Kim był Judasz

Kim był Judasz

Zbawienie dla zdrajcy?
Judasz nie zdradził Jezusa jedynie dlatego, że - jak czytamy w Piśmie Świętym - połakomił się na 30 srebrników, za które w Judei można było kupić niewolnika. Starożytny manuskrypt Ewangelii Judasza, którego tłumaczenie tuż przed Wielkanocą ukaże się w trzech językach: angielskim, niemieckim i francuskim, sugeruje, że  apostoł z Kariotu wydał Chrystusa na śmierć, by ten - zgodnie z nakazem "boskiej siły" - cierpieniem zbawił ludzkość. Uważał nawet, że zachęca go do tego sam Jezus podczas ostatniej wieczerzy słowami: "co chcesz czynić, czyń prędzej". Opuścił wieczernik, doprowadził oprawców do Ogrodu Oliwnego i pocałunkiem wskazał Nazareńczyka. "Zbrodzień najsrożej męczony w samej paszczy Lucyfera", jak mówił o nim Dante Alighieri, nie był zatem zdrajcą, złodziejem i synem zatracenia, lecz wykonawcą woli Stwórcy i najbardziej zaufanym uczniem Jezusa!

Mario-Jean Roberty, dyrektor fundacji Maecenas for Ancient Art w Bazylei, właściciel rękopisu, powiedział w rozmowie z "Wprost" przed oficjalną prezentacją książki, która odbędzie się 6 kwietnia w Waszyngtonie, że Ewangelia Judasza wyjawi nieznane dotychczas fakty z życia Jezusa, widzianego oczyma apostoła z Kariotu (miejscowości w południowej Judei). Manuskrypt, uznany za herezję w II wieku, liczy 62 strony papirusu i zawiera kilka dialogów między Jezusem i Judaszem. Roberty chce zarobić na rękopisie podobnie jak Dan Brown na "Kodzie Leonarda da Vinci". Dotychczas sprzedano ponad 30 mln egzemplarzy bestselleru Browna, a roczne dochody ze sprzedaży ocenia się co najmniej na 100 mln dolarów. Na maj zapowiadano też premierę filmu będącego ekranizacją książki. Czy Ewangelia Judasza okaże się jeszcze większą medialną sensacją?
- Nie doprowadzi ona do nowej interpretacji chrześcijaństwa, ale to nie jest humbug. Jak każdy historyk mam zaufanie do tekstów, zwłaszcza jeśli paleograficznie i językowo są dobrze udokumentowane, a tym razem wszystko na to wskazuje - mówi ks. prof. Wincenty Myszor z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Historyk chrześcijaństwa jest gotowy przetłumaczyć Ewangelię Judasza na polski, gdy ukaże się ona w języku koptyjskim.

Objawienie zdrady
Ewangelia Judasza należy do najstarszych dokumentów chrześcijańskich, jakie do tej pory odnaleziono, i od początku budzi wiele emocji. W pierwszych wiekach chrześcijaństwa za jej posiadanie można było nawet zapłacić życiem. Pierwsza i od razu negatywna wzmianka o niej pochodzi z 180 r. W dziele "Przeciwko herezjom" św. Ireneusz uznał ją za fałszywe świadectwo. Trzy niewielkie fragmenty tej ewangelii sugerują, że Judasz jako jedyny z apostołów miał "tajne objawienia" i dzięki nim wiedział o roli Jezusa jako Zbawiciela. Przesłanie tych słów nie było zgodne z Pismem Świętym, dlatego Ewangelię Judasza potępiono. Podobnie jak jej autorów, członków gnostyckiej sekty kainitów, działającej w I i II wieku na wschodzie cesarstwa rzymskiego, głównie w Syrii i Egipcie.
Kainici przedstawiali negatywne postaci biblijne jako dobre, słusznie spiskujące przeciw starotestamentowemu Bogu, który był zły (stworzył zły świat materialny), zazdrosny i podstępny wobec ludzi - mówi prof. Myszor. Inna gnostycka sekta uważała Ofisa, węża, który skusił Ewę, za wcielenie boskiej mądrości. Według tych gnostyków, Judasz przez zdradę miał "zmusić" Jezusa do dokonania cudu albo chciał, by ujawnił, że jest Synem Bożym. - Taki wątek znajduję w obecnie tłumaczonym przeze mnie utworze gnostyckim z tzw. koptyjskiej biblioteki z Nag Hammadi "Myśl naszej Wielkiej Mocy" - mówi prof. Myszor.

Handel ewangelią
Ewangelia Judasza była tak obrazoburcza, że posądzano Watykan o jej ukrywanie. Dopiero w latach 50. XX wieku jej kopia w języku koptyjskim trafiła w ręce antykwariuszy w Kairze (podobno egipscy rolnicy znaleźli ją w jaskini nieopodal Benhasy zamkniętą w kamiennym pojemniku). Datowanie metodą radiowęglową wykazało, że dokument jest autentyczny i pochodzi z III lub IV wieku. Przez kilkadziesiąt lat handlarze dzieł sztuki próbowali ją sprzedać, ale na kupno manuskryptu nie zdecydowały się nawet bogate uczelnie z USA. Antykwariusze rwali dzieło na części i po fragmencie oferowali na czarnym rynku. Część rękopisu została bezpowrotnie zniszczona, ale niektóre fragmenty w latach 80. przemycono z Egiptu i zaczęto oferować naukowcom europejskim i amerykańskim, windując cenę do 7 mln dolarów.
W 1983 r. w hotelu w Genewie koptolog prof. Stephen Emmel obejrzał starożytne manuskrypty zawinięte w gazety i zapakowane w pudełka po butach. Jeden z nich był fragmentem zaginionej Ewangelii Judasza. Ten sam rękopis oglądał też prof. James Robinson, religioznawca z Claremont Graduate University w Kalifornii. - Handlarze żądali za niego nawet 10 mln dolarów, zbiłem cenę do 3 mln dolarów, ale mojego uniwersytetu nie było stać na tak kosztowny zakup - powiedział w rozmowie z "Wprost" amerykański specjalista. Manuskrypt kupił dopiero Mario-Jean Roberty, który postanowił zrobić na nim interes. Przygotował tłumaczenie ewangelii wspólnie z National Geographic i prof. Rudolphem Kasserem, koptologiem z uniwersytetu w Genewie. Prof. James Robinson, nie czekając na tłumaczenie rękopisu, napisał książkę "The Sectrets of Judas", która na początku kwietnia trafi do księgarń w USA. Jego zdaniem, Ewangelia Judasza nie wniesie wiele nowego do chrześcijaństwa, bo powstała zbyt późno, a najbardziej liczą się relacje z pierwszego wieku, czyli z początków chrześcijaństwa.

Pierwotna prawda
W połowie II wieku powstało tak wiele opowieści o życiu Jezusa, że sami chrześcijanie zaczęli się zastanawiać, co jest naprawdę wartościowe. Nazwano je wtedy ewangeliami, a ich autorstwo przypisywano apostołom lub osobom z otoczenia Jezusa. - W starożytności nie uważano tego za fałszerstwo, lecz za tzw. autoryzację - mówi dr Marek Baraniak, biblista z Papieskiego Wydziału Teologicznego Bobolanum. Dopiero na synodzie w Kartaginie w 397 r. ustalono tzw. kanon Nowego Testamentu. Spośród ponad 30 pism w jego skład weszły te, które przez pierwsze wieki były czytane w całym świecie chrześcijańskim. Musiały spełniać kryterium apostoliczności, czyli miały być związane z tradycją przekazywaną przez apostołów i pisane przez samych apostołów lub ludzi ukształtowanych przez nich w wierze.
Zawarta w pismach kanonicznych nauka musiała być zgodna z nauką pierwszych świadków Chrystusa. Za kanoniczne, czyli prawdziwe, uznano wtedy cztery ewangelie: Mateusza, Marka, Łukasza i Jana. Ale nawet i te księgi były później wielokrotnie zmieniane. Wciąż też pojawiały się oskarżenia, że Kościół oszukuje wiernych i ukrywa znaną pierwszym chrześcijanom "pierwotną prawdę". Takich posądzeń pojawia się najwięcej, gdy archeolodzy lub antykwariusze natrafią na manuskrypty wykluczone z oficjalnej nauki Kościoła.
Dan Brown wykorzystał w swej powieści Ewangelię Filipa, wyklętą jak Ewangelia Judasza. Znajduje się w niej cytat: "Zbawiciel ukochał Marię Magdalenę bardziej aniżeli wszystkich pozostałych uczniów i częstokroć całował ją w usta". Autor "Kodu Leonarda da Vinci" na tej podstawie wysnuł wniosek o współżyciu Jezusa z Marią Magdaleną, choć teologowie i bibliści przekonują, że Ewangelia Filipa, jak wszystkie teksty gnostyckie, mówi o czymś odwrotnym - o negacji ciała i seksualności! Pocałunek jest metaforą oznaczającą, że Bóg przekazuje swego ducha człowiekowi.
Ewangelia Tomasza, odkryta w 1945 r. w Nag Hammadi w Egipcie wraz z 52 innymi pismami gnostyckimi, zawiera aż 114 wypowiedzi przypisywanych Chrystusowi, z których większość - zdaniem teologów - mogłaby wejść do Nowego Testamentu. Pochodzi z tego samego źródła (tzw. źródła Q), zwierającego wypowiedzi Chrystusa spisane ok. 50 r. Niektóre z nich są powtórzeniem tego, co znajduje się w ewangeliach według Mateusza i Łukasza, jak przypowieść o siewcy.

Przerabianie Biblii
- Ewangelia Judasza nie jest czymś w rodzaju mitycznego świętego Graala, uważanego za symbol tajemnej wiedzy, od wieków skrywanej przed wiernymi przez Kościół katolicki. Ale nie można jej odrzucać - mówi prof. Wincenty Myszor. Nawet jeśli spowoduje kolejną falę skandalizującej twórczości, może się stać pretekstem do nowych interpretacji. Tym bardziej że dotychczasowa literatura teologiczna pomija Judasza. Niektórzy bibliści uważają, że jest on postacią wymyśloną, a ewangeliczny opis postępku Judasza jest zabiegiem autorów biblijnych, by podkreślić, że skłonność do zdrady drzemie w każdym człowieku.
Ewangeliści o Judaszu wypowiadają się rzadko i raczej negatywnie. Nawet Jezus mówi, że lepiej byłoby, gdyby się nie narodził, i jednocześnie potwierdza jego znaczenie w historii zbawienia, stwierdzając, że wybrał go, by dzięki niemu spełniły się proroctwa. Gnostycy uznali, że to Judasz posiadł wiedzę doskonałą (gnosis po grecku znaczy "wiedza"), gdyż otrzymał od Chrystusa objawienia, o czym też mówi Ewangelia Judasza. Według prawosławnego teologa Sergiusza Bułgakowa, Judasz uważał Jezusa za mesjasza politycznego, który ma wyzwolić Żydów spod jarzma Rzymu. Niepokoiło go, że Jezus zamiast działać, mówi o czekającym go cierpieniu. Śmierć mistrza oznaczała dla niego klęskę Izraela. Dlatego postanowił sprowokować Jezusa do działania. Spostrzegł swój błąd dopiero wtedy, gdy Jezus został pojmany i ukrzyżowany.

Tajemnica zdrady
Dotychczas bibliści nieśmiało wysuwali tezę, że Jezus wybaczył Judaszowi i nakazał mu iść na pustynię, by się oczyścił z win. Ernest Renan, autor książki "Żywot Jezusa", jako jeden z niewielu sugeruje, że "tkwi coś niesprawiedliwego w klątwach, jakie spadają na głowę Judasza". Krok apostoła był bardziej niezręczny niż zły. Judasz nie był pozbawiony moralności, skoro dostrzegłszy skutki swego błędu, żałował i odebrał sobie życie. Skoro Chrystus umarł za wszystkich, to także za tego, który go zdradził. - O tajemnicy zdrady i przebaczenia Judaszowi wspominano w Kościele, ale o rehabilitacji niewiernego apostoła nigdy nie było mowy - mówi prof. Wincenty Myszor. Czy nadszedł czas na nową interpretację historii Judasza?
W Ewangelii Judasza zdrada apostoła z Kariotu jest określana jako "mysterion prodosias", czyli tajemnica zdrady. Jan Paweł II w książce "Przekroczyć próg nadziei" zwracał uwagę, że "jeśli nawet Chrystus mówi o zdradzie Judasza: lepiej dla tego człowieka, gdyby się nie narodził, to również i to sformułowanie nie musi być rozumiane w sensie wiecznego potępienia". Ten problem jest ważny dla każdego chrześcijanina z osobna, a także dla polskiego Kościoła i całego społeczeństwa, choćby wobec zdrady, donosicielstwa i krzywdy, którą agenci SB wyrządzili wielu ludziom w PRL. Pytanie tylko, czy zbawieni mogą zostać wszyscy ludzie, jeśli "zaufają nieskończonemu miłosierdziu Boga"?

Mistycy wiedzy
Gnostycy działali w l i II wieku na wschodzie cesarstwa rzymskiego, głównie w Syrii i Egipcie. Wyznawali pogląd, że do zbawienia jest potrzebna wiedza i doświadczenia mistyczne. Na ruch gnostycki składało się prawie 30 sekt Niektóre z nich, na przykład kainici, domniemani autorzy Ewangelii Judasza, czy ofici (choć sami uważali się za chrześcijan), dopatrywali się wartości w tym, co odrzucał wczesnochrześcijański Kościół. Uważali, że świat stworzony przez Boga Starego Testamentu jest zły i dobrze robi ten, kto się przeciw niemu buntuje. Polemizowali z nimi tzw. gnostycy kościelni, m. in. teolog chrześcijański Klemens Aleksandryjski i filozof Orygenes. Niektórzy gnostycy uważali wręcz, że dobry chrześcijanin powinien być gnostykiem i świadomie wyznawać i realizować naukę Chrystusa. Uznawali za natchnione pisma póżnochrześcijańskie. które teologia katolicka zalicza do apokryfów, i dokonywali ich interpretacji. W ten sposób powstały ewangelie: Tomasza, Filipa, Marii Magdaleny, Ewangelia Dzieciństwa Jezusa, Ewangelia Jezusa Chrystusa, Ewangelia Egipcjan, Ewangelia Prawdy, Apokalipsa Piotra i Apokalipsa Pawła. Ponieważ wczesnochrześcijański Kościół je odrzucał, wiele manuskryptów zaginęło. Część z nich odnaleźli egipscy wieśniacy dopiero w 1945 r. w miejscowości Nag Hammadi. Początkowo nie wiedzieli, że mogą na nich zarobić, i używali ich iako podpałki. Uratowane księgi trafiły do muzeum w Kairze.

Klucz do Nowego Testamentu. Kiedy powstały księgi chrześcijan.

  • Listy św. Pawła
    między 54 r. a 90 r. (najwcześniejsze pisma nowotestamentowe)
    Paweł z Tarsu, pierwotnie Szaweł, faryzeusz, prześladujący chrześcijan. Nawrócił się w drodze do Damaszku.

  • Ewangelia wg św. Marka
    ok. 70 r.
    Św. Marek, towarzysz św. Pawła, a później św. Piotra. Został zamęczony za cesarza Trajana ok. 98 r.

  • Dzieje Apostolskie
    ok. 8Or.
    Autorstwo tej księgi przypisuje się św. Łukaszowi.

  • Ewangelia wg św. Łukasza
    ok. 80 r.
    Św. Łukasz pochodził i Antiochii Syryjskiej. Był towarzyszem podróży i uczniem św. Pawła. Według przekazów, zmarł w Beocji. mając 84 lata.

  • Ewangelia wg św. Mateusza
    między 80 r. a 90 r.
    Św. Mateusz, celnik z Kafarnaum, później apostoł Jezusa. Mateusz mógł być autorem pierwotnej wersji ewangelii, napisanej po aramejsku. Do Nowego Testamentu ewangelia trafiła zredagowana w języku greckim.

  • Apokalipsa św. Jana
    między 90 r. a 100 r.
    Autorem tej księgi nie był Jan, ale grupa uczniów apostoła z tzw. szkoły Janowej.

  • Ewangelia wg św. Jana
    między 90 r. a 100 r.
    Św. Jan, syn rybaka Zebedeusza. uważany za ucznia, "którego miłował Jezus". Po zmartwychwstaniu Jezusa działał w Jerozolimie. Końcowej redakcji ewangelii dokonał któryś z uczniów Jana, włączając do niej część pism współpracowników ewangelisty.

  • Drugi list św. Piotra
    ok. 120 r. (ostatnie pismo nowotestamentowe)
    Św. Piotr na wezwanie Jezusa porzucił zawód rybaka i został uczniem Chrystusa. Uważany za pierwszego papieża. Prawdopodobnie autorem listu nie był jednak Piotr, 'lecz jego uczeń.

  • Ewangelia Tomasza
    między 50 r. a 140 r.
    Św. Tomasz-nazywany niewiernym - nie wierzył w zmartwychwstanie Jezusa, póki nie dotknął jego ran.

  • Ewangelia Judasza
    między 130 r. a 170 r.
    Księga apokryficzna, jej autorami byli prawdopodobnie członkowie gnostyckiej sekty kainitów, a nie - wbrew nazwie - Judasz, apostoł, który zdradził Jezusa, wydając go i ręce Sanhedrynu.

  • Ewangelia Filipa
    II lub III wiek
    Św. Filip - apostoł - poniósł męczeńską śmierć w Hierapolis w 80 r.

Okładka tygodnika WPROST: 14/2006
Więcej możesz przeczytać w 14/2006 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • leszek IP
    zgadzam sie z prof. Myszorem kosciol ukrywa prawdy z ewangelii gnostykow bo ich sie boi.

    Spis treści tygodnika Wprost nr 14/2006 (1217)

    • Na stronie - Klątwa Wałęsy 9 kwi 2006 Nowa władza nie chciała wchodzić w buty starej, ale jak nie wejdzie, to będzie chodzić boso 3
    • Skaner 9 kwi 2006 SKANER - POLSKA KANCELARIA Ludzie Jaruzelskiego Skandal związany z przyznaniem krzyża Wojciechowi Jaruzelskiemu nie dziwi. W Kancelarii Prezydenta RP na dyrektorskich stanowiskach nadal pracują urzędnicy, którzy pełnili tam... 8
    • Dossier 9 kwi 2006 LECH KACZYŃSKI prezydent RP "Nie sądzę, żeby mój brat był człowiekiem szczególnie pazernym na władzę. I to samo mnie dotyczy" Polskie Radio Program I KAZIMIERZ MARCINKIEWICZ premier RP "Platforma Obywatelska... 9
    • Playback 9 kwi 2006 Zyta Gilowska, wicepremier, minister finansów, i Wojciech Jasiński, minister skarbu państwa Fot: J. Marczewski 14
    • Poczta 9 kwi 2006 Drogie bankructwo Odnosząc się do notatki "Drogie bankructwo" (nr 8), wyjaśniam, że od chwili ogłoszenia upadłości wrocławskiej firmy budowlanej Jedynka spłacono już wierzytelności uprzywilejowane byłych pracowników,... 14
    • Ryba po polsku - Życie uczuciowe Polaków 9 kwi 2006 Politycy mogliby pomilczeć w skupieniu do wizyty papieża, a my odetchnęlibyśmy z ulgą 15
    • Z życia koalicji 9 kwi 2006 KORZYSTAJĄC Z LICZEBNEJ PRZEWAGI, pod nieobecność jednego z autorów tej rubryki do koalicji wślizgnęła się Samoobrona, a Andrzej Lepper oświadczył, że jest już prawie wicepremierem. W rewanżu jeden z nas już wystąpił o... 16
    • Z życia opozycji 9 kwi 2006 ECH, MIŁO COŚ TAKIEGO ZOBACZYĆ. W fabrycznej telewizji Edusat własny talk-show ma Longin Pastusiak. Ostatnio jego gościem był eurodeputowany, wielbiciel ziemi kaliskiej Marek Siwiec, który mądrą gestykulacją wspierał swe wywody na... 17
    • Nałęcz - Sztuka całkiem świeża 9 kwi 2006 Tusk i Rokita mają wystąpić w roli stręczycieli zmuszających niewinność do zbratania się z gwałtem 18
    • Fotoplastykon 9 kwi 2006 © Henryk Sawka - www.przyssawka.pl 19
    • Wicepremier Lepper i mister Hyde 9 kwi 2006 Czy postkomunistyczny układ, który wykreował Leppera, ma haki, aby nadal go kontrolować? 20
    • Drugorzędne cechy wyborcze 9 kwi 2006 Ordynacja według PiS utrudni stworzenie stabilnej większości w Sejmie 26
    • Lustrowanie lustracji 9 kwi 2006 Mniej tajności, przejrzystość i poszerzenie kręgu lustrowanych osób - proponują nowe projekty ustawy lustracyjnej 30
    • Nagła utrata poczucia humoru 9 kwi 2006 Mazowiecki, Janik, Suchocka i Olszewski to największe smutasy polskiej polityki, a najzabawniejsi to Wałęsa i Miller 34
    • Giełda 9 kwi 2006 Hossa Świat Komórki bez granic Zniesienia opłat za roaming za granicą chce Komisja Europejska. Wysokość opłat za rozmowy z telefonów komórkowych z zagranicy nie jest uzasadniona ich faktycznymi kosztami. KE proponuje... 40
    • Świńska góra 9 kwi 2006 Polskie lobby świńsko-zbożowe samo skazuje się na klęskę 42
    • Okno dachowe na świat 9 kwi 2006 Jedynym sposobem pokonania konkurencji jest zaprzestanie prób jej pokonania" - twierdzą Chan Kim i Renée Mauborgne, wykładowcy słynnej francuskiej uczelni zarządzania INSEAD w Fontainebleau i autorzy bestsellerów o... 46
    • Porschwagen 9 kwi 2006 Wnuk Ferdinanda Porschego odbija Volkswagena z rąk niemieckich polityków 56
    • Sztuka zarabiania pieniędzy 9 kwi 2006 Kurs ekonomii NBP i "Wprost", czyli jak prowadzić biznes 60
    • Załatwione odmownie - Nie wie, że nic nie wie 9 kwi 2006 Nie ma różnicy między "socjałami" pobożnymi a bezbożnymi - wszyscy zarzynają gospodarkę 62
    • Supersam 9 kwi 2006 64
    • Żywioł i wyrafinowanie 9 kwi 2006 Stroje projektu Macieja Czyżewskiego - wykonane z juty, lnu i bambusa - a inspirowane... czerwonym winem zostały nagrodzone Grand Prix Rady Mediów w konkursie Kolekcja Roku, zorganizowanym przez Szkołę Artystycznego Projektowania Ubioru w... 64
    • Fruwający kolos 9 kwi 2006 Gdyby w wypadku nowej wersji chryslera 300C touring - SRT8 - zastosować punktację jak w łyżwiarstwie figurowym, to przy ocenie wrażenia artystycznego auto zachowałoby dotychczasowe bardzo wysokie noty - dla wielu to najpiękniejsze kombi... 64
    • Portfel na pen drive'a 9 kwi 2006 W miarę rosnącej popularności komputerowych nośników pamięci przenośnej pojawia się coraz więcej akcesoriów do ich przechowywania. Firma Peterson wprowadziła na polski rynek kolekcję skórzanych portfeli dla właścicieli pen... 64
    • Z impetem wzwyż 9 kwi 2006 To reklama, a nie literatura, seriale telewizyjne czy media, puszcza się na ryzykowne eksperymenty z polszczyzną 66
    • Buty Kaczyńskich 9 kwi 2006 Zabrudzone obuwie zdradza ryzykantów. 70
    • Bohaterski zdrajca 9 kwi 2006 Już po 1989 roku gen. Jaruzelski był chroniony przed krytyką na mocy specjalnej instrukcji Andrzeja Drawicza 74
    • Kłamstwo katyńskie 9 kwi 2006 Znikały tajne raporty, cenzurowano wiadomości radiowe, niejedna kariera legła w gruzach, by nie wyszły na jaw dowody zbrodni katyńskiej 78
    • Know-how 9 kwi 2006 Wielka Iinflacja Tuż po Wielkim Wybuchu wszechświat błyskawicznie zwiększył swe rozmiary w procesie tzw. inflacji: w ciągu ułamka sekundy z mikroskopijnej kulki stał się tworem o średnicy miliardów lat świetlnych - potwierdziły... 82
    • Kim był Judasz 9 kwi 2006 Zbawienie dla zdrajcy? 84
    • Sąd nad Jezusem 9 kwi 2006 Św. Mateusz celowo zmienił miejsce narodzin Chrystusa, by podkreślić jego związki z rodem Dawida 90
    • Choroba w modzie 9 kwi 2006 Niemal wszyscy pacjenci zgłaszający się do psychiatrów twierdzą, że mają depresję - jak księżna Diana 92
    • Bez granic 9 kwi 2006 Legalni nielegalni Amerykański Senat debatuje nad nową ustawą imigracyjną. Jest ona znacznie bardziej liberalna niż ustawa uchwalona w ubiegłym roku przez Izbę Reprezentantów (zakładająca kryminalizację nielegalnego pobytu w USA),... 94
    • Rewolucja samobójców 9 kwi 2006 Starzy Francuzi utopili własne dzieci w morzu długów 96
    • Mandarynki zamiast pomarańczy 9 kwi 2006 Po wyborach zderza się idea sklejenia pękniętego państwa z sentymentem do rewolucyjnej Ukrainy z Majdanu 100
    • Polityczni kidnaperzy 9 kwi 2006 Ubezpieczenie od porwania może kosztować nawet 20 milionów dolarów 106
    • Menu 9 kwi 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Cisza! Minister Dorn, powołując się na dobro ogółu obywateli, postanowił walczyć z hałasem. Każdy, kto zakłóca ciszę po 22.00, może się spodziewać represji i konfiskaty sprzętu... 108
    • Recenzje 9 kwi 2006 110
    • Przewietrzona "Cyganeria" 9 kwi 2006 **** Rudolf w dżinsach? Mimi, którą można spotkać w każdej dyskotece? Musetta sadomaso z pejczem?! A jednak Mariusz Treliński, umiejscawiając swą "Cyganerię" tu i teraz, wśród zblazowanej wielkomiejskiej młodzieży, która... 110
    • Księżycowy odlot 9 kwi 2006 ***** Instrukcja zostawania Bogiem na obszar Stanów Zjednoczonych i okolice. Dwudziestolatek z college'u w New Hampshire, który jeszcze niewytrzeźwiał całkiem po imprezowej sztafecie, pospiesznie spisał wrażenia z ostatnich tygodni, co... 110
    • Heros w rajtuzach 9 kwi 2006 ***** Ritchie Blackmore to weteran gitary i muzyczny heros kilku pokoleń. Przez wiele lat mogliśmy podziwiać jego popisy w rockowych gigantach - Deep Purple i Rainbow. Teraz jego fani przychodzą na koncerty w zbrojach, mnisich szatach i... 110
    • Homo sukces 9 kwi 2006 ***** Czy można ciekawie opowiedzieć historię ludzkości (czyli 400 tys. lat) w 90 minut? Okazuje się, że tak. Reżyser Jacques Malaterre, 200 aktorów i 100 techników oraz uczonych w ciągu dwóch lat przemierzyło dziesiątki tysięcy... 110
    • Otrzeźwiacz 9 kwi 2006 Postźp technologiczny na usługach niskich instynktów i bezguścia jest nie do zatrzymania - twierdził Stanisław Lem 112
    • Wendeta na Matriksie 9 kwi 2006 Bracia Wachowscy dołączyli do adaptatorów komiksowej klasyki 116
    • Górna półka - Gdy rozsądni śpią 9 kwi 2006 Zdisław Krasnodębski "Drzemka rozsądnych" Ośrodek Myśli Politycznej  Zebrane w niniejszym tomie teksty krążą wokół paru tych samych spraw - stosunku do polskiej tożsamości i kultury narodowej, konieczności... 117
    • Pazurem - A nuż - nóż 9 kwi 2006 Nie "Bogurodzica", nie "Litwo, ojczyzno...", ale cichutkie "a nuż!" napędza polską historię od tysiąca lat 120
    • Ueorgan Ludu 9 kwi 2006 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 14 (180) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 3 kwietnia 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Nur fur intelligente Scenariusz jeszcze zabawniejszej... 121
    • Skibą w mur - Taniec z majtami 9 kwi 2006 Do lewicy mogą przyciągać już tylko różowe gacie wypromowanej przez media prezydenckiej latorośli 122

    ZKDP - Nakład kontrolowany