Koniec imperium

Koniec imperium

Dodano:   /  Zmieniono: 
Sensem idei IV Rzeczypospolitej jest zakwestionowanie tego, co pochodzi z PRL i niszczy polskie życie publiczne Czy można zasadniczo zmienić Polskę, zachowując obecną konstytucję? Tylko ktoś, kto jej nie czytał bądź poświęcił tej lekturze kilka minut, może na to pytanie odpowiedzieć twierdząco. Zaciekłość, z jaką przeciwko zmianom w konstytucji występują politycy postkomunistyczni, na czele z Aleksandrem Kwaśniewskim, najlepiej świadczy o jej realnym znaczeniu. W istocie uchwalona przed siedmioma laty konstytucja jest aktem świadomie ukształtowanym tak, aby ochronić podwójną tożsamość III Rzeczypospolitej - ze wszystkimi tego konsekwencjami.
Konstytucja schizofrenii
Już w preambule konstytucji pominięto słowo "niepodległość", nazywając PRL okresem "łamania praw człowieka".
W każdej dziedzinie znajdziemy dwoistość konstytucyjnych rozwiązań. Z jednej strony, mamy wolnościowo brzmiące przepisy dotyczące niezawisłości sędziowskiej, z drugiej zaś - umocniony w konstytucji system przywilejów samorządu sędziowskiego, który oznacza, że cały ten segment władzy pozostaje w stanie nienaruszonym od 1989 r. Mamy całą gamę dobrze prezentujących się praw i wolności obywatelskich, a obok doktrynę praw nabytych, która "opiekuje się" pakietem przywilejów sprzecznych z zasadą sprawiedliwości.
W wypadku Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji właściwszym słowem niż dwoistość jest wynaturzenie. Żadna z dojrzałych demokracji nie wprowadziła do konstytucji takiego ciała jak KRRiTV, której patologiczny rozwój uderzał w pluralizm mediów i był zaprzeczeniem tego, czemu miała służyć - "wolności słowa" i "interesowi publicznemu". Gdy zabrakło jasnej wizji ustrojowej, o wielu rozstrzygnięciach decydował czysto negatywny przetarg i podział kompetencji. W wyniku tego polski prezydent, mający większe kompetencje niż prezydent Francji, znajduje się w pozycji instytucji nieodpowiedzialnej za politykę państwa. Przepisy konstytucyjne zachęcają prezydenta do konfliktu z rządem i nie premiują współdziałania. Wszystkie te okoliczności powodują osłabienie państwa. Silna władza państwowa stojąca na straży dobra wspólnego nie jest konstytucyjnym dobrem, stanowi bowiem prawdziwe zagrożenie dla potężnego układu nieoficjalnych interesów.

Ustrojowy hamulec
Konstytucja stała się potężnym instrumentem powstrzymującym ustrojowe przemiany. Jeśli celem SLD jest niedopuszczenie do zmian w konstytucji, to partia ta czyni tak nie z powodu miłości do prawa konstytucyjnego, lecz w imię bardzo konkretnych interesów. Słaba władza państwowa, niesprawne sądownictwo, konstytucyjna opieka nad agencjami i funduszami rozwijającymi się poza państwem, liberalny model polityki karnej - to sprzymierzeńcy sił, które żyją za parawanem wad III Rzeczypospolitej. Obrońcy obecnego ustroju czerpią wiele korzyści z praw autorskich do konstytucji, ale w ich stosunku do niej nie znajdziemy jakiegokolwiek sentymentu.
"Świętość" konstytucji obowiązuje tylko w starciu z prawicą, a nie wówczas, gdy wchodzi w kolizję z kultem prawa europejskiego. Nikt nie płacze z powodu jej degradacji przez konstytucję dla Europy, która ustanawia nadrzędność prawa europejskiego nad narodowymi konstytucjami. W Niemczech odezwały się krytyczne głosy, na czele z opinią prezesa niemieckiego sądu konstytucyjnego. W Polsce Tadeusz Mazowiecki i politycy, którzy uchodzą za ojców konstytucji, bagatelizują proces jej podporządkowania unijnemu traktatowi.

Podwójna tożsamość III RP
Rewizja konstytucji powinna być aktem wewnętrznego uzdrowienia państwa. W tej logice został napisany projekt konstytucji Prawa i Sprawiedliwości. Zrywa on z postkomunistyczną podwójną tożsamością III RP. Podstawowe znaczenie ma w nim zobowiązanie do umocnienia niepodległego państwa polskiego, funkcjonującego w warunkach międzynarodowej rywalizacji. Nie możemy się zgodzić na proces parcelacji państwa. Zasada podziału władzy nie oznacza zgody na słabość władzy państwowej i dominację interesów korporacyjnych kosztem wspólnego dobra.
W projekcie PiS rola ustrojowa prezydenta jest związana zasadą ciągłości władzy państwowej i wytyczaniem zasadniczych kierunków polityki państwa. Uważamy, że konstytucja powinna zachęcać prezydenta i premiera do wspólnego działania. Proponujemy wydawanie rozporządzeń z mocą ustawy przez prezydenta tylko na wniosek premiera. Byłyby one w całości zatwierdzane przez Sejm. Zakładamy również redukcję o połowę listy prerogatyw osobistych prezydenta. Część z 30 obecnych prerogatyw ma wyłącznie negatywne znaczenie i służy przeszkadzaniu rządowi. Mechanizm powinien być prosty: rząd mający wsparcie prezydenta ma większe możliwości, większościowy rząd parlamentarny nie może być przez niego "rozbijany". Prezydent otrzyma natomiast nowe kompetencje w sferze budowy siły państwa w długim terminie - zwierzchnictwo nad całą służbą cywilną.
Nowa konstytucja powinna uruchomić proces odrodzenia władzy sądowniczej. Stąd nowa formuła Krajowej Rady Sądownictwa kierowanej przez prezydenta i ministra sprawiedliwości, w której stanie się ona rzeczywistą instytucją państwa w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości. Zmiana musi polegać na skasowaniu tajności procesów dyscyplinarnych przeciwko sędziom, która to zasada pozwalała na obronę swoich bez ryzyka publicznej kompromitacji. Minister sprawiedliwości powinien mieć prawo do nominowania prezesów sądów odpowiedzialnych za sprawność ich działania. W przeciwnym razie sądownictwo wejdzie w fazę jeszcze ostrzejszego kryzysu.

Koniec PRL
Wiele ugrupowań postuluje państwo tanie, nie przedstawiając jednak konkretnych rozwiązań. Projekt PiS zaznacza, że istotne znaczenie w tym względzie ma demontaż imperium agencji i funduszy, które marnotrawią gigantyczne pieniądze poza kontrolą państwa i powinny być wyeliminowane przez regulacje konstytucyjne. Trzeba także zlikwidować KRRiTV i zastąpić ją jednoosobowym kadencyjnym urzędem.
Do dziedziny marketingu politycznego, nie zaś prac konstytucyjnych, należą pomysły zmniejszenia Sejmu do 200 posłów oraz likwidacji Senatu. Reforma nie może się dokonać kosztem reprezentatywności parlamentu, co oznacza brak kontroli publicznej nad biurokracją. Rozważyć więc należy Sejm liczący 360 posłów, co przyniesie oszczędności przy zachowaniu kontroli parlamentarnej. Z kolei Senat liczący 30 senatorów wybieranych w okręgach jednomandatowych, oddalony od bieżącej polityki i mający kompetencje w zakresie tworzenia niezależnych od władzy wykonawczej instytucji, jest właściwą odpowiedzią na pytanie o przyszłość izby. Warto pamiętać, że Senat padł jako pierwszy ofiarą instalacji komunizmu w Polsce - jako instytucja obrażająca demokrację socjalistyczną.
Likwidacja Senatu to powrót do logiki ustrojowej PRL. Tymczasem chodzi o proces odwrotny - o zerwanie związków między państwem socjalistycznym a wolną Rzecząpospolitą. Z tego względu projekt PiS, nawiązując do propozycji Jana Nowaka-Jeziorańskiego, proponuje obowiązek złożenia przysięgi państwowej przez wszystkie osoby pełniące funkcje publiczne, które nie uczyniły tego przed rokiem 1990. Ta sama intencja przyświeca konstytucyjnej ochronie działania IPN i wprowadzeniu w konstytucji oparcia dla procesu lustracji. Prawo do prawdy o działalności partii komunistycznej i organów represji powinno być wyróżnionym prawem obywatelskim.

IV Rzeczpospolita
Poziom debaty konstytucyjnej w II Rzeczypospolitej może zawstydzać współczesne środowiska prawnicze i polityczne. W tamtym czasie powstały setki prac, wiele autorskich projektów, zorganizowano kilka ankiet konstytucyjnych. Dziś wiele można się nauczyć z lektury Estreichera, Komarnickiego, Peretiatkowicza, Wasiutyńskiego, Jaworskiego, Cara czy Makowskiego. Czy ci ludzie mogliby się odnaleźć w świecie, w którym konstytucja nie podlega żadnej krytyce, nawet z tego powodu, że bije rekordy ilościowe i zajmuje się takimi kwestami jak zajęcia dodatkowe prezesa NIK?
Gdy brakuje argumentów, powiada się, że rzecznicy zmian w konstytucji chcą zdemontować III RP. Tymczasem prawicowa opozycja nie kwestionuje dorobku samorządu terytorialnego, roli Trybunału Konstytucyjnego, wolności obywatelskich i praw rodziny - tego, co w III RP nowe i sprawdzone. Prawica kwestionuje to, co pochodzi z PRL i niszczy polskie życie publiczne. Taki jest sens idei IV Rzeczypospolitej. Spór toczy się zatem między obozem wstecznictwa III RP a rzecznikami zmian.

Fot. J. Marczewski, K. Mikuła
Więcej możesz przeczytać w 12/2005 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 12/2005 (1164)

  • Na stronie - Moja wina 27 mar 2005 Nie można wszystkich Polaków ciągle nabierać. Tyle że dla rządzących obecnie Polską "nie można" oznacza, że wolno Można nabierać cały świat jakiś czas i kilka osób cały czas, ale nie można nabierać wszystkich ciągle - powiedział Abraham Lincoln. W głośnych ostatnio artykułach... 3
  • Skaner 27 mar 2005 Anastezjologia finansowa Balickiego W ubiegłym tygodniu zarzuciliśmy ministrowi zdrowia Markowi Balickiemu, że w kwietniu 2004 r. forsował niewinną z pozoru poprawkę do nowelizacji ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Z pozoru, bo jej... 8
  • Dossier 27 mar 2005 Pewnym ludziom puknęło na głowę. Mnie też puknęło, bo byłem bez przerwy w walce. Przez tamte warunki każdy z nas jest troszeczkę zboczony Polsat LECH WAŁĘSA były prezydent RP Dzieje się coś niedobrego wokół Pałacu... 9
  • Sawka 27 mar 2005 10
  • Kadry 27 mar 2005 11
  • Playback 27 mar 2005 13
  • M&M 27 mar 2005 KLUB TRZYMAJĄCY GRUPĘ 13
  • Poczta 27 mar 2005 HUBA BALICKIEGO W artykule "Huba Balickiego" (nr 11) popełniłem błąd, pisząc, że "Fundacja Zdrowie" została założona przez ówczesnego dyrektora szpitala Jana Ciszeckiego i Poradnię Chorób Sutka,... 13
  • Nałęcz - Stary numer 27 mar 2005 Jarosław Kaczyński nie przedstawił nawet strzępu dokumentu, który świadczyłby o uzależnieniu Kwaśniewskiego od Rosji Jarosław Kaczyński oskarżył Aleksandra Kwaśniewskiego o to, że jego polityka wobec Rosji podyktowana jest skrywanym przed opinią publiczną uzależnieniem od... 14
  • Okiem barbarzyńcy - Duchowe karły lustracji 27 mar 2005 Zwolennikom lustracji nie chodzi o sprawiedliwość, a o zwykłą zemstę i radowanie się upadkiem bliźnich - zawyrokowali moraliści W dyskusji o lustracji ogromny udział mają złe emocje" - napisał zatroskany o jej poziom Henryk Woźniakowski w ostatnim numerze "Znaku" (poświęconym... 15
  • Z życia koalicji 27 mar 2005 SLD NIEZŁOMNIE TRWAprzy wrześniowym terminie wyborów. Nie robi tego dla siebie ani dla diet swych parlamentarzystów. Robi to dla Europy, bo jak prawica dojdzie do władzy, może zrobić krzywdę referendum konstytucyjnemu. To... 16
  • Z życia opozycji 27 mar 2005 POWSTAJE DŁUGO WYGLĄDANA partia Radia Maryja. Nazwę ma tak pogmatwaną i dziwaczną, że nie jesteśmy w stanie powtórzyć. Owa potęga powstaje z taką energią, że podejrzewamy, iż ręce w tym macza Partia Demokratyczna. Cóż,... 17
  • Fotoplastykon 27 mar 2005 18
  • Agencja bezpieczeństwa mafii 27 mar 2005 Mafię paliwową osłaniali znani politycy i oficerowie tajnych służb - wynika ze śledztwa reporterów "Wprost" i TVP 1 oraz z zeznań Andrzeja Czyżewskiego Jakie to szczęście, że nasza prokuratura nie stała się organem ścigania mafii, a sądy mafijnym trybunałem" - mówił włoski... 20
  • Ofiara niewinności 27 mar 2005 Czy Aleksander Kwaśniewski zna Edwarda Mazura? O Edwardzie Mazurze można by powiedzieć, że jest w czepku urodzony. Co zaskakujące, szczęście sprzyjało mu zawsze wtedy, gdy u władzy był Sojusz Lewicy Demokratycznej, a w Pałacu Prezydenckim Aleksander Kwaśniewski. Mazur, za... 22
  • Wybierzmy przeszłość! 27 mar 2005 Politycy prawicy chętnie opowiadają o swoich przodkach, politycy lewicy nie chcą o nich mówić Kiedy George W. Bush został gubernatorem Teksasu, dostał od ojca spinki do koszuli. Wcześniej spinki należały do Prescotta Busha, dziadka, w latach 50. senatora z Connecticut.... 24
  • Koniec imperium 27 mar 2005 Sensem idei IV Rzeczypospolitej jest zakwestionowanie tego, co pochodzi z PRL i niszczy polskie życie publiczne Czy można zasadniczo zmienić Polskę, zachowując obecną konstytucję? Tylko ktoś, kto jej nie czytał bądź poświęcił tej lekturze kilka minut, może na to pytanie... 30
  • Dziedzictwo Kwaśniewskiego 27 mar 2005 Klub "Wprost" Czy schyłek prezydentury Aleksandra Kwaśniewskiego oznacza także zmierzch świata, który można nazwać jego imieniem? To pytanie zasadne po tym, jak prezydent odmówił stawienia się przed sejmową komisją śledczą ds. Orlenu. Zasadne tym bardziej, że tej odmowie... 34
  • Niewinny jak esesman 27 mar 2005 Hermann Schaper, inspirator mordu na Żydach w Jedwabnem i Radziłowie, pozostaje bezkarny To chyba najdłuższa choroba sądowa w dziejach powojennej Europy. Aż 26 lat z powodu kolejnych zdrowotnych dolegliwości sądu unika Hermann Schaper. A to nie byle kto, bo inspirator mordów... 36
  • Giełda 27 mar 2005 Hossa Świat Amerykanin na bank Rozmowa z PAULEM WOLFOWITZEM, nominowanym przez George'a Busha na szefa Banku Światowego - Czy Bank Światowy nie powinien dawać pieniędzy najbiedniejszym państwom, zamiast udzielać im pożyczek, których... 40
  • Eliksir zysku 27 mar 2005 Po trzech latach badań Bioton złamał monopol zachodnich koncernów farmaceu-tycznych na produkcję insuliny Gdy w 2002 r. niemiecki potentat farmaceutyczny Bayer próbował wykorzystać nagle zwiększone zapotrzebowanie na szczepionki przeciwko ospie w Stanach Zjednoczonych,... 42
  • Berek na polu minowym 27 mar 2005 Nie ma takich pieniędzy, których uspołeczniona służba zdrowia nie byłaby w stanie zmarnotrawić Media codziennie podają dobrą wiadomość - SLD odchodzi w polityczny niebyt. Zgodnie z zasadą serwowania wyłącznie przyjemnych newsów media nie podają jednak wiadomości złej - SLD... 46
  • Kura orła 27 mar 2005 Jan Kochanowski opisał ważną ekonomiczną prawidłowość W renesansie, co przekazał do wiadomości potomnym Jan Kochanowski, jajo kosztowało tyle ile wizyta w publicznej toalecie. W okresie przedwojennym sławojki były bezpłatne, a zarabiający około 200 zł miesięcznie urzędnik... 50
  • Sakiewka i zbawienie 27 mar 2005 Wolnorynkowy kapitalizm - najbardziej efektywny system gospodarczy - narodził się w świecie chrześcijańskim Żebrak, według Buddy, znajduje się bliżej stanu nirwany niż ciężko pracujący rzemieślnik lub kupiec. Islam spowodował, że kraje arabskie stały się obszarami... 52
  • Supersam 27 mar 2005 W sieci elektroniki Tegoroczne hanowerskie targi CeBIT potwierdziły nieograniczone możliwości rozwojowe branży elektronicznej. Hitem targów okazał się home networking, domowa sieć bezprzewodowa, umożliwiająca łączność między domowym... 56
  • Przetwórnia chuliganów 27 mar 2005 Większość blokersów chciałaby służyć w armii Jak nie ma hajcu, to zaczynasz myśleć, skąd go wziąć. Pożyczyć na osiedlu nie ma od kogo, bo już się kiedyś pożyczyło. Matka nie da, bo nie ma. No to się wsiada do autobusu i jedzie na inne osiedle, żeby nie robić przypału pod... 58
  • Karły wyobraźni 27 mar 2005 W 1899 r. szef amerykańskiego urzędu patentowego oświadczył, że wszystko, co można wynaleźć, zostało już wynalezione Przyszłość się skompromitowała. Przynajmniej w wersji futurologów. Gdyby spełniły się choćby proroctwa Klubu Rzymskiego, nasza cywilizacja albo już zniknęłaby... 62
  • Ministerstwo Prawdy 27 mar 2005 Jak działa rosyjska szkoła kłamstwa historycznego Polskie elity polityczne często patrzą na współczesność przez pryzmat przeszłości, przez pryzmat faktów historycznych, co wypacza obraz teraźniejszości - stwierdził w ubiegłym tygodniu Siergiej Jastrzembski, kremlowski... 68
  • Know-how 27 mar 2005 Uzdrowić hamburgery Czy potrawy fast food mogą być mniej szkodliwe dla układu krążenia? Tak, o ile doda się do nich substancję hamującą wchłanianie tłuszczu w przewodzie pokarmowym - twierdzą chemicy. Kandydatem numer jeden do tej... 71
  • Jak złapać raka 27 mar 2005 Zbadaj swoje DNA, a dowiesz się, czy grozi ci nowotwór [ kliknij na powyższą grafikę, aby ściągnąć większą wersję ] 90-procentową szansę na wyleczenie ma chory na nowotwór, jeśli zgłosi się do lekarza w pierwszym stadium choroby. Niestety, większość pacjentów trafia do... 72
  • Medycy ostatniej posługi 27 mar 2005 Lekarze zabili Napoleona, króla Jerzego III i prezydenta McKinleya Egipski władca Tutenchamon nie został zamordowany - ogłosili egipscy i brytyjscy uczeni. Zdjęcia rentgenowskie mumii wykonane w 1968 r. pokazały wgniecenie w tylnej części czaszki. Przez lata uważano, że... 80
  • Bez granic 27 mar 2005 Wojny wulkaniczne Tokto to nasza ziemia. Jeśli zajdzie taka potrzeba, będziemy o nią walczyć - zapewniał Ban Ki-moon, szef południowokoreańskiego MSZ. Spór o niezamieszkane wysepki na Morzu Japońskim doprowadził do kryzysu między... 82
  • Czerwony gwiazdozbiór 27 mar 2005 Europa Wschodnia pod rosyjskimi rządami była rajem - pisał w 1990 r. Noam Chomsky Lenin nazywał ich użytecznymi idiotami, bolszewicy poputczikami, czyli towarzyszami drogi. Przez lata studiowali tomy Lenina, Marksa, książeczki Mao i jako posiadacze "wiedzy" objaśniali świat.... 84
  • Dzieci Thatcher i Reagana 27 mar 2005 Kapitalizm milenijny podważy tradycyjną pozycję europejskich elit Od czasów Margaret Thatcher i Ronalda Reagana obserwujemy rozwój nowej formy kapitalizmu, agresywnej i liberalnej, która przyjęła się na gruncie amerykańskim i staje się nieuniknioną formą kapitalizmu na... 88
  • Gwóźdź do trumny Asada 27 mar 2005 Po wyzwoleniu Libanu powinno nastąpić wyzwolenie Syrii Losy Syrii zostały częściowo przesądzone 21 stycznia 1994 r.Wówczas Basil Asad, pędząc na lotnisko w Damaszku, by udać się za granicę na narty, rozbił swego mercedesa. On i jego towarzysze zginęli. Wypadek miał wielkie... 92
  • Europa kontra generał 27 mar 2005 Chorwacja za przymkniętymi drzwami Generał Gotovina nigdy się nie podda", "Unia Europejska nie jest warta ofiary złożonej z generała" - czytamy na stronie internetowej założonej przez wielbicieli Ante Gotoviny, chorwackiego generała oskarżonego o zbrodnie wojenne. 17 marca... 93
  • Menu 27 mar 2005 WYDARZENIA KRÓTKO PO WOLSKU Majtki - rozmiar IQ Z ubiegłotygodniowego "Wprost" dowiedziałem się o wynalazku tzw. inteligentnych butów, które dzięki czujnikom, komputerowi i systemowi przekładni dostosowują się... 94
  • Paryż wart mszy 27 mar 2005 Nigdy jeszcze w Polsce nie pokazywano tylu arcydzieł francuskiego malarstwa To będzie wystawienniczy hit dekady w Polsce. Na Węgrzech był to nawet przebój kilku dekad: wystawę "Cienie i światła. Arcydzieła malarstwa francuskiego 1600-2000" obejrzało tam 300 tys. osób. Wartość... 96
  • Obława na pisarzy 27 mar 2005 Jak bezpieka fałszowała historię powojennej polskiej literatury Polska literatura ma swoich Sołżenicynów, Bułhakowów i swoje Achmatowe - inwigilowanych, szczutych, doprowadzanych do ostateczności przez bezpiekę. Podczas gdy oni byli z wielką zaciekłością prześladowani, władze... 100
  • Ueorgan Ludu 27 mar 2005 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 8 (125) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 21 marca 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza DLA NASZEGO BEZPIECZEŃSTWA Na konferencji... 104
  • Skibą w mur - Bono w kartoflach 27 mar 2005 Jeżeli ktoś ma wolę, by dać się oskubać, to jest to absolutnie jego sprawa Bilety na lipcowy koncert legendy rocka U2 rozeszły się szybciej niż rządy Millera czy tanie buty z promocji. Szybka sprzedaż biletów stała się sensacją, mimo że koncert był pewniakiem i spodziewano... 106