Polska republikańska

Polska republikańska

Dodano:   /  Zmieniono: 
Klub "Wprost": Czy w Polsce powstanie system dwupartyjny? Ostatnie wybory zmieniły scenę polityczną. Z pytaniami o szanse utrwalenia się jej obecnego stanu zwróciliśmy się do gości Klubu "Wprost": socjologów Barbary Fedyszak-Radziejowskiej i Tomasza Żukowskiego oraz historyka i badacza idei Dariusza Gawina.
Silni biorą wszystko
Podział polskiej sceny politycznej między PiS i PO jest faktem. Potwierdzają to wyniki ostatnich sondaży, które dla PiS są znacząco wyższe niż w wyborach, a także nieco lepsze dla PO. Składa się na to tzw. renta zwycięzcy dla partii, która wygrała, a nie zdążyła się jeszcze narazić niepopularnymi działaniami. Decyduje o tym także - zdaniem Tomasza Żukowskiego - rozdzielenie się "republikańskich bliźniąt syjamskich", jakie w trakcie kampanii stanowiły PiS i PO, co spowodowało poszerzenie przez nie swojego elektoratu. Ten fakt sprawia, że do koalicji między tymi partiami nie dojdzie w dającej się przewidzieć przyszłości.
Główną przyczyną rozłamu między PO i PiS jest - według Tomasza Żukowskiego - skala ich sukcesu. Koalicja tych partii była projektowana w perspektywie istnienia silnego bieguna lewicowego. Gdy się okazało, że go nie ma, sojusznicy stali się rywalami. Oba ugrupowania zdają sobie sprawę, że pojawiła się możliwość, aby obecnemu stanowi rzeczy nadać trwały charakter. To z tego powodu te partie zaczynają ideowo się definiować w opozycji do siebie.
Obie zwycięskie partie będą usiłowały odebrać sobie wyborców przez negatywne stygmatyzowanie przeciwnika - uważa Barbara Fedyszak-Radziejowska. Metodę tę demonstruje dziś głównie PO, która usiłuje przejąć część wyborców PiS, przylepiając mu wizerunek "Leppera w moherowym berecie". W tych działaniach partia Tuska znajduje ogromne poparcie mediów, które niemal w całości stanęły po jej stronie. Fedyszak-Radziejowska sądzi jednak, że aby zapełnić całą polską scenę polityczną, PiS i PO musiałyby rozszerzyć swój elektorat: w wypadku partii Kaczyńskiego - na prawo, a w wypadku ugrupowania Tuska - na lewo. Przy tym nie mogłyby stracić swoich dotychczasowych wyborców. W tej konkurencji lepsze jest PiS, które w dużej mierze przejęło już elektorat LPR i PSL i ma szansę powtórzyć ten manewr wobec Samoobrony. Zdaniem Fedyszak-Radziejowskiej, Samoobrona nie istnieje, lecz jest jedynie parlamentarną armią Leppera. Jego rolniczy wyborcy, których przejął od PSL i częściowo od SLD, są stosunkowo łatwi do zawojowania przez silną partię, która w Brukseli będzie walczyła o ich interesy. A tego nie potrafią nawet najbardziej radykalni liderzy bez odpowiedniej siły parlamentarnej.

Dwa konserwatyzmy
Podział kreowany dziś przez wspomaganą przez media PO - na modernizatorów i ich przeciwników - utrudnia zrozumienie polskiej rzeczywistości - uważa Dariusz Gawin. Wpisuje się on w narzucony w Polsce przez lewicę podział na modernizacyjną lewicę i antymodernizacyjną prawicę, na postęp i reakcję. W rzeczywistości mieliśmy i mamy do czynienia z dwoma projektami modernizacyjnymi. PiS reprezentuje projekt prawicowo-konserwatywny, a PO - liberalno-konserwatywny. Z tym że ten drugi ma charakter wewnętrznej narodowej kolonizacji. Cała Polska ma się upodobnić do wielkich miast. Rzecznicy tego projektu posługują się strategią wykluczenia: każdy, kto nie spełni jego wymogów, ma zostać wykluczony poza nawias współczesnego społeczeństwa - jak owe kobiety w moherowych beretach. Ta strategia, osadzona w polskiej lewicowej tradycji, wynika w dużej mierze z kompleksów polskiej inteligencji, która nowoczesność mierzyła sposobem upodobnienia do zachodnioeuropejskich wzorców. Tymczasem - zdaniem Gawina - modernizacja w Polsce ze względu na jej historię i tradycję może przebiegać podobnie jak w Stanach Zjednoczonych, gdzie również dobrze urządzeni obywatele nie chcą się podporządkowywać liberalnej kulturze i jej stereotypom. Potrafią być patriotyczni, religijni i tradycjonalistyczni.
Choć każdy rząd jest rozliczany ze stanu gospodarki, to wyobrażenie, że scena polityczna będzie się dzieliła wedle osi sporu o podatki, jest błędne. Obywatele potrzebują symbolicznych projektów. Paradoksalnie, główną osią konfliktu stał się w Polsce - od interwencji policji podczas tzw. marszu równości w Poznaniu - liberalizm obyczajowy. W rzeczywistości nie jest to podstawowa linia podziału między PiS i PO. To lewicowe ośrodki opiniotwórcze usiłują wokół niej budować polską scenę polityczną.

Przyspieszone wybory
Spora część mediów i lewicujących ośrodków opiniotwórczych daje do zrozumienia, że kończy się doraźna koalicja między nimi a PO - jest przekonany Tomasz Żukowski. Zaczynają one stawiać na odbudowę lewicowego bieguna pod przywództwem Aleksandra Kwaśniewskiego. Tymczasem po wyborach - według Żukowskiego - w Polsce powstał układ dwubiegunowy, którego oba człony stanowią partie modernizacyjne o republikańskim charakterze, czyli akcentujące prymat dobra wspólnego. Po zdobyciu władzy PiS rozszerzyło swój elektorat na środowiska antymodernizacyjne, które jednak nie mają wpływu na kierunek tej partii. To oznacza początek budowy wielkiej partii konserwatywno-ludowej, wymarzonego projektu braci Kaczyńskich z początku lat 90. Z kolei liderzy platformy po pozyskaniu w kampanii sporej części elektoratu SLD i PD starają się trwale zająć drugi biegun sceny politycznej. Podobnie jak środowiska budujące przed piętnastu laty Unię Demokratyczną zakładają przy tym - uważa Żukowski - że osłabiony obóz lewicy jest skazany na popieranie ich jako jedynej realnej opozycji dla zwycięskiego bloku konserwatywno-ludowego. Z tego powodu PO liczy na trwałe poparcie liberalnych mediów. Te szacunki mogą się jednak okazać złudne, jak okazały się złudne dla poprzedników PO. Już za rok politycznych biegunów może być więcej.
Najlepszym rozwiązaniem pozwalającym zachować obecny dwubiegunowy podział, który - zdaniem Żukowskiego - może być korzystny dla naszego kraju, są przyspieszone wybory. Istotne byłoby więc porozumienie PiS i PO na rzecz zmiany ordynacji wyborczej na taką, która sprzyjałaby wyłanianiu trwałej, stabilnej większości i odpowiedzialnej opozycji. Przyspieszone wybory parlamentarne mogą zapewnić nie tylko zasadniczą dominację obu partii w przyszłym parlamencie, ale także budowę stabilnego dwubiegunowego systemu - takiego, jaki ma na przykład Irlandia, gdzie największą rolę odgrywają dwie partie republikańskie. Biorąc pod uwagę kryzys postkomunizmu, nasze historyczne tradycje oraz nową, sprzyjającą dwubiegunowości logikę "zmediatyzowanej" debaty publicznej, taki układ ma dziś spore szanse utrwalić także w Polsce. Aby osiągnąć ten stan, PiS oraz PO musiałyby jednak się porozumieć co do fundamentalnych republikańskich zasad, określając równocześnie pola sporu i niezgody.


Tomasz Żukowski: Rozwiązaniem pozwalającym zachować korzystny dwubiegunowy podział sceny politycznej są przyspieszone wybory

Dariusz Gawin: Podział kreowany dziś przez PO i wspomagające ją media - na modernizatorów i ich przeciwników - utrudnia zrozumienie polskiej rzeczywistości

Barbara Fedyszak-Radziejowska: Aby zapełnić całą polską scenę polityczną, PiS i PO musiałyby rozszerzyć swój elektorat: w wypadku partii Kaczyńskiego - na prawo, a w wypadku ugrupowania Tuska - na lewo
Więcej możesz przeczytać w 50/2005 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 50/2005 (1202)

  • Poczta 18 gru 2005 Iracki test Polski Z wielką uwagą przeczytałem artykuł o polskim udziale w misji w Iraku "Iracki test Polski" (nr 47). Piszecie o armiach A i B. Pierwsza była w Iraku i stanowi trzon polskiego wojska, druga siedzi w kraju i -... 3
  • Gruppenpremier WOLF 18 gru 2005 Nazwisko BELKA czyta się: Bardzo Elastyczni Ludzie Kwaśniewskiego Aleksandra 3
  • Skaner 18 gru 2005 SKANER - POLSKA PROGRAM GABINETU CIENI Premier Rokita kontra premier Marcinkiewicz Program "Państwo dla obywateli. Plan rządzenia 2005-2009" przedstawili Jan Rokita i Stefan Kawalec, ekspert ekonomiczny Platformy Obywatelskiej. Program... 8
  • Dossier 18 gru 2005 ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI prezydent RP "Jak człowiek po pięćdziesiątce zastanawia się, co umie robić, to tak naprawdę okazuje się, że zajmować się polityką. To jest trochę bolesna konstatacja" Radio Zet JAN ROKITA lider PO... 9
  • Sawka czatuje 18 gru 2005 10
  • Moje życie z CIA 18 gru 2005 Jako Polak poszkodowany na umyśle przez długoletnią antypolską działalność CIA domagam się odszkodowania 13
  • Playback 18 gru 2005 14
  • Poczta 18 gru 2005 ZNAK OD KISIELA Autorzy artykułu "Znak od Kisiela" (nr 45) byli uprzejmi opisać incydent przy głosowaniu nad Nagrodami Kisiela następującymi słowy: "Gdy okazało się, że w kategorii publicysta wygrał Tomasz Lis, wzburzony... 14
  • Przyszłość w przeszłości zakorzeniona 18 gru 2005 Koniec prezydentury Kwaśniewskiego oświetla jej głęboki walor - kiedy trzeba dyskrecja, kiedy trzeba ostentacja. 15
  • Z życia koalicji 18 gru 2005 Ten tydzień był wyjątkowo spokojny. W naszej lodówce ani razu nie natrafiliśmy na premiera Marcinkiewicza. Raz tylko zdybaliśmy tam Dodę. I wiecie państwo co? To bardzo zimna kobieta. Ech, dobrze jest znać polityków PiS. Ten... 16
  • Z życia opozycji 18 gru 2005 Czerwoni znowu knują z Moskwą! To oburzające, ale wicemarszałek polskiego Sejmu, szef SLD Wojciech Olejniczak przyznaje otwarcie, że chce z Moskwą nawiązać "jak najbliższe kontakty". I to po to, by się przeciwstawić... 17
  • Nałęcz - A jednak byli 18 gru 2005 Sam Lew Rywin wskazał na Roberta Kwiatkowskiego jako swojego bezpośredniego zleceniodawcę 18
  • Fotoplastykon 18 gru 2005 19
  • Koniec ologarchii 18 gru 2005 Kwaśniewski nie był ani Batorym, ani Augustem III, lecz rodzimą wersją byłego prezydenta Ukrainy Kuczmy 20
  • Gry więzienne 18 gru 2005 Z awantury o tajne więzienia dla terrorystów Polska na własne życzenie wyjdzie przegrana 28
  • Paliwowy syndykat 18 gru 2005 Czy Jacek Piechota, były minister gospodarki, pomagał baronowi oskarżonemu w sprawie mafii paliwowej? 32
  • Stawka większa niż weksle 18 gru 2005 Były bankier Piotr Bykowski sprzedał fałszywe weksle gangowi mokotowskiemu 36
  • Polska republikańska 18 gru 2005 Klub "Wprost": Czy w Polsce powstanie system dwupartyjny? Ostatnie wybory zmieniły scenę polityczną. Z pytaniami o szanse utrwalenia się jej obecnego stanu zwróciliśmy się do gości Klubu "Wprost": socjologów Barbary Fedyszak-Radziejowskiej i Tomasza Żukowskiego oraz... 38
  • Rzeczpospolita Kisiela 18 gru 2005 Lech Wałęsa, Tomasz Lis i Ryszard Krauze odebrali Nagrody Kisiela 2005 40
  • Giełda 18 gru 2005 HossaŚwiat Skrzydlate Chiny 150 airbusów z rodziny A320, wartych prawie 10 mld USD, zamówiły Chiny. To największy kontrakt Airbusa od dwudziestu lat. Niewykluczone, że maszyny będą montowane w Państwie Środka pod nadzorem... 44
  • Kłamstwo emerytalne 18 gru 2005 Dzisiejsze dwudziesto-, trzydziestolatki zamiast emerytur dostaną od państwa zasiłek socjalny 46
  • Rabat Marcinkiewicza 18 gru 2005 Jan Rokita ze swoim hasłem "Nicea albo śmierć" pomógł mi w 2003 r. w unijnych negocjacjach 52
  • Złoto znów się świeci 18 gru 2005 Rosjanie wymieniają gaz i ropę na złoto 56
  • Załatwione odmownie - Wolniutko donikąd 18 gru 2005 Niemców łatwiej namówić dziś do uczestnictwa w Love Parade niż do lepszej, solidniejszej i dłuższej pracy 60
  • PORTFEL WPROST: Sknery i utracjusze 18 gru 2005 Polacy oszczędzają dwukrotnie mniej niż kilkakrotnie biedniejsi Chińczycy 64
  • PORTFEL WPROST: Kredyt na sukces 18 gru 2005 II ranking kredytów "Wprost": jak najtaniej pożyczyć pieniądze na dom, mieszkanie lub samochód 68
  • PORTFEL WPROST: Kredytołapka 18 gru 2005 Na co należy uważać przy zaciąganiu kredytu 72
  • Supersam 18 gru 2005 74
  • Romeo i Alfa 18 gru 2005 Włosi słyną z namiętności, a Włoszki szokują ponętnymi kształtami i żywiołowym temperamentem. Gdyby te wszystkie cechy wymieszać, otrzymalibyśmy alfę romeo 159. W najlepszej benzynowej wersji V6 z 260 KM i 6-stopniową manualną... 74
  • Wczasy w domu 18 gru 2005 Opalanie się w domu umożliwia wąskie i łatwe do przechowywania (w pozycji pionowej) solarium HB 554 marki Philips. Sprzęt wyposażono w osiem lamp, a duża strefa naświetlania (180 cm na 75 cm) i wklęsły kształt solarium zapewniają... 74
  • Na sylwestra z Baczyńską 18 gru 2005 Olśniewające kreacje na halkach, sylwestrowe topy z niby-piórami inspirowane latami 20., smukłe suknie ozdobione cekinami i bluzki z pagonami zdominowały ostatnią kolekcję najlepszej polskiej projektantki Gosi Baczyńskiej. Autorka kreacji,... 74
  • Macchiato po francusku 18 gru 2005 Wyjątkowy system Autocappuccino & Cafe Latte w najnowszym wysokociśnieniowym kompaktowym ekspresie do kawy marki Krups automatycznie pobiera mleko ze specjalnego stalowego pojemnika, podgrzewa je i spienia. Dzięki temu można przygotować... 74
  • Szpieg nasz powszedni 18 gru 2005 W Londynie każdy może się znaleźć w polu widzenia kamer nawet 350 razy dziennie 76
  • Niemiecki porządek w Afryce 18 gru 2005 Namibia zaskakuje dyscypliną pracy, punktualnością, sprawnym działaniem urzędów i wyjątkową czystością 80
  • Know-how 18 gru 2005 Genom psa Uczeni odczytali niemal kompletną sekwencję genów psa domowego (Canis familiaris), liczącą 2,4 mld "cegiełek" DNA. Do badań wybrano suczkę boksera o imieniu Tasha, której przodkowie byli starannie selekcjonowani... 86
  • Pożeracze ciała 18 gru 2005 Śmiercionośne superbakterie wymknęły się ze szpitali 88
  • Najlepsze szpitale 18 gru 2005 Gdzie się leczyć (część III): neurochirurgia, psychiatria, urologia 92
  • Bez granic 18 gru 2005 Pomarańczowi do NATO Pomarańczowa Ukraina ma kolejny sukces. Niedawno Unia Europejska uznała, że Ukraina jest już państwem z gospodarką rynkową, a teraz podczas wizyty Condoleezzy Rice w Kijowie USA nieformalnie zaprosiły ten kraj do... 106
  • Północne eldorado 18 gru 2005 Norwegia zapowiada rewolucję w europejskiej energetyce 108
  • Bractwo zielonej flagi 18 gru 2005 Sukces Braci Muzułmańskich powinien spędzać Izraelczykom sen z powiek 112
  • Don Kichot z Barcelony 18 gru 2005 Niepodległościowe dążenia Katalonii grożą bałkanizacją Hiszpanii 114
  • Drukarka Kima 18 gru 2005 W obiegu jest kilka miliardów dolarów wyprodukowanych w Korei Północnej 116
  • Menu 18 gru 2005 MENU Od mohera do mohera Pojawiły się w prasie uspokajające teksty, które przeciwnikom prawicy zalecają cierpliwość. Wystarczy poczekać, aż moherowe lobby wymrze i w kraju pozostaną jedynie postępowi zwolennicy wielokulturowości.... 118
  • Recenzje 18 gru 2005 120
  • Rap to CNN 18 gru 2005 ****1/2* Ostatnio było ich słychać w duecie z Mobym, w utworze "Make Love Fuck War". Teraz krzyczą "Rap to CNN dla czarnych braci". Najnowszy album legendy rapu Public Enemy, wydany po wieloletniej przerwie, to... 120
  • Miłość merda ogonem 18 gru 2005 ***1/2* "Facet z ogłoszenia" przypomina trochę twórczość Katarzyny Grocholi, tyle że w staromodnych fatałaszkach. Mimo wszystko treścią filmu, podobnie jak książki Claire Cook, jest wynalazek dość młody, bo internetowe... 120
  • Magia poligonu 18 gru 2005 **** W utworze "Pot i kreff" Kazik Staszewski w pewnym momencie kpi z kolegów z zespołu: "Czy wy się nie wstydzicie, takie piosenki tutaj do mnie przynosicie...". Ale po wysłuchaniu całego albumu Kultu "Poligono... 120
  • Kronika karnawału 18 gru 2005 **** "Za powodzenie naszej beznadziejnej sprawy!" - ten ulubiony toast opozycji mógłby się stać mottem albumu "Karnawał z wyrokiem. Solidarność 1980-81". Nie jest to jeszcze jedna monografia, lecz - jak określają... 120
  • Miasta ciemności 18 gru 2005 Zamieszki na francuskich przedmieściach to skutki urbanistycznego szaleństwa spod znaku Le Corbusiera 122
  • Chrystus z certyfikatem 18 gru 2005 Ludowi artyści nadal muszą się w Polsce starać o atesty i zezwolenia, bo w świecie sztuki ludowej czas zatrzymał się ponad 30 lat temu. Nadal grono wiedzących lepiej określa, co zasługuje na miano prawdziwej sztuki ludowej, a co nie. 126
  • Ueorgan Ludu 18 gru 2005 Nr 50 (164) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 12 grudnia 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza O dalszy rozwój obopólnie korzystnych stosunków Rozwiązać CIA? Minister Sikorski przedłożył sekretarzowi obrony USA Rumsfeldowi... 128
  • Przepraszam za ortalion 18 gru 2005 Dzięki Tuskowi żartobliwa nazwa wyznawców toruńskiego szamana wybiła się na salony 130