Północne eldorado

Północne eldorado

Dodano:   /  Zmieniono: 
Norwegia zapowiada rewolucję w europejskiej energetyce
Sześć zanurzonych na 61 m cylindrów połączonych pod wodą, z których trzy, niczym wieża wspierająca pokład, wystają 170 m nad poziom morza. To norweska platforma naftowa Condeep, gigantyczna konstrukcja z betonu i stali, stawiana w jednym rzędzie z najsławniejszymi budowlami świata, obok nowojorskiego Empire State Building i paryskiej wieży Eiffla.
Condeep stoi na Morzu Północnym. Jeszcze potężniejsze platformy mogą powstać dalej na północ, na Morzu Barentsa. W końcu listopada szef dyplomacji Norwegii Jonas Gahr Store roztaczał przed Francuzami perspektywę energetycznego eldorado, w które może się wkrótce zamienić Daleka Północ. Arktyczna strefa, której epicentrum stanowi Morze Barentsa, kryje co najmniej jedną czwartą nie eksploatowanych światowych zasobów ropy i gazu. Wobec niespokojnej sytuacji na Bliskim Wschodzie wizja dostaw cennych surowców z Arktyki ma posmak energetycznej rewolucji.

Szczęśliwa przygoda
Na Dalekiej Północy świta nowa era energetyki europejskiej i światowej - mówił w Paryżu norweski minister. Zachęcał partnerów z UE do dyskusji nad nowymi możliwościami umocnienia bezpieczeństwa energetycznego. Francja jedną trzecią gazu, który zużywa, importuje dziś z Norwegii, gazociągi z norweskiego szelfu kontynentalnego biegną też do Wielkiej Brytanii, Niemiec i Belgii. Dostawy z Morza Północnego zaspokajają 10 proc. zapotrzebowania Unii Europejskiej na ropę. A głód energii w państwach UE nie maleje, lecz rośnie.
Amerykański ekonomista Daniel Yergin w głośnej książce "Nafta, władza i pieniądze" nazwał odkrycie złóż ropy i gazu na Morzu Północnym największą szczęśliwą przygodą w historii ropy. Jej przedsmak przyniósł rok 1969, kiedy tuż przed Bożym Narodzeniem potężne pompy i świdry dowierciły się do pola Ekofisk, pierwszego pola naftowego u norweskich wybrzeży. Właściwa przygoda z ropą rozpoczęła się w 1973 r., gdy wybuchł kryzys naftowy, a ceny płynnego złota poszybowały. Bez kadry fachowców, ale z wieloletnim doświadczeniem w eksploatacji i ochronie zasobów naturalnych i przemysłowych, od energii elektrycznej po ryby, Norwegia wypracowała własny model zarządzania złożami ropy i gazu. Powołano Ministerstwo ds. Ropy i Energii, państwowy koncern Statoil (dziś rząd ma w nim 71 proc. udziałów) i Dyrektoriat ds. Ropy i Gazu, a parlament (Storting) uchwalił odpowiednie ustawy. Lata 70. i 80. przyniosły odkrycie nowych roponośnych pól, eksploatowanych za pomocą najnowocześniejszej technologii. Sprawując pełną kontrolę nad własnymi zasobami źródeł energii, Norwegia zachęcała też do udziału w poszukiwaniach i eksploatacji ropy firmy zagraniczne. Dzisiaj w norweskim szelfie działają największe światowe koncerny naftowe. Muszą przestrzegać narzuconych przez Oslo surowych norm ochrony środowiska i odprowadzać do norweskiej kasy państwowej 51 proc. zysków.
4,5-milionowy kraj na północnych obrzeżach Europy wyrósł na trzeciego, po Arabii Saudyjskiej i Rosji, światowego eksportera ropy. Norwescy inżynierowie i geolodzy należą do najlepszych ekspertów w dziedzinie wydobycia podmorskich surowców. Przy tym wszystkim Norwegia nie zachłysnęła się bogactwem - od 1995 r. odprowadza wpływy z eksportu ropy na fundusz naftowy, który urósł już do 200 mld euro. W Oslo mówi się, że za kilkanaście lat pomoże on w finansowaniu dobrobytu i opieki socjalnej w państwie, którego społeczeństwo szybko się starzeje. Fundusz jest oprocentowany, ale tylko 4 proc. odsetek można przeznaczać na cele bieżące.



Bogata Arktyka
Energetyczne bogactwa pod dnem Morza Północnego i Norweskiego zaczynają pokazywać dno. Przy obecnym tempie wydobycia istniejące zasoby mogą się zacząć wyczerpywać około 2030 r. Oslo nie zamierza biernie czekać na tę datę. Norwescy i międzynarodowi eksperci od dłuższego czasu spoglądają ku Arktyce, w stronę Morza Barentsa, które może kryć jeszcze większe energetyczne bogactwa. Od ponad 30 lat Norwegia i Rosja toczą tam spór o rozgraniczenie morskich stref ekonomicznych. Sporny obszar liczy 176 tys. km2.
Geolodzy oceniają, że dno Morza Barentsa kryje co najmniej 40 mld baryłek ropy i gazu, z czego około jednej trzeciej znajduje się w strefie norweskiej. Po stronie rosyjskiej, u wybrzeży Murmańska, rozciąga się ogromne pole naftowe Sztokman, którego eksploatacja nie zacznie się jednak przed 2012 r., a zdaniem wielu ekspertów, dopiero po 2020 r. Norwegowie już w połowie 2002 r. podjęli zaawansowane prace na polu Snoehvit (Śnieżnobiałym), na wysokości Hammerfest - najdalej na północ wysuniętego miasta kraju. Najpóźniej za rok Snoehvit będzie gotowe do normalnej eksploatacji. W norweskiej części Morza Barentsa wiercenia są już prowadzone w ponad 60 miejscach. Oferty zgłosiły także 24 firmy zagraniczne, od ChevronTexaco, przez ConocoPhilips i Royal Dutch/Shell, po francuski Total. Włoski koncern ENI poinformował w listopadzie o odkryciu złóż ropy w pobliżu pola Goliath, 50 km od wybrzeży Norwegii.
Norwegowie, choć należy do nich mniejsza część zasobów energetycznych pod arktycznym morzem, postanowili być liderami w technologii i eksploatacji. Snoehvit jest tylko pierwszym krokiem do zagospodarowania całego, kryjącego wielkie bogactwa obszaru. Trudne arktyczne warunki, w tym 24-godzinne ciemności w zimie i potężne kry lodowe, a także duża odległość od rynków konsumenckich, długo zniechęcały do wierceń. Obrońcy środowiska ostrzegali z kolei przed naruszeniem kruchego ekosystemu regionu i zdziesiątkowaniem podwodnej fauny. Koncern Statoil, właściciel i główny operator obecnych i przyszłych pól naftowych, twierdzi jednak, że nowoczesna technologia i doświadczenie, którymi dysponuje, wykluczają przedostawanie się trujących substancji do morza. Nade wszystko Statoil chce być szybki, czego nie da się powiedzieć o partnerach po drugiej stronie Morza Barentsa. Na szczycie energetycznym w sierpniu tego roku z udziałem polityków i ekspertów z USA, UE, Rosji i Norwegii zwracano uwagę, że Rosja, mimo podpisania licznych wstępnych porozumień z firmami z Norwegii i innych państw, wciąż nie zdecydowała się na eksploatację zasobów energetycznych w swojej części morza. Jeśli sytuacja będzie się przedłużała - ostrzegali zachodni przedstawiciele - Rosja może zaprzepaścić okazję do mocnego usadowienia się na rynku gazowym USA i stracić pozycję na rzecz konkurencji z Blis-kiego Wschodu, północnej i zachodniej Afryki i Ameryki Południowej.

Wiek gazu
Norwegia już teraz wykorzystuje swoją szansę, która, jak podkreśla się w Oslo, jest zarazem szansą całej Europy. Pod dnem Morza Barentsa znajdują się nadzwyczaj bogate złoża gazu, a przecież wiek XXI ma być "stuleciem gazu" - przypomina Gunnar Berge, szef norweskiego Dyrektoriatu ds. Ropy. Według Erlinga Overlanda, szefa Norweskiej Konfederacji Przemysłu, ropy w norweskim szelfie kontynentalnym wystarczy na 50 lat, podczas gdy gazu co najmniej na 100 lat. Za cztery - pięć lat Norwegia, która już jest trzecim eksporterem gazu do reszty Europy, będzie produkować więcej gazu niż ropy.
W 2004 r. wyeksportowała 77,7 mld m3 gazu do państw europejskich, trzykrotnie więcej niż na początku nowego tysiąclecia. Oslo zapowiada, że jego zaangażowanie jako dostawcy gazu na kontynent będzie poważne i długofalowe - tak jak w wypadku ropy.
Gaz ziemny jest łatwy w transporcie i bardziej przyjazny dla środowiska od innych paliw. Do transportu nie trzeba specjalnych samochodów ani tankowców, a ewentualny wyciek nie powoduje, jak w wypadku ropy, katastrofy, gdyż naturalny gaz ziemny, nietrujący i lżejszy od powietrza, szybko się rozwiewa. Ostatnio coraz częściej wypiera on węgiel jako środek zasilania elektrowni, tworząc najszybciej rosnący segment przemysłu energetycznego. Elektrownie gazowe, według wszelkich oznak, będą w przyszłości dominować w energetycznym pejzażu UE. Rozwojowi rynku gazu w unii ma służyć wydana w 1998 r. dyrektywa gazowa oraz program transeuropejskich sieci energetycznych. Znaczącą w nim rolę odgrywa Norwegia, zaspokajająca ponad 15 proc. zapotrzebowania UE na gaz. Obfitujący w rzeki i wodospady oraz tamy wodne kraj sam nie wykorzystywał dotychczas tego surowca w elektrowniach. Odnawialna energia wodna, dostarczająca prawie 99 proc. tutejszej elektryczności, okazała się jednak nie pozbawiona wad. Kilka bezdeszczowych lat, zwłaszcza rekordowo suche lato w 2002 r., a zaraz po nim wczesna, mroźna zima, podczas której Norwegia musiała się ratować importem elektryczności z Niemiec i Danii, wpłynęły na przewartościowanie polityki energetycznej. W Oslo zarzucono plany budowy nowych, wielkich elektrowni wodnych, od przyszłego roku mają być budowane siłownie gazowe.
Kłopoty spowodowane bezdeszczowymi latami przeżywała też ostatnio Szwecja, czerpiąca 55 proc. energii elektrycznej z elektrowni wodnych. Resztę prądu dostarczają tu siłownie atomowe, które jednak w ciągu 30 lat, zgodnie z rządowym programem i wolą społeczeństwa wyrażoną w referendum w 1980 r., mają zostać zamknięte. Powstająca elektrownia gazowa i elektrociepłownia w Goeteborgu wskazują kierunek rozwoju sektora. W Sztokholmie mówi się dziś o uczestnictwie kraju w skandynawskiej sieci energetycznej, którą przesyłano by m.in. gaz z Norwegii do Szwecji i ewentualnie dalej do Europy Zachodniej i Środkowej, przez Polskę. Z myślą o dywersyfikacji źródeł zaopatrzenia w energię dostawy z Norwegii chce odbierać także Finlandia, która gaz importowała do tej pory z Rosji.

Szansa na północy
Odczuwająca głód energii Europa patrzy na północ. To dobra okazja, by w tym kierunku zacząć spoglądać także w Warszawie i uświadomić sobie, że bliżej nam do północy niż do południa czy niepewnego wschodu. Fiasko gazowego kontraktu z Norwegią przed czterema laty czy rosyjsko-niemiecki gazociąg przez Bałtyk nie zmieniają tego, że różnicowanie źródeł dostaw surowców strategicznych pozostaje jednym z fundamentów suwerennej polityki każdego państwa. Niemcy, wchodzące w gazowy alians z Rosją, jednocześnie zwiększają dostawy z Norwegii. Norwescy i zagraniczni operatorzy na Morzu Barentsa deklarują chęć wspólnych poszukiwań z firmami rosyjskimi.
Norwegia nie dostała zawrotu głowy od naftowego bogactwa. Perspektywę energetycznego eldorado, którą rysuje dziś przed UE, wypada przeto potraktować poważnie. Potrzeby bezpieczeństwa energetycznego sprawiają, że arktyczna strefa - w latach zimnej wojny dosłownie i symbolicznie skuta lodem - otwiera nowe możliwości przed Europą. Byłoby absurdem, gdyby pozostały one zamknięte dla Polski.
Więcej możesz przeczytać w 50/2005 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 50/2005 (1202)

  • Poczta 18 gru 2005 Iracki test Polski Z wielką uwagą przeczytałem artykuł o polskim udziale w misji w Iraku "Iracki test Polski" (nr 47). Piszecie o armiach A i B. Pierwsza była w Iraku i stanowi trzon polskiego wojska, druga siedzi w kraju i -... 3
  • Gruppenpremier WOLF 18 gru 2005 Nazwisko BELKA czyta się: Bardzo Elastyczni Ludzie Kwaśniewskiego Aleksandra 3
  • Skaner 18 gru 2005 SKANER - POLSKA PROGRAM GABINETU CIENI Premier Rokita kontra premier Marcinkiewicz Program "Państwo dla obywateli. Plan rządzenia 2005-2009" przedstawili Jan Rokita i Stefan Kawalec, ekspert ekonomiczny Platformy Obywatelskiej. Program... 8
  • Dossier 18 gru 2005 ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI prezydent RP "Jak człowiek po pięćdziesiątce zastanawia się, co umie robić, to tak naprawdę okazuje się, że zajmować się polityką. To jest trochę bolesna konstatacja" Radio Zet JAN ROKITA lider PO... 9
  • Sawka czatuje 18 gru 2005 10
  • Moje życie z CIA 18 gru 2005 Jako Polak poszkodowany na umyśle przez długoletnią antypolską działalność CIA domagam się odszkodowania 13
  • Playback 18 gru 2005 14
  • Poczta 18 gru 2005 ZNAK OD KISIELA Autorzy artykułu "Znak od Kisiela" (nr 45) byli uprzejmi opisać incydent przy głosowaniu nad Nagrodami Kisiela następującymi słowy: "Gdy okazało się, że w kategorii publicysta wygrał Tomasz Lis, wzburzony... 14
  • Przyszłość w przeszłości zakorzeniona 18 gru 2005 Koniec prezydentury Kwaśniewskiego oświetla jej głęboki walor - kiedy trzeba dyskrecja, kiedy trzeba ostentacja. 15
  • Z życia koalicji 18 gru 2005 Ten tydzień był wyjątkowo spokojny. W naszej lodówce ani razu nie natrafiliśmy na premiera Marcinkiewicza. Raz tylko zdybaliśmy tam Dodę. I wiecie państwo co? To bardzo zimna kobieta. Ech, dobrze jest znać polityków PiS. Ten... 16
  • Z życia opozycji 18 gru 2005 Czerwoni znowu knują z Moskwą! To oburzające, ale wicemarszałek polskiego Sejmu, szef SLD Wojciech Olejniczak przyznaje otwarcie, że chce z Moskwą nawiązać "jak najbliższe kontakty". I to po to, by się przeciwstawić... 17
  • Nałęcz - A jednak byli 18 gru 2005 Sam Lew Rywin wskazał na Roberta Kwiatkowskiego jako swojego bezpośredniego zleceniodawcę 18
  • Fotoplastykon 18 gru 2005 19
  • Koniec ologarchii 18 gru 2005 Kwaśniewski nie był ani Batorym, ani Augustem III, lecz rodzimą wersją byłego prezydenta Ukrainy Kuczmy 20
  • Gry więzienne 18 gru 2005 Z awantury o tajne więzienia dla terrorystów Polska na własne życzenie wyjdzie przegrana 28
  • Paliwowy syndykat 18 gru 2005 Czy Jacek Piechota, były minister gospodarki, pomagał baronowi oskarżonemu w sprawie mafii paliwowej? 32
  • Stawka większa niż weksle 18 gru 2005 Były bankier Piotr Bykowski sprzedał fałszywe weksle gangowi mokotowskiemu 36
  • Polska republikańska 18 gru 2005 Klub "Wprost": Czy w Polsce powstanie system dwupartyjny? Ostatnie wybory zmieniły scenę polityczną. Z pytaniami o szanse utrwalenia się jej obecnego stanu zwróciliśmy się do gości Klubu "Wprost": socjologów Barbary Fedyszak-Radziejowskiej i Tomasza Żukowskiego oraz... 38
  • Rzeczpospolita Kisiela 18 gru 2005 Lech Wałęsa, Tomasz Lis i Ryszard Krauze odebrali Nagrody Kisiela 2005 40
  • Giełda 18 gru 2005 HossaŚwiat Skrzydlate Chiny 150 airbusów z rodziny A320, wartych prawie 10 mld USD, zamówiły Chiny. To największy kontrakt Airbusa od dwudziestu lat. Niewykluczone, że maszyny będą montowane w Państwie Środka pod nadzorem... 44
  • Kłamstwo emerytalne 18 gru 2005 Dzisiejsze dwudziesto-, trzydziestolatki zamiast emerytur dostaną od państwa zasiłek socjalny 46
  • Rabat Marcinkiewicza 18 gru 2005 Jan Rokita ze swoim hasłem "Nicea albo śmierć" pomógł mi w 2003 r. w unijnych negocjacjach 52
  • Złoto znów się świeci 18 gru 2005 Rosjanie wymieniają gaz i ropę na złoto 56
  • Załatwione odmownie - Wolniutko donikąd 18 gru 2005 Niemców łatwiej namówić dziś do uczestnictwa w Love Parade niż do lepszej, solidniejszej i dłuższej pracy 60
  • PORTFEL WPROST: Sknery i utracjusze 18 gru 2005 Polacy oszczędzają dwukrotnie mniej niż kilkakrotnie biedniejsi Chińczycy 64
  • PORTFEL WPROST: Kredyt na sukces 18 gru 2005 II ranking kredytów "Wprost": jak najtaniej pożyczyć pieniądze na dom, mieszkanie lub samochód 68
  • PORTFEL WPROST: Kredytołapka 18 gru 2005 Na co należy uważać przy zaciąganiu kredytu 72
  • Supersam 18 gru 2005 74
  • Romeo i Alfa 18 gru 2005 Włosi słyną z namiętności, a Włoszki szokują ponętnymi kształtami i żywiołowym temperamentem. Gdyby te wszystkie cechy wymieszać, otrzymalibyśmy alfę romeo 159. W najlepszej benzynowej wersji V6 z 260 KM i 6-stopniową manualną... 74
  • Wczasy w domu 18 gru 2005 Opalanie się w domu umożliwia wąskie i łatwe do przechowywania (w pozycji pionowej) solarium HB 554 marki Philips. Sprzęt wyposażono w osiem lamp, a duża strefa naświetlania (180 cm na 75 cm) i wklęsły kształt solarium zapewniają... 74
  • Na sylwestra z Baczyńską 18 gru 2005 Olśniewające kreacje na halkach, sylwestrowe topy z niby-piórami inspirowane latami 20., smukłe suknie ozdobione cekinami i bluzki z pagonami zdominowały ostatnią kolekcję najlepszej polskiej projektantki Gosi Baczyńskiej. Autorka kreacji,... 74
  • Macchiato po francusku 18 gru 2005 Wyjątkowy system Autocappuccino & Cafe Latte w najnowszym wysokociśnieniowym kompaktowym ekspresie do kawy marki Krups automatycznie pobiera mleko ze specjalnego stalowego pojemnika, podgrzewa je i spienia. Dzięki temu można przygotować... 74
  • Szpieg nasz powszedni 18 gru 2005 W Londynie każdy może się znaleźć w polu widzenia kamer nawet 350 razy dziennie 76
  • Niemiecki porządek w Afryce 18 gru 2005 Namibia zaskakuje dyscypliną pracy, punktualnością, sprawnym działaniem urzędów i wyjątkową czystością 80
  • Know-how 18 gru 2005 Genom psa Uczeni odczytali niemal kompletną sekwencję genów psa domowego (Canis familiaris), liczącą 2,4 mld "cegiełek" DNA. Do badań wybrano suczkę boksera o imieniu Tasha, której przodkowie byli starannie selekcjonowani... 86
  • Pożeracze ciała 18 gru 2005 Śmiercionośne superbakterie wymknęły się ze szpitali 88
  • Najlepsze szpitale 18 gru 2005 Gdzie się leczyć (część III): neurochirurgia, psychiatria, urologia 92
  • Bez granic 18 gru 2005 Pomarańczowi do NATO Pomarańczowa Ukraina ma kolejny sukces. Niedawno Unia Europejska uznała, że Ukraina jest już państwem z gospodarką rynkową, a teraz podczas wizyty Condoleezzy Rice w Kijowie USA nieformalnie zaprosiły ten kraj do... 106
  • Północne eldorado 18 gru 2005 Norwegia zapowiada rewolucję w europejskiej energetyce 108
  • Bractwo zielonej flagi 18 gru 2005 Sukces Braci Muzułmańskich powinien spędzać Izraelczykom sen z powiek 112
  • Don Kichot z Barcelony 18 gru 2005 Niepodległościowe dążenia Katalonii grożą bałkanizacją Hiszpanii 114
  • Drukarka Kima 18 gru 2005 W obiegu jest kilka miliardów dolarów wyprodukowanych w Korei Północnej 116
  • Menu 18 gru 2005 MENU Od mohera do mohera Pojawiły się w prasie uspokajające teksty, które przeciwnikom prawicy zalecają cierpliwość. Wystarczy poczekać, aż moherowe lobby wymrze i w kraju pozostaną jedynie postępowi zwolennicy wielokulturowości.... 118
  • Recenzje 18 gru 2005 120
  • Rap to CNN 18 gru 2005 ****1/2* Ostatnio było ich słychać w duecie z Mobym, w utworze "Make Love Fuck War". Teraz krzyczą "Rap to CNN dla czarnych braci". Najnowszy album legendy rapu Public Enemy, wydany po wieloletniej przerwie, to... 120
  • Miłość merda ogonem 18 gru 2005 ***1/2* "Facet z ogłoszenia" przypomina trochę twórczość Katarzyny Grocholi, tyle że w staromodnych fatałaszkach. Mimo wszystko treścią filmu, podobnie jak książki Claire Cook, jest wynalazek dość młody, bo internetowe... 120
  • Magia poligonu 18 gru 2005 **** W utworze "Pot i kreff" Kazik Staszewski w pewnym momencie kpi z kolegów z zespołu: "Czy wy się nie wstydzicie, takie piosenki tutaj do mnie przynosicie...". Ale po wysłuchaniu całego albumu Kultu "Poligono... 120
  • Kronika karnawału 18 gru 2005 **** "Za powodzenie naszej beznadziejnej sprawy!" - ten ulubiony toast opozycji mógłby się stać mottem albumu "Karnawał z wyrokiem. Solidarność 1980-81". Nie jest to jeszcze jedna monografia, lecz - jak określają... 120
  • Miasta ciemności 18 gru 2005 Zamieszki na francuskich przedmieściach to skutki urbanistycznego szaleństwa spod znaku Le Corbusiera 122
  • Chrystus z certyfikatem 18 gru 2005 Ludowi artyści nadal muszą się w Polsce starać o atesty i zezwolenia, bo w świecie sztuki ludowej czas zatrzymał się ponad 30 lat temu. Nadal grono wiedzących lepiej określa, co zasługuje na miano prawdziwej sztuki ludowej, a co nie. 126
  • Ueorgan Ludu 18 gru 2005 Nr 50 (164) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 12 grudnia 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza O dalszy rozwój obopólnie korzystnych stosunków Rozwiązać CIA? Minister Sikorski przedłożył sekretarzowi obrony USA Rumsfeldowi... 128
  • Przepraszam za ortalion 18 gru 2005 Dzięki Tuskowi żartobliwa nazwa wyznawców toruńskiego szamana wybiła się na salony 130