Romans z Hitlerem

Romans z Hitlerem

Dodano:   /  Zmieniono: 
Obraz Hitlera jako demona wypiera neurotyk, którego okoliczności zepchnęły na złą drogę
Holocaust i nienawiść do Żydów był zemstą Hitlera za odrzucenie go jako artysty przez monachijskich Żydów - sugeruje film "Max" Menno Meyjesa. W jednej z jego najlepszych scen wściekły Hitler wypisuje wzór na swoją przyszłość i wychodzi mu, że dopiero sztuka sprzężona z polityką daje prawdziwą siłę. Dlatego został tyranem, choć jeszcze jako trzydziestolatek chciał być wyłącznie artystą. Po pięćdziesięciu ośmiu latach od śmierci wodza III Rzeszy zaczyna się patrzeć na niego oczami zatroskanego psychoterapeuty. Jego zbrodnie tłumaczy się kompleksami z dzieciństwa i młodości. Obraz Hitlera jako demona wypiera neurotyk, którego okoliczności zepchnęły na złą drogę. W dodatku miał on w swoim życiu okres uzależnienia od narkotyków, co tylko pogłębiło depresyjne skłonności. Najlepsze biograficzne książki poświęcone tyranowi - "Hitler - studium tyranii" Allana Bullocka czy wydane niedawno po polsku opracowanie Iana Kershawa - nie pozostawiają złudzeń, że nie był on ofiarą, lecz katem. Ale to takie ludzkie (i literackie, i filmowe) dostrzec w demonie normalne odruchy. Manicheizm dobrze się wszak sprzedaje. I to od kilkunastu wieków.

Sztuka + polityka = władza
Menno Meyjes był wcześniej scenarzystą "Koloru purpury" oraz "Indiany Jonesa i ostatniej krucjaty" Stevena Spielberga. W filmie "Max" opowiada o Hitlerze, kiedy ten próbował swoich sił w malarstwie, zaś jego mentorem był żydowski marszand. Rzecz dzieje się w Monachium po I wojnie światowej. Tytułowy bohater Max Rothmann, który na wojnie stracił prawe ramię, otwiera galerię. Wkrótce poznaje 30-letniego Hitlera. Młody malarz wydaje się rozdarty między sztuką a polityką, ku której ciągnie go drugi z jego mentorów - kapitan Meyer. Hitler w filmie Meyjesa objawia talent, więc dylemat, czy zostać artystą, czy politykiem, ma psychologiczne podstawy. W rzeczywistości Adolf był kiepskim malarzem. Ale Meyjes nie uważa, by przedstawił go zbyt sympatycznie. - Nie od razu miał mentalność zbrodniarza. Potworem stał się dopiero, gdy życie okazało się dla niego zbyt trudne, a wymarzona sława artysty przestała być możliwa - mówi Meyjes. Przypomina, że taka obsesja niejednego zaprowadziła ku zbrodni. W końcu większość seryjnych morderców zabijała dla sławy. Najlepiej pokazują to "Urodzeni mordercy" Olivera Stone'a. Wbrew tytułowi nie jest to opowieść o ludziach obciążonych piętnem zbrodni.
W przyszłym roku odbędzie się premiera kolejnego filmu o Hitlerze ("Eksperyment" w reżyserii Olivera Hirschbiegela) - tym razem pokazującego ostatnie dni dyktatora. Budżet wyniesie ponad 15 mln dolarów. Zdjęcia rozpoczną się tego lata w Petersburgu. Hitlera zagra wybitny szwajcarski aktor Bruno Ganz (pamiętany z "Nieba nad Berlinem" Wima Wendersa). Scenariusz filmu powstał na podstawie wspomnień ostatniej sekretarki
Hitlera Traudl Junge. Spisano je już dwa lata po wojnie, lecz przed kamerą kobieta zdecydowała się mówić dopiero w 2001 r. Jej porażająco szczerą spowiedź w filmie dokumentalnym "Im toten Winkel" (W martwym punkcie) pokazano w ubiegłym roku. Na seanse trzeba było rezerwować bilety. Junge, której Führer podyktował swoją ostatnią wolę, wspomina go jako ludzkiego szefa. Nie może jednak sobie darować, że była tak naiwna.

Syndrom Leni Riefenstahl
Wyrzutów sumienia z powodu zauroczenia Hitlerem nie ma Leni Riefenstahl - reżyserka takich filmów jak "Triumf woli" i "Nasz Wehrmacht". Obchodząca w tym roku setne urodziny Riefenstahl od kilku lat przeżywa prawdziwy renesans popularności i uznania. Twierdzi, że przez całe życie obchodziła ją jedynie sztuka. Z polityką nie miała nic wspólnego, a Führera prawie nie znała. Międzynarodowy Komitet Olimpijski wykupił niedawno prawa do jej filmu o berlińskich igrzyskach w 1936 r. Przedstawiciel MKOl stwierdził, że "Olimpiada" będzie "prawdziwą perłą" archiwów komitetu. Jeszcze niedawno takie wyznanie naraziłoby go na utratę stanowiska i towarzyski bojkot. Dziś, gdy hitlerowskie zbrodnie są relatywizowane nie tylko w ojczyźnie dyktatora, zaś totalitarna sztuka i design wzbudzają coraz większe zainteresowanie (by nie powiedzieć fascynację), sprawa przeszła bez echa. Bezlitosny upływ czasu sprawia, że III Rzesza staje się odrealnionym tworem, który każdy może wypełnić dowolną treścią.
Bez względu na to, jakie okoliczności łagodzące znajdą dla Hitlera przyszłe pokolenia, pozostanie pewne, że - jak napisał Tomasz Mann - "urodził się on na swoje i całego świata nieszczęście".



Cień Adolfa

Filmy
  • "Dyktator"
    reż. Charles Chaplin (USA, 1940 r.)
    Adolf Hitler to Adenoit Hynkel, dyktator Tomanii, który ma sobowtóra w postaci biednego żydowskiego fryzjera. Chaplin - straszny i śmieszny - w obu wcieleniach.
  • "Hitler: ostatnie dni"
    reż. Ennio De Concini (Wlk. Brytania-Włochy, 1973 r.)
    Ostatnie 240 godzin życia pana Schickelgrubera jako... czarna komedia. W roli tytułowej Alec Guinness.
  • "Bunkier"
    reż. George Schaeffer (USA, 1981 r.)
    Jeszcze raz o końcu Hitlera, ale na serio. Anthony Hopkins - nim zagrał Hannibala Lectera - obsadzony proroczo.


Literatura
  • "Kariera Artura Ui"
    Bertolt Brecht
    Słynna satyra na dyktaturę, przynosząca najbardziej wyrazisty wizerunek Hitlera w teatrze, choć pod innym nazwiskiem. W Polsce wybitną kreację w roli Artura Ui stworzył Tadeusz Łomnicki.
  • "Wyjaśnianie Hitlera"
    Ron Rosenbaum
    Amerykański dziennikarz błyskotliwie tropi przodków, seksualność, genezę obsesji żydowskiej i wszystko to, co spędza sen z powiek historykom, nie zawsze umiejącym ciekawie pisać.
  • "Kobiety Hitlera i Marlena"
    Guido Knopp
    Hitler jako Don Juan. Marlena to Marlena Dietrich - ponoć jedyna, która Adolfowi powiedziała: nie! Inne to m.in. słynna piosenkarka Zarah Leander i Leni Riefenstahl.
Więcej możesz przeczytać w 30/2003 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 30/2003 (1078)

  • Wprost od czytelników 27 lip 2003, 1:00 Biały eksport Wzwiązku z artykułem "Biały eksport" (nr 27) chciałbym przypomnieć, że szwedzka służba zdrowia niemal w całości jest zmonopolizowana przez państwo i w 100 proc. opłacana z podatków. Otwarcie prywatnego... 3
  • Na stronie - Masa krytyczna 27 lip 2003, 1:00 Robiłem tylko to, czego wyraźnie nie zabraniali mi politycy" - uznał z rozbrajającą szczerością podczas swego procesu w 1932 r. Al Capone, najsłynniejszy amerykański gangster. 3
  • Peryskop 27 lip 2003, 1:00 Z Wyszehradu do Europy Skończyły się referenda, zaczęły się schody do Europy. O przyszłość grupy wyszehradzkiej w Unii Europejskiej spierali się m.in. ambasadorowie Słowacji - Magda Vasaryova i Czech - Bed˝ich Kopecky, były ambasador... 6
  • Kadry 27 lip 2003, 1:00 9
  • Poczta 27 lip 2003, 1:00 "Altalena" Abu Mazena W wyniku błędnej redakcji w moim tekście "'Altalena' Abu Mazena" (nr 20) dwie sprawy wymagają wyjaśnienia. 600 tysięcy Żydów z krajów arabskich, których wchłonął Izrael, to... 9
  • M&M 27 lip 2003, 1:00  WNIOSEK NA PRZYSZŁOŚĆ Sejm już wie, jak się ustrzec matactwa chytrego. Nie czas w legislacyjny wpadać katastrofizm, lecz do każdej ustawy i aktu prawnego dodawać z założenia słowa "lub czasopism". 10
  • Dossier 27 lip 2003, 1:00 Marek EDELMAN ostatni żyjący dowódca powstania w getcie warszawskim "Przesiedlenie jest rzeczą złą, ale morderstwo gorszą. Proporcje między nimi są takie, jakby kat postawił się na miejscu ofiary i jego trzeba było czcić,... 10
  • Playback 27 lip 2003, 1:00 10
  • Do Brukseli bez papierosa 27 lip 2003, 1:00 Wraz z wysoką pensją polscy kandydaci na europejskich urzędników otrzymają też informację o zakazie palenia w budynkach Komisji Europejskich (także w restauracjach) 10
  • Z życia koalicji 27 lip 2003, 1:00  Polecamy: www.dupa.com. Serio, prosimy się nie bać, tam nie ma żadnej obsceny. Jeśli ktoś nie ma Internetu, niech czyta na końcu tej rubryki. Cały tydzień trwało polowanie na Henryka Długosza, szefa świętokrzyskiego SLD. Henryk... 12
  • Z życia opozycji 27 lip 2003, 1:00  Jan Rokita na drugie imię ma Władysław. Ujawnił to Aleksander Gudzowaty, który chce Rokicie wytoczyć sprawę w sądzie. No i zaczęły się dowcipy, że proszę, niby taki krakus i inteligent, i Maria, a z niego swojski, prosty... 13
  • Fotoplastykon 27 lip 2003, 1:00 14
  • Demokracja dziennikarska 27 lip 2003, 1:00 Gdyby nie wolne media, większość afer w Polsce nigdy nie ujrzałaby światła dziennego 16
  • Mafiapospolita 27 lip 2003, 1:00 Mafia jest wytworem przeregulowanego państwa 20
  • Grabarz mafii 27 lip 2003, 1:00 Decyzja Wojciecha P. o powrocie do Polski prawdopodobnie ocaliła życie Masie. 22
  • Masa informacji 27 lip 2003, 1:00 Co Jarosław Sokołowski (Masa) może jeszcze powiedzieć prokuratorom? 22
  • Mercedes dla każdego 27 lip 2003, 1:00 Współczesna medycyna potrafi czynić cuda. Tyle że owe cuda drogo kosztują. 26
  • Sekscasting 27 lip 2003, 1:00 Reporterzy "Wprost" uczestniczyli w aukcjach kobiet do domów publicznych 28
  • Nałęcz - Tłuczenie termometru 27 lip 2003, 1:00 Rzeczą dziennikarza jest bezlitosne wykorzystanie przecieków 30
  • Poczta 27 lip 2003, 1:00 Zabójcze znaki zapytania Będąc wiernym czytelnikiem tygodnika "Wprost", zawsze byłem przekonany o jego tradycyjnie wysokim poziomie. Z tym większym zdziwieniem znalazłem na stronach ostatniego numeru (nr 29) artykuł... 30
  • Giełda i wektory 27 lip 2003, 1:00 Hossa Świat Z Buffettem w bufecie Ćwierć miliona USD wart jest lunch z Warrenem Buffettem, guru inwestorów giełdowych i drugim na liście najbogatszych ludzi świata (według magazynu "Forbes"). Taką cenę wylicytował za... 32
  • Piwoizacja Polski 27 lip 2003, 1:00 Pijemy trzy razy więcej piwa niż w 1990 roku 34
  • Przeskoczyć Belkę 27 lip 2003, 1:00 Nasz rynek funduszy inwestycyjnych rozwija się najszybciej na świecie! 40
  • Polski Skansen Ludowy 27 lip 2003, 1:00 Weszła w życie najgłupsza i jedna z najbardziej kosztownych ustaw w dziejach III RP! 42
  • Sejf ocalenia narodowego 27 lip 2003, 1:00 Balcerowicz liczy na nas i czasem za nas 44
  • Państwo me widzę ogromne 27 lip 2003, 1:00 Lionel Robbins, brytyjski ekonomista zmarły niespełna dwadzieścia lat temu, nazwał ekonomię nauką o sposobach dysponowania zasobami, których jest za mało, a można je wykorzystać na różne sposoby. Wyszedł z założenia, że... 46
  • Niemiecki rak 27 lip 2003, 1:00 Widmo deflacji krąży nad Europą 48
  • Załatwione odmownie - Łukaszenkizacja życia publicznego 27 lip 2003, 1:00 Jak wieść niesie, w redakcji pisma młodzieżowych radykałów z okresu polskiego października sekretarz redakcji miał pieczęć, którą stemplował teksty odrzucone przez kolegium 50
  • Supersam 27 lip 2003, 1:00 Powąchać i schudnąć Wdychanie olejku pieprzowego, grejpfrutowego, estragonowego i koprowego wzmacnia wydzielanie noradrenaliny, która pomaga rozkładać tłuszcze - ujawnili naukowcy z laboratorium Shiseido. Nowa generacja... 52
  • Podpaski dla mężczyzn 27 lip 2003, 1:00 Posunięta do absurdu polityczna poprawność zabija wolność publicznej debaty 54
  • Wyścigi pasożytów 27 lip 2003, 1:00 Polskie związki sportowe to jeden z ostatnich bastionów PRL 58
  • Parkopolis 27 lip 2003, 1:00 Central Park to symboliczne podwórko Ameryki 61
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Dostępność kształtuje byt 27 lip 2003, 1:00 Drogi Przyjacielu! Nasza ostatnia korespondencja poświęcona upodobaniom kulinarnym Polaków w świetle badań statystycznych skłoniła mnie do refleksji nad przemianami nadwiślańskiej diety. Bo po 1989 r. zmieniło się wiele. 62
  • Ekran osobisty - Sen o oddzielności 27 lip 2003, 1:00 Paradoksalnie, siostry Bijani spełniły się w wymarzonych zawodach: pokazały, na czym polega prawo do godności, i sprawiły, że mówi o tym cały świat 63
  • Apostoł KGB 27 lip 2003, 1:00 Kim Philby, najcenniejszy agent sowiecki, do dziĘ budzi skrajne emocje 64
  • Know-kow 27 lip 2003, 1:00 Koniec z alergią! Ludzie cierpiący na alergię pokarmową będą się mogli bez obaw objadać orzeszkami. Naukowcy z Mount Sinai School of Medicine w Nowym Jorku opracowali szczepionkę odczulającą osoby, u których po zjedzeniu potraw... 67
  • Skok do wieczności 27 lip 2003, 1:00 Czy da się oszukać śmierć? 68
  • Poprawić Pana Boga 27 lip 2003, 1:00 Jak chirurdzy ratują nie narodzonych 72
  • Bliźniak Ziemi? 27 lip 2003, 1:00 Odkryto we wszechświecie układ przypominający Układ Słoneczny 74
  • Bez granic 27 lip 2003, 1:00 Katedra na odkupienie win Kilkunastu biskupów oraz tysiące wiernych uczestniczyło w wyświęceniu katedry Przelanej Krwi, upamiętniającej śmierć Mikołaja II Romanowa, ostatniego cara Rosji. Katedrę zbudowano - kosztem 10 mln USD - w... 76
  • Niemiecki słoń w składzie porcelany 27 lip 2003, 1:00 Czy powstanie pomnik wypędzonych z Czech i Polski? 78
  • Wyzwanie: Polen 27 lip 2003, 1:00 Polska nie jest już dla Niemiec petentem, jest ich partnerem 80
  • Treser rekinów 27 lip 2003, 1:00 Putin zastępuje nazbyt ambitnych oligarchów swoimi ludźmi 82
  • Gwałciciel dzieci - Husajn 27 lip 2003, 1:00 Saddam stworzył ludzi z amputowanymi sercami i bez żołądków, którymi można by czuć głód 84
  • Zgon masowego rażenia 27 lip 2003, 1:00 Śmierć znanego eksperta ONZ może złamać polityczną karierę premiera Wielkiej Brytanii 87
  • Menu 27 lip 2003, 1:00 Uma zawodowiec Uma Thurman jako płatna zabójczyni, która budzi się z postrzału po pięciu latach z myślą, by dokonać krwawej jatki wśród tych, którzy wyrządzili jej krzywdę. Tylko w jednej ze scen ginie od... 88
  • Jeleń salonowy 27 lip 2003, 1:00 Obrazy Kossaków to nie klasyka, lecz kwintesencja kiczu 90
  • Anioł ironii - Zbigniew Herbert 27 lip 2003, 1:00 Dla Zbigniewa Herberta poeta to naiwny chłopczyk w krótkich portkach, którym manipulują cyniczni panowie 94
  • Romans z Hitlerem 27 lip 2003, 1:00 Obraz Hitlera jako demona wypiera neurotyk, którego okoliczności zepchnęły na złą drogę 96
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 27 lip 2003, 1:00 CLUB SODADE - *** Cesaria Evora by... Cesarzowa muzyki etno, zwana divą o bosych stopach, wkracza na klubowe parkiety. Nie przywiązująca wagi do wagi czarna piękna pani to wieloletnia mistrzyni świata w kategorii world music. Śpiewa w... 97
  • Hendrixem w Chopina 27 lip 2003, 1:00 Dziesięć najciekawszych imprez kulturalnych sierpnia 98
  • Kino Tomasza Raczka 27 lip 2003, 1:00 Aniołki Charliego: Zawrotna szybkość - *** Reżyseria: Joseph McGinty Nichol W rolach głównych: Cameron Diaz, Drew Barrymore, Lucy Liu, Demi Moore. USA 2003 Druga część rozpaczliwie głupiej kinowej wersji znanych z telewizji... 99
  • Szkiełko w oku - Po kolei 27 lip 2003, 1:00 Porozumienie między związkami kolejowymi a rządem przyjąłem z mieszanymi uczuciami. 100
  • Śmiesznoty - Apel, prośba, propozycja... 27 lip 2003, 1:00 Zdradzę Wam swój słaby punkt. Drażni mnie określanie mianem "kabaretu" głupich poczynań polityków, wariackich sytuacji w Sejmie, bzdur dominujących w życiu publicznym. 100
  • Organ Ludu 27 lip 2003, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Parada Miłości w Warszawie H Członkowie Partii podejmują czyny H Sejm ogłosił reformę H Zobowiązanie pracowników Parku Narodowego Lipcowe Święto - 22 lipca! Z okazji Lipcowego Święta... 101
  • Skibą w mur - Blade jest piękne! 27 lip 2003, 1:00 Czas powołać do życia ruch na rzecz zdrowia i bladości. Pamiętajcie, że opalony to taki, co na pewniaka dostanie czerniaka 102