Don Kichot z Barcelony

Don Kichot z Barcelony

Dodano:   /  Zmieniono: 
Niepodległościowe dążenia Katalonii grożą bałkanizacją Hiszpanii
Gdyby Don Kichot dotarł dziś, jak przed 400 laty, do Barcelony, musiałby stawić czoło przedziwnym wyzwaniom. Na przykład prezenterowi telewizji, który zapowiada "słoneczną pogodę w Katalonii" i "deszcze w państwie hiszpańskim". Albo szyldom na restauracjach informującym, że "tu nie mówi się po hiszpańsku". W drodze powrotnej do La Manchy musiałby zaś bronić bukłaków musującego katalońskiego wina Cava, które bojkotują Hiszpanie z innych prowincji.
W ostatnich miesiącach to jedno z najpiękniejszych europejskich miast kojarzy się raczej z zaprzeczeniem wszystkiego, co hiszpańskie. Tutejsza autonomiczna administracja przygotowała dla regionu projekt nowego statutu, który określa Katalończyków jako "naród" mający prawo do swobodnego decydowania o swojej przyszłości. Od początku listopada projekt jest przedmiotem dyskusji w Kortezach, hiszpańskim parlamencie, który w najbliższym roku ma podjąć decyzję o kształcie katalońskiej autonomii. W wersji proponowanej przez Barcelonę miałaby ona oznaczać nie tylko odrębność kulturalną, edukacyjną i językową, ale także własne sądownictwo, system bankowy i ubezpieczeń społecznych. Co najważniejsze, Katalonia przejęłaby kontrolę nad regionalnym systemem podatkowym, odprowadzając do kasy centralnej wynegocjowaną - znacznie mniejszą niż dotychczas - sumę. Projekt nowego statutu wspomina wprawdzie, że Katalonia pozostanie częścią "wielonarodowej i federalnej" Hiszpanii, ale większy nacisk kładzie na "historyczne prawa" tego "narodu" do decydowania o własnym losie.

Lokomotywa z problemami
Prawie siedmiomilionowa Katalonia - zajmująca 32 tys. km2 w północno-wschodniej części Półwyspu Iberyjskiego - jest najbogatszym regionem kraju i jedną z jego gospodarczych lokomotyw, wytwarzającą 18 proc. hiszpańskiego PKB. Tu mieszczą się zakłady SEAT, siedziby głównych banków, ośrodki przemysłu tekstylnego, chemicznego, elektronicznego i stoczniowego. Costa Brava i Barcelonę odwiedzają co roku miliony turystów. Po amputacji Katalonii Hiszpania przestanie być Hiszpanią - twierdzą przeciwnicy nowego statutu.
W hiszpańskich Kortezach socjalistyczny premier dokonuje politycznej akrobacji, by uczynić ten projekt strawniejszym dla parlamentarnej większości. Jose Luis Rodriguez Zapatero doszedł do władzy m.in. dzięki poparciu katalońskich nacjonalistów. Teraz proponuje Katalończykom, by zamiast "narodu" przyjęli formułę "jednostki narodowej" i powściągnęli ambicje skarbowe. Nie przekonuje to opozycji, która odrzuca nowy statut Katalonii. Według Mariano Rajoya, przywódcy konserwatywnej Partii Ludowej, Zapatero, ulegając szantażowi nacjonalistów, "niweczy jedność państwa". Nowy statut Katalonii grozi bałkanizacją Hiszpanii - ostrzega Rajoy, co znamienne, przy poparciu wielu socjalistów.
Z sondaży wynika, że większość mieszkańców regionu popiera nowy statut, ale nie chce secesji. Katalończycy, podobnie jak ogół Hiszpanów, przyzwyczaili się do regionalnej tożsamości kraju. Od chmurnej Galicii nad Atlantykiem po skąpaną w słońcu Andaluzję nad Morzem Śródziemnym Hiszpania była zawsze ziemią różnorodnych społeczeństw. Nie będąc ani państwem unitarnym, ani federalnym, wahała się między zapędami rygorystycznie centralistycznymi a tendencjami rozpadu. W zjednoczonym królestwie, powstałym po ostatecznym wyparciu Maurów z Półwyspu Iberyjskiego w 1492 r., Aragonia, Katalonia czy Kraj Basków zawsze utrzymywały odrębną tożsamość. Katalończycy, którzy za "złotą epokę" swego rozwoju uważają wiek XII i XIII, w XVII i XVIII stuleciu dwukrotnie walczyli o niepodległość, stopniowo poszerzając zakres autonomii.

Kawa dla wszystkich
W XX wieku Hiszpania przez kilkadziesiąt lat była oficjalnie "una, grande y libre" - jedna, wielka i wolna. Jedność po zwycięstwie w wojnie domowej w 1936 r. narzucił gen. Francisco Franco. Nie było wówczas kwestii baskijskiej ani katalońskiej, a mówienie w lokalnych językach groziło więzieniem. Ignorowanie etnicznych problemów zradykalizowało nastroje. W Katalonii lekarze ignorowali czasem pacjentów, którzy mówili tylko po hiszpańsku. Po upadku frankizmu kres krzywdom i niesprawiedliwościom miała położyć demokratyczna konstytucja z 1978 r. Według zasady "cafŽ para todos" (kawa dla wszystkich), podzieliła ona Hiszpanię na 17 autonomicznych regionów, którym centralna administracja przekazywała coraz więcej kompetencji.
Późniejszy szybki rozwój Hiszpanii przypisuje się m.in. decentralizacji kraju. - Regiony, bliższe obywatelowi i wrażliwsze na jego potrzeby, wyzwoliły dynamizm społeczny - twierdzi madrycki socjolog Enrique Gil Calvo. Hiszpanie są dziś o 75 proc. bogatsi niż przed 30 laty. Bezrobocie spadło z ponad 22 proc. w połowie lat 90. do 9,3 proc. w październiku tego roku. Dynamiczny wzrost i międzynarodowy prestiż kraju były wypadkową rozwoju regionów, które przestrzegały zasady solidarnego dzielenia się majątkiem. W ten sposób bogata Katalonia znacznie więcej wpłacała, niż dostawała. Teraz chciałaby zatrzymywać rocznie 6 mld euro więcej niż dotychczas.
Według krytyków nowego statutu Katalonii, narusza on hiszpańską konstytucję co najmniej w 50 punktach. Rządowi w Madrycie może przysporzyć więcej kłopotów niż separatystyczne plany baskijskiej ETA, stwarzając niebezpieczny, bo "cywilizowany" precedens. Spośród 17 hiszpańskich regionów 11 chce większej autonomii. Nawet rządzona przez centroprawicę Walencja przyjęła nowy statut, który odwołuje się do "historycznej tożsamości narodowej" tego regionu.

Kłopoty z unią
Opowiadającym się za autonomią nie wystarcza już federalizacja Hiszpanii na wzór Niemiec. Były szef rządu w Barcelonie Jordi Pujol mówi, że przeżył szok, widząc, jak Malta i trzy republiki bałtyckie, mniejsze i biedniejsze od Katalonii, zajmują miejsce przy stole UE, podczas gdy jego region wciąż reprezentowany jest przez Hiszpanię. To właśnie UE przysparza ostatnio rozczarowań katalońskim politykom. Długo sądzili oni, że mają w Brukseli, głoszącej regionalizację i ograniczenie kompetencji państw narodowych, naturalnego sojusznika. Komisja Europejska boi się jednak pogłębienia chaosu negocjacyjnego i nowych roszczeń finansowych. Kłopoty wzrosły już po rozszerzeniu unii do 25 państw, strach pomyśleć, co się stanie, jeśli przybędą jeszcze niezależne regiony - mówi się w Brukseli.
Według niektórych polityków w Barcelonie, Katalonia będzie niepodległa za 15 lat. Mieszkańcy Barcelony, gdy pytać ich o prognozy, wskazują jednak na jedną z wizytówek katalońskiej stolicy - kościół Sagrada Familia, najbardziej ekscentryczną budowlę sakralną w Europie, której budowę rozpoczęto w 1882 r. i nigdy nie skończono. Nikt nie wie i nie chce wiedzieć, kiedy naprawdę skończą się prace nad tym cudem architektury, uchodzącym za symbol katalońskiego ducha. Don Kichot też by nie chciał.
Więcej możesz przeczytać w 50/2005 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 50/2005 (1202)

  • Poczta 18 gru 2005 Iracki test Polski Z wielką uwagą przeczytałem artykuł o polskim udziale w misji w Iraku "Iracki test Polski" (nr 47). Piszecie o armiach A i B. Pierwsza była w Iraku i stanowi trzon polskiego wojska, druga siedzi w kraju i -... 3
  • Gruppenpremier WOLF 18 gru 2005 Nazwisko BELKA czyta się: Bardzo Elastyczni Ludzie Kwaśniewskiego Aleksandra 3
  • Skaner 18 gru 2005 SKANER - POLSKA PROGRAM GABINETU CIENI Premier Rokita kontra premier Marcinkiewicz Program "Państwo dla obywateli. Plan rządzenia 2005-2009" przedstawili Jan Rokita i Stefan Kawalec, ekspert ekonomiczny Platformy Obywatelskiej. Program... 8
  • Dossier 18 gru 2005 ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI prezydent RP "Jak człowiek po pięćdziesiątce zastanawia się, co umie robić, to tak naprawdę okazuje się, że zajmować się polityką. To jest trochę bolesna konstatacja" Radio Zet JAN ROKITA lider PO... 9
  • Sawka czatuje 18 gru 2005 10
  • Moje życie z CIA 18 gru 2005 Jako Polak poszkodowany na umyśle przez długoletnią antypolską działalność CIA domagam się odszkodowania 13
  • Playback 18 gru 2005 14
  • Poczta 18 gru 2005 ZNAK OD KISIELA Autorzy artykułu "Znak od Kisiela" (nr 45) byli uprzejmi opisać incydent przy głosowaniu nad Nagrodami Kisiela następującymi słowy: "Gdy okazało się, że w kategorii publicysta wygrał Tomasz Lis, wzburzony... 14
  • Przyszłość w przeszłości zakorzeniona 18 gru 2005 Koniec prezydentury Kwaśniewskiego oświetla jej głęboki walor - kiedy trzeba dyskrecja, kiedy trzeba ostentacja. 15
  • Z życia koalicji 18 gru 2005 Ten tydzień był wyjątkowo spokojny. W naszej lodówce ani razu nie natrafiliśmy na premiera Marcinkiewicza. Raz tylko zdybaliśmy tam Dodę. I wiecie państwo co? To bardzo zimna kobieta. Ech, dobrze jest znać polityków PiS. Ten... 16
  • Z życia opozycji 18 gru 2005 Czerwoni znowu knują z Moskwą! To oburzające, ale wicemarszałek polskiego Sejmu, szef SLD Wojciech Olejniczak przyznaje otwarcie, że chce z Moskwą nawiązać "jak najbliższe kontakty". I to po to, by się przeciwstawić... 17
  • Nałęcz - A jednak byli 18 gru 2005 Sam Lew Rywin wskazał na Roberta Kwiatkowskiego jako swojego bezpośredniego zleceniodawcę 18
  • Fotoplastykon 18 gru 2005 19
  • Koniec ologarchii 18 gru 2005 Kwaśniewski nie był ani Batorym, ani Augustem III, lecz rodzimą wersją byłego prezydenta Ukrainy Kuczmy 20
  • Gry więzienne 18 gru 2005 Z awantury o tajne więzienia dla terrorystów Polska na własne życzenie wyjdzie przegrana 28
  • Paliwowy syndykat 18 gru 2005 Czy Jacek Piechota, były minister gospodarki, pomagał baronowi oskarżonemu w sprawie mafii paliwowej? 32
  • Stawka większa niż weksle 18 gru 2005 Były bankier Piotr Bykowski sprzedał fałszywe weksle gangowi mokotowskiemu 36
  • Polska republikańska 18 gru 2005 Klub "Wprost": Czy w Polsce powstanie system dwupartyjny? Ostatnie wybory zmieniły scenę polityczną. Z pytaniami o szanse utrwalenia się jej obecnego stanu zwróciliśmy się do gości Klubu "Wprost": socjologów Barbary Fedyszak-Radziejowskiej i Tomasza Żukowskiego oraz... 38
  • Rzeczpospolita Kisiela 18 gru 2005 Lech Wałęsa, Tomasz Lis i Ryszard Krauze odebrali Nagrody Kisiela 2005 40
  • Giełda 18 gru 2005 HossaŚwiat Skrzydlate Chiny 150 airbusów z rodziny A320, wartych prawie 10 mld USD, zamówiły Chiny. To największy kontrakt Airbusa od dwudziestu lat. Niewykluczone, że maszyny będą montowane w Państwie Środka pod nadzorem... 44
  • Kłamstwo emerytalne 18 gru 2005 Dzisiejsze dwudziesto-, trzydziestolatki zamiast emerytur dostaną od państwa zasiłek socjalny 46
  • Rabat Marcinkiewicza 18 gru 2005 Jan Rokita ze swoim hasłem "Nicea albo śmierć" pomógł mi w 2003 r. w unijnych negocjacjach 52
  • Złoto znów się świeci 18 gru 2005 Rosjanie wymieniają gaz i ropę na złoto 56
  • Załatwione odmownie - Wolniutko donikąd 18 gru 2005 Niemców łatwiej namówić dziś do uczestnictwa w Love Parade niż do lepszej, solidniejszej i dłuższej pracy 60
  • PORTFEL WPROST: Sknery i utracjusze 18 gru 2005 Polacy oszczędzają dwukrotnie mniej niż kilkakrotnie biedniejsi Chińczycy 64
  • PORTFEL WPROST: Kredyt na sukces 18 gru 2005 II ranking kredytów "Wprost": jak najtaniej pożyczyć pieniądze na dom, mieszkanie lub samochód 68
  • PORTFEL WPROST: Kredytołapka 18 gru 2005 Na co należy uważać przy zaciąganiu kredytu 72
  • Supersam 18 gru 2005 74
  • Romeo i Alfa 18 gru 2005 Włosi słyną z namiętności, a Włoszki szokują ponętnymi kształtami i żywiołowym temperamentem. Gdyby te wszystkie cechy wymieszać, otrzymalibyśmy alfę romeo 159. W najlepszej benzynowej wersji V6 z 260 KM i 6-stopniową manualną... 74
  • Wczasy w domu 18 gru 2005 Opalanie się w domu umożliwia wąskie i łatwe do przechowywania (w pozycji pionowej) solarium HB 554 marki Philips. Sprzęt wyposażono w osiem lamp, a duża strefa naświetlania (180 cm na 75 cm) i wklęsły kształt solarium zapewniają... 74
  • Na sylwestra z Baczyńską 18 gru 2005 Olśniewające kreacje na halkach, sylwestrowe topy z niby-piórami inspirowane latami 20., smukłe suknie ozdobione cekinami i bluzki z pagonami zdominowały ostatnią kolekcję najlepszej polskiej projektantki Gosi Baczyńskiej. Autorka kreacji,... 74
  • Macchiato po francusku 18 gru 2005 Wyjątkowy system Autocappuccino & Cafe Latte w najnowszym wysokociśnieniowym kompaktowym ekspresie do kawy marki Krups automatycznie pobiera mleko ze specjalnego stalowego pojemnika, podgrzewa je i spienia. Dzięki temu można przygotować... 74
  • Szpieg nasz powszedni 18 gru 2005 W Londynie każdy może się znaleźć w polu widzenia kamer nawet 350 razy dziennie 76
  • Niemiecki porządek w Afryce 18 gru 2005 Namibia zaskakuje dyscypliną pracy, punktualnością, sprawnym działaniem urzędów i wyjątkową czystością 80
  • Know-how 18 gru 2005 Genom psa Uczeni odczytali niemal kompletną sekwencję genów psa domowego (Canis familiaris), liczącą 2,4 mld "cegiełek" DNA. Do badań wybrano suczkę boksera o imieniu Tasha, której przodkowie byli starannie selekcjonowani... 86
  • Pożeracze ciała 18 gru 2005 Śmiercionośne superbakterie wymknęły się ze szpitali 88
  • Najlepsze szpitale 18 gru 2005 Gdzie się leczyć (część III): neurochirurgia, psychiatria, urologia 92
  • Bez granic 18 gru 2005 Pomarańczowi do NATO Pomarańczowa Ukraina ma kolejny sukces. Niedawno Unia Europejska uznała, że Ukraina jest już państwem z gospodarką rynkową, a teraz podczas wizyty Condoleezzy Rice w Kijowie USA nieformalnie zaprosiły ten kraj do... 106
  • Północne eldorado 18 gru 2005 Norwegia zapowiada rewolucję w europejskiej energetyce 108
  • Bractwo zielonej flagi 18 gru 2005 Sukces Braci Muzułmańskich powinien spędzać Izraelczykom sen z powiek 112
  • Don Kichot z Barcelony 18 gru 2005 Niepodległościowe dążenia Katalonii grożą bałkanizacją Hiszpanii 114
  • Drukarka Kima 18 gru 2005 W obiegu jest kilka miliardów dolarów wyprodukowanych w Korei Północnej 116
  • Menu 18 gru 2005 MENU Od mohera do mohera Pojawiły się w prasie uspokajające teksty, które przeciwnikom prawicy zalecają cierpliwość. Wystarczy poczekać, aż moherowe lobby wymrze i w kraju pozostaną jedynie postępowi zwolennicy wielokulturowości.... 118
  • Recenzje 18 gru 2005 120
  • Rap to CNN 18 gru 2005 ****1/2* Ostatnio było ich słychać w duecie z Mobym, w utworze "Make Love Fuck War". Teraz krzyczą "Rap to CNN dla czarnych braci". Najnowszy album legendy rapu Public Enemy, wydany po wieloletniej przerwie, to... 120
  • Miłość merda ogonem 18 gru 2005 ***1/2* "Facet z ogłoszenia" przypomina trochę twórczość Katarzyny Grocholi, tyle że w staromodnych fatałaszkach. Mimo wszystko treścią filmu, podobnie jak książki Claire Cook, jest wynalazek dość młody, bo internetowe... 120
  • Magia poligonu 18 gru 2005 **** W utworze "Pot i kreff" Kazik Staszewski w pewnym momencie kpi z kolegów z zespołu: "Czy wy się nie wstydzicie, takie piosenki tutaj do mnie przynosicie...". Ale po wysłuchaniu całego albumu Kultu "Poligono... 120
  • Kronika karnawału 18 gru 2005 **** "Za powodzenie naszej beznadziejnej sprawy!" - ten ulubiony toast opozycji mógłby się stać mottem albumu "Karnawał z wyrokiem. Solidarność 1980-81". Nie jest to jeszcze jedna monografia, lecz - jak określają... 120
  • Miasta ciemności 18 gru 2005 Zamieszki na francuskich przedmieściach to skutki urbanistycznego szaleństwa spod znaku Le Corbusiera 122
  • Chrystus z certyfikatem 18 gru 2005 Ludowi artyści nadal muszą się w Polsce starać o atesty i zezwolenia, bo w świecie sztuki ludowej czas zatrzymał się ponad 30 lat temu. Nadal grono wiedzących lepiej określa, co zasługuje na miano prawdziwej sztuki ludowej, a co nie. 126
  • Ueorgan Ludu 18 gru 2005 Nr 50 (164) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 12 grudnia 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza O dalszy rozwój obopólnie korzystnych stosunków Rozwiązać CIA? Minister Sikorski przedłożył sekretarzowi obrony USA Rumsfeldowi... 128
  • Przepraszam za ortalion 18 gru 2005 Dzięki Tuskowi żartobliwa nazwa wyznawców toruńskiego szamana wybiła się na salony 130