Pigułka czasu

Pigułka czasu

Wystarczy zwiększyć poziom neuroprzekaźnika mózgu, by wydłużyć dobę do 25 godzin!
Nie mówcie mi, że brakuje wam czasu. Macie do dyspozycji tyle samo godzin w ciągu doby, co Michał Anioł, Matka Teresa, Thomas Jefferson czy Albert Einstein" - mówi H. Jackson Brown, autor bestsellera "Mały poradnik życia". Fizyk Mitchell Feigenbaum, tworząc podwaliny teorii chaosu, pracował po 22 godziny na dobę przez dwa miesiące. Z kolei matematyk Henri Poincare na pracę poświęcał tylko cztery godziny dziennie. Upływ czasu zależy jednak nie tylko od tego, jak potrafimy go zagospodarować. Najnowsze badania przekonują, że działając na mózg, można tak manipulować poczuciem czasu, że doba będzie trwała 25 godzin!
Wbrew wcześniejszym przypuszczeniom w mózgu człowieka nie ma stopera, który precyzyjnie odmierza sekundy i minuty. Poczuciem czasu można manipulować zarówno za pomocą zabiegów psychologicznych, jak i substancji chemicznych. Wystarczy zwiększyć poziom dopaminy w mózgu. Stężenie tego neuroprzekaźnika wzrasta u zakochanych, którym w okresie największego uniesienia dni i godziny wydają się wyjątkowo krótkie. Dopamina odpowiada za odczuwanie przyjemności, ale jednocześnie zmienia działanie ośrodków, które pozwalają nam oceniać upływ czasu. Prof. Warren Meck z Duke University uważa, że jeśli uda się wyprodukować lek, który będzie regulował poziom dopaminy bez nieprzyjemnych skutków ubocznych, zyskamy prawdziwą kontrolę nad swoim czasem.



Zegar mózgu
Przez wiele lat naukowcy nie wiedzieli, w jaki sposób mózg odmierza czas na najbardziej dla nas naturalnym poziomie: sekund, minut czy godzin. Dobrze poznano rytmy dobowe, sterujące snem i wahaniami poziomu hormonów, a także przebiegającą w ułamku sekundy synchronizację pracy komórek układu nerwowego, dzięki której możliwa jest m.in. kontrola nad ruchami ciała czy rozumienie mowy. To, co leży pośrodku, czyli tzw. rytmy interwałowe, przez lata było uważane za domenę psychologii. Dopiero najnowsze odkrycia pokazały, że za poczucie czasu odpowiada skupisko komórek nerwowych zwane prążkowiem, do którego docierają impulsy z różnych części układu nerwowego, w tym informacje odebrane przez narządy zmysłów.
Prążkowie działa jak dyrygent, który słucha orkiestry złożonej z wielu muzyków, a potem narzuca im wspólny rytm. Poczucie upływu czasu jest względne, zależy przede wszystkim od danych docierających do nas ze środowiska. Tylko bardzo zdyscyplinowani ludzie potrafią precyzyjnie odmierzać czas w każdej sytuacji. Przykładem może być genialny fizyk Richard Feynman, który w książce "Przyjemność poznawania" napisał, że potrafił sprawnie odliczać sekundy w pamięci nawet podczas czytania książek czy pisania na maszynie.

Rytm dopaminy
Tak precyzyjne odliczanie czasu nie jest możliwe u osób ze schorzeniami układu nerwowego, zwłaszcza związanych ze zmianami poziomu dopaminy. Dla cierpiących na chorobę Alzheimera, Huntingtona czy Parkinsona czas płynie zbyt wolno, co sprawia, że mają problemy z koordynacją ruchową. Z kolei u schizofreników wewnętrzny zegar działa tak szybko, że cały świat staje się dla nich chaotyczny. Zaburzenia pojawiają się też u osób pozornie zdrowych. Część wypadków samochodowych, na przykład podczas wyprzedzania, może być powodowana przez kierowców z powodu zaburzenia upływu czasu, a nie tylko niewłaściwej oceny prędkości i odległości nadjeżdżającego z przeciwka pojazdu. Jak wykazały badania prowadzone na Pennsylvania State University, takie problemy często pojawiają się u osób, które próbują rzucić palenie, bo po odstawieniu papierosów spada poziom dopaminy.
Zakłócenia w pracy wewnętrznego zegara prawdopodobnie prowadzą też do problemów z zapamiętywaniem i przypominaniem sobie informacji. Najlepiej widać to na przykładzie osób cierpiących na uporczywe deja vu, którym się wydaje, że wszystko, co je spotyka, wydarzyło się już wcześniej - tak jak w filmie "Dzień świstaka". "Do naszej kliniki zaburzeń pamięci trafił kiedyś pacjent, który nie chciał się poddać leczeniu, ponieważ był przekonany, że już u nas był i że to właśnie ja próbowałem go wyleczyć. Inny twierdził, że wszystkie ptaki śpiewają tę samą melodię" - opisuje dr Chris Molin z University of Leeds.

Pochwała lenistwa
Największym zainteresowaniem uczonych cieszy się kontrolowane spowalnianie subiektywnego upływu czasu. Niektóre osoby mają do tego wrodzone zdolności, co pozwala im na szybkie reagowanie na przykład podczas gier zespołowych. Opisywany w tygodniku "New Scientist" Mike Hall, trener squasha z Edynburga, w czasie gry często widzi piłkę poruszającą się w zwolnionym tempie, tak jakby znalazł się poza czasem. Podobne odczucia mogą się pojawić u osób bardzo skoncentrowanych. "Jeśli w czasie głębokiej medytacji postaramy się nie myśleć o naszym wewnętrznym zegarze, czas płynie dla nas wolniej" - mówił Dalajlama XIV, duchowy przywódca Tybetańczyków, podczas ubiegłorocznego zjazdu Society for Neuroscience w Waszyngtonie.
Na razie nie istnieją leki powodujące podobne efekty. Spowolnienie upływu czasu wywołują preparaty uspokajające, na przykład relanium, oraz zawarte w marihuanie kanabinoidy, ale dzieje się to kosztem sprawności mózgu. Podobnie jest w wypadku celowej bezczynności, do której nawołują książki "In Praise of Slowness" (Pochwała powolności) i "Bonjour paresse" (Witaj, lenistwo). Przeciwko zbyt szybkiemu życiu protestują też - bezskutecznie - austriackie Towarzystwo na rzecz Spowolnienia Czasu czy włoski Slow Food.

Drzemka w tabletce
W USA większe zainteresowanie budzi "rozciąganie" czasu, czyli manipulowanie zegarem biologicznym w celu zwiększenia własnej wydajności. Nie jest to wcale nienaturalne, ponieważ dla części z nas - zgodnie z ich wewnętrznym zegarem - doba liczy nie 24 godziny, ale 25 lub nawet 26 godzin! Podobne efekty może dać stosowanie leków pobudzających, takich jak modafinil, nazywany "drzemką w pigułce". Testy z udziałem zawodowych pilotów wykazały, że dzięki niemu mogli oni nie spać przez dwie doby i bez problemu wykonywali nawet skomplikowane zadania. Pracoholicy twierdzą, że modafinil pozwala im pracować przez trzy doby bez przerwy, nie dając żadnych poważnych skutków ubocznych. "Czas jest naszym najwartościowszym dobrem" - mówi prof. Robert Levine, psycholog z California State University. Dopóki ktoś nie odkryje, jak osiągnąć nieśmiertelność, możemy jedynie próbować jak najlepiej wykorzystać każdą chwilę.
Okładka tygodnika WPROST: 7/2006
Więcej możesz przeczytać w 7/2006 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 7/2006 (1210)

  • Wprost od czytelników 19 lut 2006 Nieposłuszeństwo nieobywatelskie Nie mogę się zgodzić z Dariuszem Baliszewskim, autorem artykułu "Nieposłuszeństwo nieobywatelskie" (nr 6). Prawo i Sprawiedliwość doszło do władzy dzięki demokratycznym wyboromi na tym... 3
  • Na stronie - Niezgoda buduje 19 lut 2006 Może gdy ogólnonarodowa zgoda zrujnuje nas do szczętu, większość się ocknie, stuknie w głowę i zawoła: "no, no, no!" 3
  • Skaner 19 lut 2006 Dwudziesta olimpiada 1 złoty medal zdobyli Polacy w historii zimowych igrzysk olimpijskich (Wojciech Fortuna w skokach narciarskich w Sapporo w 1972 r.) 3. raz bierze udział w olimpiadzie Adam Małysz, najbardziej znany polski uczestnik igrzysk... 8
  • Dossier 19 lut 2006 LECH KACZYŃSKI prezydent RP "Od prezydenta Busha dowiedziałem się rzeczy, o których nie można przeczytać w prasie, i ja o nich też prasie nie powiem" podczas wizyty w USA JAN ROKITA lider Platformy Obywatelskiej... 11
  • Sawka czatuje 19 lut 2006 12
  • Playback 19 lut 2006 15
  • Poczta 19 lut 2006 Apel aplikantów Ustawa z 30 września 2005 r., nowelizująca prawo o adwokaturze, wytyczyła nowe zasady zdobywania zawodów prawniczych bez wprowadzenia koniecznych przepisów przejściowych. W ten sposób nie... 15
  • Z życia koalicji 19 lut 2006 A rządowi stuknęło 100 dni. Z tego powodu media nie zostawiły na gabinecie Marcinkiewicza suchej nitki, mówiąc, że to wszystko pic na wodę, fotomontaż, a Polacy wręcz przeciwnie - są w Kaziu zakochani. Rodakom nie dziwimy się ani... 16
  • Z życia opozycji 19 lut 2006 Ponieważ Samoobrona i LPR nie są ani w rządzie, ani w opozycji, nie wiemy, co z nimi zrobić. Nie pasują do żadnej rubryki i psują nam koncepcję. W tej sytuacji chyba w ogóle ich wywalimy. Liczymy na to, że naszym śladem... 17
  • Nałęcz - Woń spalenizny 19 lut 2006 Czyjaś pieczeń, zbyt późno wyjęta z politycznego pieca, na pewno się przypali 18
  • Fotoplastykon 19 lut 2006 © Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 19
  • Najdroższe leki 19 lut 2006 Zostałem pracownikiem koncernu farmaceutycznego po to, by ratować życie, a nie po to, by je zabierać. 20
  • Cnota i prawda 19 lut 2006 W aktach tajnych współpracowników z kręgów krakowskiego Kościoła są budzące odrazę przykłady upadku i zaprzaństwa 28
  • Lustracja przed konfesjonałem 19 lut 2006 Każda informacja o agentach w sutannach musi budzić szczere zdziwienie i zwyczajne zażenowanie 30
  • Pamflet na Polskę 19 lut 2006 Zamiast debatować o zakresie ingerencji państwa w gospodarkę, rozważamy, czy w KRRiT powinno być pięciu, czy dziewięciu członków 32
  • Słabość siły 19 lut 2006 Trawestując słowa kanclerza Kohla, można powiedzieć, że prawica może w Polsce rządzić, ale lewica musi na to najpierw zarobić 36
  • Trochę rządu 19 lut 2006 Każdej decyzji i każdemu działaniu gabinetu Marcinkiewicza trochę brakuje do pełnego sukcesu 39
  • Giełda 19 lut 2006 Hossa Świat Otwarta Europa? Wzrost gospodarczy, zwiększenie zatrudnienia i spadek bezrobocia, ewentualnie utrzymanie go na stałym poziomie to korzyści jakie odniosły Anglia, Szwecja i Irlandia dzięki otwarciu rynków dla... 42
  • Ropowisko 19 lut 2006 Koniec układu monopolizującego rynek naftowy w Polsce? 44
  • Deutsche Wirtschaft? 19 lut 2006 Niemiecka gospodarka zaraża polską wirusem bankructwa 48
  • Mojżesz na polskiej pustyni 19 lut 2006 Polacy nie mogą się wyzbyć mentalności żebraczo-roszczeniowej i podejścia chytrego niewolnika 52
  • Mieszkanie na wierzbie 19 lut 2006 Rząd rozpoczyna program budowy wirtualnych mieszkań dla wirtualnych mieszkańców 56
  • 2 x 2 = 4 - Obrzydzenie 19 lut 2006 Prawo i Sprawiedliwość zawraca Polsk do epoki "sprawiedliwego podziału" 59
  • Supersam 19 lut 2006 60
  • Powrót futra 19 lut 2006 Z 9 do 12 mld dolarów wzrosła w ciągu ostatnich trzech lat wartość sprzedaży futer na świecie. Dlatego w tym sezonie są one podstawą kolekcji niemal wszystkich projektantów i firm odzieżowych. W Polsce - obok marek Simple czy Hexeline -... 60
  • Złota polska wiosna 19 lut 2006 Złoto i kamienie szlachetne wyznaczają trendy w makijażu na nadchodzący wiosenny sezon. Twarz kobiety powinna błyszczeć jak materiał jej modnej sukni. Tom Pecheux z firmy Shiseido, która wprowadza właśnie na polski rynek lśniące... 60
  • Megatelefon 19 lut 2006 Funkcjonalność naszpikowana najnowszymi technologiami zawarta w tradycyjnej, eleganckiej obudowie to zaleta trójzakresowego telefonu SGH-X700 firmy Samsung. Telefon został wyposażony m.in. w aparat fotograficzny o rozdzielczości 1,3... 60
  • Globalny caliber 19 lut 2006 Amerykanie przymierzają się do podboju Europy, no i - zgodnie z zasadą nierozdrabniania się - jeszcze kilku innych kontynentów. Po wielkim sukcesie PT cruisera, który zachwycił karoserią stylizowaną na modele z początku ubiegłego... 60
  • Igrzyska na wybiegu 19 lut 2006 Olimpiada w Turynie to okno wystawowe rynku odzieży sportowej wartego 150 miliardów dolarów 62
  • Labirynt Yoko Ono 19 lut 2006 Znani architekci i rzeźbiarze uświetnili olimpiadę w Turynie budowlami i rzeźbami ze śniegu 66
  • Sławonomika 19 lut 2006 Ekscesy gwiazd wpływają na światową gospodarkę w podobnym stopniu jak Nasdaq 70
  • Żydowski wieszcz 19 lut 2006 Twórca syjonizmu chciał założyć państwo, które będzie pokojowo współistnieć z Arabami i promieniować rozwojem na cały region 74
  • Know-how 19 lut 2006 T. rex z grzebieniem Pysk przodka tyranozaurów zdobił delikatny, żłobiony grzebień kostny - odkryli paleontolodzy. Pochodzący sprzed 150 mln lat szkielet dinozaura Guanlong wucaii (co po chińsku znaczy "koronowany smok... 76
  • Doktor Blagier 19 lut 2006 Co czwarty lekarz sprzeniewierza się przysiędze Hipokratesa 78
  • Pigułka czasu 19 lut 2006 Wystarczy zwiększyć poziom neuroprzekaźnika mózgu, by wydłużyć dobę do 25 godzin! 82
  • Plaga peloponeska 19 lut 2006 Epidemie od czasów starożytności pochłaniają więcej ofiar niż wojny 84
  • Bez granic 19 lut 2006 Dramat Kenii Ostatni raz deszcz padał tu 14 miesięcy temu. "Trwał krótko i szybko wsiąkał w wysuszoną ziemię" - mówią Kenijczycy. Kraj dotknęła największa klęska suszy od uzyskania niepodległości w 1963 r.... 86
  • Dialog cywilizacji? 19 lut 2006 Fundamentaliści islamscy dobijają Europę jej własną bronią - poprawnością polityczną 88
  • Rozważni, nie romantyczni 19 lut 2006 Prezydent Kaczyński między wilsonizmem a hamiltonizmem 92
  • Tele-Berlusconi 19 lut 2006 We włoskiej polityce wygrywa mistrz spektaklu 94
  • Bolek i Lolek kontra Łukaszenka 19 lut 2006 Na Białorusi świat tłumaczą szpiegowskie seriale 96
  • Wolne Kosowo 19 lut 2006 W bałkańskim kotle znów zaczyna wrzeć 97
  • Wojny lodowe 19 lut 2006 Rozpoczął się wyścig o energetyczne skarby Arktyki 98
  • Menu 19 lut 2006 WYDARZENIE ŚWIAT World Press Groza Nic się na naszej planecie nie zmieniło - to wniosek z 49. już edycji World Press Photo. Wojny, kataklizmy, głód, przemoc i nędza - oto obraz najczęściej pokazywany przez fotoreporterów.... 100
  • Recenzje 19 lut 2006 102
  • W starym kinie 19 lut 2006 "Good Night, and Good Luck" to podróż w czasie do lat 50. - zarówno ze względu na czas akcji, jak i artystyczną stylizację na kino tamtej epoki, kiedy poważne filmy były kręcone w surowej czerni i bieli, zwykle zasnutej gęstą... 102
  • Teatrzyk garażowy 19 lut 2006 Powszechnym grzechem rodzimych twórców jest brak samokrytyki i nadwyżka samozachwytu. W Łodzi padł jednak rekord - młody reżyser, zakochany zarówno w "Pawiu królowej" Doroty Masłowskiej, jak i we własnych umiejętnościach,... 102
  • Diabelskie manipulacje 19 lut 2006 "Montaż" to pierwsza powieść Władimira Wołkowa opublikowana w Polsce, co może o tyle budzić zdziwienie, że jest to pisarz nie tylko doskonały, ale i niezwykle czytelniczo atrakcyjny. Francuz, z pochodzenia Rosjanin, jest autorem... 102
  • Jazz a sprawa polska 19 lut 2006 Chyba już tylko studenci polonistyki i ich profesorowie wiedzą, że "Anhelli" to skomplikowany, pełen ukrytych sensów poemat prozą Słowackiego, dziejący się wśród politycznych zesłańców na Sybirze. Dzieło to, rzecz o... 102
  • Mądra blondynka 19 lut 2006 Od Mieci Ćwiklińskiej po Mariusza Szczygła: tradycji dumb blond mogliby nam pozazdrościć nawet Amerykanie 104
  • Truman show 19 lut 2006 "Z zimną krwią", dzieło życia Trumana Capote'a, stało się przyczyną jego upadku 108
  • Górna półka - Postny karnawał 19 lut 2006 Studenci, emeryci, biznesmeni i kryminaliści. Którzy z nich częściej odwiedzają agencje towarzyskie? 110
  • Pazurem - W deszczu, pod wiatr 19 lut 2006 Parada szuj, alkoholików i debili to obraz, jaki pojawia się na hasło "dziennikarz w polskim kinie" 112
  • Ueorgan Ludu 19 lut 2006 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 7 (173) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 13 lutego 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Koalicja kija i marchewki - z przewagą kija Pora na marchewkę Po zawarciu koalicji PiS z Samoobroną i LPR -... 113
  • Skibą w mur - Felietoniści w akcji 19 lut 2006 Wśród gromkich oklasków Numerem Roku został numer telefoniczny do Radia Maryja 114

ZKDP - Nakład kontrolowany