Im gorzej, tym lepiej

Im gorzej, tym lepiej

Dodano:   /  Zmieniono: 
Obrona przed suszą zrodziła pięć tysięcy lat temu wspaniałe cywilizacje
 
 
IM GORZEJ, TYM LEPIEJ
Obrona przed suszą zrodziła pięć tysięcy lat temu wspaniałe cywilizacje
Gdyby nie raptowne pogorszenie klimatu, być może historia Egiptu, Mezopotamii i Chin zaczęłaby się dużo później i zupełnie inaczej. Pierwsze państwa nie powstały, jak się powszechnie uważa, dzięki sprzyjającemu klimatowi. - Nasi przodkowie zbudowali wspaniałe cywilizacje, bo byli w tak trudnej sytua-cji, że nie mieli innego wyjścia - powiedział "Wprost" klimatolog Nick Brooks z Uniwersytetu Wschodniej Anglii w Norwich, badający pradzieje ludów, które tysiące lat temu żyły na terenach pustyń Starego Świata.
To nie przypadek, że 5 tys. lat temu w różnych miejscach ziemi narodziły się nagle wspaniałe cywilizacje. Powstały w strefie podzwrotnikowej i musiały mieć wspólną przyczynę. Brytyjski uczony uważa, że była nią susza, która przyszła tysiąc lat wcześniej. Piasek zaczął zasypywać olbrzymi pas lądu od wybrzeży Atlantyku po Morze Chińskie. Aby przetrwać, ludzie musieli się przystosować do nowych warunków życia. - Rozkwit kultury i techniki był ich odpowiedzią na wyzwania przyrody - twierdzi Brooks.

Pogodowe eldorado
Dopóki przyroda była łagodna, ludzie zamieszkujący rozległy teren od Sahary po pustynię Gobi radzili sobie bez struktur plemiennych czy państwowych. Tworzyli luźną społeczność opartą na rodach. Wędrowali, polując, zbierając rośliny i wypasając zwierzęta. Byli wolni. Wszystko zmieniło się po zakończeniu ostatniej epoki lodowcowej mniej więcej 10 tys. lat temu, gdy zrobiło się ciepło i wilgotno. Wcześniej, kiedy lodowce zajmowały północną Europę, Azję i Amerykę, w pobliżu zwrotników panowała straszliwa susza. Pustynie były większe niż dzisiaj, Sahara kończyła się 500 km bliżej równika. Gdy jednak spadły intensywne deszcze, lądy odżyły. - W ciągu paru wieków ziemia pokryła się bujną roślinnością, dolinami popłynęły rzeki, pojawiły się stada zwierząt, za którymi przywędrowali ludzie - mówi Brooks. Deszcze przyniósł monsun znad Pacyfiku i Oceanu Indyjskiego. Silny, wilgotny wiatr wdzierał się wiele tysięcy kilometrów w głąb kontynentów. Niesiona przez niego woda zamieniała pustynne piekło w zielony raj.
Klimatyczne eldorado trwało 4 tys. lat. W tym czasie łowcy udomowili bydło i stali się pasterzami. Nadal jednak wiedli koczownicze życie. Idylla skończyła się, kiedy monsun osłabł. "Wilgotny wiatr coraz rzadziej docierał w głąb lądów. Deszcze zanikały w całej strefie podzwrotnikowej" - mówi szwajcarski naukowiec Dominik Fleitmann. Było to związane z generalną zmianą klimatu na chłodniejszy i bardziej suchy.

Koniec świata nomadów
W niektórych miejscach deszcze niemal zanikły w ciągu zaledwie paru dekad, w innych utrzymały się przez parę wieków. Wszędzie wolta klimatu doprowadziła do radykalnych zmian cywilizacyjnych. - Kończył się czas pasterskiej swobody, nadchodziła era dobrze zorganizowanych państw - mówi Brooks.
W północnej Afryce monsuny osłabły tysiąc lat przed powstaniem państwa egipskiego. Początkowo susza doskwierała umiarkowanie. W porze suchej ludzie skupiali się wokół jezior i rzek, których wciąż było sporo, a gdy zaczynały się deszcze, wyruszali ze stadami bydła na sawannę. Wojnę z suszą saharyjscy pasterze przegrali 5 tys. lat temu. Wtedy ostatni z nich wycofali się nad Nil. Ten exodus zaczął się kilka wieków wcześniej, kiedy grupy nomadów zamieszkujących tereny położone najbliżej doliny Nilu zaczęły się do niej przeprowadzać, by przeczekać porę suchą. W końcu osiedli tam, a w następnych dekadach dołączali do nich kolejni uciekinierzy z pustyni.
Nad Nilem zrobiło się ciasno. Powstawały nowe wioski i miasta. Zbudowano system nawadniania pól i rozpoczęło się intensywne rolnictwo. Wymyślano nowe urządzenia techniczne, rozwijała się nauka i sztuka, wznoszono coraz wspanialsze budowle, rozwinęło się życie duchowe. Jedne rody stały się rządzącą elitą, inne - prawdopodobnie te, które przybyły do doliny najpóźniej - zajęły niską pozycję społeczną. W efekcie powstała jedna z najwspanialszych cywilizacji starożytności.

W dolinie Indusu
W Mezopotamii wydarzenia przebiegały podobnie, choć tam klimat już wcześniej zmusił część nomadów do zmiany trybu życia na osiadły. W tym regionie monsun osłabł pierwszy raz 7,5 tys. lat temu. Antropolog Frank Hole z Rice University w Bostonie twierdzi, że nastąpiła wówczas katastrofa demograficzna. Z powodu suszy wyludniły się całe regiony. Niedługo potem, w okresie zwanym Ubaid, zaczęto wznosić w południowej Mezopotamii pierwsze miasta ze świątyniami i magazynami żywności. - Mog-ła je zbudować tylko dobrze zorganizowana społeczność, która w ten sposób broniła się przed suszą - zauważa Brooks.
Następna, jeszcze potężniejsza susza zaatakowała Mezopotamię 6 tys. lat temu. Był to ten sam kataklizm, który uderzył w koczowników z północnej Afryki. Kolejny raz ratunkiem dla nomadów była przeprowadzka nad Tygrys i Eufrat. Wkrótce powstały tam potężne miasta-państwa, z których największym było Uruk. Prawie tysiąc lat później, gdy nad Nilem rodziło się państwo egipskie, kultura Uruk upadła, lecz liczba ludności gromadzącej się wokół miasta wzrosła aż dziesięciokrotnie. - Deszcze stały się tak skąpe, że nawet najbardziej uparci pasterze musieli się poddać - mówi Brooks.
Ten sam kataklizm sięgnął też dalej na wschód Azji. I tam wywracał stare porządki i wprowadzał nowe. Wspaniała cywilizacja zakwitła w dolinie Indusu. Klimat zmieniał się tam tak jak w Afryce i na Bliskim Wschodzie. Pierwsze załamanie przyszło 6 tys. lat temu. Znów była to wina monsunu, który stracił na sile, co sprawiło, że wędrowni pasterze mieszkający na tych terenach już 9 tys. lat temu musieli szukać schronienia nad rzeką. Kolejna susza przyspieszyła tę migrację. Gdy na wschód od doliny Indusu odradzała się pustynia Thar, w dolinie 4,5 tys. lat temu wyrosły jedno po drugim piękne miasta: Harappa, Mohendżo Daro, Kalibangan czy Lothal.
Wszystko odbyło się wedle tego samego schematu. Najpierw tysiące lat gospodarki łowieckiej i pasterskiej, a potem w ciągu paru wieków eksplozja cywilizacyjna. Mieszkańcy Harappy mieli pismo, system miar i wag, podzielili się na warstwy społeczne i stworzyli państwa zarządzane przez biurokratów. Tak samo wydarzenia potoczyły się w Chinach i na wybrzeżu Peru.
- Tempo wydarzeń było tak szybkie, że wątpię, czy nad nimi panowano - mówi Brooks. - I nie jestem pewien, czy dawni nomadzi byli do końca zadowoleni ze swojego dzieła. Stworzyli wspaniałą kulturę, lecz częściowo utracili wolność, której dziś niektórzy tak poszukują poza cywilizacją.

WPROST EXTRA
POCZĄTEK CYWILIZACJI
Egipt
5,2 tys. temu Królowie dynastii "0" jednoczą Górny Egipt (główne miasta Abydos, Hierakonpolis), ok. 100-150 lat później faraon Menes, twórca dynastii I, łączy Górny i Dolny Egipt; powstaje Memfis

Dolina Indusu
5,2 tys. lat temu Pasterze zaczynają się osiedlać nad Indusem i jego dopływami, 0,5 tys. lat później powstają Harappa, Mohendżo-Daro, Kalibangan, Lothal i dziesiątki innych miast z prostokątną siatką ulic i kanalizacją w każdym domu

Mezopotamia
5,2 tys. temu Ludy pasterskie zaczynają masowo migrować nad Tygrys i Eufrat. Liczba ludności południowej Mezopotamii (w okolicach prastarego Uruku) w krótkim czasie zwiększa się nawet dziesięciokrotnie

Północne Chiny
ok. 4,8-5 tys. lat temu Nad dolnym i środkowym biegiem Huang-ho (prowincje Henan, Shanxi, Shaanxi) powstają pierwsze osady otoczone wałami ziemnymi, rozwija się kultura Longshan

Peru
5 tys. lat temu Nad rzekami Fortaleza, Supe, Huaura i Pativilca w regionie Norte Chico (200 km na północ od Limy) powstaje najstarsza cywilizacja Ameryki. Odkryto ślady ok. 20 miast z piramidami i monumentalnymi świątyniami. Najbardziej znane to Caral nad Supe.

Lubili biżuterię, dbali o zmarłych
O ludach pasterskich zamieszkujących wschodnią Saharę sporo wiemy między innymi dzięki odkryciom polskich archeologów Romualda Schilda i Michała Kobusiewicza z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN oraz ich zespołu. Nasi uczeni wraz z amerykańskimi badaczami prowadzą badania na Pustyni Zachodniej w południowym Egipcie. Dowiadujemy się z nich, że przed 6 tys. lat mieszkańcy Sahary mieszkali w obozowiskach zakładanych nad tymi zbiornikami wody, które jeszcze istniały. Wokół rozpościerała się sucha sawanna, która ożywała tylko w porze deszczowej. Tylko w kotlinach wokół jezior było przez cały rok na tyle wilgotno, że można tam było wypasać bydło nawet wtedy, gdy deszcze nie padały. Z tymi jeziorami susza wkrótce się rozprawi, ostatecznie zmuszając nomadów do wycofania się do doliny Nilu lub do ucieczki na południe.
Nad jednym z takich wyschniętych dziś jezior zwanym Gebel Ramlah Playa nasi badacze odkryli kilka lat temu resztki trzech cmentarzysk, na których pochowano kilkadziesiąt osób - kobiet, mężczyzn, dzieci. W grobach znaleziono liczne dary grobowe. Ich bogactwo zaskoczyło archeologów: zestawy kosmetyków, naczynia układane na piersi lub obok głowy, pojemniki z kości słoniowej i krowich rogów, służące prawdopodobnie do przechowywania barwników. Najwyraźniej saharyjscy pasterze bardzo dbali o swój wygląd - chętnie barwili ciała, przepadali za biżuterią. Surowce do produkcji bransolet, wisiorów, kolii i koralików sprowadzali z odległości setek kilometrów. Na przykład bransolety wytwarzali z muszli z Morza Czerwonego. Produkowali też ozdobne sztylety z kości gazeli oraz krzemienne noże.
Pasterze dbali też o szczątki zmarłych - naprawiali ich kości, uzupełniali ubytki w uzębieniu. Prawdopodobnie wierzyli, że w ten sposób zapewnią spokój duszy zmarłego. Podobne wierzenia odnajdziemy u Egipcjan, podobnie jak kult krowy, który na Saharze rozpowszechnił się na dwa tysiące lat przed powstaniem państwa faraonów. W co wierzyli saharyjscy pasterze? Odpowiedź na to pytanie przynosi najnowsze odkrycie polsko-amerykańskiego zespołu kierowanego przez Schilda i Freda Wendorfa z Southern Methodist University w Dallas. Nad wyschniętym jeziorem Nabta Playa, położonym ok. 20 km od Gebel Ramlah, archeolodzy natrafili na skupiska wielkich bloków skalnych ważących od kilkudziesięciu kilogramów do kilku ton. Pochodzą one z tego samego okresu co cmentarzyska. Część bloków ustawiono w kręgi, inne w kształcie słupów wkopano w grunt i pochylono ku północy, kolejne służyły do budowy kopców cmentarnych. Zdaniem uczonych, 6 tys. lat temu było to ważne centrum kultu religijnego.
Pasterze wyznawali religię megalityczną - czcili naturę i żyli z nią w harmonii: śledzili ruchy słońca i gwiazd, wyznawali też kult przodków, których uważali za opiekunów rodu. Z obserwacji natury brał się kult płodności oraz wiara w to, że ziemia potrafi się odradzać. Religia megalityczna zrobiła potem sporą karierę na świecie - kamienne kręgi i menhiry sprzed 4-5 tys. lat i młodsze znajduje się w całej Europie, w wielu miejscach Azji, nawet na wyspach Pacyfiku. Jednak w starożytnym Egipcie nie znalazła ona wielu wyznawców. W cywilizacyjnym tyglu, jakim stała się 5 tys. lat dolina Nilu, większą popularnością cieszyli się już inni bogowie. (hold)
Więcej możesz przeczytać w 40/2006 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

-
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 40/2006 (1242)

  • Na stronie - Serial "Renata B." 15 gru 2006, 15:00 Bez wątpienia obejrzeliśmy kuchnię polityki: brudną, odrapaną i pełną karaluchów 3
  • Wprost od czytelników 15 gru 2006, 15:00   EUROPEJSKA LISTA PŁAC Zmartwiła mnie opublikowana przez "Wprost" "Europejska lista płac" (nr 39). Jestem informatykiem, mam 28 lat i wyższe wykształcenie. Pracuję od około 10 lat (od 18. roku życia) - obecnie w... 3
  • Skaner 15 gru 2006, 15:00 SKANER POLSKA SŁUŻBY Archiwum Macierewicza Wojskowe Służby Informacyjne były "kontynuacją komunistycznego układu, który źle zasłużył się Polsce" - tak wiceminister obrony Antoni Macierewicz obwieścił zakończenie kilku-... 10
  • Sawka czatuje 15 gru 2006, 15:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 12
  • Playback 15 gru 2006, 15:00 16
  • Poczta 15 gru 2006, 15:00 Z INSPIRACJI KIEROWNICTWA Moja odpowiedź na artykuł "Lustracja lustratora" (nr 27), zatytułowana "Manipulacja lustracyjna" (nr 38), została opatrzona komentarzem redaktora Jarosława Jakimczyka - "Z inspiracji... 16
  • Ryba po polsku - Polska dla małolatów 15 gru 2006, 15:00 Bajkę o Smoku należy zmodernizować. Trzeba napisać, że Dratewka zażądał, by Wawelski podał się do dymisji 17
  • Z życia koalicji 15 gru 2006, 15:00 NASZA POCZCIWINA ADAM LIPIŃSKI (PiS) postanowił zostać negocjatorem co się zowie i zechciał przekabacić Renatę Beger. W tym celu późną nocą poszedł nawet do jej pokoju hotelowego. Niestety, zamiast zachować się jak mężczyzna,... 18
  • Z życia opozycji 15 gru 2006, 15:00 BIEDNA RENIA BEGER! I cóż ona sobie najlepszego uczyniła! Jako polityk jest skończona. Nikt nie będzie z nią gadał, chyba że będzie naga i zrewidowana. A kto by chciał obmacywać Beger, a potem jeszcze oglądać ją na golasa? Na pewno... 19
  • Wprost przeciwnie - Mądrzejsi od telewizora 15 gru 2006, 15:00 Zamiast prywatyzować publiczną telewizję, sprywatyzujmy Krajową Radę Radiofonii i Telewizji 20
  • Fotoplastykon 15 gru 2006, 15:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 21
  • Ostatni atak układu 15 gru 2006, 15:00 Kto broni starego układu, jest śmiertelnym wrogiem Polski - Rozmowa z Jarosławem Kaczyńskim, premierem RP 22
  • Lewy sierpowy 15 gru 2006, 15:00 W porównaniu z targami o Orlen czy ze staraniami o "skrojenie" Agory niezdarne kuszenie Beger to po prostu dziecinada 26
  • Prymas z Gniezna 15 gru 2006, 15:00 Czy polskiemu Kościołowi grozi hiszpańska choroba? 30
  • Ziemie nieodzyskane 15 gru 2006, 15:00 60 lat nie wystarczyło, by przyłączyć Śląsk i Pomorze do Polski 34
  • Giełda 15 gru 2006, 15:00     Hossa Świat Bogaci się bogacą Po raz pierwszy na liście 400 najbogatszych Amerykanów, opublikowanej przez magazyn "Forbes", nie ma ani jednego milionera. 26 "najbiedniejszych" z listy zgromadziło majątek... 40
  • Warszawski Indeks (poza)Giełdowy 15 gru 2006, 15:00 Najwyższe zyski, najmniejsze ryzko wpadki, czyli jak manipulować indeksami, to tylko na warszawskiej giełdzie 42
  • Na naftowym dopalaczu 15 gru 2006, 15:00 Ranking "pereł polskiej gospodarki": naszą gospodarkę podobnie jak rosyjską napędzają firmy surowcowo-energetyczne 46
  • Zyta reaktywacja 15 gru 2006, 15:00 Ministerstwo Finansów uprawia kreatywne budżetowanie 54
  • 2 x 2 = 4 - Patriotyzm specjalnej troski 15 gru 2006, 15:00 Prawdziwy PiSoPolak potępia liberalizm nawet wtedy, gdy nie bardzo wie, co jest jego istotą 58
  • Supersam 15 gru 2006, 15:00 60
  • Jesienna powściągliwość 15 gru 2006, 15:00 Szkockie kraty, płaszczyki ? la modelka Twiggy i buty na koturnach, typowe dla londyńskiej ulicy lat 60. - dom mody Laura Guidi w najnowszej kolekcji składa hołd powściągliwej elegancji typowej dla Wysp Brytyjskich. Nowością są... 60
  • Twardy jak zegarek 15 gru 2006, 15:00 Powstał najtwardszy zegarek na świecie. Szwajcarska firma Rado przedstawiła model V10K. Powierzchnia czasomierza została wykonana z najtwardszego istniejącego materiału - diamentu. Eleganckiej kopercie towarzyszy kauczukowa bransoleta. Model... 60
  • Muzyka ze stoperem 15 gru 2006, 15:00 Chcesz wiedzieć, ile kalorii spalasz podczas spaceru, a ile biegnąc? Słuchaj muzyki. Nowy walkman NW-S200 marki Sony wyposażono w czujniki kontrolujące bieżące zużycie kalorii, pokonaną odległość, liczbę kroków i czas biegu.... 60
  • Klipsy dla panów 15 gru 2006, 15:00 Firma Steinhausen proponuje mężczyznom klips do banknotów. Jest on wykonany z nierdzewnej, pokrytej złotem stali, waży jedynie 95 g. Zmieści się w nim 20 banknotów, a także karty kredytowe oraz inne dokumenty, takie jak prawo jazdy czy... 60
  • Wspomnienie wakacji 15 gru 2006, 15:00 Retsinę albo się lubi, albo się jej nie znosi. Dodawana do wina sosnowa żywica jednych orzeźwia, innych odstręcza. Najlepiej smakuje oczywiście na wakacjach na Krecie czy Rodos (tym bardziej że w Polsce mieliśmy jej nieduży wybór).... 60
  • Auta na prąd 15 gru 2006, 15:00 Problemy z ropą sprawią, że pojawia się coraz więcej samochodów elektrycznych. Mają one wiele zalet: są tańsze w eksploatacji, nie trują środowiska, prąd nie jest obłożony tyloma podatkami co benzyna. Dlatego na rynku pojazdów... 60
  • Chude nie jest piękne 15 gru 2006, 15:00 Ideałami kobiecej urody są dziś zaokrąglone Monica Bellucci i Beyonce Knowles 64
  • Szkoły niesamodzielności 15 gru 2006, 15:00 Polskie uczelnie najlepiej kształcą na kierunku bezrobocie 68
  • Dżungla ludożerców 15 gru 2006, 15:00 W Irian Jaya wojny wybuchają jeszcze z powodu porwania kobiety lub kradzieży świni 72
  • Pazurem - Stachanowcy patriotyzmu 15 gru 2006, 15:00 Czemu tylu pisarzy błąka się po ideowych rozdrożach? - pytał wcześniej od Giertycha Władysław Gomułka 74
  • Długa noc teczek 15 gru 2006, 15:00 Wstępna decyzja obalenia rządu Jana Olszewskiego zapadła już 9 maja na prezydium Unii Demokratycznej 76
  • Know-how 15 gru 2006, 15:00   Ptasie życie Nur rdzawoszyi odzywa się niemal wyłącznie na lęgowiskach i nie sposób go usłyszeć, gdy zimą przebywa w Polsce. Rybołów wędruje wzdłuż rzek i zimuje w miejscach obfitujących w ryby, które są niemal jedynym jego... 80
  • Prywatne leczy! 15 gru 2006, 15:00 Pół miliona Polaków korzysta już regularnie z pry watnej opieki medycznej 82
  • Im gorzej, tym lepiej 15 gru 2006, 15:00 Obrona przed suszą zrodziła pięć tysięcy lat temu wspaniałe cywilizacje 90
  • Bez granic 15 gru 2006, 15:00   Lula w opałach Luiz Inácio Lula da Silva, prezydent Brazylii, walczy o reelekcję. I ma na nią spore szanse, choć końcówka kampanii to niemal walka na noże. Kilka dni temu wyszło na jaw, że działacze prezydenckiej Partii... 92
  • Trójkątna oś 15 gru 2006, 15:00 Trojka Francji, Niemiec i Rosji wypiera trójkąt weimarski 94
  • Jastrząb z Tokio 15 gru 2006, 15:00 Nowy premier uważa, że Japonii należy się miejsce w klubie światowych mocarstw 98
  • Nasrallah superstar 15 gru 2006, 15:00 Na palestyńskiej liście przebojów sześć pierwszych miejsc zajęły marsze skomponowane na cześć libańskiego lidera terrorystów 100
  • Wojna językowa 15 gru 2006, 15:00 Łukaszenka postanowił represjonować także białoruską gramatykę 104
  • Recenzor 15 gru 2006, 15:00 108
  • Budka Krawczyka 15 gru 2006, 15:00 Elvis Presley swój pierwszy hit nagrał jako prezent dla mamy. Zakochany w nim Krzysztof Krawczyk nagrał ostatnią płytę w prezencie na swoje 60. urodziny. W tym wypadku sukces będzie ciut mniejszy, ale Krawczykowi wolno. Śpiewał już... 108
  • Muzyczne przedszkole 15 gru 2006, 15:00 Koneserzy będą się krzywić. Na krążku z Mozartem "Lacrimosa" z "Requiem" sąsiaduje z marszem tureckim, a fragmenty "Eine Kleine Nachtmusik" z najbardziej znaną częścią koncertu klarnetowego. Monograficzna... 108
  • Droga mistrzów 15 gru 2006, 15:00 Dwa skojarzenia natychmiast nasuwają się podczas słuchania drugiego albumu The Veils: The Waterboys oraz Nick Cave and The Bad Seeds w ich najlepszych nagraniach z lat 80. Wokalista Finn Andrews (syn Barry'ego Andrewsa z XTC i Shriekback) nie... 108
  • Hiszpański łącznik 15 gru 2006, 15:00 "Odkąd pamiętam, chciałem być gangsterem, to lepsze od bycia prezydentem USA" - wspominał bohater "Chłopców z ferajny". Brytyjskim odpowiednikiem ambitnych gangsterów zza oceanu jest zadziorny londyński żul - Mały... 108
  • Nawrócenie Stone 15 gru 2006, 15:00 Zło, które wypełzło z nory 11 września 2001 r., obudziło także uśpione dobro. Duch Ameryki się odrodził, tragedia i cierpienie wyzwoliły niezwykłą pozytywną moc. Takie przesłanie, wypowiedziane dobitnie w finale filmu, nie brzmi o... 108
  • Wigilia w walizce 15 gru 2006, 15:00 "Dziecko powołać do życia to betka, ale człowieka ulepić z tej gliny to wielka robota". Owdowiałemu ojcu, bohaterowi "Mojej córeczki" (Jerzy Trela), się nie udało. Córka wyjechała na studia do wielkiego miasta. Gdy... 108
  • Bohaterowie z taśmy 15 gru 2006, 15:00 Hannibal Lecter to Anthony Hopkins, Terminatorem jest Arnold Schwarzenegger, a Franz Maurer ma twarz Bogusława Lindy. O wyjątkowości filmowego bohatera przesądza charyzma aktora. Czasami bywa jednak odwrotnie: "To nie ja stworzyłem... 108
  • Niewinni kołchoźnicy 15 gru 2006, 15:00 Papierowy pomnik, który na czterdziestolecie wystawiło sobie Stowarzyszenie Filmowców Polskich, z pozoru wygląda na publikację wzorcową. Są rzadkie zdjęcia, dokumenty i anegdoty. Zabrakło tylko rzetelności, bo jubileuszowy album stał... 108
  • Cień dywersanta 15 gru 2006, 15:00 Miał rację towarzysz Lenin, gdy twierdził, że kino jest najważniejszą ze sztuk. Scena z komedii "Nie lubię poniedziałku", w której rozanielona niewiasta obdarowuje milicjanta rolkami papieru toaletowego, więcej mówi o PRL niż... 108
  • Artysta zdemaskowany 15 gru 2006, 15:00 "Na szczytach panuje cisza" to bite trzy godziny, podczas których prawie nic się nie dzieje. Akcja toczy się niemrawo, jak w kiepskiej telenoweli. Mimo to pozbawiony dramatycznych wzlotów i upadków spektakl Krystiana Lupy nie jest... 108
  • Szekspir na skróty 15 gru 2006, 15:00 Szekspirowski dramat o miłości, zdradzie, nietolerancji i nierówności został sprowadzony do wymiaru komiksu, który epatuje efektownymi widowiskowymi scenami. Jacek Głomb wykorzystał adaptację Krzysztofa Kopki, który język Szekspira... 108
  • Zmierzch bogów 15 gru 2006, 15:00 Rycerze Okrągłego Stołu byli naiwniakami, wyznawane przez nich zasady trafiły do lamusa, a święty Graal to przeżytek. W "Prze(d)stawieniu" Agnieszki Dudy-Gracz na motywach dramatu "Merlin, albo ziemia jałowa" Tankreda... 108
  • Iwona na skraju 15 gru 2006, 15:00 Gombrowicz nie znał się na muzyce, ale miał dobry gust. Na kartach "Dzienników" opiewa późne kwartety smyczkowe Beethovena. Do opery odnosił się jednak nieufnie i wątpliwe, by zaakceptował swój jeden z pierwszych scenicznych... 108
  • Pod patronatem de Sade 15 gru 2006, 15:00 "Pornografia i sztuka są nierozłączne". Camille Paglia, amerykański krytyk kultury, lubi efektowne bon moty, ale na szczęście ma też coś ciekawego do powiedzenia. Na ponad sześciuset stronach zawzięcie tropi przejawy perwersji,... 108
  • Na własna rękę 15 gru 2006, 15:00 Niecałe sto lat temu antropolog Bronisław Malinowski nie bał się w swoich dziennikach napisać "Przebrandzlowałem cały dzień". Jednak słownik Doroszewskiego z lat 50. zupełnie pomijał ten synonim słowa masturbacja. Wstydliwy i... 108
  • Symfonio, odpręż mnie! 15 gru 2006, 15:00 Chopina w Polsce ciągle lepiej znamy z nazwy wódki niż z jego genialnych mazurków 112
  • Gott mit uns 15 gru 2006, 15:00 Europa Środkowa ma swojego Presleya, chociaż trochę się go wstydzi 116
  • Retroidol 15 gru 2006, 15:00 Michał Żebrowski to znakomity aktor, który urodził się pół wieku za późno 118
  • Wencel gordyjski - Serce w laptopie 15 gru 2006, 15:00 Nomadowie współczesności żyją w inkubatorze obsługiwanym przez globalną pielęgniarkę 120
  • Ueorgan Ludu 15 gru 2006, 15:00 Nr 39 (205) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 25 września 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Tylko A. Lepper budował tanie państwo KULISY DYMISJI Jedna z gazet szeroko opisała działalność byłego już wicepremiera Leppera, z powodu... 121
  • Krótko po wolsku - Kura do kwadratu 15 gru 2006, 15:00 Koło Pittsburgha, (USA) na fermie drobiowej urodziła się kura z czterema nogami. Abstrahując od tego, czy jest to wybryk genetyki, czy realizacja świadomego planu, można uznać ten fakt za duże osiągnięcie hodowlane. W naszych stronach... 121
  • Skibą w mur - Szczere czasy 15 gru 2006, 15:00 Żyjemy w tak szczerych czasach, że co bardziej wrażliwym zbiera się na wymioty 122