Szara teczka szarego Belki

Szara teczka szarego Belki

Dodano: 
Belka należał do kasty menedżerów, którzy mieli gwarantować ludziom reżimu PRL pomyślność w III RP Publiczne ujawnienie zawartości teczki Marka Belki to nie kompromitacja lustracji, lecz optymalna forma. Tylko jawność wszystkich dokumentów z teczki umożliwia opinii publicznej wyrobienie sobie zdania o charakterze współpracy Belki z SB. Zawartość teczki potwierdza nam wizerunek Marka Belki, jaki odgadywaliśmy z jego licznych zachowań. Oto człowiek, który nigdy nie był gorliwym komunistą czy kimś złym z natury. Ale jednocześnie to karierowicz, który budował swoją pozycję naukową, a potem menedżerską przez akces do PZPR i dobre stosunki z władzą, której kwintesencją była SB.
Z takich szarych karierowiczów budowano zaplecze władzy. Nie każdy musiał być aktywistą wprowadzającym stan wojenny. System znajdował miejsce także dla ludzi ostrożnych - zadowalając się ich lojalnością. Nie miejmy jednak złudzeń: gdyby Belka otarł się w czasie pobytu w USA o jakieś naprawdę istotne dla tajnych służb sprawy, przykręcono by mu śrubę i robiłby to, co by mu kazano.

Polityka hakowa
Zainteresowanie Markiem Belką, jakie SB wykazała w 1984 r., mogło mieć jeszcze inne znaczenie. Jak twierdzi socjolog Jadwiga Staniszkis, to właśnie od 1984 r. tajne służby PRL proponowały współpracę wybijającym się młodym ekonomistom. Nie po to, by na kogoś donosili, lecz po to, by silniej przywiązać ich do systemu. Wedle prof. Staniszkis, już wtedy zaczęto przygotowania do zmian ekonomicznych i wykreowano kastę menedżerów, którzy mieli być związani z władzą hakiem agenturalnej współpracy. Losy Marka Belki idealnie pasują do tego schematu. Jadwiga Staniszkis tłumaczyła, że bohaterów takich ubeckich powiązań próżno by szukać w teczkach ofiar inwigilacji. Owi menedżerowie, hojnie obdarowywani skierowaniami na stypendia fundacji Fulbrighta czy Forda, szykowali od końca lat 80. grunt pod nowe układy biznesowe. W tym sensie okazali się najlepszym zabezpieczeniem na przyszłość dla ludz z dawnych służb.
Czas pokazał, że agenturalne związki nie były absolutną gwarancją bezpieczeństwa w nowej epoce. Postkomuniści z czasem podzielili się i zaczęli rywalizować. Jak niejasno przyznaje nawet sam Marek Belka, haka w postaci jego współpracy w ostatnich latach wielokrotnie używano w rozgrywkach wewnątrz SLD. Jak wykorzystywano go na początku lat 90., gdy tworzyły się układy utożsamiane potem z Pałacem Prezydenckim?

Przywracanie pamięci
Tylko otwarcie teczek umożliwi zrozumienie rozmaitych rodzajów współpracy. Agent agentowi nierówny: jeden współpracował, bo złamano go tygodniami bicia, a inny połakomił się na talon na małego fiata.
Krytycy ujawnienia papierów Belki przez lata głosili, że wyroki sądu lustracyjnego czy prosty podział IPN na pokrzywdzonych i nie pokrzywdzonych negują złożoność ludzkich losów. Teraz, gdy teczka Belki zrozumienie tej złożoności umożliwia, powtarzane są slogany o sądzeniu bez prawa do obrony. A kto zabrania premierowi uzupełnić suche zapisy dokumentów SB?
Ludzie tacy jak Belka czy ojciec Hejmo przez lata nie mieli ochoty na rozprawienie się z własną przeszłością. Niech więc dziś się nie dziwią, że ich akta są punktem wyjścia do analizy ich przeszłości. Teraz, gdy pojawia się szansa na otwarcie teczek, szybko zrozumiemy, jak niewiele wyjaśniały wyroki sądu lustracyjnego. Nieprzypadkowo w kraju udanej lustracji - Republice Federalnej Niemiec - podstawową formą lustracji jest publiczny dostęp do zawartości teczek.
Dotychczas do tajemnic swobodny dostęp mieli tylko "właściciele III RP" ze służb specjalnych. Dzięki upublicznieniu akt to prawo zyskali też zwykli obywatele. Nie po to, by się ekscytować tajemnicami z przeszłości, lecz by stać się równoprawnymi uczestnikami bitwy o pamięć.
Okładka tygodnika WPROST: 26/2005
Więcej możesz przeczytać w 26/2005 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 26/2005 (1178)

  • Na stronie - Guma do życia 3 lip 2005 Guma do życia jest obficie używana w Polsce do naciągania prawdy i wulkanizacji relatywizmu etycznego Różnica między Markiem Belką a kameleonem polega na tym, że Jennifer Lopez naprawdę nie zna obecnego premiera, a zna tę jaszczurkę. Sprawdziliśmy to u - pardon - agentów... 3
  • Skaner 3 lip 2005 Gra w teczkę Cimoszewicza Włodzimierz Cimoszewicz ma w tym tygodniu ogłosić, czy wystartuje w wyborach prezydenckich. Ustaliliśmy, że marszałek Sejmu się waha, bo trwa gra wokół jego teczki znajdującej się w Instytucie Pamięci... 6
  • Dossier 3 lip 2005 LECH WAŁĘSA były prezydent RP "Nie ma klimatu na moje kandydowanie na prezydenta. Na dzisiaj jestem za, a nawet przeciw" Radio TOK FM LUDWIK DORN szef Klubu Parlamentarnego PiS "To normalne, że w czasie przedwyborczym wypadają... 7
  • Sawka czatuje 3 lip 2005 8
  • Playback 3 lip 2005 © J. Marczewski 10
  • Poczta 3 lip 2005 KWAŚNIEWSKI NACZELNYM "PRZEKROJU?" Notatka "Kwaśniewski naczelnym 'Przekroju'?" (nr 23) zawierała nieprawdziwe informacje sugerujące, iż decyzję o zakończeniu współpracy "Przekroju" z Grzegorzem... 10
  • Okiem barbarzyńcy - Wzniosłe i śmieszne 3 lip 2005 Pogląd, że rozwój ekonomiczny jest zależny od gejowskiego równouprawnienia, sytuuje nas w awangardzie postępu Było to tego strasznego, ale i pięknego dnia, gdy nieludzki prezydent Kaczyński zakazał nam manifestować. Nam wszystkim, bo - jak napisał dziennikarz specjalnej... 11
  • Nałęcz - Bilans życia 3 lip 2005 Trzeba naprawdę złej woli, by piętnować Jerzego Holzera za epizod sprzed czterdziestu lat W atmosferze sensacji media poinformowały, że profesor Jerzy Holzer, należący do grona najwybitniejszych historyków, współpracował z SB. Dla wielu był to szok, bo znają prof. Holzera... 12
  • Fotoplastykon 3 lip 2005 © H. Sawka (www.przyssawka.pl) 13
  • Z życia koalicji 3 lip 2005 ZDROWY RDZEŃ SLD ZABLOKOWAŁpronarkotyczną ewolucję partii. Karolina Zioło nie została wiceprzewodniczącą sojuszu. Zastopowano też poszukiwania działaczy o nazwisku Piguła i Fifa. W tej sytuacji pozycja LPR jako najbardziej narkotycznej... 14
  • Z życia opozycji 3 lip 2005 NIE DOCENIALIŚMY ZBIGNIEWA RELIGI. Tymczasem pan senator w niektórych sondażach zdetronizował Lecha Kaczyńskiego. Jego poparcie burzy kontrowersyjną tezę amerykańskich speców od marketingu politycznego, że kandydat powinien... 15
  • Republikanie Tuska 3 lip 2005 REAGANOMIKA THATCHERYZM TUSKONOMIKA Rząd wcale nie musi się wtrącać do wszystkiego, aby społeczeństwo znalazło się w niebezpieczeństwie. Kilka ingerencji w zupełności wystarczy" - mówił Milton Friedman, amerykański noblista z ekonomii. W dzisiejszej Polsce też wystarczy kilka... 16
  • Brama pojednania 3 lip 2005 24 czerwca właściwie nic się nie stało, pokwitowano tylko, że Polskę i Ukrainę więcej łączy, niż dzieli Na początku były czołgi. Sowieckie. Strzelające w 1945 r. do cmentarnej bramy i rozrywające łańcuchami filary grobu nieznanego żołnierza. Sowieci tak czcili wygraną wojnę... 20
  • Sojusz kłamców 3 lip 2005 W demokratycznym państwie prawa Belka sam podałby się do dymisji W związku z wyjazdem do USA przyjmuję do realizacji następujące zadania na rzecz Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych: 1. Rozpoznawanie poznanych osób pod kątem (....); 2. Typowanie i... 22
  • Szara teczka szarego Belki 3 lip 2005 Belka należał do kasty menedżerów, którzy mieli gwarantować ludziom reżimu PRL pomyślność w III RP Publiczne ujawnienie zawartości teczki Marka Belki to nie kompromitacja lustracji, lecz optymalna forma. Tylko jawność wszystkich dokumentów z teczki umożliwia opinii publicznej... 23
  • Wielka wsypa 3 lip 2005 Czy Mieczysław Wachowski uczestniczył w międzynarodowym narkobiznesie? - śledztwo dziennikarzy "Wprost" i TVP 1 Do sensacyjnych zeznań świadków ujawniających bliskie związki polskich polityków z narkobiznesem dotarli reporterzy "Wprost" oraz programu "Misja specjalna" TVP 1.... 24
  • Narzeczone pod specjalnym nadzorem 3 lip 2005 Bezpieka kreowała w PRL romanse, a nawet małżeństwa opozycjonistów Korek, worek i rozporek", czyli alkohol, pieniądze i seks - tak jeden z generałów Służby Bezpieczeństwa określał najważniejsze metody pozyskiwania współpracowników. Z akt SB zgromadzonych w Instytucie Pamięci... 28
  • Lustra bezpieki 3 lip 2005 "Prawda kłamstw" - polemika Spuścizna po komunistycznym aparacie bezpieczeństwa jest pierwszorzędnym źródłem wiedzy o Polsce Ludowej" - tak twierdzi młody człowiek w III RP, noszący dumnie brzmiące miano historyka, pracownika dostojnego Instytutu Pamięci Narodowej ("Prawda... 32
  • Wypożyczalnia mózgów 3 lip 2005 Think-tanki są od mówienia politykom prawdy, której nie ośmieli się powiedzieć liderom żaden z posłów Nie jesteśmy margaryną" - fukali jeszcze kilka lat temu oburzeni politycy, pytani, czy podczas kampanii wyborczych korzystają z usług agencji reklamowych. Dziś to norma - bez... 34
  • Giełda 3 lip 2005 Hossa Świat Hazardzistka biznesu 10 mld USD jest warta firma Party Gaming, która 28 czerwca zadebiutuje na londyńskiej giełdzie papierów wartościowych. To prawie dwa razy więcej niż linie lotnicze British Airways i... 38
  • Skubacze i skubani 3 lip 2005 Najwięcej na rozszerzeniu Unii Europejskiej zarabiają Francuzi i Niemcy Prawie pół biliona euro zarobiło w 2004 r. na rozszerzeniu unii piętnaście "starych" państw członkowskich. A to, że zarobiło na tym interesie tylko pół biliona euro, jest winą ich (o)błędnej polityki... 40
  • Oliwa wypływa 3 lip 2005 Europa narzuca światu monstrualne ceny oliwy Oliwę można wylewać na wzburzone fale, ale można także dolewać jej do ognia. W Unii Europejskiej ma ona zastosowanie specjalne. Służy do wydawania pieniędzy podatnika. Kosztuje go 2,5 mld euro rocznie, pochłaniając 5 proc. unijnych... 44
  • Drugi Gierek 3 lip 2005 Miller i Belka zadłużyli Polskę bardziej niż Gierek Rządy Leszka Millera i Marka Belki doprowadziły do tego, że Polska ma już około 403 mld zł długu. To kilkanaście razy więcej niż dług zagraniczny, który zostawił po sobie Edward Gierek. I pięciokrotnie więcej niż słynna tzw.... 46
  • Pobić Gatesa 3 lip 2005 Larry Ellison, twórca Oracle, chce być pierwszy w branży informatycznej Różnica między Bogiem i Larrym Ellisonem (Bóg nie uważa, że jest Larrym Ellisonem)" - tak brzmi tytuł wydanej w 1998 r. biografii współzałożyciela i dyrektora generalnego firmy informatycznej Oracle,... 50
  • Załatwione odmownie - Polski hydraulik kapitalista 3 lip 2005 Kapitalizm postawił do pionu tych wszystkich,których socjalizm zdemoralizował do imentu Perspektywa konkurencji polskiego hydraulika była ponoć jednym z głównych argumentów francuskich obiboków z lewej i z prawej strony sceny politycznej przeciwko przyjęciu konstytucji UE.... 54
  • Supersam 3 lip 2005 56
  • Frezja Bazylia Cedr 3 lip 2005   Po modzie na wody kolońskie o zapachu orientalnym (np. z dodatkiem esencji ylang-ylang) czy industrialnym (np. zapach opony w perfumach Comme de Garcons) przyszedł czas na powrót do sensu stricto śródziemnomorskich korzeni. Dunhill... 56
  • Algi na sylwetkę 3 lip 2005 Algi czy szkielety koralowców coraz częściej stają się podstawowymi składnikami ekskluzywnych kosmetyków do pielęgnacji ciała. Najnowsza emulsja LiftDeclic marki Phytomer to pierwszy tego typu produkt w Polsce łączący cztery składniki... 56
  • Lexus z hybrydą 3 lip 2005 Dwie tony rozpędzone do setki w 7,6 s? I to czym? Wydawałoby się, że nowy lexus RX400h musi mieć pod maską coś naprawdę mocnego - przynajmniej ośmiocylindrowy silnik z jego charakterystycznym rykiem. Natomiast do tego świetnie... 56
  • Imprezowa porcelana 3 lip 2005 Talerze i miseczki ze specjalnym otworem na palec to najnowszy przebój na przyjęciach ze szwedzkim stołem. Goście przytrzymują zastawę kciukiem, dzięki czemu łatwiej operować widelcem, a ryzyko zrzucenia z talerza potraw zdecydowanie... 56
  • Opasłe mordy, krzywe ryje 3 lip 2005 Bluzgi artystów dostają stempel sztuki i są tym chętniej używane przez konsumentów kultury Wolność słowa w Polsce kwitnie, a nawet przekwita. Niedawno latami procesowano się o "Goebbelsa stanu wojennego" (Jerzy Urban przeciwko Ryszardowi Benderowi) czy "Płatnych Zdrajców... 58
  • Reisefuehrer 3 lip 2005 Podczas II wojny światowej Adolf Hitler spędził więcej czasu na obecnych polskich terenach niż w Niemczech Berlin Hitlera", "Wiedeń Hitlera", "Hitler Sites" czy "Berlin 1933--1945" to czytelnicze przeboje. I to nie wśród neonazistów, lecz dziesiątków tysięcy miłośników... 62
  • Stos dla Fallaci 3 lip 2005 Europa milczy, gdy zagrożona jest wolność słowa, fundament cywilizacji zachodniej Mistrzyni Cecca wchodzi na stos. Za książkę, w której odważyła się napisać to, co myśli". Tak jak w niej przewidziała, identyfikując się ze średniowiecznym mistrzem Cecco, spalonym w 1328 r. z... 70
  • Siła outsidera 3 lip 2005 Choć w codziennej demokracji liczy się większość, to o jej kształcie decydują nieliczni - dokuczliwi i irytujący Nazywano go "oszczercą Izraela", a najłagodniej "anarchistą". Uri Avnery, znany izraelski dziennikarz, był powszechnie potępiany, bo odważył się napisać o... 72
  • Gumowa kula demokracji 3 lip 2005 Partia nie wyrzekła się strzelania do ludzi, gdy dochodziło do rozruchów, reżim starał się spacyfikować je nawet kosztem rannych i zabitych Z reguły im burzliwszy przebieg demonstracji, im więcej wybitych szyb, spalonych opon i poranionych policjantów, tym dramatyczniej... 74
  • Upadek z wysokości 3 lip 2005 Lekarz Tadeusz Charewicz uciekł z Polski w 1970 r., bojąc się, że w sprawie śmierci Zawieyskiego wie zbyt wiele, by czuć się bezpiecznym 78
  • Know-how 3 lip 2005 Mamo, nastrój mnie! Matki, które bezbłędnie rozpoznają nastrój, w jakim są ich dzieci, przyczyniają się do lepszego rozwoju potomstwa. Badania, w których wzięło udział 200 kobiet i ich dzieci, przeprowadzone... 80
  • Mięso zabija! 3 lip 2005 Ludzie kiedyś zmądrzeją i przestaną jeść mięso, które powoduje liczne choroby i doprowadza nawet do wojen, bo hodowla zwierząt wymaga większych powierzchni pastwisk niż uprawa roślin - przekonywał ponad 2 tys. lat temu Sokrates w traktacie "Państwo" Platona. Mięso nie jest... 82
  • Amazonki z Albionu 3 lip 2005 Najbardziej walecznymi żołnierzami cesarstwa rzymskiego były kobiety! W Brougham w północno-zachodniej Anglii archeolodzy już w latach 60. minionego wieku odkopali cmentarzysko z III wieku, które znajdowało się obok małego fortu i osady zwanej w czasach rzymskich Brocavum.... 88
  • Bez granic 3 lip 2005 Chińska fala Już ponad 530 osób zginęło w serii wielkich powodzi w Chinach. W sześciu południowych prowincjach z zagrożonych terenów trzeba było ewakuować około 1,4 mln osób. W przemysłowym mieście Wuzhou w... 90
  • Jastrzębie demokracji 3 lip 2005 Krucjata demokratyczna tam, gdzie to możliwe, negocjacje tam, gdzie nie ma innego wyjścia - oto dzisiejsza doktryna Busha Wszyscy wiemy, że kryzys wywołany sporem o Tajwan może rozpocząć wielką wojnę o strefy wpływów. Rewolucyjna zmiana reżimu w Arabii Saudyjskiej... 92
  • Sto dni Napoleonka 3 lip 2005 Wymarzona trzecia kampania prezydencka przeszła Chiracowi koło nosa Marianna jest chora. Ciężko chora. A doktora nie ma. Nie jest nim prezydent Jacques Chirac. Jego działania tylko pogłębiają chorobę Francji. Mimo to szef państwa kurczowo trzyma się fotela w Pałacu... 96
  • Larzac kontra Paryż 3 lip 2005 Laurent Fabius - francuski Tony Blair? Referendum konstytucyjne, w którym 55 proc. Francuzów zagłosowało na "nie", w pełni ukazało skalę rozdźwięku między elitami a wyborcami. O tym rozwodzie mówi się jednak od dawna. Francuscy publicyści coraz częściej piszą o dwóch... 100
  • Menu 3 lip 2005 KRÓTKO PO WOLSKU Dowcip przy Smutnej Informacja na temat poznańskiego szpitala, któremu odmówiono nadania imienia Jana Pawła II, wyzwoliła we mnie uczucia ambiwalentne. Z jednej strony, czuję, jak głupio brzmiałoby... 102
  • Recenzje 3 lip 2005 104
  • Przyjaźń na Madagaskarze 3 lip 2005 "Roboty" i "Madagaskar", ostatnie dwie komputerowe animacje wprowadzone na polskie ekrany, zdradzają symptomy postępującego kryzysu tego podgatunku. Przyczyną jest zażarta walka największych studiów (Disney i DreamWorks)... 104
  • Wolski kontra Al-Kaida 3 lip 2005 "Zamach na Polskę" nie jest, wbrew pozorom, kolejnym tomem polityczno-ojczyźnianych rozważań dyżurnego autorytetu. Jest mięsistą sensacyjną fabułą osadzoną tu i teraz. Marcin Wolski, zdecydowany lider wśród polskich... 104
  • Fotozagadka 3 lip 2005 Ta książka od dawna jest podręcznikiem na amerykańskich uniwersytetach. Wielkie tomisko autorstwa Naomi Rosenblum "Historia fotografii światowej" to wyczerpujące i najbardziej aktualne opracowanie fachowe, jakie kiedykolwiek... 104
  • Ucieczka do przeszłości 3 lip 2005 Dziesięć lat temu Billy Corgan należał do rockowej elity. Jego grupa Smashing Pumpkins miała tylko jednego rywala - Nirvanę. W 1995 r., gdy Nirvana była już wspomnieniem, Pumpkins wydali swoje opus magnum - album "Mellon Collie And... 104
  • Sztuka pięknego spadania 3 lip 2005 Po obejrzeniu najnowszego filmu Tomka Bagińskiego śmiało można powiedzieć, że ten młody artysta jest objawieniem polskiej animacji. Docenia się go także na świecie, czego wyrazem była nominacja do Oscara w 2003 r. jego... 104
  • Trendy bez trendów 3 lip 2005 Festiwale dowodzą, że w naszym kraju tworzy się coraz bardziej autarkiczny rynek polskiej piosenki Polscy widzowie uwielbiają oglądać festiwale piosenki. Tym bardziej uwielbiają, im bardziej krytycy utyskują nad poziomem krajowej piosenki. Jak dowodzą badania oglądalności,... 106
  • Krzyżacki poker w cieniu wiatru 3 lip 2005 Książki na wakacje Czy na wakacje mamy zabrać lekkie i przyjemne książki, czy wręcz przeciwnie - poważne? Poprosiliśmy znanych pisarzy i krytyków o doradzenie naszym czytelnikom, czego z księgarskiej oferty nie powinni podczas wakacji przeoczyć. 109
  • Seks, fryzjer i Jackie Kennedy 3 lip 2005 Jak amatorski film o seksie oralnym zmienił historię Nagi aktor Burt Reynolds pojawił się na okładce "Cosmopolitan". Aktorka Jane Fonda otrzymała Oscara za rolę inteligentnej prostytutki w "Klute" Alana J. Pakuli. Alex Comfort, modelowe uosobienie angielskiego purytanizmu,... 112
  • Ueorgan Ludu 3 lip 2005 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 26 (141) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 27 czerwca 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza WRÓŻKA ESBECJA wywróżyła karierę... 113
  • Skibą w mur - Tylko dla idiotów 3 lip 2005 Popularni aktorzy grający w serialach wyrzucają z domów telewizory, bo już nie mogą na siebie patrzeć Każdy w miarę normalny i wrażliwy widz, taki co to raz w życiu był w teatrze ze szkołą i ze trzy ważne książki w życiu przeczytał, konsumując codzienną siekę telewizyjną,... 114

ZKDP - Nakład kontrolowany