Mistrzowie wtórności

Mistrzowie wtórności

Dodano:   /  Zmieniono: 1
Polscy plastycy są gorsi niż nasi sportowcy: zaliczają się wyłącznie do drugiej i trzeciej ligi
Czy jakiś artysta z Polski zalicza się do światowej pierwszej ligi? - Niestety, nie. - A Igor Mitoraj, któremu napisał pan wstęp do katalogu? - Mitoraj? Wiedziałem, że jest ze Wschodu, ale nie przypuszczałem, że jest Polakiem" - tak w rozmowie z "Wprost" o randze naszych plastyków mówi Amerykanin Donald Kuspit, guru światowej krytyki sztuki. Kuspit zna kilku czołowych polskich artystów, ale żadnego nie zalicza do światowej ekstraklasy.
Opinia Kuspita nie powinna dziwić, bowiem nigdy nie mieliśmy pierwszorzędnych armat w sztukach plastycznych. Choćby tej miary co w literaturze Sienkiewicz, Reymont, Miłosz, Szymborska czy Lem. Albo takich jak w muzyce, gdzie dużą rangę mają nieżyjący już Lutosławski i Komeda, Górecki i Penderecki, Kilar czy Stańko.

Lokalny jak Malczewski
W plastyce mamy sporo artystów drugoligowych. Józef Pankiewicz, niedawno pokazywany w Muzeum Narodowym w Warszawie, jest tego klasycznym przykładem. Jego twórczość jest na wskroś wtórna: raz łudząco przypomina Bonnarda, innym razem Matisse'a czy Cezanne'a. Pankiewicz sam niczego nowego nie stworzył, nie dorobił się własnego stylu. Maksymilian i Aleksander Gierymscy wielkimi polskimi malarzami byli, ale świat takich Gierymskich ma na pęczki, więc się nimi nie interesuje. Olga Boznańska, której urządzono wystawę w Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie, a później w Zachęcie, przez polskich znawców jest uważana za lepszą od pokazywanej na stałe w Musee d'Orsay Berty Morisot. Jednak dla Francuzów zawsze będzie zaledwie ciekawą przedstawicielką l'Ecole de Paris. Nie zmieniłaby tego nawet monograficzna wystawa w Centre Pompidou.
Ciekawsza od Boznańskiej była dla Zachodu w latach 60. i 70. XX wieku Alina Szapocznikow, ale choroba i przedwczesna śmierć uniemożliwiły jej zrobienie światowej kariery. Tamara Łempicka, choć w rubryce "miejsce urodzenia" zawsze podawała Warszawę i podkreślała, że jest Polką, tak naprawdę uważana jest za Rosjankę. Obrazy Henryka Siemiradzkiego biją cenowe rekordy, a falsyfikaty jego płócien można spotkać nawet w amerykańskich domach aukcyjnych. Co z tego, skoro kupują go tylko Rosjanie, którzy są przekonani, że Siemiradzki był Rosjaninem. Uznawana za największą współczesną polską rzeźbiarkę Magdalena Abakanowicz funkcjonuje niszowo. Ostatnio rozgłos przyniosło jej zainteresowanie pani burmistrz Chicago, która zamówiła 106 żeliwnych rzeźb do Grand Parku. Darmo jednak szukać Abakanowicz w międzynarodowych rankingach najlepszych rzeźbiarzy.
Gdy marszand Andrzej Starmach pokazał Jerzego Nowosielskiego (wraz z Tadeuszem Kantorem) na targach sztuki w Bazylei, ta twórczość spotkała się z obojętnością. Podobnie było kilka lat temu z wystawianymi z pompą w Paryżu płótnami Jacka Malczewskiego. Jeszcze raz okazało się, że to artysta lokalny.

Mucha kontra Wyspiański
Czesi mają Alfonsa Muchę, fotografika Jana Saudka i liczącą się w świecie czeską szkołę fotografii. Tak jak Mucha mogli zaistnieć w Europie Witkacy czy Wyspiański, ale pozostali w Polsce, przez co skazali się na lokalność.
Wczesne prace Władysława Hasiora budziły zainteresowanie na Zachodzie, ale głównie dlatego, że tamtejsi krytycy nie spodziewali się takiej sztuki za "żelazną kurtyną". Jednak Hasior poszedł drogą donikąd, czyli stał się własnym epigonem.
Kiedy w połowie lat 80. w galerii Stara Kordegarda swoje prace malarskie wystawiła Grupa Trzech, okrzyknięto ich nowymi barbarzyńcami. Leszek Żegalski, Piotr Naliwajko i Janusz Szpyt zaprezentowali świetny warsztat i kompletny brak czołobitności wobec patriotycznej polskiej sztuki XIX wieku. Grupa przestała istnieć w 1990 r. - Naliwajko i Szpyt pozostali w kraju i choć nadal świetnie malują, mało o nich słychać. Tylko Żegalski stał się jednym z bardziej wziętych europejskich portrecistów. Malował m.in. na zlecenie holenderskiej królowej Beatrix, Michaela Jacksona, szwajcarskich bankierów czy Borisa Beckera. Ale portret nie jest uznawany za ten gatunek sztuki, który pozwala zaistnieć w ekstraklasie światowej sztuki.

Wszystko już było
Lansowani na czołowych artystów III RP Katarzyna Kozyra, Grzegorz Klaman, Robert Rumas czy Paweł Althamer nie pokazują niczego oryginalnego. Powielanie sztuki, która opiera się na wideo czy happeningach, jest już anachronizmem. Zresztą prace polskich artystów to kalki pomysłów ich zachodnich kolegów. I to często leciwych pomysłów. Na przykład pokazywane przez Grzegorza Klamana na wystawie "Strażnicy doków" flagi IV RP są powieleniem pomysłu Amerykanina Jaspera Johnsa "Three Flags" z 1958 r. Klęczący Lech Wałęsa Klamana jest z kolei wcześniejszym pomysłem Cattelana - u Cattelana klęczy Adolf Hitler. Zapożyczeniem jest też praca Klamana zaprezentowana na wystawie "Drogi do wolności" - to nawiązanie do rzeźby konstruktywisty Władimira Tatlina.
Prace Artura Żmijewskiego, Zuzanny Janin, Alicji Żebrowskiej czy Joanny Wójcik są kalkami pomysłów dadaistów, happenerów i akcjonistów. Tyle że wiedeńscy akcjoniści działali na początku lat 60. XX wieku i ich pomysły miały historyczne i artystyczne uzasadnienie. Byli bowiem potomkami zwolenników Anschlusu i pragnęli, by ich sztuka była swoistym katharsis. Dlatego wieszali się na rzeźnickich hakach czy nurzali we wnętrznościach zaszlachtowanych zwierząt. Zabijali i krzyżowali zwierzęta, twierdząc, że mordują swoje pohańbione, jak uważali, człowieczeństwo. W tym kontekście wyciąganie przez Żebrowską lalki Barbie z pochwy to tylko przejaw złego gustu, a nie artystycznej postawy buntowniczki. Bo przeciw czemu się Żebrowska buntuje?
Polscy artyści nie należą do światowej ekstraklasy, gdyż nie mają nic oryginalnego do powiedzenia. Na Zachodzie są tysiące nudziarzy i pseudoawangardzistów, którzy opowiadają o dekonstruowaniu rzeczywistości, więc na polskich nikt nie zwraca uwagi.
Więcej możesz przeczytać w 12/2006 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

-
 1

Spis treści tygodnika Wprost nr 12/2006 (1215)

  • Na stronie - Ucieczka 26 mar 2006 Uciekając od rzeczywistości, rozwiązaliśmy w ubiegłym tygodniu kilka problemów, których nie było 3
  • Wprost od czytelników 26 mar 2006 Haracz w funtach Włos się jeży na głowie po przeczytaniu artykułu "Haracz w funtach" (nr 9). Polaków ambitnych, zaradnych, odważnie wyruszających w odległe rejony globu i ciężko tam pracujących państwo polskie gani za... 3
  • Skaner 26 mar 2006 SKANER - POLSKA WYBORY Sejm się sam rozwiąże? Wystąpienie Jarosława Kaczyńskiego nie pozostawia wątpliwości. PiS będzie dążył do jak najszybszych wyborów i nie jest to tym razem chwyt służący zdyscyplinowaniu niesfornych... 8
  • Dossier 26 mar 2006 ARTUR ZAWISZA poseł PiS ""Business Week" zapytał nas oboje, dając nam test dla maturzystów zdających na ekonomię. Ja miałem 83 proc. trafnych odpowiedzi, a Hanna Gronkiewicz-Waltz - 58 proc." Polsat JANUSZ PALIKOT... 9
  • Playback 26 mar 2006 Prezes zarządu UniCreditu Alessandro Profumo i premier Kazimierz Marcinkiewicz Zdjęcia: M. Stelmach 14
  • Poczta 26 mar 2006 Waszyngton broni WSI Autorzy artykułu "Waszyngton broni WSI" (nr 10) sugerują, iż pierwszy sekretarz ambasady USA David Morris oraz niżej podpisany zastępca ambasadora "odwiedzali polskich polityków i urzędników,... 14
  • Ryba po polsku - Płacz dziewic z odzysku 26 mar 2006 Ziejący ogniem dwugłowy smok Kaczyński przebiega kraj, uganiając się za jęczącymi dziewicami z PO 15
  • Z życia koalicji 26 mar 2006 Wiosny ani widu, ani słychu, topole nie pylą, a alergików przybywa. Coraz więcej ludzi cierpi na duszności, wypryski skórne, gdy widzi w telewizji Przemysława Gosiewskiego. A pełno go tam od rana do wieczora. Stowarzyszenie... 16
  • Z życia opozycji 26 mar 2006 Mamy wiadomość dla Andrzeja Leppera. Ryszard - to jest, przepraszamy, Richard Henry Francis Czarnecki - marzy o tym, żeby zostać następcą najsłynniejszego polskiego Mulata. To nie znaczy, że chce być jeszcze słynniejszym Mulatem. Nie, on... 17
  • Nałęcz - Nowy bat 26 mar 2006 PiS ma duże szanse się przekonać, że kto pod kim dołki wyborcze kopie, ten sam w nie wpada 18
  • Fotoplastykon 26 mar 2006 © H. Sawka www.przyssawka.pl 19
  • Jan Paweł II superstar 26 mar 2006 U milionów młodych ludzi Jan Paweł II przemienił widzenie świata: człowiek z pastorałem zastąpił Che Guevarę z karabinem 20
  • Fronty Kaczyńskich 26 mar 2006 Ciągle nie pojawił się pakiet reform realizujących program PiS 30
  • Rachunek dla Rzeczypospolitej 26 mar 2006 Polska słabego rządu i skłóconego Sejmu może odpowiadać tylko prezydentowi Rosji 36
  • Giełda 26 mar 2006 Hossa Świat Prawa zwierząt zastrzeżone? Zwierzęta występujące w reklamach powinny na tym zarabiać - uważa kanadyjski filmowiec Gregory Colber. Dlatego założył Fundację Zwierzęcych Praw Autorskich, która od przyszłego roku ma... 40
  • Bankomania czy bankomatnia? 26 mar 2006 PiS chce otworzyć bankowe sejfy, w których schronił się układ tworzący III RP 42
  • Na haju 26 mar 2006 Kto gra w banki? 50
  • Kryzys na słaby bank 26 mar 2006 Niezależny bank centralny potrzebny jest jak kaftan bezpieczeństwa w domu wariatów 52
  • Gazowy blitzkrieg? 26 mar 2006 Moskwa rozpoczyna energetyczny zabór Europy 54
  • Chevroletyzacja Daewoo 26 mar 2006 Amerykanie podbijają Europę samochodami z upadłej koreańskiej firmy 60
  • Załatwione odmownie - Antycywilizacja 26 mar 2006 Świat islamu wydaje się odporny na adaptację do środowiska, w którym istnieje 62
  • Na czarną godzinę 26 mar 2006 Kurs ekonomii NBP i "Wprost": jak zrobić remanent w domu 64
  • Supersam 26 mar 2006 CeBit 2006 Pożegnanie z kineskopem Michał Zaczyński z Hanoweru Tegoroczne targi elektroniczne CeBIT w Hanowerze zostały zdominowane przez ekrany telewizyjne. Firma Sharp, która wynalazła LCD, pierwsza przedstawiła szeroką ofertę ekranów... 66
  • Pełzająca agresja 26 mar 2006 Norbert Z. ze Starachowic zabił dwunastolatka, bo ten "za nim łaził", a Mariusz K. zamordował matkę, bo "za głośno jadła" 68
  • Złote jabłko Jobsa 26 mar 2006 Steve Jobs stał się przywódcą światowej rewolucji technokulturalnej 72
  • Moskiewski szyk 26 mar 2006 Młodzi i bogaci Rosjanie znudzili się zwykłym przepychem: pozostawiają go prostakom i nowobogackim 74
  • Thriller Jaruzelskiego - jak propaganda chaosu i konfrontacje rozbiły „Solidarność” przed stanem wojennym 26 mar 2006 Komuniści rozbroili „Solidarność” przed wprowadzeniem stanu wojennego - za pomocą „odcinkowych konfrontacji” i „propagandy chaosu” 78
  • Know-how 26 mar 2006 Zatruty umysł Marihuana znacznie upośledza sprawność umysłową, zwłaszcza u osób palących ją przez wiele lat - wykazały badania przeprowadzone w Grecji. Ten narkotyk jest uważany za mało szkodliwy, a część naukowców... 81
  • Iloraz pomysłów 26 mar 2006 Kreatywność jest niemal stuprocentową gwarancją sukcesu 82
  • Chlorek śmierci 26 mar 2006 Wystarczy nawet nieznacznie podnieść dopuszczalną dawkę leku, by zabić chorego 86
  • Krew na śniegu 26 mar 2006 Podczas snu zimowego niektóre owady przeżywają temperaturę minus 70 stopni Celsjusza 88
  • Duchy faraonów 26 mar 2006 Imperium starożytnego Egiptu zapoczątkowała wioska w dolinie Nilu na południe od dzisiejszego Asjut 90
  • Bez granic 26 mar 2006 Jadalne wykałaczki Obrady chińskiego parlamentu to prawdziwa burza mózgów. W ciągu dziesięciu dni 3000 delegatów zastanawiało się, co zrobić, aby Chiny i świat stały się lepsze. Wnioski z tej dyskusji mogą być... 92
  • Czysty remis 26 mar 2006 Umowy energetyczne podpisane na początku stycznia w Moskwie były dla losu Ukrainy ważniejsze niż wybory parlamentarne 94
  • Wybory trzeciej drogi 26 mar 2006 Izrael jeszcze nigdy nie był tak zagrożony jak dzisiaj 98
  • Atak najlepszą obroną 26 mar 2006 "Trzeba się pojawić najpierwszym i z największą siłą" - te słowa gen. Forresta najlepiej ilustrują nową doktrynę obronną USA 100
  • Taśmy Saddama 26 mar 2006 Nowe dowody wskazują, że w Iraku była broń masowego rażenia 102
  • Mięczaki po parysku 26 mar 2006 Francuska młodzież chce się zaszczepić przeciwko wolnemu rynkowi 104
  • Menu 26 mar 2006 WYDARZENIE TYGODNIA Cały ten Wrocław Za sprawą 27. Przeglądu Piosenki Aktorskiej jedno z najpiękniejszych miast Polski przez dziesięć dni żyło sztuką w rozmaitych jej wydaniach. Były propozycje dla koneserów (koncert poświęcony... 106
  • Recenzje 26 mar 2006 108
  • Gotycka love story 26 mar 2006 ***** Świat żywych to sztywna ohyda; świat umarlaków to kraina, gdzie muzyka gra i gorzała się leje. Do tego drugiego, wesołego świata wprowadza nieboszczka Emily (Helena Bonham Carter) zahukanego młodzieńca, jak raz przypominającego... 108
  • Być jak Martin Borman 26 mar 2006 **** Choć akcja tej powieści toczy się pół wieku temu w USA, pasuje do polskiej rzeczywistości roku 2006. John Edgar Hoover, młody prawnik, w 1924 r. zostaje dyrektorem Biura Śledczego, później znanego jako FBI. Już następnego dnia po... 108
  • Szalona Europa 26 mar 2006 ****1/2* W zalewie "thrillerów historycznych", jakich staliśmy się ofiarami po sukcesie "Kodu Leonarda da Vinci", w gruncie rzeczy będących idiotycznym bełkotem, cykl powieści włoskich autorów jest wyjątkowy. Dla... 108
  • Ojciec dyrektor i pedały 26 mar 2006 **** Darkroom to ciemnia, ale nie do wywoływania zdjęć, tylko do uprawiania miłości w klubach. A jak twierdzi jeden z bohaterów sztuki Przemysława Wojcieszka, "życie jest jak darkroom, nigdy nie wiesz, kto i w jaki sposób cię... 108
  • Terroryści z Glasgow 26 mar 2006 ****1/2* Nie Franz Ferdinand czy Snow Patrol są rockową wizytówką Szkocji, lecz grupa Mogwai. Jej piąty album, "Mr. Beast", przypomina, że mamy do czynienia z fenomenem na miarę My Bloody Valentine i ich epokowego albumu... 108
  • Mistrzowie wtórności 26 mar 2006 Polscy plastycy są gorsi niż nasi sportowcy: zaliczają się wyłącznie do drugiej i trzeciej ligi 110
  • Wyprzedaż nieudaczników 26 mar 2006 Szurnięci geniusze mają życiorysy, które najlepiej idą w filmie i literaturze 114
  • Bard ciemności 26 mar 2006 Zamiast skończyć na cmentarzu dla ćpunów, Nick Cave stał się pieśniarzem równym Cohenowi i Waitsowi 116
  • Pazurem - Metkownica 26 mar 2006 Do roboty "metkowych" trzeba się przyzwyczaić jak do wierzb na Mazowszu. Są równie nieusuwalni 120
  • Ueorgan Ludu 26 mar 2006 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 12 (178) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 20 marca 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza IV RP na pierwszej linii frontu walk frakcyjnych W przyspieszonych wyborach prawdziwi patrioci wybierają SLD... 121
  • Skibą w mur - W pewnym wieku 26 mar 2006 Ludzie nie dzielą się na grubych i chudych, brunetów i rudych, tylko na tych, co są przed i po czterdziestce 122