Ocean obcych

Ocean obcych

Dodano:   /  Zmieniono: 5
Życie rozwija się nawet na dnie rowów oceanicznych, w których utonąłby Mount Everest
Rurkopław z gatunku Praya dubia jest największym odkrytym do tej pory gatunkiem żyjącym na ziemi. Ponadczterdziestometrowy galaretowaty gigant żyje w wielkim podwodnym wąwozie oddalonym zaledwie o 15 km od popularnego wśród turystów bulwaru w Monterey w Kalifornii. Stwór przypominający grubą linę zdobywa posiłek, rozwijając sieć parzących czułków. Drapieżne rurkopławy prawdopodobnie królują na wciąż słabo zbadanych dużych głębokościach, uśmiercając więcej zwierząt niż rekiny i wieloryby.
Oceaniczne głębiny do niedawna były uznawane za biologiczne nieużytki, mimo że prawie połowę powierzchni naszej planety kryją wody głębokości 3-4 km. Z powodu nieprzeniknionej ciemności, wysokiego ciśnienia i zimna uważano, że warunki są tam zbyt trudne, by mogło się rozwijać jakiekolwiek życie. Mimo to "wielki mrok" ma swych mieszkańców. Życie rozwija się nawet na dnie rowów oceanicznych, w których utonąłby Mount Everest. Więcej jednak wiemy o Księżycu niż o organizmach zdolnych do życia w głębinach. Można wybrać dowolny punkt na mapie oceanu i nikt nie będzie w stanie precyzyjnie powiedzieć, jakie gatunki w tym miejscu występują.

Macki głowonogów
Poznanie "obcych z głębin" to jeden z celów projektu badawczego Census of Marine Life, który ma być prowadzony do 2010 r. Do tej pory ekspedycje naukowe dotarły do 22 nie badanych wcześniej rejonów. W zakończonym niedawno rejsie po Morzu Sargassowym i Atlantyku w okolicach równika uczeni znaleźli 500 gatunków zooplanktonu, w tym wiele nieznanych nauce. Tysiące maleńkich stworzeń, będących kluczowym ogniwem łączącym morskie rośliny i drapieżniki, od szprotów po gigantyczne wieloryby, wyławiano z ponadkilometrowej głębokości. W porównaniu z powierzchniową warstwą oceanu głębiny zamieszkuje niewielka liczba zwierząt. Podczas badań na Morzu Tasmana zdarzało się, że zawartość sieci wyciągniętej z głębokości 2 tys. m ledwie wypełniała reklamówkę, ale połowę stanowiły gatunki nieznane nauce.
Plonem poszukiwań była m.in. dorastająca do 17 m długości kałamarnica olbrzymia, której lewe oko jest wielokrotnie większe niż prawe (tym bardziej okazałym prawdopodobnie szuka pokarmu w górze, a mniejszym wypatruje wrogów pod sobą). Znaleziono również nowe gatunki niewielkich rekinów oraz płaszczek i grenadierów.
Głębinowe gatunki mają dziwaczne kształty, jak choćby ryba z rodziny Chaunacidae przechadzająca się po dnie na krótkich, przypominających nogi płetwach (wyposażona jest też w święcącą przynętę) i okaz ryby z długim ryjkiem, służącym do odbierania sygnałów elektrycznych wysyłanych przez inne zwierzęta. Niektóre stwory mają ogromne w porównaniu z resztą ciała paszcze najeżone długimi i wygiętymi do tyłu zębami. To, co się między nie dostanie, już nie ucieknie. Szczęki tych ryb rozłączają się przy połykaniu większej od siebie ofiary, a rozciągliwe żołądki pozwalają strawić wszystko, co uda się przełknąć. Trudno o lepsze rozwiązanie, gdy na posiłek trzeba czekać kilka miesięcy. Większość stworzeń jest zdana na poszukiwanie resztek materii organicznej opadającej na dno ze znajdujących się nad nimi produktywnych warstw wody, czyli tych, do których dociera światło słoneczne i w których może się rozwijać plankton roślinny.

Seksowne pasożyty
Wiele zwierząt, także tych o mikroskopijnych rozmiarach, żyje jak w dalekobieżnej windzie, przebywając każdej doby dwukrotnie odległość ponad pół kilometra. Po zmroku wypływają do żyznych powierzchniowych warstw oceanu i tu się odżywiają, a przed nastaniem dnia znikają w głębinach. Te wędrówki to najprawdopodobniej największa migracja zwierząt na świecie.
Podczas badań prowadzonych u brzegów Filipin odkryto najmniejszego kręgowca - mającego 6,2 mm długości. Rekord w miniaturyzacji pobił samiec ryby z gatunku Photocorynus spiniceps należącego do żabnic. Dorosłe życie spędza wgryziony w bok swej połowicy, siedmiokrotnie od niego większej. W jakimś stopniu jest jej pasożytem - samica pływa i zdobywa pokarm. Jedyną jego rolą jest rozmnażanie się, jądra wypełniają prawie całe jego ciało. Gatunek ten zamieszkuje tuż przy morskim dnie. Naukowcy szacują, że prawie 80 proc. samic Photocorynus nigdy w ciągu 30-letniego życia nie spotyka samca.

Ogrody koralowe
Kolejna niespodzianka to ogrody koralowe znajdowane na podwodnych szczytach. Na zboczach wygasłego wulkanu Davidson Seamount ponad kilometr pod powierzchnią Oceanu Spokojnego odkryto jaskraworóżowe, miękkie korale, osiągające ponad 2 m wysokości, i cytrynowożółte gąbki przypominające wielkie głazy. Davidson Seamount jest jedną z ponad 30 tys. podmorskich gór, które kartografowie nanieśli na mapy. Biolodzy dotarli do kilkuset z nich, a zaledwie 50 szczegółowo zbadali. Zbocza podwodnych szczytów to tętniące życiem oazy. Niezwykłą faunę zawdzięczają prądom morskim gromadzącym wokół nich wody bogate w składniki pokarmowe. Roi się tam od krewetek, krabów, ukwiałów, rozgwiazd i niezwykłych ryb. Stuletni okaz nie należy tam do rzadkości, większość tych organizmów jest długowieczna.
Badania Grzbietu Śródatlantyckiego, masywu biegnącego niemal przez całą długość Atlantyku w połowie drogi między kontynentami, odesłały do lamusa opinię, że głębinowe ryby występujące w otwartych wodach oceanu pędzą wędrowny tryb życia. Najprawdopodobniej gatunki te gromadzą się wokół zboczy podwodnych gór podczas tarła. Na takie przypuszczenie pozwalają wyniki połowów. Ryby, których pojedyncze okazy trafiają się na głębokości 2 tys. m, w rejonie Grzbietu Śródatlantyckiego, zapełniły dziesiątki koszy. W większości były to samice z brzuchami pełnymi ikry.

Koktajl arktyczny
Rewelacyjne odkrycia przyniosły ekspedycje polarne. Do tej pory sądzono, że Arktyka jest młodym i ubogim w gatunki ekosystemem. Zaprzeczają temu odkrycia polskich naukowców z Instytutu Oceanologii PAN, Pracowni Biologii Polarnej Uniwersytetu Łódzkiego i z Uniwersytetu Gdańskiego. "Podczas badania Morza Arktycznego natrafiliśmy na sześć nowych gatunków bezkręgowców, z których największy - mszywioł - ma średnicę 3 cm" - mówi prof. Jan Marcin Węsławski z Instytutu Oceanologii.
Latem ubiegłego roku niezwykły plon przywiozła międzynarodowa wyprawa na lodołamaczu "Healy", której trasa wiodła przez Morze Czukockie, Morze Beauforta i Basen Kanadyjski - najbardziej izolowane morze na świecie. Naukowcy pracowali przez całą dobę, pobierając próby do głębokości 3300 m. Dzięki wyposażonym w kamery zdalnie sterowanym podwodnym robotom powstały setki zdjęć. Świat skryty pod grubą pokrywą lodu okazał się bogaty w barwne bezkręgowce: meduzy, żebropławy, rurkopławy, kałamarnice, ośmiornice, przydenne strzykwy, korale miękkie.
Podczas gdy Basen Kanadyjski przypomina głęboką misę z zastałą wodą, ocean wokół Antarktydy jest uważany za ewolucyjny kocioł, w którym mieszają się różne formy życia z Pacyfiku, Oceanu Indyjskiego i Atlantyku. Analiza DNA znalezionych tam stworzeń pozwoli prześledzić historię ich powstawania. Główny etap eksploracji tego akwenu, zwanego Oceanem Południowym, ma się odbyć od grudnia 2007 r. do marca 2008 r. Weźmie w nim udział 30 krajów, również Polska. Badania w tym rejonie są zawrotnie drogie - sekunda naukowej ekspedycji na lodołamaczu "Polarsten" kosztuje 1 euro.

Samogłowy wielkie
Bezcennych informacji dostarczają naukowcom ryby zaopatrzone w elektroniczne znaczniki. Amerykanie wyposażyli w te niewielkie urządzenia prawie 3 tys. łososi, dzięki czemu śledzą ich wędrówkę wzdłuż szelfu kontynentalnego od Alaski do Kalifornii. W ten sposób można ustalić głębokość, na której przebywają ryby, temperaturę i zasolenie wody. Podobnie jest badanych kilka gatunków tuńczyków, mieczniki, a także 1,8 tys. żółwi, fok, lwów i lampartów morskich oraz albatrosów. Tuńczyki niebieskopłetwe okazały się morskimi odrzutowcami - potrafią trzykrotnie przepłynąć wszerz Ocean Spokojny, pokonując 40 tys. km w 600 dni. Lamna dwustępkowa, bliski krewniak żarłacza, lubi spędzać zimę w cieple, więc z Alaski przenosi się na Hawaje, płynąc z prędkością do 50 km/godz. Ze znacznikami pływają również rekiny wielorybie i samogłowy wielkie - ponaddwutonowe ryby składające się wyłącznie z głowy. Niewiele wiadomo o tych dwóch morskich olbrzymach. Można założyć, że są to gatunki zagrożone, ponieważ niezwykle łatwo je złowić.
Dotychczasowy plon inwentaryzacji głębin oceanów to 230 tys. odkrytych gatunków, ale badacze spodziewają się co najmniej miliona. Wrażliwe podwodne ekosystemy mogą jednak podzielić los lasów tropikalnych, które giną, grzebiąc tysiące niepoznanych stworzeń. Na starych łowiskach jest coraz mniej ryb, więc połowy prowadzi się coraz dalej i coraz głębiej. Największym zagrożeniem dla głębinowych mieszkańców są trawlery, których potężne sieci wleczone po dnie dewastują podwodne ogrody i chwytają wszystko, co znajdzie się na ich drodze. Program Census of Marine Life jest dopiero na półmetku, ale już wiadomo, że życie w głębinach może być bardziej zróżnicowane niż na lądach. I jest równie wrażliwe na działalność człowieka.
Więcej możesz przeczytać w 23/2006 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 5
  • bez-nazwy   IP
    Dzięki przyda mi się to!!!!!!
    • Bogrud z Fromborka   IP
      NIC CIEKAWEGO ? No tak,to nie Idol, Bar,czy inny jakiś tam Big Broth...pardon- Debil-generujące treści o szczególnie wysublimowanych wartościach.
      • bez-nazwy   IP
        nic ciekawego

        Spis treści tygodnika Wprost nr 23/2006 (1226)

        • Na stronie - Głową! Z głową! 11 cze 2006 Bez zmierzenia się z przeszłością trudniej mierzyć się z przyszłością 3
        • Skaner 11 cze 2006 SKANER POLSKA PARADA RÓWNOŚCI Nie lękajcie się? Pod hasłem "Nie lękajcie się", symbolem pontyfikatu Jana Pawła II, zamierzają demonstrować niektórzy geje podczas Parady Równości. Szymon Niemiec, który firmuje to... 6
        • Sawka czatuje 11 cze 2006 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 8
        • Playback 11 cze 2006 Premier Kazimież Marcinkiewicz i Ludwik Dorn, minister spraw wewnętrznych i administracji © A. CHEŁSTOWSKI/FORUM 14
        • Poczta 11 cze 2006 OŚWIADCZENIE Wzwiązku z publikacjami w mediach dotyczącymi współpracy środowiska dziennikarskiego z tajnymi służbami PRL, w których to publikacjach pojawiło się moje nazwisko, pragnę poinformować, że podjąłem kroki prawne w tej... 14
        • Ryba po polsku - Groteska i obłęd 11 cze 2006 Jeszcze trochę pedagogiki użytkowej, w którą włączył się Kościół, i Polacy zatracą instynkt sprawiedliwości 15
        • Z życia koalicji 11 cze 2006 Urocze. Ze trzy lata dziennikarze szukali kwitów na Andrzeja Urbańskiego, a tu na dzień przed kongresem PiS orły z "Rzeczpospolitej" opisały, jak to znany z ascezy Urbański robił interesy z oskarżanym o korupcję SLD-owskim... 16
        • Z życia opozycji 11 cze 2006 Na promocji książki o braciach Kaczyńskich opozycja nie była reprezentowana zbyt licznie, ale jednak była. Największą furorę zrobił eurodeputowany PO Marek Torzewski - ten, który kiedyś zastanawiał się, czy startować z platformy, czy... 17
        • Nałęcz - Na spalonym 11 cze 2006 Lewica musi przepędzić ze swych szeregów złe duchy w rodzaju Kwiatkowskiego i Czarzastego 18
        • Fotoplastykon 11 cze 2006 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 19
        • Dobrze, ale z zacięciami 11 cze 2006 Rozmowa z Lechem Kaczyńskim, prezydentem Polski 20
        • Kapłani zniewolenia 11 cze 2006 Hierarchów Kościoła na razie przerasta problem lustracji 26
        • Barbarzyńcy w archiwum 11 cze 2006 Nie ma dzikiej lustracji, lecz jest dzika wolność dla przeciwników jawności życia publicznego 30
        • Telewizja moralnego niepokoju 11 cze 2006 Prezes Wildstein czyści z siłą wodospadu 32
        • Lewolucjonista 11 cze 2006 Sławomir Sierakowski ma pomysł dobry na manifę, ale nie na walkę o władzę 36
        • Giełda 11 cze 2006 Hossa Świat Wolność dla SMS-ów Komisja Europejska odrzuciła pomysł francuskiego prawicowego eurodeputowanego Alaina Lamassoure'a, by opodatkować SMS-y i e-maile wysyłane przez obywateli UE. Kwota 1,5 eurocenta od każdego wysłanego SMS-a... 40
        • Bliźniaczka Gilowskiej 11 cze 2006 Ministerstwo Finansów połyka podatników 42
        • Pomost do bankructwa 11 cze 2006 Związki zawodowe chcą o 770 tysięcy zwiększyć liczbę najmłodszych na świecie polskich emerytów 48
        • Kill Bill 11 cze 2006 Bill Gates wrócił z wcześniejszej emerytury, by powstrzymać upadek Microsoftu 52
        • VolksAudi 11 cze 2006 Audi szybko goni BMW i Mercedesa 56
        • 2 x 2 = 4 - Państwo pozorne 11 cze 2006 Siła nowoczesnego państwa bierze się z aktywnego uczestnictwa wolnych obywateli w rządzeniu 60
        • Supersam 11 cze 2006 62
        • Odkrycie Madonny 11 cze 2006 28-letni belgijski projektant Olivier Theyskins, tworzący dla obchodzącej w tym roku 75-lecie istnienia marki Rochas, otrzyma tegorocznego prestiżowego Oscara Mody amerykańskiej akademii CFDA dla najlepszego kreatora na świecie. 450-osobowe... 62
        • Rolki na wertepy 11 cze 2006 Piasek, trawnik, wertepy - nawierzchnia, którą przeklinają właściciele rolek, przestaje być uciążliwa. W landrollerach - rolkach nowej generacji - można jeździć po każdym podłożu. Od zwykłych rolek różni je rozmiar i kąt... 62
        • Czas awangardy 11 cze 2006 Zegarek to dla Polaków istotny element wizerunku - wynika z badań TNS OBOP dla firmy Timex. Wykazały one też, że co ósmy Polak ma kilka zegarków. W ich doborze stajemy się coraz odważniejsi i chętnie wybieramy czasomierze o nietypowych... 62
        • SPA dla włosów 11 cze 2006 Barbra Streisand, Harrison Ford, Meg Ryan i królowa Jordanii Rania to tylko niektóre słynne klientki Jeana Franćoisa Lazartigue'a - eksperta i założyciela pierwszego prawdziwego spa dla włosów. Od wiosny preparaty i kosmetyki Lazartigue'a... 62
        • Janas - drugi Górski 11 cze 2006 Czy Polska wróci z medalem z niemieckiego mundialu? 64
        • Zabawy z bronią 11 cze 2006 W Wielkiej Brytanii, Australii czy Japonii liczba osób zastrzelonych w ciągu roku nie przekracza 70, w USA przekracza 30 tysięcy 74
        • Jedenaste: zwalczaj Żyda 11 cze 2006 Endecy po śmierci Piłsudskiego zamarzyli o powrocie do władzy. Politycznym taranem stała się agresja przeciw Żydom 78
        • Pełzający antysemityzm 11 cze 2006 We Francji, Niemczech czy Holandii antysemityzm jest większym problemem niż w Polsce 82
        • Afrodyzjak wierności 11 cze 2006 Najwięcej przyjemności z seksu czerpią ludzie z wysokim poziomem inteligencji seksualnej, czyli nie zmieniający partnera 84
        • Drugi atak wietnamki 11 cze 2006 Ludzi zabijają dwie nowe odmiany ptasiej grypy 88
        • Ocean obcych 11 cze 2006 Życie rozwija się nawet na dnie rowów oceanicznych, w których utonąłby Mount Everest 92
        • Bez granic 11 cze 2006 Hadisa jak My Lai Amerykanie mają w Iraku coraz większe kłopoty. Tygodnik "Time" opublikował zdjęcia z filmu irackiego studenta dziennikarstwa, który sfilmował interwencję marines w miejscowości Hadis nad Eufratem. Film... 96
        • Naród Europejczyków? 11 cze 2006 Europy nie łączy wspólne doświadczenie i wspólne rozumienie przeszłości 98
        • Wywiad prasowy 11 cze 2006 Afera z inwigilacją mediów w RFN skompromitowała tajne służby i samych dziennikarzy 102
        • Czeski film 11 cze 2006 Co trzeci Czech nie ma nic przeciwko temu, by rządzili komuniści 106
        • Komuniści bez paliwa 11 cze 2006 Rozmowa z Andriusem Kubiliusem, byłym premierem Litwy, liderem opozycji i kandydatem na premiera 108
        • Menu 11 cze 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Hetero-Putin i inni Co kraj, to obyczaj. W Moskwie dość brutalnie rozgoniono demonstracje gejów, mimo że na Zachodzie sierp i młot jak najbardziej do tęczowej flagi pasują. Ciekawe, czy ktoś będzie za to szykanować... 110
        • Recenzje 11 cze 2006 POLEMIKA "Wprost" bez płaszczyka Roman Pawłowski to naczelny promotor Jana Klaty i ochotniczy rzecznik prasowy. Przy każdej kolejnej premierze wygłasza peany na cześć reżysera, a i przy tekstach na inny temat o artyście nie... 112
        • Jarrett, fortepian i woda 11 cze 2006 Solowe improwizacje pianisty Keitha Jarretta od lat dzielą krytyków, którzy twierdzą, że to, co gra, to muzyczny blamaż. Kłopot w tym, że muzyczną improwizację ciężko jest wtłoczyć w jakieś stylistyczne ramy. Tym bardziej że... 112
        • Wyznanie odrzuconych 11 cze 2006 Kiedy wszystko wskazywało na to, że premierem Polski zostanie Jan Rokita, Michał Karnowski i Piotr Zaremba zaryzykowali przeprowadzenie z nim wywiadu rzeki. Gdy prezydentem został Lech Kaczyński, a jego brat kieruje największą partią,... 112
        • Historia euforii 11 cze 2006 To było pierwsze niezależne od władz pismo w PRL. Pierwszy numer rozszedł się w nakładzie 500 tysięcy egzemplarzy w ciągu paru godzin. Pod kioskami ustawiały się kolejki, a co bardziej zaradni usiłowali przekupić kioskarzy, by spod... 112
        • Paryż na bis 11 cze 2006 Wolter, Rousseau, Diderot by li stałymi gośćmi restauracji Procope przy Anc ienne Comédie 13. Żeby tu trafić, trzeba zejść z utartych szlaków 114
        • Górna półka - Telekratyczna oligarchia 11 cze 2006 Polska demokracja ma już prawie 17 lat i lada moment osiągnie pełnoletność. Na tle demokracji amerykańskiej, brytyjskiej czy francuskiej pozostaje małolatem mającym pstro w głowie, a równocześnie szukającym własnej tożsamości.... 118
        • Pazurem - Zamknąć Biskupin! 11 cze 2006 Jogurty reklamujcie w telewizji bez przebitek z Opola 120
        • Ueorgan Ludu 11 cze 2006 Nr 23 (189) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 5 czerwca 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza SZAMAN Z POLSKI PZPN nie zaniedbuje niczego, byzagwarantować nam sukces w piłkarskich mistrzostwach świata. Wzorem niektórych krajów na mundialowych... 121
        • Skibą w mur - Kadra narodowa 11 cze 2006 W LPR niezwykle ciężko o kogoś, kto nie był kibolem czy skinem, "który dziwnym gestem zamawia piwo" 122