Pomost do bankructwa

Pomost do bankructwa

Dodano:   /  Zmieniono: 
Związki zawodowe chcą o 770 tysięcy zwiększyć liczbę najmłodszych na świecie polskich emerytów
Czy tak jak kiedyś komuniści na progu IV RP chce się przywilejami kupować poparcie dla rządów? Na przykład rozdając przywileje emerytalne, polegające na prawie do wcześniejszego przechodzenia na emeryturę. Takie uprawnienia (poza kobietami, które mają wiek emerytalny obniżony o pięć lat) uzyskało w PRL aż 20 proc. zatrudnionych. Pierwsza ekipa rządów solidarnościowych jeszcze sytuację pogorszyła, umożliwiając uzyskiwanie wcześniejszych świadczeń emerytalnych pracownikom zakładów zagrożonych bankructwem. Rezultat? Tylko teoretycznie wiek emerytalny wynosi w Polsce 65 lat dla mężczyzn i 60 lat dla kobiet. W tym wieku bowiem "na zasłużony odpoczynek" odchodzi u nas jedynie co dziesiąty zatrudniony. Aż 5 proc. weteranów pracy ma mniej niż 49 lat, prawie 10 proc. - mniej niż 54 lata, a ponad 50 proc. - mniej niż 59 lat.
System wcześniejszych emerytur zwanych pomostowymi doprowadził do paradoksu: liczba emerytów i rencistów w Polsce sięgnęła 9 mln osób, czyli jest większa od populacji w wieku przekraczającym ustawowy wiek emerytalny. Dziś Polak zaczyna pobierać emeryturę przeciętnie po ukończeniu 57 lat, czyli sześć lat wcześniej niż Brytyjczyk lub Węgier. W ten sposób, biorąc pod uwagę przeciętną długość życia, polski emeryt może jeszcze przynajmniej przez 10 lat od zakończenia kariery zawodowej ponarzekać na swój ciężki los i niewysoką emeryturę (co akurat nie jest prawdą, bo licząc wysokość naszych świadczeń w relacji do przeciętnych płac, należą one do najwyższych na świecie). ZUS wali się pod ciężarem tych zobowiązań, tymczasem chętnych do szybszego przejścia na emeryturę przybywa. OPZZ zgłosiło niedawno projekt rozszerzenia uprawnień do świadczeń pomostowych na kolejne grupy pracowników - w sumie 775 tys. osób. Wszyscy podatnicy musieliby w ciągu najbliższych kilkunastu lat wyłożyć na to około 60 mld zł.

Bal na "Titanicu"
Mimo bardzo wysokich składek emerytalnych, wynoszących w Polsce 19,52 proc. wynagrodzenia brutto (plus 16,42 proc., licząc pozostałe składki ubezpieczenia społecznego), wydatki ZUS na emerytury są o 25 mld zł wyższe niż zebrane przez zakład składki. Przy starzeniu się społeczeństwa (do 2010 r. liczba Polaków w wieku ponad 65 lat wzrośnie o milion) i spadku liczby zatrudnionych w następnych latach deficyt ten będzie się jeszcze pogłębiał. Krótko mówiąc, ZUS co rok generuje dziurę budżetową niemal tak wielką, jak generuje całe państwo.
Dopóki system emerytalny miał charakter pokoleniowy (pracujący składają się na świadczenia dla emerytów), w którym wszystkie składki trafiają do wspólnego kotła, dopóty sprawę można było lekceważyć. Na ostrzu noża postawiła ją reforma wprowadzona ustawą z 17 grudnia 1998 r. Po przejściu do systemu kapitałowego każdy sam wpłaca składkę na swoje konto emerytalne i nie ma powodu, aby przechodzący w wieku 65 lat na emeryturę Kowalski płacił na rzecz korzystającego z wcześniejszych świadczeń Malinowskiego. By konflikt rozwiązać łagodnie, postanowiono stary system utrzymać przez siedem lat, a nowe rozwiązania wprowadzić 1 stycznia 2007 r., likwidując problem wcześniejszych emerytur.
Za rządu Marka Belki pojawiły się dwa projekty obywatelskie, zgłoszone przez posłów SLD (pod wodzą Ryszarda Zbrzyz-nego) oraz Tadeusza Motowidłę (projekt ów przygotowały górnicze związki zawodowe należące do OPZZ), i odrębny projekt górniczej "Solidarności". Wszystkie przewidywały utrzymanie przywilejów zawodowych w kwestii wieku i zasady, że koszt wcześniejszych emerytur będzie pokrywany z budżetu. Z kolei rząd SLD w znacznej mierze pod wpływem stanowiska organizacji pracodawców chciał, by prawo do emerytur pomostowych utrzymano tylko dla osób pracujących "w szczególnych warunkach" lub "w szczególnym charakterze". Wykaz takich zawodów nie musiałby być określany odgórnie, gdyż o tym, czy dany pracownik pracuje w trudnych warunkach, decydowałby pracodawca, godząc się na odprowadzanie dodatkowej składki emerytalnej na nowy fundusz celowy - Fundusz Emerytur Pomostowych, współfinansowany przez budżet. Osoby, które nie uzyskałyby prawa do emerytur pomostowych, mimo że poprzednio miały prawo do wcześniejszych emerytur, uzyskałyby rekompensaty.

Górniczy precedens
Papierkiem lakmusowym pokazującym, która propozycja rozwiązania problemów ZUS zwycięży, stała się kwestia emerytur górniczych. Po kolejnej dewastacji Warszawy przez górników (oczywiście nikt z demonstrantów nie poniósł znaczących konsekwencji) postanowiono wyłączyć górników z ogółu uprzywilejowanych i kwestię ich emerytur rozpatrzyć oddzielnie. W lipcu 2005 r. Sejm przyjął ustawę dającą górnikom prawo do przechodzenia na emeryturę po 25 latach pracy (jeżeli pięć lat przepracowali pod ziemią). Premier Marek Belka uznał te ustawę za sprzeczną z konstytucją i zaskarżył ją do Trybunału Konstytucyjnego. Niestety, nowy rząd, a dokładniej premier Kazimierz Marcinkiewicz, 29 listopada 2005 r. skargę wycofał. Tym samym rząd PiS obciążył przyszłe pokolenia koszmarnym kosztem wcześniejszych emerytur górniczych i zachęcił inne zawody korzystające dotychczas z podobnych przywilejów do intensyfikacji walki o swoje prawa.
Walka już się zmaterializowała w postaci obywatelskiego projektu ustawy o emeryturach pomostowych, przygotowanego przez OPZZ. Powiela on propozycje zawarte w projektach zgłaszanych wcześniej, dając prawo uzyskania emerytury na dotychczasowych zasadach (5 lat wcześniej niż normalnie) ubezpieczonym w ZUS urodzonym w latach 1949-1968, którzy przed 1 stycznia 1999 r. pracowali w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze. Według szacunków, skumulowany koszt wprowadzania tych przepisów sięgnąłby 60 mld zł.

Sondaże kontra rachunki
Rząd PiS chętnie zredukowałby uprawnienia górnicze, ograniczając je do osób zatrudnionych pod ziemią. Ale boi się protestów i utraty społecznego poparcia. Staje zatem przed dylematem: czy wykazać troskę o gospodarkę i normalne funkcjonowanie finansów publicznych w przyszłości (po upływie swojej kadencji), narażając się na gniew grup zawodowych, które uzyskały status "świętych krów", czy też kupić chwilę spokoju kosztem obciążenia budżetu świadczeniami, których nie będzie można sfinansować, niwecząc przy okazji dotychczasowe osiągnięcia reformy emerytalnej. Nie ma wątpliwości, że dokonanie kolejnego wyłomu w zasadzie, zgodnie z którą emerytura jest skapitalizowaną składką, nakręci spiralę żądań innych grup zawodowych. Wkrótce trzeba będzie dokonać wyboru. I bez przesady można powiedzieć, że zadecyduje on o tym, w którą stronę będzie ewoluować cała polityka gospodarcza rządzącej koalicji.


Ilustracja: D. Krupa
Więcej możesz przeczytać w 23/2006 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 23/2006 (1226)

  • Na stronie - Głową! Z głową! 11 cze 2006 Bez zmierzenia się z przeszłością trudniej mierzyć się z przyszłością 3
  • Skaner 11 cze 2006 SKANER POLSKA PARADA RÓWNOŚCI Nie lękajcie się? Pod hasłem "Nie lękajcie się", symbolem pontyfikatu Jana Pawła II, zamierzają demonstrować niektórzy geje podczas Parady Równości. Szymon Niemiec, który firmuje to... 6
  • Sawka czatuje 11 cze 2006 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 8
  • Playback 11 cze 2006 Premier Kazimież Marcinkiewicz i Ludwik Dorn, minister spraw wewnętrznych i administracji © A. CHEŁSTOWSKI/FORUM 14
  • Poczta 11 cze 2006 OŚWIADCZENIE Wzwiązku z publikacjami w mediach dotyczącymi współpracy środowiska dziennikarskiego z tajnymi służbami PRL, w których to publikacjach pojawiło się moje nazwisko, pragnę poinformować, że podjąłem kroki prawne w tej... 14
  • Ryba po polsku - Groteska i obłęd 11 cze 2006 Jeszcze trochę pedagogiki użytkowej, w którą włączył się Kościół, i Polacy zatracą instynkt sprawiedliwości 15
  • Z życia koalicji 11 cze 2006 Urocze. Ze trzy lata dziennikarze szukali kwitów na Andrzeja Urbańskiego, a tu na dzień przed kongresem PiS orły z "Rzeczpospolitej" opisały, jak to znany z ascezy Urbański robił interesy z oskarżanym o korupcję SLD-owskim... 16
  • Z życia opozycji 11 cze 2006 Na promocji książki o braciach Kaczyńskich opozycja nie była reprezentowana zbyt licznie, ale jednak była. Największą furorę zrobił eurodeputowany PO Marek Torzewski - ten, który kiedyś zastanawiał się, czy startować z platformy, czy... 17
  • Nałęcz - Na spalonym 11 cze 2006 Lewica musi przepędzić ze swych szeregów złe duchy w rodzaju Kwiatkowskiego i Czarzastego 18
  • Fotoplastykon 11 cze 2006 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 19
  • Dobrze, ale z zacięciami 11 cze 2006 Rozmowa z Lechem Kaczyńskim, prezydentem Polski 20
  • Kapłani zniewolenia 11 cze 2006 Hierarchów Kościoła na razie przerasta problem lustracji 26
  • Barbarzyńcy w archiwum 11 cze 2006 Nie ma dzikiej lustracji, lecz jest dzika wolność dla przeciwników jawności życia publicznego 30
  • Telewizja moralnego niepokoju 11 cze 2006 Prezes Wildstein czyści z siłą wodospadu 32
  • Lewolucjonista 11 cze 2006 Sławomir Sierakowski ma pomysł dobry na manifę, ale nie na walkę o władzę 36
  • Giełda 11 cze 2006 Hossa Świat Wolność dla SMS-ów Komisja Europejska odrzuciła pomysł francuskiego prawicowego eurodeputowanego Alaina Lamassoure'a, by opodatkować SMS-y i e-maile wysyłane przez obywateli UE. Kwota 1,5 eurocenta od każdego wysłanego SMS-a... 40
  • Bliźniaczka Gilowskiej 11 cze 2006 Ministerstwo Finansów połyka podatników 42
  • Pomost do bankructwa 11 cze 2006 Związki zawodowe chcą o 770 tysięcy zwiększyć liczbę najmłodszych na świecie polskich emerytów 48
  • Kill Bill 11 cze 2006 Bill Gates wrócił z wcześniejszej emerytury, by powstrzymać upadek Microsoftu 52
  • VolksAudi 11 cze 2006 Audi szybko goni BMW i Mercedesa 56
  • 2 x 2 = 4 - Państwo pozorne 11 cze 2006 Siła nowoczesnego państwa bierze się z aktywnego uczestnictwa wolnych obywateli w rządzeniu 60
  • Supersam 11 cze 2006 62
  • Odkrycie Madonny 11 cze 2006 28-letni belgijski projektant Olivier Theyskins, tworzący dla obchodzącej w tym roku 75-lecie istnienia marki Rochas, otrzyma tegorocznego prestiżowego Oscara Mody amerykańskiej akademii CFDA dla najlepszego kreatora na świecie. 450-osobowe... 62
  • Rolki na wertepy 11 cze 2006 Piasek, trawnik, wertepy - nawierzchnia, którą przeklinają właściciele rolek, przestaje być uciążliwa. W landrollerach - rolkach nowej generacji - można jeździć po każdym podłożu. Od zwykłych rolek różni je rozmiar i kąt... 62
  • Czas awangardy 11 cze 2006 Zegarek to dla Polaków istotny element wizerunku - wynika z badań TNS OBOP dla firmy Timex. Wykazały one też, że co ósmy Polak ma kilka zegarków. W ich doborze stajemy się coraz odważniejsi i chętnie wybieramy czasomierze o nietypowych... 62
  • SPA dla włosów 11 cze 2006 Barbra Streisand, Harrison Ford, Meg Ryan i królowa Jordanii Rania to tylko niektóre słynne klientki Jeana Franćoisa Lazartigue'a - eksperta i założyciela pierwszego prawdziwego spa dla włosów. Od wiosny preparaty i kosmetyki Lazartigue'a... 62
  • Janas - drugi Górski 11 cze 2006 Czy Polska wróci z medalem z niemieckiego mundialu? 64
  • Zabawy z bronią 11 cze 2006 W Wielkiej Brytanii, Australii czy Japonii liczba osób zastrzelonych w ciągu roku nie przekracza 70, w USA przekracza 30 tysięcy 74
  • Jedenaste: zwalczaj Żyda 11 cze 2006 Endecy po śmierci Piłsudskiego zamarzyli o powrocie do władzy. Politycznym taranem stała się agresja przeciw Żydom 78
  • Pełzający antysemityzm 11 cze 2006 We Francji, Niemczech czy Holandii antysemityzm jest większym problemem niż w Polsce 82
  • Afrodyzjak wierności 11 cze 2006 Najwięcej przyjemności z seksu czerpią ludzie z wysokim poziomem inteligencji seksualnej, czyli nie zmieniający partnera 84
  • Drugi atak wietnamki 11 cze 2006 Ludzi zabijają dwie nowe odmiany ptasiej grypy 88
  • Ocean obcych 11 cze 2006 Życie rozwija się nawet na dnie rowów oceanicznych, w których utonąłby Mount Everest 92
  • Bez granic 11 cze 2006 Hadisa jak My Lai Amerykanie mają w Iraku coraz większe kłopoty. Tygodnik "Time" opublikował zdjęcia z filmu irackiego studenta dziennikarstwa, który sfilmował interwencję marines w miejscowości Hadis nad Eufratem. Film... 96
  • Naród Europejczyków? 11 cze 2006 Europy nie łączy wspólne doświadczenie i wspólne rozumienie przeszłości 98
  • Wywiad prasowy 11 cze 2006 Afera z inwigilacją mediów w RFN skompromitowała tajne służby i samych dziennikarzy 102
  • Czeski film 11 cze 2006 Co trzeci Czech nie ma nic przeciwko temu, by rządzili komuniści 106
  • Komuniści bez paliwa 11 cze 2006 Rozmowa z Andriusem Kubiliusem, byłym premierem Litwy, liderem opozycji i kandydatem na premiera 108
  • Menu 11 cze 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Hetero-Putin i inni Co kraj, to obyczaj. W Moskwie dość brutalnie rozgoniono demonstracje gejów, mimo że na Zachodzie sierp i młot jak najbardziej do tęczowej flagi pasują. Ciekawe, czy ktoś będzie za to szykanować... 110
  • Recenzje 11 cze 2006 POLEMIKA "Wprost" bez płaszczyka Roman Pawłowski to naczelny promotor Jana Klaty i ochotniczy rzecznik prasowy. Przy każdej kolejnej premierze wygłasza peany na cześć reżysera, a i przy tekstach na inny temat o artyście nie... 112
  • Jarrett, fortepian i woda 11 cze 2006 Solowe improwizacje pianisty Keitha Jarretta od lat dzielą krytyków, którzy twierdzą, że to, co gra, to muzyczny blamaż. Kłopot w tym, że muzyczną improwizację ciężko jest wtłoczyć w jakieś stylistyczne ramy. Tym bardziej że... 112
  • Wyznanie odrzuconych 11 cze 2006 Kiedy wszystko wskazywało na to, że premierem Polski zostanie Jan Rokita, Michał Karnowski i Piotr Zaremba zaryzykowali przeprowadzenie z nim wywiadu rzeki. Gdy prezydentem został Lech Kaczyński, a jego brat kieruje największą partią,... 112
  • Historia euforii 11 cze 2006 To było pierwsze niezależne od władz pismo w PRL. Pierwszy numer rozszedł się w nakładzie 500 tysięcy egzemplarzy w ciągu paru godzin. Pod kioskami ustawiały się kolejki, a co bardziej zaradni usiłowali przekupić kioskarzy, by spod... 112
  • Paryż na bis 11 cze 2006 Wolter, Rousseau, Diderot by li stałymi gośćmi restauracji Procope przy Anc ienne Comédie 13. Żeby tu trafić, trzeba zejść z utartych szlaków 114
  • Górna półka - Telekratyczna oligarchia 11 cze 2006 Polska demokracja ma już prawie 17 lat i lada moment osiągnie pełnoletność. Na tle demokracji amerykańskiej, brytyjskiej czy francuskiej pozostaje małolatem mającym pstro w głowie, a równocześnie szukającym własnej tożsamości.... 118
  • Pazurem - Zamknąć Biskupin! 11 cze 2006 Jogurty reklamujcie w telewizji bez przebitek z Opola 120
  • Ueorgan Ludu 11 cze 2006 Nr 23 (189) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 5 czerwca 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza SZAMAN Z POLSKI PZPN nie zaniedbuje niczego, byzagwarantować nam sukces w piłkarskich mistrzostwach świata. Wzorem niektórych krajów na mundialowych... 121
  • Skibą w mur - Kadra narodowa 11 cze 2006 W LPR niezwykle ciężko o kogoś, kto nie był kibolem czy skinem, "który dziwnym gestem zamawia piwo" 122