Przetwórnia chuliganów

Przetwórnia chuliganów

Dodano:   /  Zmieniono: 
Większość blokersów chciałaby służyć w armii Jak nie ma hajcu, to zaczynasz myśleć, skąd go wziąć. Pożyczyć na osiedlu nie ma od kogo, bo już się kiedyś pożyczyło. Matka nie da, bo nie ma. No to się wsiada do autobusu i jedzie na inne osiedle, żeby nie robić przypału pod domem. Pokręcisz się i zawsze kogoś znajdziesz do skrojenia". Tak o swoim życiu opowiadają Zator i Damian, bohaterowie dokumentu Cezarego Ciszewskiego "Chuligani" (z cyklu "Raport specjalny" telewizji Polsat). Tak wyglądał jeden z ich ubiegłorocznych wypadów na warszawskie osiedle Ostrobramska, o którym traktuje film.
Był to jeden z około trzech tysięcy czynów młodocianych (według statystyk Komendy Głównej Policji), które można uznać za chuligańskie. Zalicza się do nich pobicia, wymuszenia czy kradzieże rozbójnicze. Tyle mówią statystyki, ale według szacunków prof. Andrzeja Siemaszki z Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości, ciemna liczba tego rodzaju przestępstw jest zdecydowanie większa co najmniej 4-5--krotnie. Nic dziwnego, że w ubiegłorocznym badaniu Pentora dla "Wprost" aż 78 proc. ankietowanych mówiło, że zagrożenie ze strony chuliganów rośnie, a 43 proc. deklarowało, że zna osoby pobite przez nich.

Terapia sportem
Badania, m.in. robione dla Banku Światowego, wskazują, że tzw. społecznym niedostosowaniem zagrożonych jest w Polsce 15--18 proc. nastolatków. Oznacza to, że większość z nich prędzej czy później trafi na państwowy garnuszek jako więźniowie albo jako bezrobotni. Straconych dla społeczeństwa jest jednak zdecydowanie mniej - tzw. trwale niedostosowani to tylko 2-3 proc. Pozostałych można uratować. Jak? Przede wszystkim trzeba odczarować ich przywiązanie do grupy rówieśników. Mówimy o odczarowaniu, bo grupa jest tu mocno zmitologizowana, zastępuje im to, czego nie znaleźli w rodzinie, szkole czy Kościele. Odczarowanie oznacza też uświadomienie, że jedyną silną więzią w takiej grupie jest współuczestniczenie w przemocy. Bo siłą i agresywnością można sobie wywalczyć pozycję w grupie i zachować poczucie godności. A dla nastolatków aspekt godnościowy jest bodaj najważniejszy.
Socjolog prof. Barbara Fatyga, autorka m.in. książki "Dzicy z naszej ulicy", zauważa, że wspólny dla wszystkich młodych mężczyzn jest nadmiar energii. Tyle że jedni dzięki kulturowym wzorcom wiedzą, w jaki sposób go zużyć, a inni zamieniają go w agresję i bandytyzm. Najpierw biją dla sportu, później dla drobnych kwot, a jeszcze później zostają przestępcami. Niedostosowanym nie wystarczy zaproponować atrakcyjnego hobby czy kontynuowania nauki, bo ich światem rządzi kult siły. Najlepszy więc sposób, by ocalić ich dla społeczeństwa, to dać im szansę rozwinąć się w sporcie bądź w opartej na dyscyplinie i wysiłku służbie w armii. Z badań wynika, że większość blokersów nie ma nic przeciwko pracy w służbach mundurowych, poza policją.
W Stanach Zjednoczonych 130 czołowych koszykarzy, 80 futbolistów i 40 bejsbolistów będących dziś milionerami korzystało ze stypendiów sportowych przeznaczonych dla dzieci społecznie niedostosowanych. Gdyby nie sport, prawdopodobnie byliby dzisiaj przestępcami. I te gwiazdy sportu są wzorcami dla innych młodych niedostosowanych. Są wśród nich tak wybitni koszykarze jak Allan Iverson czy Dennis Rodman. To chłopcy z murzyńskich gett, którzy dzięki sportowi nie tylko stali się gwiazdami, ale także ukończyli studia. W polskim sporcie też mamy podobne przykłady, by wspomnieć wychowanków słynnego trenera bokserskiego Feliksa Stamma. Wielu wywodziło się z tych samych środowisk co sportretowane w głośnym w połowie lat 50. dokumencie Jerzego Hoffmana "Uwaga, chuligani".
O tym, jak ważny jest sport w ratowaniu niedostosowanej młodzieży, wiedział pionier tzw. edukacji nieformalnej (pozaszkolnej, adresowanej do grup społecznie upośledzonych) Alexander Paterson. Ten twórca The Association (27 tzw. ulicznych uniwersytetów) i reformator brytyjskiego więziennictwa zaczynał od pracy z młodzieżą z londyńskich doków. Poza nauką proponował jej treningi bokserskie.
Terapię poprzez sport jako najlepsze narzędzie socjalizacji chuliganów z powodzeniem stosują władze Serbii i Czarnogóry. Lawinowy wzrost przestępczości młodych zaczął się pod koniec lat 90., głównie w rodzinach uchodźców z Bośni, Chorwacji czy Kosowa. Dziś w Serbii działa 13 tzw. klubów przyjaźni, w których dzieciaki uprawiają sport. Około 70 proc. z nich przestało się narkotyzować i pić, a wypadki przemocy są sporadyczne.

Szkoły kowbojów
Prof. Barbara Fatyga w swojej książce "Młodość bez skrzydeł" zauważa, że dla nastolatków wyznających ideał machismo, zwłaszcza tych niedostosowanych, idealnym wychowawcą jest "superman o duszy poety". Ma na myśli mężczyznę imponującego siłą, a jednocześnie mającego wiedzę na jakiś temat i ciekawe zainteresowania. Na razie propozycja prof. Fatygi, by nauczyciele z polskich trudnych dzielnic szkolili się w sztuce samoobrony, wywołała kpiarskie komentarze. Tymczasem na takiej zasadzie działają amerykańskie szkoły kowbojów, mające świetne wyniki w pracy z niedostosowaną młodzieżą. Trafiają do tych szkół młodociani złodzieje, narkomani, alkoholicy. Te szkoły są czymś w rodzaju obozów harcerskich: grupy młodocianych formuje się w teamy pod wodzą wysportowanych, imponujących wiedzą instruktorów. Pokrewną formą resocjalizacji jest tzw. wilderness therapy, czyli terapia naturą. Młodych przestępców i chuliganów wysyła się na trwający do 9 tygodni obóz przetrwania w najbardziej dzikie zakątki Ameryki. Tam pod opieką trenerów muszą się troszczyć o zdobycie pożywienia, miejsce do snu czy dach nad głową. Resocjalizują ich codzienny wysiłek fizyczny i współpraca z rówieśnikami.
Z amerykańskich doświadczeń korzysta Powiślańska Fundacja Społeczna, która sprawiła, że przestępczość młodocianych na warszawskim Powiślu spada o kilkanaście procent rocznie. Terapeutycznym przebojem fundacji są obozy wędrowne. Przez dwa tygodnie młodzi ludzie uczą się tego, czego nie nauczyli się w całym swoim dotychczasowym życiu. Liderem w takich grupach wcale nie musi być nauczyciel, może nim być były chuligan. W ten sposób działa krakowskie stowarzyszenie U Siemachy (od nazwiska ks. Kazimierza Siemaszki), czyli prowadzone przez księży Centrum Młodzieży w Krakowie. To już pięć ośrodków służących pomocą 1,5 tys. nastolatków. Organizatorzy "Siemachy" wyszukują liderów - silnych i inteligentnych, mających wysoką pozycję w grupie rówieśników. Oni z kolei znajdują dzieci zagrożone patologią i nadzorują je, namawiając do udziału w rozmaitych zajęciach. Podobne metody stosował dr Jacek Kurzępa, socjolog młodzieży z Uniwersytetu Zielonogórskiego. Prowadził on eksperymentalne zajęcia w Bytnicy w Lubuskiem. Agresywnemu i napakowanemu nastolatkowi zaproponował udział w akcji "Bezpieczne gimnazjum". Uważany wcześniej za chuligana, chłopak zaczął świecić przykładem.

Supermarket dla blokersa
Irena Kruczek działająca w "Siemasze" uważa, że organizacje czy fundacje pracujące z chuliganami powinny być rodzajem supermarketów. Powinny oferować duże spektrum możliwości, w tym zajęcia sportowe i ruchowe. Nastolatki, które tam trafią, trzeba zatrzymać.
U Siemachy funkcjonuje tzw. służba rówieśnicza: młodzi ludzie poza sportem, zajęciami i agitacją - pracują też zarobkowo na wspólne cele. Ci, którzy dobrze sobie radzą z zarobkowaniem, będą w przyszłości szkolić innych, na przykład jak założyć małą firmę.
Krystyna Klatecka, szefowa bydgoskiej Wspólnoty Duchowej Iskierki, ironizuje, że pracownicy niektórych fundacji zajmujących się chuliganami wierzą, iż każdy chuligan musi mieć ukryte zdolności malarskie albo recytatorskie. I żywią przekonanie, że to siłownie czynią z młodych ludzi bandytów. Tymczasem jest odwrotnie, to wysiłek fizyczny jest najlepszym lekarstwem na agresję, dlatego w Iskierkach tak ważne są zajęcia kulturystyczne. Ważny jest także taniec, na przykład hip-hop. Fundacja Centrum Twórczości Narodowej kilka miesięcy temu uruchomiła nastawiony na blokersów program "Spoko dzieciak", w który zaangażowane są młode gwiazdy muzyki hip-hop: Sistars, DJ Zero, Numer Raz czy Sidney Polack. W jego ramach wybudowano dwa skate parki - w Toruniu i w warszawskim Blue City, gdzie młodzi ludzie mogą jeździć na desce. Najważniejsze, by chuligana wyrwać z jego środowiska.
Jeśli przekona się, że istnieje inny świat, i uzna, że potrafi sobie w nim radzić, najczęściej chce tam zostać.
Więcej możesz przeczytać w 12/2005 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

-
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 12/2005 (1164)

  • Na stronie - Moja wina 27 mar 2005 Nie można wszystkich Polaków ciągle nabierać. Tyle że dla rządzących obecnie Polską "nie można" oznacza, że wolno Można nabierać cały świat jakiś czas i kilka osób cały czas, ale nie można nabierać wszystkich ciągle - powiedział Abraham Lincoln. W głośnych ostatnio artykułach... 3
  • Skaner 27 mar 2005 Anastezjologia finansowa Balickiego W ubiegłym tygodniu zarzuciliśmy ministrowi zdrowia Markowi Balickiemu, że w kwietniu 2004 r. forsował niewinną z pozoru poprawkę do nowelizacji ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Z pozoru, bo jej... 8
  • Dossier 27 mar 2005 Pewnym ludziom puknęło na głowę. Mnie też puknęło, bo byłem bez przerwy w walce. Przez tamte warunki każdy z nas jest troszeczkę zboczony Polsat LECH WAŁĘSA były prezydent RP Dzieje się coś niedobrego wokół Pałacu... 9
  • Sawka 27 mar 2005 10
  • Kadry 27 mar 2005 11
  • Playback 27 mar 2005 13
  • M&M 27 mar 2005 KLUB TRZYMAJĄCY GRUPĘ 13
  • Poczta 27 mar 2005 HUBA BALICKIEGO W artykule "Huba Balickiego" (nr 11) popełniłem błąd, pisząc, że "Fundacja Zdrowie" została założona przez ówczesnego dyrektora szpitala Jana Ciszeckiego i Poradnię Chorób Sutka,... 13
  • Nałęcz - Stary numer 27 mar 2005 Jarosław Kaczyński nie przedstawił nawet strzępu dokumentu, który świadczyłby o uzależnieniu Kwaśniewskiego od Rosji Jarosław Kaczyński oskarżył Aleksandra Kwaśniewskiego o to, że jego polityka wobec Rosji podyktowana jest skrywanym przed opinią publiczną uzależnieniem od... 14
  • Okiem barbarzyńcy - Duchowe karły lustracji 27 mar 2005 Zwolennikom lustracji nie chodzi o sprawiedliwość, a o zwykłą zemstę i radowanie się upadkiem bliźnich - zawyrokowali moraliści W dyskusji o lustracji ogromny udział mają złe emocje" - napisał zatroskany o jej poziom Henryk Woźniakowski w ostatnim numerze "Znaku" (poświęconym... 15
  • Z życia koalicji 27 mar 2005 SLD NIEZŁOMNIE TRWAprzy wrześniowym terminie wyborów. Nie robi tego dla siebie ani dla diet swych parlamentarzystów. Robi to dla Europy, bo jak prawica dojdzie do władzy, może zrobić krzywdę referendum konstytucyjnemu. To... 16
  • Z życia opozycji 27 mar 2005 POWSTAJE DŁUGO WYGLĄDANA partia Radia Maryja. Nazwę ma tak pogmatwaną i dziwaczną, że nie jesteśmy w stanie powtórzyć. Owa potęga powstaje z taką energią, że podejrzewamy, iż ręce w tym macza Partia Demokratyczna. Cóż,... 17
  • Fotoplastykon 27 mar 2005 18
  • Agencja bezpieczeństwa mafii 27 mar 2005 Mafię paliwową osłaniali znani politycy i oficerowie tajnych służb - wynika ze śledztwa reporterów "Wprost" i TVP 1 oraz z zeznań Andrzeja Czyżewskiego Jakie to szczęście, że nasza prokuratura nie stała się organem ścigania mafii, a sądy mafijnym trybunałem" - mówił włoski... 20
  • Ofiara niewinności 27 mar 2005 Czy Aleksander Kwaśniewski zna Edwarda Mazura? O Edwardzie Mazurze można by powiedzieć, że jest w czepku urodzony. Co zaskakujące, szczęście sprzyjało mu zawsze wtedy, gdy u władzy był Sojusz Lewicy Demokratycznej, a w Pałacu Prezydenckim Aleksander Kwaśniewski. Mazur, za... 22
  • Wybierzmy przeszłość! 27 mar 2005 Politycy prawicy chętnie opowiadają o swoich przodkach, politycy lewicy nie chcą o nich mówić Kiedy George W. Bush został gubernatorem Teksasu, dostał od ojca spinki do koszuli. Wcześniej spinki należały do Prescotta Busha, dziadka, w latach 50. senatora z Connecticut.... 24
  • Koniec imperium 27 mar 2005 Sensem idei IV Rzeczypospolitej jest zakwestionowanie tego, co pochodzi z PRL i niszczy polskie życie publiczne Czy można zasadniczo zmienić Polskę, zachowując obecną konstytucję? Tylko ktoś, kto jej nie czytał bądź poświęcił tej lekturze kilka minut, może na to pytanie... 30
  • Dziedzictwo Kwaśniewskiego 27 mar 2005 Klub "Wprost" Czy schyłek prezydentury Aleksandra Kwaśniewskiego oznacza także zmierzch świata, który można nazwać jego imieniem? To pytanie zasadne po tym, jak prezydent odmówił stawienia się przed sejmową komisją śledczą ds. Orlenu. Zasadne tym bardziej, że tej odmowie... 34
  • Niewinny jak esesman 27 mar 2005 Hermann Schaper, inspirator mordu na Żydach w Jedwabnem i Radziłowie, pozostaje bezkarny To chyba najdłuższa choroba sądowa w dziejach powojennej Europy. Aż 26 lat z powodu kolejnych zdrowotnych dolegliwości sądu unika Hermann Schaper. A to nie byle kto, bo inspirator mordów... 36
  • Giełda 27 mar 2005 Hossa Świat Amerykanin na bank Rozmowa z PAULEM WOLFOWITZEM, nominowanym przez George'a Busha na szefa Banku Światowego - Czy Bank Światowy nie powinien dawać pieniędzy najbiedniejszym państwom, zamiast udzielać im pożyczek, których... 40
  • Eliksir zysku 27 mar 2005 Po trzech latach badań Bioton złamał monopol zachodnich koncernów farmaceu-tycznych na produkcję insuliny Gdy w 2002 r. niemiecki potentat farmaceutyczny Bayer próbował wykorzystać nagle zwiększone zapotrzebowanie na szczepionki przeciwko ospie w Stanach Zjednoczonych,... 42
  • Berek na polu minowym 27 mar 2005 Nie ma takich pieniędzy, których uspołeczniona służba zdrowia nie byłaby w stanie zmarnotrawić Media codziennie podają dobrą wiadomość - SLD odchodzi w polityczny niebyt. Zgodnie z zasadą serwowania wyłącznie przyjemnych newsów media nie podają jednak wiadomości złej - SLD... 46
  • Kura orła 27 mar 2005 Jan Kochanowski opisał ważną ekonomiczną prawidłowość W renesansie, co przekazał do wiadomości potomnym Jan Kochanowski, jajo kosztowało tyle ile wizyta w publicznej toalecie. W okresie przedwojennym sławojki były bezpłatne, a zarabiający około 200 zł miesięcznie urzędnik... 50
  • Sakiewka i zbawienie 27 mar 2005 Wolnorynkowy kapitalizm - najbardziej efektywny system gospodarczy - narodził się w świecie chrześcijańskim Żebrak, według Buddy, znajduje się bliżej stanu nirwany niż ciężko pracujący rzemieślnik lub kupiec. Islam spowodował, że kraje arabskie stały się obszarami... 52
  • Supersam 27 mar 2005 W sieci elektroniki Tegoroczne hanowerskie targi CeBIT potwierdziły nieograniczone możliwości rozwojowe branży elektronicznej. Hitem targów okazał się home networking, domowa sieć bezprzewodowa, umożliwiająca łączność między domowym... 56
  • Przetwórnia chuliganów 27 mar 2005 Większość blokersów chciałaby służyć w armii Jak nie ma hajcu, to zaczynasz myśleć, skąd go wziąć. Pożyczyć na osiedlu nie ma od kogo, bo już się kiedyś pożyczyło. Matka nie da, bo nie ma. No to się wsiada do autobusu i jedzie na inne osiedle, żeby nie robić przypału pod... 58
  • Karły wyobraźni 27 mar 2005 W 1899 r. szef amerykańskiego urzędu patentowego oświadczył, że wszystko, co można wynaleźć, zostało już wynalezione Przyszłość się skompromitowała. Przynajmniej w wersji futurologów. Gdyby spełniły się choćby proroctwa Klubu Rzymskiego, nasza cywilizacja albo już zniknęłaby... 62
  • Ministerstwo Prawdy 27 mar 2005 Jak działa rosyjska szkoła kłamstwa historycznego Polskie elity polityczne często patrzą na współczesność przez pryzmat przeszłości, przez pryzmat faktów historycznych, co wypacza obraz teraźniejszości - stwierdził w ubiegłym tygodniu Siergiej Jastrzembski, kremlowski... 68
  • Know-how 27 mar 2005 Uzdrowić hamburgery Czy potrawy fast food mogą być mniej szkodliwe dla układu krążenia? Tak, o ile doda się do nich substancję hamującą wchłanianie tłuszczu w przewodzie pokarmowym - twierdzą chemicy. Kandydatem numer jeden do tej... 71
  • Jak złapać raka 27 mar 2005 Zbadaj swoje DNA, a dowiesz się, czy grozi ci nowotwór [ kliknij na powyższą grafikę, aby ściągnąć większą wersję ] 90-procentową szansę na wyleczenie ma chory na nowotwór, jeśli zgłosi się do lekarza w pierwszym stadium choroby. Niestety, większość pacjentów trafia do... 72
  • Medycy ostatniej posługi 27 mar 2005 Lekarze zabili Napoleona, króla Jerzego III i prezydenta McKinleya Egipski władca Tutenchamon nie został zamordowany - ogłosili egipscy i brytyjscy uczeni. Zdjęcia rentgenowskie mumii wykonane w 1968 r. pokazały wgniecenie w tylnej części czaszki. Przez lata uważano, że... 80
  • Bez granic 27 mar 2005 Wojny wulkaniczne Tokto to nasza ziemia. Jeśli zajdzie taka potrzeba, będziemy o nią walczyć - zapewniał Ban Ki-moon, szef południowokoreańskiego MSZ. Spór o niezamieszkane wysepki na Morzu Japońskim doprowadził do kryzysu między... 82
  • Czerwony gwiazdozbiór 27 mar 2005 Europa Wschodnia pod rosyjskimi rządami była rajem - pisał w 1990 r. Noam Chomsky Lenin nazywał ich użytecznymi idiotami, bolszewicy poputczikami, czyli towarzyszami drogi. Przez lata studiowali tomy Lenina, Marksa, książeczki Mao i jako posiadacze "wiedzy" objaśniali świat.... 84
  • Dzieci Thatcher i Reagana 27 mar 2005 Kapitalizm milenijny podważy tradycyjną pozycję europejskich elit Od czasów Margaret Thatcher i Ronalda Reagana obserwujemy rozwój nowej formy kapitalizmu, agresywnej i liberalnej, która przyjęła się na gruncie amerykańskim i staje się nieuniknioną formą kapitalizmu na... 88
  • Gwóźdź do trumny Asada 27 mar 2005 Po wyzwoleniu Libanu powinno nastąpić wyzwolenie Syrii Losy Syrii zostały częściowo przesądzone 21 stycznia 1994 r.Wówczas Basil Asad, pędząc na lotnisko w Damaszku, by udać się za granicę na narty, rozbił swego mercedesa. On i jego towarzysze zginęli. Wypadek miał wielkie... 92
  • Europa kontra generał 27 mar 2005 Chorwacja za przymkniętymi drzwami Generał Gotovina nigdy się nie podda", "Unia Europejska nie jest warta ofiary złożonej z generała" - czytamy na stronie internetowej założonej przez wielbicieli Ante Gotoviny, chorwackiego generała oskarżonego o zbrodnie wojenne. 17 marca... 93
  • Menu 27 mar 2005 WYDARZENIA KRÓTKO PO WOLSKU Majtki - rozmiar IQ Z ubiegłotygodniowego "Wprost" dowiedziałem się o wynalazku tzw. inteligentnych butów, które dzięki czujnikom, komputerowi i systemowi przekładni dostosowują się... 94
  • Paryż wart mszy 27 mar 2005 Nigdy jeszcze w Polsce nie pokazywano tylu arcydzieł francuskiego malarstwa To będzie wystawienniczy hit dekady w Polsce. Na Węgrzech był to nawet przebój kilku dekad: wystawę "Cienie i światła. Arcydzieła malarstwa francuskiego 1600-2000" obejrzało tam 300 tys. osób. Wartość... 96
  • Obława na pisarzy 27 mar 2005 Jak bezpieka fałszowała historię powojennej polskiej literatury Polska literatura ma swoich Sołżenicynów, Bułhakowów i swoje Achmatowe - inwigilowanych, szczutych, doprowadzanych do ostateczności przez bezpiekę. Podczas gdy oni byli z wielką zaciekłością prześladowani, władze... 100
  • Ueorgan Ludu 27 mar 2005 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 8 (125) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 21 marca 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza DLA NASZEGO BEZPIECZEŃSTWA Na konferencji... 104
  • Skibą w mur - Bono w kartoflach 27 mar 2005 Jeżeli ktoś ma wolę, by dać się oskubać, to jest to absolutnie jego sprawa Bilety na lipcowy koncert legendy rocka U2 rozeszły się szybciej niż rządy Millera czy tanie buty z promocji. Szybka sprzedaż biletów stała się sensacją, mimo że koncert był pewniakiem i spodziewano... 106