Truman show

Truman show

"Z zimną krwią", dzieło życia Trumana Capote'a, stało się przyczyną jego upadku
Pięć nominacji do Oscara, w tym trzy w najważniejszych kategoriach: najlepszy film, reżyser, wybitna kreacja Philipa Seymoura Hoffmana. To wstępna ocena jakości ekranowej biografii pisarza Trumana Capote'a. Zrealizował ją debiutant Bennett Miller na podstawie książki Geralda Clarke'a z 1988 r. Ale to nie koniec zainteresowania postacią znakomitego stylisty, pupila nowojorskich salonów lat 60. i 70., który największy sukces odniósł książką "Z zimną krwią". Jesienią tego roku na ekrany wejdzie kolejny poświęcony Capote'owi film - "Have You Heard?" Douglasa McGratha. Scenariusz oparto na tomie wywiadów George'a Plimptona "Truman Capote: In Which Various Friends, Enemies, Acquaintances and Detractors Recall His Turbulent Career" (1997).
Oba filmy skupiają się na tym samym epizodzie z życia pisarza: powstawaniu - między 1959 r. a 1966 r. - książki "Z zimną krwią". Gdy ukazała się drukiem, jej dwaj główni bohaterowie, Perry Smith i Richard Hickock, już nie żyli. Obaj zostali straceni za zabójstwo czworga członków farmerskiej rodziny Clutterów z Holcomb w stanie Kansas. "Z zimną krwią" nie była zwykłą książką - literacką fikcją, do jakiej przyzwyczajony był ówczesny czytelnik - lecz pionierską literacką dramatyzacją autentycznej zbrodni. Była efektem prywatnego śledztwa pisarza, przeprowadzonego na miejscu zdarzenia i niekończących się rozmów z sąsiadami Clutterów, przedstawicielami prawa, ale przede wszystkim z samymi zabójcami.

Nowe dziennikarstwo
Capote chciał poprzez pryzmat prowincjonalnej tragedii ukazać rozziew między spokojną, pracowitą i konserwatywną Ameryką a Ameryką włóczęgów, bezprawia i przemocy. Jego talent i kunszt narracyjny sprawiły jednak, że przerzucił most między osobnymi dotychczas światami dziennikarstwa i literatury. Data publikacji "Z zimną krwią" jest powszechnie uważana za moment narodzin w USA tzw. nowego dziennikarstwa (The New Journalism), określanego też mianem dziennikarstwa literackiego lub literaturą faktu. Międzynarodowy sukces Capote'a, zwielokrotniony powodzeniem wybitnej ekranizacji jego książki przez Richarda Brooksa w 1967 r., otworzył drogę do kariery tysiącom mniej lub bardziej utalentowanych autorów, w tym tak znaczącym postaciom, jak Norman Mailer ("Armie nocy", "Pieśń kata"), Gerold Frank ("Dusiciel z Bostonu"), Tom Wolfe ("Próba kwasu w elektrycznej oranżadzie", "Fajerwerki próżności"), Carl Bernstein i Bob Woodward z dziennika "The Washington Post" ("Wszyscy ludzie prezydenta") czy arcyprowokator Hunter S. Thompson ("Hell's Angels"). Twierdzenie, że dziś każdy dziennikarz, reportażysta czy pisarz parający się literaturą faktu jest w jakimś stopniu dłużnikiem Capote'a, jest truizmem.

Efeb z południa
Dzień w listopadzie 1959 r., kiedy Capote przeczytał w "New York Timesie" wzmiankę o morderstwach w Kansas i udał się do naczelnego tygodnika "The New Yorker" z propozycją napisania reportażu z miejsca zbrodni, okazał się przełomem w życiu pisarza. Niczym najczulszy sejsmograf od kilku miesięcy odnotowywał on z rosnącym niepokojem spadek zainteresowania jego osobą po sukcesie "Śniadania u Tiffany'ego". Za dwa lata tę powieść miał przenieść na ekran Blake Edwards, zaś rola Holly Golightly miała się stać wizytówką aktorską Audrey Hepburn. Dziś zdania na temat tego, czy Capote rzeczywiście był wybitnym pisarzem, za jakiego uważano go w tamtych czasach, są podzielone. Był on z pewnością jednym z najznakomitszych stylistów w amerykańskiej literaturze. Dobór słów i sposób ich aranżacji przypomina konstrukcję muzycznych fraz, które z niezrównaną precyzją oddają wszelkie emocjonalne niuanse i budują specyficzne dla jego powieści i opowiadań klimaty melancholii, nostalgii, erotyzmu i magii.
Była to jak raz literatura skrojona na miarę magazynów w rodzaju "Harper's Bazaar", "Esquire", "The New Yorker" i wykwintnej nowojorskiej socjety. Nie dziwi, że otworzyła ona na oścież drzwi swych salonów na Manhattanie dla tego egzaltowanego, wychowanego na głębokim południu autora. Capote swą kapryśną elegancją, dowcipem i błyskotliwością, ale też rzadką w tamtych czasach odwagą, z jaką przyznawał się do swych homoseksualnych skłonności, zdawał się być reinkarnacją Oscara Wilde'a. Był urodzonym aktorem, doskonale świadomym potęgi autokreacji. Był też pierwszym pisarzem, który stał się celebrity w dzisiejszym tego pojęcia znaczeniu. Jego podobizna pojawiała się na okładkach popularnych magazynów równie często jak portrety gwiazd filmowych. Należał do wąskiego grona stałych gości telewizyjnych talk--show z prestiżowym "The Tonight Show" Johnny'ego Carsona na czele. Capote był uzależniony od sławy i sukcesu i gdy postanowił wyruszyć do Holcomb, był gotów - jak sam mówił - modlić się do Boga lub sprzedać duszę diabłu, by przywieźć stamtąd coś, co rzuci całą Amerykę na kolana. Nie przewidział jednak, iż dzieło jego życia stanie się zarazem przyczyną jego upadku.

Wysłuchana modlitwa
Przy nieocenionej pomocy przyjaciółki z południa Nelle Harper Lee (późniejszej laureatki nagrody Pulitzera za powieść "Zabić drozda") Capote'owi udało się oczarować mieszkańców stanu Kansas i zdobyć zaufanie zwłaszcza jednego z morderców - Perry'ego Smitha. Do literackiego folkloru należy dziś opowieść o tym, z jaką nieskrywaną niechęcią pisarz odnosił się do wszelkich składanych przez obronę apelacji i jak wymigiwał się od zabierania głosu w obronie skazańców. Drżał na samą myśl, że zamiana kary śmierci na dożywotnie więzienie pozbawiłaby "Z zimną krwią" wymarzonej, dramatycznej puenty. Capote mógł być żądnym sławy manipulatorem, ale łączenie dwóch przeciwstawnych ról w jednym spektaklu (współczującego powiernika intymnych sekretów za dnia i cynicznego zdrajcy w nocy, gdy pisał kolejne rozdziały książki) przerosło nawet jego aktorskie możliwości. Jak dalece wszystko wymknęło się spod kontroli, okazało się, gdy na koniec musiał zagrać jeszcze jedną, już zupełnie niechcianą rolę: świadka egzekucji obu morderców.
Tworząc wzorzec nowego gatunku łączącego dziennikarstwo z literaturą, Capote odkrył jego moralne i etyczne dylematy, którymi we współczesnym świecie - gdzie śmierć jest masowo przerabiana na newsy i widowiska dla milionowej gawiedzi - nikt już sobie nie zawraca głowy. Za czasów autora "Z zimną krwią" obowiązywały jednak inne standardy zawodowe i nic dziwnego, że co surowsi krytycy Capote'a potępili jego metody zdobywania informacji wedle zasady cel uświęca środki jako amoralne. Sam pisarz przyznał, że praca nad tą książką "wypatroszyła go do szpiku kości". I rzeczywiście, potem już niczego godnego uwagi nie napisał. Planował powieść w duchu Prousta, która miała nosić ironiczny tytuł "Answered Prayers" (Wysłuchane modlitwy), zaczerpnięty z powiedzenia świętej Teresy: "Więcej łez zostało przelanych z powodu wysłuchanych modlitw niż nie wysłuchanych". Ta jednak nigdy nie została ukończona.
Odepchnięty przez salony za swą patologiczną skłonność do plotkowania, coraz bardziej uzależniony od alkoholu i prochów Capote przed swą śmiercią w 1984 r. (w wieku 59 lat) miał dość czasu, by doświadczyć wszelkich upokorzeń, jakie są udziałem upadającej celebrity.
Okładka tygodnika WPROST: 7/2006
Więcej możesz przeczytać w 7/2006 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 7/2006 (1210)

  • Wprost od czytelników 19 lut 2006 Nieposłuszeństwo nieobywatelskie Nie mogę się zgodzić z Dariuszem Baliszewskim, autorem artykułu "Nieposłuszeństwo nieobywatelskie" (nr 6). Prawo i Sprawiedliwość doszło do władzy dzięki demokratycznym wyboromi na tym... 3
  • Na stronie - Niezgoda buduje 19 lut 2006 Może gdy ogólnonarodowa zgoda zrujnuje nas do szczętu, większość się ocknie, stuknie w głowę i zawoła: "no, no, no!" 3
  • Skaner 19 lut 2006 Dwudziesta olimpiada 1 złoty medal zdobyli Polacy w historii zimowych igrzysk olimpijskich (Wojciech Fortuna w skokach narciarskich w Sapporo w 1972 r.) 3. raz bierze udział w olimpiadzie Adam Małysz, najbardziej znany polski uczestnik igrzysk... 8
  • Dossier 19 lut 2006 LECH KACZYŃSKI prezydent RP "Od prezydenta Busha dowiedziałem się rzeczy, o których nie można przeczytać w prasie, i ja o nich też prasie nie powiem" podczas wizyty w USA JAN ROKITA lider Platformy Obywatelskiej... 11
  • Sawka czatuje 19 lut 2006 12
  • Playback 19 lut 2006 15
  • Poczta 19 lut 2006 Apel aplikantów Ustawa z 30 września 2005 r., nowelizująca prawo o adwokaturze, wytyczyła nowe zasady zdobywania zawodów prawniczych bez wprowadzenia koniecznych przepisów przejściowych. W ten sposób nie... 15
  • Z życia koalicji 19 lut 2006 A rządowi stuknęło 100 dni. Z tego powodu media nie zostawiły na gabinecie Marcinkiewicza suchej nitki, mówiąc, że to wszystko pic na wodę, fotomontaż, a Polacy wręcz przeciwnie - są w Kaziu zakochani. Rodakom nie dziwimy się ani... 16
  • Z życia opozycji 19 lut 2006 Ponieważ Samoobrona i LPR nie są ani w rządzie, ani w opozycji, nie wiemy, co z nimi zrobić. Nie pasują do żadnej rubryki i psują nam koncepcję. W tej sytuacji chyba w ogóle ich wywalimy. Liczymy na to, że naszym śladem... 17
  • Nałęcz - Woń spalenizny 19 lut 2006 Czyjaś pieczeń, zbyt późno wyjęta z politycznego pieca, na pewno się przypali 18
  • Fotoplastykon 19 lut 2006 © Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 19
  • Najdroższe leki 19 lut 2006 Zostałem pracownikiem koncernu farmaceutycznego po to, by ratować życie, a nie po to, by je zabierać. 20
  • Cnota i prawda 19 lut 2006 W aktach tajnych współpracowników z kręgów krakowskiego Kościoła są budzące odrazę przykłady upadku i zaprzaństwa 28
  • Lustracja przed konfesjonałem 19 lut 2006 Każda informacja o agentach w sutannach musi budzić szczere zdziwienie i zwyczajne zażenowanie 30
  • Pamflet na Polskę 19 lut 2006 Zamiast debatować o zakresie ingerencji państwa w gospodarkę, rozważamy, czy w KRRiT powinno być pięciu, czy dziewięciu członków 32
  • Słabość siły 19 lut 2006 Trawestując słowa kanclerza Kohla, można powiedzieć, że prawica może w Polsce rządzić, ale lewica musi na to najpierw zarobić 36
  • Trochę rządu 19 lut 2006 Każdej decyzji i każdemu działaniu gabinetu Marcinkiewicza trochę brakuje do pełnego sukcesu 39
  • Giełda 19 lut 2006 Hossa Świat Otwarta Europa? Wzrost gospodarczy, zwiększenie zatrudnienia i spadek bezrobocia, ewentualnie utrzymanie go na stałym poziomie to korzyści jakie odniosły Anglia, Szwecja i Irlandia dzięki otwarciu rynków dla... 42
  • Ropowisko 19 lut 2006 Koniec układu monopolizującego rynek naftowy w Polsce? 44
  • Deutsche Wirtschaft? 19 lut 2006 Niemiecka gospodarka zaraża polską wirusem bankructwa 48
  • Mojżesz na polskiej pustyni 19 lut 2006 Polacy nie mogą się wyzbyć mentalności żebraczo-roszczeniowej i podejścia chytrego niewolnika 52
  • Mieszkanie na wierzbie 19 lut 2006 Rząd rozpoczyna program budowy wirtualnych mieszkań dla wirtualnych mieszkańców 56
  • 2 x 2 = 4 - Obrzydzenie 19 lut 2006 Prawo i Sprawiedliwość zawraca Polsk do epoki "sprawiedliwego podziału" 59
  • Supersam 19 lut 2006 60
  • Powrót futra 19 lut 2006 Z 9 do 12 mld dolarów wzrosła w ciągu ostatnich trzech lat wartość sprzedaży futer na świecie. Dlatego w tym sezonie są one podstawą kolekcji niemal wszystkich projektantów i firm odzieżowych. W Polsce - obok marek Simple czy Hexeline -... 60
  • Złota polska wiosna 19 lut 2006 Złoto i kamienie szlachetne wyznaczają trendy w makijażu na nadchodzący wiosenny sezon. Twarz kobiety powinna błyszczeć jak materiał jej modnej sukni. Tom Pecheux z firmy Shiseido, która wprowadza właśnie na polski rynek lśniące... 60
  • Megatelefon 19 lut 2006 Funkcjonalność naszpikowana najnowszymi technologiami zawarta w tradycyjnej, eleganckiej obudowie to zaleta trójzakresowego telefonu SGH-X700 firmy Samsung. Telefon został wyposażony m.in. w aparat fotograficzny o rozdzielczości 1,3... 60
  • Globalny caliber 19 lut 2006 Amerykanie przymierzają się do podboju Europy, no i - zgodnie z zasadą nierozdrabniania się - jeszcze kilku innych kontynentów. Po wielkim sukcesie PT cruisera, który zachwycił karoserią stylizowaną na modele z początku ubiegłego... 60
  • Igrzyska na wybiegu 19 lut 2006 Olimpiada w Turynie to okno wystawowe rynku odzieży sportowej wartego 150 miliardów dolarów 62
  • Labirynt Yoko Ono 19 lut 2006 Znani architekci i rzeźbiarze uświetnili olimpiadę w Turynie budowlami i rzeźbami ze śniegu 66
  • Sławonomika 19 lut 2006 Ekscesy gwiazd wpływają na światową gospodarkę w podobnym stopniu jak Nasdaq 70
  • Żydowski wieszcz 19 lut 2006 Twórca syjonizmu chciał założyć państwo, które będzie pokojowo współistnieć z Arabami i promieniować rozwojem na cały region 74
  • Know-how 19 lut 2006 T. rex z grzebieniem Pysk przodka tyranozaurów zdobił delikatny, żłobiony grzebień kostny - odkryli paleontolodzy. Pochodzący sprzed 150 mln lat szkielet dinozaura Guanlong wucaii (co po chińsku znaczy "koronowany smok... 76
  • Doktor Blagier 19 lut 2006 Co czwarty lekarz sprzeniewierza się przysiędze Hipokratesa 78
  • Pigułka czasu 19 lut 2006 Wystarczy zwiększyć poziom neuroprzekaźnika mózgu, by wydłużyć dobę do 25 godzin! 82
  • Plaga peloponeska 19 lut 2006 Epidemie od czasów starożytności pochłaniają więcej ofiar niż wojny 84
  • Bez granic 19 lut 2006 Dramat Kenii Ostatni raz deszcz padał tu 14 miesięcy temu. "Trwał krótko i szybko wsiąkał w wysuszoną ziemię" - mówią Kenijczycy. Kraj dotknęła największa klęska suszy od uzyskania niepodległości w 1963 r.... 86
  • Dialog cywilizacji? 19 lut 2006 Fundamentaliści islamscy dobijają Europę jej własną bronią - poprawnością polityczną 88
  • Rozważni, nie romantyczni 19 lut 2006 Prezydent Kaczyński między wilsonizmem a hamiltonizmem 92
  • Tele-Berlusconi 19 lut 2006 We włoskiej polityce wygrywa mistrz spektaklu 94
  • Bolek i Lolek kontra Łukaszenka 19 lut 2006 Na Białorusi świat tłumaczą szpiegowskie seriale 96
  • Wolne Kosowo 19 lut 2006 W bałkańskim kotle znów zaczyna wrzeć 97
  • Wojny lodowe 19 lut 2006 Rozpoczął się wyścig o energetyczne skarby Arktyki 98
  • Menu 19 lut 2006 WYDARZENIE ŚWIAT World Press Groza Nic się na naszej planecie nie zmieniło - to wniosek z 49. już edycji World Press Photo. Wojny, kataklizmy, głód, przemoc i nędza - oto obraz najczęściej pokazywany przez fotoreporterów.... 100
  • Recenzje 19 lut 2006 102
  • W starym kinie 19 lut 2006 "Good Night, and Good Luck" to podróż w czasie do lat 50. - zarówno ze względu na czas akcji, jak i artystyczną stylizację na kino tamtej epoki, kiedy poważne filmy były kręcone w surowej czerni i bieli, zwykle zasnutej gęstą... 102
  • Teatrzyk garażowy 19 lut 2006 Powszechnym grzechem rodzimych twórców jest brak samokrytyki i nadwyżka samozachwytu. W Łodzi padł jednak rekord - młody reżyser, zakochany zarówno w "Pawiu królowej" Doroty Masłowskiej, jak i we własnych umiejętnościach,... 102
  • Diabelskie manipulacje 19 lut 2006 "Montaż" to pierwsza powieść Władimira Wołkowa opublikowana w Polsce, co może o tyle budzić zdziwienie, że jest to pisarz nie tylko doskonały, ale i niezwykle czytelniczo atrakcyjny. Francuz, z pochodzenia Rosjanin, jest autorem... 102
  • Jazz a sprawa polska 19 lut 2006 Chyba już tylko studenci polonistyki i ich profesorowie wiedzą, że "Anhelli" to skomplikowany, pełen ukrytych sensów poemat prozą Słowackiego, dziejący się wśród politycznych zesłańców na Sybirze. Dzieło to, rzecz o... 102
  • Mądra blondynka 19 lut 2006 Od Mieci Ćwiklińskiej po Mariusza Szczygła: tradycji dumb blond mogliby nam pozazdrościć nawet Amerykanie 104
  • Truman show 19 lut 2006 "Z zimną krwią", dzieło życia Trumana Capote'a, stało się przyczyną jego upadku 108
  • Górna półka - Postny karnawał 19 lut 2006 Studenci, emeryci, biznesmeni i kryminaliści. Którzy z nich częściej odwiedzają agencje towarzyskie? 110
  • Pazurem - W deszczu, pod wiatr 19 lut 2006 Parada szuj, alkoholików i debili to obraz, jaki pojawia się na hasło "dziennikarz w polskim kinie" 112
  • Ueorgan Ludu 19 lut 2006 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 7 (173) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 13 lutego 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Koalicja kija i marchewki - z przewagą kija Pora na marchewkę Po zawarciu koalicji PiS z Samoobroną i LPR -... 113
  • Skibą w mur - Felietoniści w akcji 19 lut 2006 Wśród gromkich oklasków Numerem Roku został numer telefoniczny do Radia Maryja 114

ZKDP - Nakład kontrolowany