Pożeracze bakterii

Pożeracze bakterii

Dodano:   /  Zmieniono: 4
Wirusy skuteczniejsze od antybiotyków!
Do diabła z cholerą - miał stwierdzić zrezygnowany brytyjski chemik Ernest Hanbury Hankin, usiłujący w drugiej połowie XIX wieku zwalczać to schorzenie w Indiach. W 1896 r. osłupiały stwierdził, że Hindusi pijący nie przegotowaną wodę ze świętej rzeki Ganges nie chorują na cholerę. Potem mikrobiolodzy udowodnili, że w wodzie znajdował się specyficzny wirus. Okazało się, że dobroczynne wirusy są powszechne w środowisku i stosunkowo łatwo je wyhodować. Uzyskiwano je na początku ze zwykłych ścieków! Francuz Félix d'Herelle wymyślił dla nich nazwę - bakteriofagi (czyli pożeracze bakterii) i pierwszy w 1915 r. zastosował je w leczeniu chorych na czerwonkę. Jego pacjenci wyzdrowieli w ciągu jednej nocy!
Odkryciem zainteresowały się firmy farmaceutyczne i wkrótce na rynku pojawiły się komercyjne preparaty bakteriofagowe. Można je było połykać, wstrzykiwać, smarować nimi skórę albo robić z nich lewatywy. Wszystkie te środki trafiły jednak do lamusa w erze antybiotyków. Bakteriobójczymi wirusami, "żywymi antybiotykami", ponownie zainteresowano się dopiero współcześnie, gdy naukowcy gorączkowo poszukują alternatywy dla antybiotyków. Te leki, choć pozwoliły odnieść spektakularne zwycięstwo w walce z bakteriami, stają się coraz mniej skuteczne.


Lawina zarazków
Odkryta w 1928 r. penicylina okazała się skutecznym lekiem przeciw zakażeniom bakteryjnym, ale wkrótce wyszło na jaw, że bakterie uodporniają się na działanie antybiotyków. A ponieważ te środki stosowano na wielką skalę - często niepotrzebnie - lekarze niechcący "wypromowali" odmiany bakterii, z którymi dziś radzą sobie tylko antybiotyki ostatniej szansy, takie jak wankomycyna czy kolistyna. Co gorsza, w ostatnich 35 latach wprowadzono do użytku tylko jeden preparat nowej generacji!
- Polscy lekarze coraz częściej nie mają czym leczyć chorych z ciężkimi infekcjami, bo w naszym kraju gwałtownie przybywa szczepów superbakterii opornych na leki - mówi dr Paweł Grzesiowski z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego. Te infekcje zabijają rocznie 30 tys. Polaków, mimo że szpitale wydają na antybiotyki 20-30 proc. pieniędzy przeznaczonych na zakup leków. Dla wielu antybiotyków odsetek mikrobów opornych na leczenie zbliża się do krytycznego poziomu 25 proc. - Po przekroczeniu tej granicy antybiotykooporność narasta lawinowo. Dzieje się tak, ponieważ geny oporności zaczynają wtedy wchodzić na stałe w skład genomu mikrobów i następne pokolenia składa się z samych superbakterii - tłumaczy Grzesiowski. Co gorsza, takie bakterie często "przekazują sobie" geny oporności nie na jeden, ale na kilka leków.
Skuteczniejsze od antybiotyków mogą się okazać bakteriofagi. Wirusy te przyczepiają się do bakterii i wstrzykują do nich DNA albo RNA. Ofiara zostaje zmuszona do produkcji nowych wirusów, które rozrywają ją, by się uwolnić. "Bakteriofagi atakują tylko konkretne odmiany bakterii - każdy mikrob ma wirusa, który go zwalcza" - mówi prof. Vincent Fischetti z Rockefeller University w Nowym Jorku. Dzięki temu wirusy można stosować jako lek "inteligentny", zabijający tylko mikroby chorobotwórcze.

Wirusem w raka
Wrocławski Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej Polskiej Akademii Nauk stosuje bakteriofagi od ponad półwiecza, a wykorzystuje je w terapii od 1980 r. Do tej pory wyleczono tam ponad 1500 pacjentów, którzy cierpieli na infekcje wywołane przez bakterie nie reagujące na antybiotyki. Skuteczność leczenia sięga 87 proc. Uczeni dysponują ponad 300 gatunkami bakteriofagów zwalczających groźne mikroby. Przeprowadzone niedawno badania dowiodły, że bakteriofagi mogą też oddziaływać na układ odpornościowy i pomagać w walce z nowotworami!
Wspomniana terapia pozostaje w stadium eksperymentu medycznego. Aby została powszechnie zaakceptowana, potrzebne są kosztowne badania kliniczne. Sfinansować je mogą jedynie firmy farmaceutyczne, które robią znakomite interesy na sprzedaży coraz większej ilości antybiotyków. Także lekarze nieufnie podchodzą do leczenia zakażeń za pomocą "inteligentnych wirusów". Niektórzy obawiają się, że bakterie mogą się uodpornić na działanie bakteriofagów, choć nie udało im się to przez miliony lat. Innym częstym zarzutem jest to, że terapię wirusami można zastosować dopiero wtedy, gdy dokładnie wiadomo, jaka bakteria jest przyczyną choroby. Może to zająć dwie doby, co oznacza, że metoda nie sprawdza się nagłych przypadkach. Nowe metody diagnostyczne - wykorzystujące bakteriofagi - przynoszą jednak pozytywne wyniki w ciągu kilku godzin. Najpoważniejszym problemem było to, że w naturze wirusy czasami nie zabijają bakterii, ale przenoszą między nimi geny umożliwiające produkcję toksyn lub chroniące przed antybiotykami.
- Nasze fagi takich cech nie mają. Ponadto w warunkach zagrożenia życia przez bakterie oporne na antybiotyki takich argumentów nie można traktować jako przeciwwskazań do leczenia fagami - twierdzi prof. Andrzej Górski, szef Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN.
Brytyjska firma Novolytics przygotowuje się do wprowadzenia na rynek kremu z wirusami, które będą likwidować gronkowca złocistego w jamie nosowej pacjentów. Amerykański Intralytix pracuje nad wirusowym plastrem na zainfekowane rany, wzorując się na produkcie stosowanym od dawna w Gruzji. Inne firmy zajmują się wyhodowaniem bakteriofagów, które nie będą wywoływały silnej reakcji immunologicznej organizmu, a przez to będą mogły skuteczniej polować na chorobotwórcze bakterie.
Obiecujące są próby zastosowania pojedynczych elementów bakteriofaga. Uczonych najbardziej interesują białka, dzięki którym wirusy rozrywają zaatakowaną bakterię. "Nie zajmowano się tym wcześniej, ponieważ wirusy dziurawią bakterię od środka. Tymczasem okazało się, że te białka równie dobrze działają, gdy zostaną zastosowane z zewnątrz" - mówi prof. Fischetti. Jego zespół zidentyfikował już cząsteczki, za których pomocą można w kilka sekund zniszczyć niebezpieczne bakterie, takie jak paciorkowce wywołujące zapalenia płuc i gardła oraz laseczki wąglika.

Drapieżne mikroby
Spore nadzieje uczeni wiążą z białkami bakterii Bdellovibrio bacteriovorus, drapieżnego mikroba, który żywi się innymi bakteriami, takimi jak chorobotwórcze Salmonella, Pseudomonas czy Klebsiella. - Rozszyfrowaliśmy niedawno genom tego przecinkowca, a teraz modyfikujemy go tak, by niszczył groźne dla człowieka mikroby - powiedział "Wprost" dr Stephan Schuster z Max-Planck-Institut für Entwicklungsbiologie w Tybindze. Przecinkowce Bdellovibrio występują powszechnie w glebie i wodzie, ale dla człowieka są zupełnie nieszkodliwe.
Ofiarom przecinkowców nie udało się "wynaleźć" środków obrony, ponieważ Bdellovibrio atakuje za pomocą kilku substancji jednocześnie, dziurawiąc ścianę komórkową bakterii i doprowadzając do jej natychmiastowej śmierci. Komórki ludzkie są odporne na taki atak. Co więcej, drapieżny przecinkowiec słabo pobudza nasz układ odpornościowy, może więc dotrzeć bez przeszkód tam, gdzie znajdują się groźne dla nas mikroby. - Ten antybiotyk nie tylko sam się rozmnaża, ale jeszcze potrafi się zdezaktywować, gdy już nie jest potrzebny - mówi dr Schuster. Gdy mikrob trafi na bakterię należącą do grupy tzw. drobnoustrojów Gram-ujemnych, wwierca się w nią, pożera od środka, a następnie dzieli się na kilkanaście gotowych do ataku przecinkowców. Jeśli nie mogą znaleźć pokarmu, wymierają. Uczeni mają nadzieję, że podobnie będą wkrótce "wymierać" zakażenia bakteryjne.

Ćmy, ryby i farmakologia
Naukowcy nie ustają w poszukiwaniu nowych, skutecznych antybiotyków
  • dermicydyna - wykryto ją w ludzkim pocie, skutecznie zwalcza różne odmiany bakterii (m.in. pałeczki jelitowe i gronkowce), od innych antybiotyków różni ją wyjątkowa struktura chemiczna
  • beta-defensyny - białka wchodzące w skład ludzkiego układu odpornościowego, zapobiegają infekcjom w obrębie jamy ustnej
  • lantybiotyki - produkowane przez bakterie, stosowane przy produkcji sera i konserwowaniu żywności, mają podwójne działanie niszczące komórki chorobotwórczych mikrobów
  • piscydyny - wyizolowane z komórek układu odpornościowego ryb spokrewnionych z okoniami, mogą zwalczać bakterie oporne na stosowane dotychczas antybiotyki
  • cekropina A - uzyskana z tkanek dużej amerykańskiej ćmy, potrafi się przedostać do komórki bakteryjnej i zablokować geny niezbędne do przeżycia mikroba

Nowotworo-antybiotyki?
Antybiotyki nie tylko są coraz mniej skuteczne i wywołują negatywne skutki uboczne, ale mogą też zagrażać naszemu organizmowi. Niedawno na łamach prestiżowego czasopisma "Journal of American Medical Association" opublikowano wyniki badań uczonych z University of Washington w Seattle, którzy wykazali, że istnieje związek między intensywnością stosowania antybiotyków - niezależnie od ich rodzaju - a ryzykiem powstania nowotworu piersi. Mimo że naukowcy podkreślają, że aby potwierdzić tę hipotezę, potrzebne są dalsze badania, informacja wywołała wielkie emocje. Rak piersi to najczęstszy nowotwór złośliwy u kobiet - co roku choruje na niego 10 tys. Polek, 5 tys. z nich umiera.
Więcej możesz przeczytać w 10/2004 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 4

Spis treści tygodnika Wprost nr 10/2004 (1110)

  • Do zobaczenia na emigracji? 7 mar 2004 Wyższy indeks emigracyjny (IE), to niższa wartość kraju na globalnej giełdzie państw 3
  • Wprost od czytelników 7 mar 2004 Listy od czytelników 3
  • Skaner 7 mar 2004 Cela dla dziennikarzy Mimo zapewnień Ministerstwa Sprawiedliwości i deklaracji szefa resortu Grzegorza Kurczuka dziennikarze znaleźli się na celowniku prokuratury. Skala nagonki na tę grupę zawodową jeszcze nigdy nie była tak wielka -... 6
  • Dossier 7 mar 2004 JOLANTA BANACH posłanka SLD, kandydatka na przewodniczącą SLD Gdyby był scenariusz sojuszu SLD z kosmitami, to pewnie najbardziej by mi się podobał Program III Polskiego Radia KRZYSZTOF JANIK przewodniczący Klubu Parlamentarnego SLD W moim... 7
  • Sawka 7 mar 2004 7
  • Kadry 7 mar 2004 8
  • Licznik 7 mar 2004 7,2 mln - Polaków korzysta z Internetu 4 mln - mężczyzn korzysta z sieci (przeciętnie przez 4 godziny i 21 minut miesięcznie) 3,2 mln - kobiet korzysta z sieci (przeciętnie przez 3 godziny i 6 minut miesięcznie) 3,4 mln - osób... 8
  • Nałęcz - Ludzie honoru 7 mar 2004 Im więcej niepopularnych spraw załatwi lewica, tym łatwiejsze będzie życie jej sukcesorów 10
  • Playback 7 mar 2004 11
  • PRZECIW KONCENTRACJI W MEDIACH 7 mar 2004 Marek Majewski - felieton 11
  • Poczta 7 mar 2004 Listy od czytelników 11
  • Z życia koalicji 7 mar 2004 Boski Tadeo Iwiński zostaje w kraju. Doradca premiera ogłosił, że nie będzie kandydował do europarlamentu, bo bardziej przyda się swej partii w kraju. Wszak nadchodzące wybory do Sejmu będą dla SLD piekielnie trudne. O, boski Tadeo! W... 12
  • Z życia opozycji 7 mar 2004 Przewidująca i zapobiegliwa Unia Wolności już teraz chciała rozmawiać o programie przyszłego rządu koalicyjnego. Do rozmów zaprosiła PiS i Platformę Obywatelską. Obie partie olały jednak unię jako ugrupowanie pozaparlamentarne.... 13
  • Fotoplastykon 7 mar 2004 Henryk Sawka www.przyssawka.pl 14
  • Spadamy z Polski! 7 mar 2004 Antoni Norbert Patek, twórca najbardziej renomowanych zegarków na świecie, musiał emigrować z Polski, bo za udział w powstaniu listopadowym groziło mu zesłanie na Sybir lub więzienie. Zaczynał, mając za kapitał stopień podporucznika i krzyż Virtuti Militari. Po piętnastu... 16
  • Rokitoleksy 7 mar 2004 Głowę z platformy i lewicowy tułów powinien mieć następca Millera na stanowisku premiera 22
  • Glemp po Glempie 7 mar 2004 Polski Kościół przestraszył się zmian, które jeszcze pół roku temu chciał przeprowadzić 26
  • Łapówkoland 7 mar 2004 Pięć miliardów dolarów jest wart polski detaliczny rynek łapówkowy. 30
  • VATum separatum 7 mar 2004 Ameryka nie wprowadziła VAT, bo to podatek z gruntu zły i antyrozwojowy 32
  • Giełda i wektory 7 mar 2004 HossaŚwiat Festiwal próżności Już zostały sprzedane wszystkie bilety na Targi dla Milionerów, które mają się odbyć w grudniu w Amsterdamie. Zeszłoroczna impreza przyniosła 250 mln euro zysku. Największym... 36
  • Plan Millera 7 mar 2004 Czym jest dziś plan Hausnera? 42
  • Bushujący w biznesie 7 mar 2004 Ożywiających glob stref wolnego handlu jest już więcej niż państw 44
  • Transatlantyk Polska 7 mar 2004 Rozmowa z Jackiem Rostowskim, ekspertem w dziedzinie ekonomii i stosunków międzynarodowych 48
  • Koń japoński 7 mar 2004 Uczeń Toyota przerósł trzech wielkich nauczycieli z Detroit 50
  • Załatwione odmownie - Co w prawie piszczy 7 mar 2004 Nadmiar opiekuńczości i polityczna poprawność wywołują biegunkę prawną nie spotykanych w historii rozmiarów 54
  • Supersam 7 mar 2004 Teraz cyfrówka Nie będziemy już sprzedawać tradycyjnych aparatów fotograficznych - ogłosił Kodak w USA i Europie Zachodniej. W 2004 r. po raz pierwszy klienci na całym świecie kupią więcej cyfrowych aparatów niż... 56
  • Wódka restituta 7 mar 2004 Lubelskiej pigwówce zawdzięcza dobrą kondycję głosu Krzysztof Cugowski z Budki Suflera 58
  • Seksualna eskorta 7 mar 2004 Siedem tysięcy złotych za noc bierze ekskluzywna prostytutka 62
  • Liga mistrzów i frajerów 7 mar 2004 Sportowy apartheid stosuje Europejska Unia Piłkarska 64
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Byle do wiosny 7 mar 2004 Dolar spada, lecz zielony trzyma się mocno. Zwróciłem na to uwagę w okolicach Salzburga, bowiem oddalenie od domu sprzyja sensownym konstatacjom. 68
  • Leonarda 7 mar 2004 "Fragmenty z życia lustra" Joanny Szczepkowskiej to opowiadania napisane z literacką werwą godną wnuczki Jana Parandowskiego! 70
  • Kompas dla kontynentu 7 mar 2004 Powstaniec listopadowy Wojciech Jastrzębowski zaproponował pierwszą konstytucję zjednoczonej Europy 72
  • Know-how 7 mar 2004 Maskotka wilka Wszystkie rasy psów pochodzą od zwierząt z dziesięciu linii hodowlanych - ustalili uczeni z Fred Hutchinson Cancer Re-search Center w USA. Badacze uważają, że 15 tys. lat temu ludzie udomowili wilki, które... 75
  • Pożeracze bakterii 7 mar 2004 Wirusy skuteczniejsze od antybiotyków! 76
  • Zabójca we krwi 7 mar 2004 Kichnięcie jeszcze nikogo nie zaraziło sepsą 79
  • Pożegnanie z igłą 7 mar 2004 Szczepionka na grypę w sprayu, guma do żucia z viagrą! 80
  • Bez granic 7 mar 2004 Amazonka show Trwający trzy dni finał największego show na świecie zakończył się - jak na Brazylię - dramatycznie, bo w strugach ulewnego deszczu. Wyłoniono jednak zwycięzcę. Zanim to nastąpiło, karnawał - jak co roku zresztą -... 82
  • Sądny dzień demokratów 7 mar 2004 Bush kontra Kerry? 84
  • Euro-Ameryka 7 mar 2004 Ameryka, aby stawić czoło politycznym wyzwaniom i zagrożeniom XXI wieku, powinna odbudować swoje sojusze polityczne. Wobec zagrożenia rozprzestrzenianiem się broni masowego rażenia, terroryzmem czy choćby niestabilnością polityczną pewnych regionów Ameryka nie może pozostać sama. 86
  • Kwadratura półksiężyca 7 mar 2004 Turcja na obłudnym europejskim kazaniu Aleksander Wielki przeciął węzeł gordyjski na terenie dzisiejszej Turcji. Zbliżające się rozszerzenie Unii Europejskiej stawia na ostrzu noża nie mniej zawiłą kwestię związaną z tym krajem niż ta, z którą zmierzył się starożytny wódz.... 88
  • Muzyka żebraków 7 mar 2004 Co spowodowało wojnę między Romami a Słowakami? 90
  • Tarcza demokracji 7 mar 2004 Silne wpływy armii w Izraelu są przeciwieństwem działań i celów junty wojskowej 92
  • Tron Rosji 7 mar 2004 Dymisja rządu Kasjanowa oznacza jedynie pytanie o to, kogo Putin chce teraz do siebie przybliżyć 94
  • Menu 7 mar 2004 Świat Dymy nad Hollywood "Mój ojciec palił marlboro i umarł na raka, moja matka paliła marlboro i umarła na raka, teraz ja palę marlboro" - taki monolog wygłasza Nicolas Cage w "Dzikości serca". A potem... 96
  • Teatr na aukcji 7 mar 2004 Fotografię Witkacego za rekordową sumę 135 tys. zł kupiła matka właścicielki domu aukcyjnego, który ją wystawiał 98
  • Jezus horror 7 mar 2004 Masakrą piłą łańcuchową z udziałem Jezusa nazwali "Pasję" Gibsona najbardziej cięci nowojorscy recenzenci 102
  • Nowy naćpany świat 7 mar 2004 LSD otworzył bramy muzycznego raju, który dla wielu okazał się piekłem 104
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 7 mar 2004 Recenzje płyt 105
  • Plucie wstydem 7 mar 2004 Akcjoniści w salonach sztuki oddawali mocz i wypijali go, mazali się krwią, okaleczali swe genitalia 106
  • Sława i chała 7 mar 2004 Teatr, komiks, książka, dvd 108
  • Poziom niezadowolenia 7 mar 2004 Coraz częściej oglądamy wyniki badań opinii publicznej, rankingi partii i polityków. 112
  • Zagrożenie lawinowe 7 mar 2004 Informacje polityczne przypominają dziś komunikaty z wyższych partii (gór). Lawinowemu rozpadowi jednych formacji towarzyszy efekt rosnącej kuli śnieżnej u innych. 112
  • Organ Ludu 7 mar 2004 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 10 (75) Rok wyd. 3 WARSZAWA, poniedziałek 1 marca 2004 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza O słonych paluszkach i wodzie - narada w duchu refleksji W ostatnią środę (popielcową) przedstawiciele... 113
  • Drogie tanie chwyty 7 mar 2004 Żeby zwrócić na siebie uwagę, nie wystarczy już zgubić chusteczkę. Trzeba pokazać gołego cyca, i to z wiatraczkiem w sutku 114