Rzadko się zdarza, by tak wiele wysiłku, talentu (po stronie twórców) i oczekiwań (po stronie widzów) zakończyło... 107
  • System idiotele - Nie chcę i nie muszę 29 cze 2003, 1:00 Jak to dobrze, że nie muszę kurczowo trzymać się stołka, wchodząc dla jego ocalenia w konszachty z różnej maści karierowiczami. Obrażać przed komisją śledczą inteligentnych ludzi i inteligencji innych ludzi pokrętnym... 108
  • Nowowizja - Mężowie stanu i zaufania 29 cze 2003, 1:00 Zaufanie staje się u nas towarem deficytowym 108
  • Organ Ludu 29 cze 2003, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 26 (39) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 23 czerwca 2003 r. Cena + VAT + ZUS + winieta L. Miller na Salonikach Europy: polska walka o preambułę Shvyenteauvite czy Shvyateauvide A może... 109
  • Skibą w mur - Kosztowna darmocha 29 cze 2003, 1:00 Kochamy być oszukiwani. Dzięki informacjom o "okazjach" i "dawaniu za darmo" mamy poczucie, że ktoś o nas dba i ktoś się nami przejmuje 110