Rozważni, nie romantyczni

Rozważni, nie romantyczni

Prezydent Kaczyński między wilsonizmem a hamiltonizmem
Tak wiele mówiło się o tym, że celem wizyty prezydenta Lecha Kaczyńskiego u George'a W. Busha jest bliższe poznanie się obu liderów, że sądzić by można, iż chodziło o dyplomatyczne zrękowiny. Wśród niektórych polskich polityków pokutuje przekonanie, że polityka zagraniczna USA to dzieło autorskie prezydenta Busha, którego personalne sympatie wyznaczają kierunek działań, realizowany następnie przez Departament Stanu. W istocie amerykańscy liderzy prowadzą bardziej autorską politykę niż ich europejscy odpowiednicy, taka jest natura systemu prezydenckiego w USA. Stąd jednak daleko do stanu rzeczy, w którym pozyskanie życzliwości prezydenta USA to klucz do sukcesu w relacjach z Ameryką. Teraz zaś dalej niż kilka lat temu.
Na początku swej prezydentury George Bush ograniczył nieco Departament Stanu i prowadził politykę zagraniczną z Gabinetu Owalnego i gabinetu wiceprezydenta, ale gwiazdą drugiej kadencji jest Condoleezza Rice. Departament Stanu znów jest kwaterą główną polityki zagranicznej. Jak zaś przystało na kraj liberalny, międzynarodowa polityka gospodarcza USA ma więcej wspólnego z gabinetami prezesów korporacji niż z salonami władzy. Jeśli zatem prezydentowi Kaczyńskiemu chodziło o nawiązanie kontaktu z George'em Bushem i polityczny komunikat, który potwierdziłby znaczenie, jakie ma dla nas sojusz z Ameryką, to wizyta jest sukcesem.

Twarda Realpolitik
Prezydenci wymienili uprzejmości i przeszli do rozmów, których lejtmotywem była sytuacja u naszych wschodnich sąsiadów oraz nasz na nią pogląd. "Tak robią przyjaciele" - powiedział Bush, zapewniając przy tym prezydenta Kaczyńskiego o atencji, jaką ma dla polityka, który zna cenę demokracji tym lepiej, że o nią walczył. Taka uprzejmość nie prowadzi do politycznych zaręczyn, ale też zastanawianie się nad tym, dlaczego prezydenci nie przeszli na "ty" (kazus Władimira Putina i Aleksandra Kwaśniewskiego) nie jest na miejscu. Polityka zagraniczna Busha wyrosła już z fazy emocjonalno-romantycznej. Prezydenci poznali się i porozumieli. Cel został osiągnięty.
Klimat dla aktywnej polityki zagranicznej USA nie jest najlepszy. Nie bez powodu prezydent Bush zawarł w swoim ostatnim orędziu ostrzeżenie przed powrotem Ameryki do izolacjonizmu. "Droga do izolacjonizmu i protekcjonizmu może się wydawać szeroka i zachęcająca - mówił - lecz prowadzi do niebezpieczeństw i schyłku". Była to ewidentna obrona doktryny Busha, której centralnym elementem jest wola szerzenia demokracji na świecie. Należało jej bronić, ponieważ klimat społeczny w Ameryce przestał sprzyjać takim koncepcjom. Tygodnik "Economist" przytacza wyniki przeprowadzonego w październiku sondażu, które wskazują, że ponad 40 proc. Amerykanów skłania się ku polityce par excellence izolacjonistycznej. Próby angażowania się USA w zapewnianie bezpieczeństwa energetycznego Europie, w tym i nam, mogłyby liczyć na znikome poparcie społeczne.
Być może w polityce zagranicznej nadchodzi schyłek tzw. wilsonizmu (od doktryny Woodrowa Wilsona), który w latach I wojny światowej oznaczał m.in. troskę o niepodległość i losy Polski. Wbrew zapewnieniom Białego Domu politykę zagraniczną USA może bardziej niż zwykle zdominować twarda realpolitik, w której będą się liczyć chłodno skalkulowane amerykańskie interesy (również energetyczne).

Plan b
Jeżeli elementem naszej oferty dyplomatycznej przedstawionej w Białym Domu były obietnice zaangażowania się w prodemokratyczną krucjatę USA, na przykład u naszych wschodnich sąsiadów, to propozycja mogła trafić na niekorzystny moment. Dla Amerykanów bardziej powabne mogą być widoki na rosyjski gaz naturalny i korzystne stanowisko Rosji w sprawie programu nuklearnego Iranu lub wywarcie przez nią presji na palestyński Hamas niż angażowanie się w sprawy Ukrainy czy Białorusi. W USA powraca do łask szkoła myślenia o stosunkach międzynarodowych zwana hamiltonizmem, od nazwiska Aleksandra Hamiltona, męża stanu. Według politologa Waltera Russella Meada, "dla hamiltonizmu biznes jest najwyższą formą filantropii, a handel najszybszą drogą do światowego pokoju". Mead wskazuje na pewną krótkowzroczność i immanentną hipokryzję tej szkoły, co nie zmienia faktu, że ma się ona dobrze i znów jest popularna. Jeśli takie poglądy zaczną przeważać w amerykańskiej polityce zagranicznej, to na naszą pozycję będą wpływać inne przesłanki niż zwycięstwo obozu postsolidarnościowego. Prestiżowa Rada Stosunków Międzynarodowych zwróciła na przykład więcej uwagi na polskie weto wobec fuzji banków HVB i Unicredito (co w Polsce oznacza zablokowanie połączenia Pekao i BPH) niż na wizytę prezydenta Kaczyńskiego w USA. Ci, którzy na politykę zagraniczną Stanów Zjednoczonych patrzą przez okulary hamiltonizmu, nie będą zwracać uwagi na deklaratywnie prawicową politykę polskiego rządu, ale na takie jej parametry, które świadczyłyby o naszym otwartym podejściu do wolnego rynku i unikaniu protekcjonizmu. Szeroko rozumiany liberalizm gospodarczy jest najlepszym paszportem do rozmów z hamiltonistami. Klimat inwestycyjny, koszty polityki socjalnej, podatki i otwartość gospodarki będą kryteriami oceny Polski jako europejskiego partnera USA. I tutaj dobry klimat rozmów w Białym Domu czy pełna gotowość wsparcia amerykańskich inicjatyw związanych z szerzeniem demokracji nie są naszą najmocniejszą polityczną walutą. Na kolejne rozmowy dyplomatyczne z amerykańskimi partnerami przydałby się plan B, w którym prócz idei pojawiają się widoki na uzdrowienie i otwarcie naszej gospodarki.

Lody i wizje
Amerykańskie media przedstawiły prezydenta Kaczyńskiego jako społecznego konserwatystę, którego wiele powinno łączyć z George'em Bushem na płaszczyźnie światopoglądowej. Ekonomiści i inwestorzy, lobbyści i Rada Stosunków Zagranicznych uczepili się jednak sprawy HVB i Unicredito oraz obaw o coś, co nazwano "typowo europejskim ekonomicznym nacjonalizmem" i skłonnością do protekcjonizmu oraz rozbudowanej polityki socjalnej.
Jeśli więc chodziło o przełamanie lodów i kontakty osobiste, to kancelaria prezydencka odniosła sukces. Jeżeli zaś mamy uzyskać coś więcej, to prócz dyplomacji osobowości potrzebne będą biznesowe negocjacje, zdolność do przedstawiania ofert i wypracowanej wizji, zapewne bardziej przemyślanej niż koncepcja wspólnego bezpieczeństwa energetycznego. Wkraczamy w obszar, gdzie prócz zdań polityków liczą się opinie koncernów, parametry ekonomiczne i zdolność do podjęcia finansowej odpowiedzialności za realizację wielkich i kosztownych wizji.

Jak szeryf z szeryfem
Duże wrażenie na prezydencie George'u W. Bushu wywarł otrzymany od prezydenta Lecha Kaczyńskiego oryginał słynnego plakatu wyborczego "Solidarności" z 1989 r., ze sceną westernu "W samo południe" z Garym Cooperem. Bush znany jest z zamiłowania do Dzikiego Zachodu. Do tego plakatu nawiązywała też jedna z niedawnych okładek "Wprost".

Okładka tygodnika WPROST: 7/2006
Więcej możesz przeczytać w 7/2006 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 7/2006 (1210)

  • Wprost od czytelników 19 lut 2006 Nieposłuszeństwo nieobywatelskie Nie mogę się zgodzić z Dariuszem Baliszewskim, autorem artykułu "Nieposłuszeństwo nieobywatelskie" (nr 6). Prawo i Sprawiedliwość doszło do władzy dzięki demokratycznym wyboromi na tym... 3
  • Na stronie - Niezgoda buduje 19 lut 2006 Może gdy ogólnonarodowa zgoda zrujnuje nas do szczętu, większość się ocknie, stuknie w głowę i zawoła: "no, no, no!" 3
  • Skaner 19 lut 2006 Dwudziesta olimpiada 1 złoty medal zdobyli Polacy w historii zimowych igrzysk olimpijskich (Wojciech Fortuna w skokach narciarskich w Sapporo w 1972 r.) 3. raz bierze udział w olimpiadzie Adam Małysz, najbardziej znany polski uczestnik igrzysk... 8
  • Dossier 19 lut 2006 LECH KACZYŃSKI prezydent RP "Od prezydenta Busha dowiedziałem się rzeczy, o których nie można przeczytać w prasie, i ja o nich też prasie nie powiem" podczas wizyty w USA JAN ROKITA lider Platformy Obywatelskiej... 11
  • Sawka czatuje 19 lut 2006 12
  • Playback 19 lut 2006 15
  • Poczta 19 lut 2006 Apel aplikantów Ustawa z 30 września 2005 r., nowelizująca prawo o adwokaturze, wytyczyła nowe zasady zdobywania zawodów prawniczych bez wprowadzenia koniecznych przepisów przejściowych. W ten sposób nie... 15
  • Z życia koalicji 19 lut 2006 A rządowi stuknęło 100 dni. Z tego powodu media nie zostawiły na gabinecie Marcinkiewicza suchej nitki, mówiąc, że to wszystko pic na wodę, fotomontaż, a Polacy wręcz przeciwnie - są w Kaziu zakochani. Rodakom nie dziwimy się ani... 16
  • Z życia opozycji 19 lut 2006 Ponieważ Samoobrona i LPR nie są ani w rządzie, ani w opozycji, nie wiemy, co z nimi zrobić. Nie pasują do żadnej rubryki i psują nam koncepcję. W tej sytuacji chyba w ogóle ich wywalimy. Liczymy na to, że naszym śladem... 17
  • Nałęcz - Woń spalenizny 19 lut 2006 Czyjaś pieczeń, zbyt późno wyjęta z politycznego pieca, na pewno się przypali 18
  • Fotoplastykon 19 lut 2006 © Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 19
  • Najdroższe leki 19 lut 2006 Zostałem pracownikiem koncernu farmaceutycznego po to, by ratować życie, a nie po to, by je zabierać. 20
  • Cnota i prawda 19 lut 2006 W aktach tajnych współpracowników z kręgów krakowskiego Kościoła są budzące odrazę przykłady upadku i zaprzaństwa 28
  • Lustracja przed konfesjonałem 19 lut 2006 Każda informacja o agentach w sutannach musi budzić szczere zdziwienie i zwyczajne zażenowanie 30
  • Pamflet na Polskę 19 lut 2006 Zamiast debatować o zakresie ingerencji państwa w gospodarkę, rozważamy, czy w KRRiT powinno być pięciu, czy dziewięciu członków 32
  • Słabość siły 19 lut 2006 Trawestując słowa kanclerza Kohla, można powiedzieć, że prawica może w Polsce rządzić, ale lewica musi na to najpierw zarobić 36
  • Trochę rządu 19 lut 2006 Każdej decyzji i każdemu działaniu gabinetu Marcinkiewicza trochę brakuje do pełnego sukcesu 39
  • Giełda 19 lut 2006 Hossa Świat Otwarta Europa? Wzrost gospodarczy, zwiększenie zatrudnienia i spadek bezrobocia, ewentualnie utrzymanie go na stałym poziomie to korzyści jakie odniosły Anglia, Szwecja i Irlandia dzięki otwarciu rynków dla... 42
  • Ropowisko 19 lut 2006 Koniec układu monopolizującego rynek naftowy w Polsce? 44
  • Deutsche Wirtschaft? 19 lut 2006 Niemiecka gospodarka zaraża polską wirusem bankructwa 48
  • Mojżesz na polskiej pustyni 19 lut 2006 Polacy nie mogą się wyzbyć mentalności żebraczo-roszczeniowej i podejścia chytrego niewolnika 52
  • Mieszkanie na wierzbie 19 lut 2006 Rząd rozpoczyna program budowy wirtualnych mieszkań dla wirtualnych mieszkańców 56
  • 2 x 2 = 4 - Obrzydzenie 19 lut 2006 Prawo i Sprawiedliwość zawraca Polsk do epoki "sprawiedliwego podziału" 59
  • Supersam 19 lut 2006 60
  • Powrót futra 19 lut 2006 Z 9 do 12 mld dolarów wzrosła w ciągu ostatnich trzech lat wartość sprzedaży futer na świecie. Dlatego w tym sezonie są one podstawą kolekcji niemal wszystkich projektantów i firm odzieżowych. W Polsce - obok marek Simple czy Hexeline -... 60
  • Złota polska wiosna 19 lut 2006 Złoto i kamienie szlachetne wyznaczają trendy w makijażu na nadchodzący wiosenny sezon. Twarz kobiety powinna błyszczeć jak materiał jej modnej sukni. Tom Pecheux z firmy Shiseido, która wprowadza właśnie na polski rynek lśniące... 60
  • Megatelefon 19 lut 2006 Funkcjonalność naszpikowana najnowszymi technologiami zawarta w tradycyjnej, eleganckiej obudowie to zaleta trójzakresowego telefonu SGH-X700 firmy Samsung. Telefon został wyposażony m.in. w aparat fotograficzny o rozdzielczości 1,3... 60
  • Globalny caliber 19 lut 2006 Amerykanie przymierzają się do podboju Europy, no i - zgodnie z zasadą nierozdrabniania się - jeszcze kilku innych kontynentów. Po wielkim sukcesie PT cruisera, który zachwycił karoserią stylizowaną na modele z początku ubiegłego... 60
  • Igrzyska na wybiegu 19 lut 2006 Olimpiada w Turynie to okno wystawowe rynku odzieży sportowej wartego 150 miliardów dolarów 62
  • Labirynt Yoko Ono 19 lut 2006 Znani architekci i rzeźbiarze uświetnili olimpiadę w Turynie budowlami i rzeźbami ze śniegu 66
  • Sławonomika 19 lut 2006 Ekscesy gwiazd wpływają na światową gospodarkę w podobnym stopniu jak Nasdaq 70
  • Żydowski wieszcz 19 lut 2006 Twórca syjonizmu chciał założyć państwo, które będzie pokojowo współistnieć z Arabami i promieniować rozwojem na cały region 74
  • Know-how 19 lut 2006 T. rex z grzebieniem Pysk przodka tyranozaurów zdobił delikatny, żłobiony grzebień kostny - odkryli paleontolodzy. Pochodzący sprzed 150 mln lat szkielet dinozaura Guanlong wucaii (co po chińsku znaczy "koronowany smok... 76
  • Doktor Blagier 19 lut 2006 Co czwarty lekarz sprzeniewierza się przysiędze Hipokratesa 78
  • Pigułka czasu 19 lut 2006 Wystarczy zwiększyć poziom neuroprzekaźnika mózgu, by wydłużyć dobę do 25 godzin! 82
  • Plaga peloponeska 19 lut 2006 Epidemie od czasów starożytności pochłaniają więcej ofiar niż wojny 84
  • Bez granic 19 lut 2006 Dramat Kenii Ostatni raz deszcz padał tu 14 miesięcy temu. "Trwał krótko i szybko wsiąkał w wysuszoną ziemię" - mówią Kenijczycy. Kraj dotknęła największa klęska suszy od uzyskania niepodległości w 1963 r.... 86
  • Dialog cywilizacji? 19 lut 2006 Fundamentaliści islamscy dobijają Europę jej własną bronią - poprawnością polityczną 88
  • Rozważni, nie romantyczni 19 lut 2006 Prezydent Kaczyński między wilsonizmem a hamiltonizmem 92
  • Tele-Berlusconi 19 lut 2006 We włoskiej polityce wygrywa mistrz spektaklu 94
  • Bolek i Lolek kontra Łukaszenka 19 lut 2006 Na Białorusi świat tłumaczą szpiegowskie seriale 96
  • Wolne Kosowo 19 lut 2006 W bałkańskim kotle znów zaczyna wrzeć 97
  • Wojny lodowe 19 lut 2006 Rozpoczął się wyścig o energetyczne skarby Arktyki 98
  • Menu 19 lut 2006 WYDARZENIE ŚWIAT World Press Groza Nic się na naszej planecie nie zmieniło - to wniosek z 49. już edycji World Press Photo. Wojny, kataklizmy, głód, przemoc i nędza - oto obraz najczęściej pokazywany przez fotoreporterów.... 100
  • Recenzje 19 lut 2006 102
  • W starym kinie 19 lut 2006 "Good Night, and Good Luck" to podróż w czasie do lat 50. - zarówno ze względu na czas akcji, jak i artystyczną stylizację na kino tamtej epoki, kiedy poważne filmy były kręcone w surowej czerni i bieli, zwykle zasnutej gęstą... 102
  • Teatrzyk garażowy 19 lut 2006 Powszechnym grzechem rodzimych twórców jest brak samokrytyki i nadwyżka samozachwytu. W Łodzi padł jednak rekord - młody reżyser, zakochany zarówno w "Pawiu królowej" Doroty Masłowskiej, jak i we własnych umiejętnościach,... 102
  • Diabelskie manipulacje 19 lut 2006 "Montaż" to pierwsza powieść Władimira Wołkowa opublikowana w Polsce, co może o tyle budzić zdziwienie, że jest to pisarz nie tylko doskonały, ale i niezwykle czytelniczo atrakcyjny. Francuz, z pochodzenia Rosjanin, jest autorem... 102
  • Jazz a sprawa polska 19 lut 2006 Chyba już tylko studenci polonistyki i ich profesorowie wiedzą, że "Anhelli" to skomplikowany, pełen ukrytych sensów poemat prozą Słowackiego, dziejący się wśród politycznych zesłańców na Sybirze. Dzieło to, rzecz o... 102
  • Mądra blondynka 19 lut 2006 Od Mieci Ćwiklińskiej po Mariusza Szczygła: tradycji dumb blond mogliby nam pozazdrościć nawet Amerykanie 104
  • Truman show 19 lut 2006 "Z zimną krwią", dzieło życia Trumana Capote'a, stało się przyczyną jego upadku 108
  • Górna półka - Postny karnawał 19 lut 2006 Studenci, emeryci, biznesmeni i kryminaliści. Którzy z nich częściej odwiedzają agencje towarzyskie? 110
  • Pazurem - W deszczu, pod wiatr 19 lut 2006 Parada szuj, alkoholików i debili to obraz, jaki pojawia się na hasło "dziennikarz w polskim kinie" 112
  • Ueorgan Ludu 19 lut 2006 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 7 (173) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 13 lutego 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Koalicja kija i marchewki - z przewagą kija Pora na marchewkę Po zawarciu koalicji PiS z Samoobroną i LPR -... 113
  • Skibą w mur - Felietoniści w akcji 19 lut 2006 Wśród gromkich oklasków Numerem Roku został numer telefoniczny do Radia Maryja 114

ZKDP - Nakład kontrolowany