Symfonio, odpręż mnie!

Symfonio, odpręż mnie!

Dodano:   /  Zmieniono: 
Chopina w Polsce ciągle lepiej znamy z nazwy wódki niż z jego genialnych mazurków
W londyńskiej Royal Albert Hall może się zmieścić 5 tys. słuchaczy. I wszyscy - z lepszym lub gorszym skutkiem - próbują co roku zaśpiewać ukochanego nad Tamizą "Mesjasza". Gigantyczny chór entuzjastów amatorów dostaje przy wejściu nuty oratorium Haendla, a następnie lokując się w miejscach przeznaczonych dla odpowiednich głosów, razem z profesjonalną orkiestrą i solistami na estradzie, przeżywa jedyny w swoim rodzaju wieczór. W Polsce, kraju ludzi niewykształconych muzycznie, bardziej znających Chopina z nazwy wódki niż z mazurków, a Moniuszkę ze szkolnych podręczników, taka zabawa by się nie udała. Tymczasem na Zachodzie chęć obcowania z klasyką rośnie, i to wśród kolejnych pokoleń. Anglicy, Francuzi czy Niemcy wciąż znajdują nowe pomysły na "sprzedaż" Bacha, Schuberta czy Czajkowskiego.

Grające autobusy
Najbardziej spektakularnym pomysłem ostatnich lat są Szalone Dni Muzyki. Powstały we francuskim Nantes. Przez tydzień w kilkunastu miastach i miasteczkach nad Loarą klasyką rozbrzmiewają - dosłownie! - tramwaje i autobusy, szkoły, sale widowiskowe i kościoły, a nawet stołówki dla ubogich i więzienie! Imprezę wymyślił znany menedżer René Martin, zarażając swym entuzjazmem miejscowe władze i niemal dwa tysiące wykonawców z całego świata (często z pierwszej ligi), którzy występują za znacznie mniejsze pieniądze niż normalnie. Artyści dyskutują z publicznością, wyjawiają tajniki swej sztuki i omawiają prezentowany repertuar. Sprzedaż biletów sięga dziesiątek tysięcy. Totalny najazd klasyki nie ma jednak nic wspólnego z wielką improwizacją - przeciwnie, jest perfekcyjnie obmyślony: raz obracał się wokół Beethovena i jemu współczesnych, kolejny cieszył Mozartem. Szalone Dni (których dyżurną orkiestrą jest nasza Sinfonia Varsovia), zawędrowały także do Bilbao, Lizbony i Tokio, a w planach Martina jest - bagatela - reszta globu.
Wyjście z muzyką z sal koncertowych i operowych stało się dobrze widzianym zwyczajem. Ułatwia to współczesna technika: by uczestniczyć w słynnych londyńskich "Promsach", nie trzeba iść do Royal Albert Hall, lecz wystarczy stanąć przed telebimem w pobliskim Hyde Parku, a od niedawna także w innych brytyjskich miastach łączących się z Londynem. Również nowojorska Metropolitan Opera "wyszła w miasto". Po raz pierwszy w jej dziejach premierę rozpoczynającą sezon ("Madame Butterfly" w reżyserii Anthony'ego Minghelli - twórcy oscarowego "Angielskiego pacjenta") mogli zobaczyć widzowie zgromadzeni przed wielkim ekranem na Times Square.

Bez ogródek w fabryce wódek
Wyjście muzyki w plener zaowocowało modą na małe festiwale, wyrastające w pięknych miejscach - od Irlandii po Szwajcarię i Francję. Ta ostatnia, szczególnie nasycona takimi artystycznymi spotkaniami, jest wzorem dla Cezarego Zycha, organizatora Muzyki w Raju w Paradyżu. Festiwal (odbyły się już cztery) tworzą muzycy kameralnej orkiestry Arte dei Suonatori, którzy "wychowali" sobie publiczność, koncertując regularnie w zachodniej Polsce. - Ukształtowała się grupa słuchaczy, dla których można było stworzyć osobny festiwal w malowniczym i zjawiskowym miejscu, jakim jest Paradyż - mówi Zych. Podobnie jak we Francji udało się tu zachęcić do współpracy niemal całą lokalną społeczność szukającą sposobów, by przyciągnąć turystów czymś więcej, niż wspaniałymi lasami i jeziorami ziemi lubuskiej.
Lekka i wpadająca w ucho muzyka dawna jest sprawdzonym magnesem dla słuchaczy. Trudniej ze współczesną. A jednak Tadeusz Wielecki, od kilku lat dyrektor Warszawskiej Jesieni, uczynił z imprezy dla koneserów barwne i ciekawe święto, w którym gremialnie zaczęli uczestniczyć młodzi ludzie. Wielecki wyszedł z założenia, że młodość i awangarda idą w parze i zaczął wydawać specjalne biuletyny z dowcipnymi komentarzami do prezentowanych na festiwalu utworów, w rodzaju "symfonio, odpręż mnie" czy "bez ogródek w fabryce wódek". Koncerty są starannie zaplanowane: od multimedialnych futurystycznych widowisk operowych po nocne klimatyczne prezentacje dzieł w nietypowych miejscach, jak np. stara fabryka Norblina.
Spektakularny sukces odniosła tegoroczna Wratislavia Cantans, która od lat ma dobrą reklamę, ale dopiero pojawienie się artystycznego dyrektora z prawdziwego zdarzenia zapewniło festiwalowi europejską rangę. Słynny angielski dyrygent Paul McCreesh pieczołowicie przygotował program i zaprosił gwiazdy (dodatkowo część imprez ruszyła w głąb kraju). - Polacy mają podobne potrzeby i aspiracje kulturalne jak Niemcy, Czesi czy Anglicy. Problemem u nas jest słabe przygotowanie społeczeństwa do odbioru muzyki, brak systemu kształcenia muzycznego dzieci i młodzieży, rozbudzania ich potrzeb i nawyków - podkreśla Ewa Michnik, która niebawem wystawi we Wrocławiu cały Wagnerowski "Pierścień Nibelunga" (piętnaście godzin muzyki w cztery wieczory!). To jej kolejna superprodukcja, na którą tłumnie przyjeżdżają także melomani z zagranicy.

Dziecko z kąpielą
Znaczenie promocji doskonale rozumie Elżbieta Penderecka, spiritus movens Wielkanocnego Festiwalu im. Beethovena, odbywającego się z wielkim medialnym szumem. Cóż z tego, skoro sama muzyka wydaje się być na drugim planie wobec listy zapraszanych VIP-ów, od europejskiej arystokracji po finansistów. Salonowi bywalcy tych koncertów traktują je często jako antrakt między bankietami, choć występują dla nich niemal wyłącznie artyści "z nazwiskami". Penderecka nie ma problemu z dotarciem do gwiazd. Jej atutem są prywatne znajomości wśród międzynarodowej śmietanki muzycznej, jakie zdobywała przez całe życie, będąc żoną i impresariem jednego z najsłynniejszych kompozytorów świata. Żal tym bardziej, że efekt jest niewspółmierny do możliwości. Jedyny występ w Polsce jednego z największych współczesnych pianistów - Stephena Kovacevicha - zorganizowała w kiepskiej akustycznie, choć pięknej sali Zamku Królewskiego, gdzie nie ma dobrego fortepianu. Kompletnym nieporozumiem były też występy sławnych orkiestr w ramach stołecznego festiwalu Muzyczna Praga. Podczas występu Filharmoników Wiedeńskich trudno było się zorientować, jak naprawdę brzmi jeden z najznakomitszych zespołów świata - w bazylice praskiej muzykę słychać jak w kotle. Cała impreza robiła nieodparte wrażenie "kiełbasy wyborczej". W jej reklamie aktywnie brał udział kandydat partii rządzącej na prezydenta Warszawy (podczas koncertu zajął wraz ze świtą pierwsze rzędy). Lepsza byłaby już dobra radiowa transmisja z którejś ze słynnych europejskich sal.

JESIEŃ KLASYKI
  • Festiwal Wagnerowski (6-15.10), Wrocław - cała tetralogia "Pierścień Nibelunga" Wagnera
  • Międzynarodowy Konkurs Skrzypcowy im. Henryka Wieniawskiego (14-29.10),
  • Poznań - prestiżowy, odbywający się co pięć lat, konkurs wylansował m.in. Wandę Wiłkomirską i Dawida Ojstracha
  • Festiwal Muzyki Polskiej (5-12.11), Kraków - prezentacja muzyki polskiej, od mniej znanych kompozytorów po pierwszą ligę polskich wykonawców (Antoni Wit, Agata Zubel)
  • Festiwal Muzyki Kameralnej Kwartesencja (8-12.11), Warszawa - autorski pomysł jednego z najlepszych polskich kwartetów Royal String Quartet; w tym roku wystąpi świetna angielska pianistka Angela Hewitt
  • Festiwal Pianistyczny (25-29.11), Warszawa - kolejne przedsięwzięcie Elżbiety Pendereckiej, w tym roku zagrają m. in. Barry Douglas i Stanisław Bunin
Więcej możesz przeczytać w 40/2006 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 40/2006 (1242)

  • Na stronie - Serial "Renata B." 15 gru 2006, 15:00 Bez wątpienia obejrzeliśmy kuchnię polityki: brudną, odrapaną i pełną karaluchów 3
  • Wprost od czytelników 15 gru 2006, 15:00   EUROPEJSKA LISTA PŁAC Zmartwiła mnie opublikowana przez "Wprost" "Europejska lista płac" (nr 39). Jestem informatykiem, mam 28 lat i wyższe wykształcenie. Pracuję od około 10 lat (od 18. roku życia) - obecnie w... 3
  • Skaner 15 gru 2006, 15:00 SKANER POLSKA SŁUŻBY Archiwum Macierewicza Wojskowe Służby Informacyjne były "kontynuacją komunistycznego układu, który źle zasłużył się Polsce" - tak wiceminister obrony Antoni Macierewicz obwieścił zakończenie kilku-... 10
  • Sawka czatuje 15 gru 2006, 15:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 12
  • Playback 15 gru 2006, 15:00 16
  • Poczta 15 gru 2006, 15:00 Z INSPIRACJI KIEROWNICTWA Moja odpowiedź na artykuł "Lustracja lustratora" (nr 27), zatytułowana "Manipulacja lustracyjna" (nr 38), została opatrzona komentarzem redaktora Jarosława Jakimczyka - "Z inspiracji... 16
  • Ryba po polsku - Polska dla małolatów 15 gru 2006, 15:00 Bajkę o Smoku należy zmodernizować. Trzeba napisać, że Dratewka zażądał, by Wawelski podał się do dymisji 17
  • Z życia koalicji 15 gru 2006, 15:00 NASZA POCZCIWINA ADAM LIPIŃSKI (PiS) postanowił zostać negocjatorem co się zowie i zechciał przekabacić Renatę Beger. W tym celu późną nocą poszedł nawet do jej pokoju hotelowego. Niestety, zamiast zachować się jak mężczyzna,... 18
  • Z życia opozycji 15 gru 2006, 15:00 BIEDNA RENIA BEGER! I cóż ona sobie najlepszego uczyniła! Jako polityk jest skończona. Nikt nie będzie z nią gadał, chyba że będzie naga i zrewidowana. A kto by chciał obmacywać Beger, a potem jeszcze oglądać ją na golasa? Na pewno... 19
  • Wprost przeciwnie - Mądrzejsi od telewizora 15 gru 2006, 15:00 Zamiast prywatyzować publiczną telewizję, sprywatyzujmy Krajową Radę Radiofonii i Telewizji 20
  • Fotoplastykon 15 gru 2006, 15:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 21
  • Ostatni atak układu 15 gru 2006, 15:00 Kto broni starego układu, jest śmiertelnym wrogiem Polski - Rozmowa z Jarosławem Kaczyńskim, premierem RP 22
  • Lewy sierpowy 15 gru 2006, 15:00 W porównaniu z targami o Orlen czy ze staraniami o "skrojenie" Agory niezdarne kuszenie Beger to po prostu dziecinada 26
  • Prymas z Gniezna 15 gru 2006, 15:00 Czy polskiemu Kościołowi grozi hiszpańska choroba? 30
  • Ziemie nieodzyskane 15 gru 2006, 15:00 60 lat nie wystarczyło, by przyłączyć Śląsk i Pomorze do Polski 34
  • Giełda 15 gru 2006, 15:00     Hossa Świat Bogaci się bogacą Po raz pierwszy na liście 400 najbogatszych Amerykanów, opublikowanej przez magazyn "Forbes", nie ma ani jednego milionera. 26 "najbiedniejszych" z listy zgromadziło majątek... 40
  • Warszawski Indeks (poza)Giełdowy 15 gru 2006, 15:00 Najwyższe zyski, najmniejsze ryzko wpadki, czyli jak manipulować indeksami, to tylko na warszawskiej giełdzie 42
  • Na naftowym dopalaczu 15 gru 2006, 15:00 Ranking "pereł polskiej gospodarki": naszą gospodarkę podobnie jak rosyjską napędzają firmy surowcowo-energetyczne 46
  • Zyta reaktywacja 15 gru 2006, 15:00 Ministerstwo Finansów uprawia kreatywne budżetowanie 54
  • 2 x 2 = 4 - Patriotyzm specjalnej troski 15 gru 2006, 15:00 Prawdziwy PiSoPolak potępia liberalizm nawet wtedy, gdy nie bardzo wie, co jest jego istotą 58
  • Supersam 15 gru 2006, 15:00 60
  • Jesienna powściągliwość 15 gru 2006, 15:00 Szkockie kraty, płaszczyki ? la modelka Twiggy i buty na koturnach, typowe dla londyńskiej ulicy lat 60. - dom mody Laura Guidi w najnowszej kolekcji składa hołd powściągliwej elegancji typowej dla Wysp Brytyjskich. Nowością są... 60
  • Twardy jak zegarek 15 gru 2006, 15:00 Powstał najtwardszy zegarek na świecie. Szwajcarska firma Rado przedstawiła model V10K. Powierzchnia czasomierza została wykonana z najtwardszego istniejącego materiału - diamentu. Eleganckiej kopercie towarzyszy kauczukowa bransoleta. Model... 60
  • Muzyka ze stoperem 15 gru 2006, 15:00 Chcesz wiedzieć, ile kalorii spalasz podczas spaceru, a ile biegnąc? Słuchaj muzyki. Nowy walkman NW-S200 marki Sony wyposażono w czujniki kontrolujące bieżące zużycie kalorii, pokonaną odległość, liczbę kroków i czas biegu.... 60
  • Klipsy dla panów 15 gru 2006, 15:00 Firma Steinhausen proponuje mężczyznom klips do banknotów. Jest on wykonany z nierdzewnej, pokrytej złotem stali, waży jedynie 95 g. Zmieści się w nim 20 banknotów, a także karty kredytowe oraz inne dokumenty, takie jak prawo jazdy czy... 60
  • Wspomnienie wakacji 15 gru 2006, 15:00 Retsinę albo się lubi, albo się jej nie znosi. Dodawana do wina sosnowa żywica jednych orzeźwia, innych odstręcza. Najlepiej smakuje oczywiście na wakacjach na Krecie czy Rodos (tym bardziej że w Polsce mieliśmy jej nieduży wybór).... 60
  • Auta na prąd 15 gru 2006, 15:00 Problemy z ropą sprawią, że pojawia się coraz więcej samochodów elektrycznych. Mają one wiele zalet: są tańsze w eksploatacji, nie trują środowiska, prąd nie jest obłożony tyloma podatkami co benzyna. Dlatego na rynku pojazdów... 60
  • Chude nie jest piękne 15 gru 2006, 15:00 Ideałami kobiecej urody są dziś zaokrąglone Monica Bellucci i Beyonce Knowles 64
  • Szkoły niesamodzielności 15 gru 2006, 15:00 Polskie uczelnie najlepiej kształcą na kierunku bezrobocie 68
  • Dżungla ludożerców 15 gru 2006, 15:00 W Irian Jaya wojny wybuchają jeszcze z powodu porwania kobiety lub kradzieży świni 72
  • Pazurem - Stachanowcy patriotyzmu 15 gru 2006, 15:00 Czemu tylu pisarzy błąka się po ideowych rozdrożach? - pytał wcześniej od Giertycha Władysław Gomułka 74
  • Długa noc teczek 15 gru 2006, 15:00 Wstępna decyzja obalenia rządu Jana Olszewskiego zapadła już 9 maja na prezydium Unii Demokratycznej 76
  • Know-how 15 gru 2006, 15:00   Ptasie życie Nur rdzawoszyi odzywa się niemal wyłącznie na lęgowiskach i nie sposób go usłyszeć, gdy zimą przebywa w Polsce. Rybołów wędruje wzdłuż rzek i zimuje w miejscach obfitujących w ryby, które są niemal jedynym jego... 80
  • Prywatne leczy! 15 gru 2006, 15:00 Pół miliona Polaków korzysta już regularnie z pry watnej opieki medycznej 82
  • Im gorzej, tym lepiej 15 gru 2006, 15:00 Obrona przed suszą zrodziła pięć tysięcy lat temu wspaniałe cywilizacje 90
  • Bez granic 15 gru 2006, 15:00   Lula w opałach Luiz Inácio Lula da Silva, prezydent Brazylii, walczy o reelekcję. I ma na nią spore szanse, choć końcówka kampanii to niemal walka na noże. Kilka dni temu wyszło na jaw, że działacze prezydenckiej Partii... 92
  • Trójkątna oś 15 gru 2006, 15:00 Trojka Francji, Niemiec i Rosji wypiera trójkąt weimarski 94
  • Jastrząb z Tokio 15 gru 2006, 15:00 Nowy premier uważa, że Japonii należy się miejsce w klubie światowych mocarstw 98
  • Nasrallah superstar 15 gru 2006, 15:00 Na palestyńskiej liście przebojów sześć pierwszych miejsc zajęły marsze skomponowane na cześć libańskiego lidera terrorystów 100
  • Wojna językowa 15 gru 2006, 15:00 Łukaszenka postanowił represjonować także białoruską gramatykę 104
  • Recenzor 15 gru 2006, 15:00 108
  • Budka Krawczyka 15 gru 2006, 15:00 Elvis Presley swój pierwszy hit nagrał jako prezent dla mamy. Zakochany w nim Krzysztof Krawczyk nagrał ostatnią płytę w prezencie na swoje 60. urodziny. W tym wypadku sukces będzie ciut mniejszy, ale Krawczykowi wolno. Śpiewał już... 108
  • Muzyczne przedszkole 15 gru 2006, 15:00 Koneserzy będą się krzywić. Na krążku z Mozartem "Lacrimosa" z "Requiem" sąsiaduje z marszem tureckim, a fragmenty "Eine Kleine Nachtmusik" z najbardziej znaną częścią koncertu klarnetowego. Monograficzna... 108
  • Droga mistrzów 15 gru 2006, 15:00 Dwa skojarzenia natychmiast nasuwają się podczas słuchania drugiego albumu The Veils: The Waterboys oraz Nick Cave and The Bad Seeds w ich najlepszych nagraniach z lat 80. Wokalista Finn Andrews (syn Barry'ego Andrewsa z XTC i Shriekback) nie... 108
  • Hiszpański łącznik 15 gru 2006, 15:00 "Odkąd pamiętam, chciałem być gangsterem, to lepsze od bycia prezydentem USA" - wspominał bohater "Chłopców z ferajny". Brytyjskim odpowiednikiem ambitnych gangsterów zza oceanu jest zadziorny londyński żul - Mały... 108
  • Nawrócenie Stone 15 gru 2006, 15:00 Zło, które wypełzło z nory 11 września 2001 r., obudziło także uśpione dobro. Duch Ameryki się odrodził, tragedia i cierpienie wyzwoliły niezwykłą pozytywną moc. Takie przesłanie, wypowiedziane dobitnie w finale filmu, nie brzmi o... 108
  • Wigilia w walizce 15 gru 2006, 15:00 "Dziecko powołać do życia to betka, ale człowieka ulepić z tej gliny to wielka robota". Owdowiałemu ojcu, bohaterowi "Mojej córeczki" (Jerzy Trela), się nie udało. Córka wyjechała na studia do wielkiego miasta. Gdy... 108
  • Bohaterowie z taśmy 15 gru 2006, 15:00 Hannibal Lecter to Anthony Hopkins, Terminatorem jest Arnold Schwarzenegger, a Franz Maurer ma twarz Bogusława Lindy. O wyjątkowości filmowego bohatera przesądza charyzma aktora. Czasami bywa jednak odwrotnie: "To nie ja stworzyłem... 108
  • Niewinni kołchoźnicy 15 gru 2006, 15:00 Papierowy pomnik, który na czterdziestolecie wystawiło sobie Stowarzyszenie Filmowców Polskich, z pozoru wygląda na publikację wzorcową. Są rzadkie zdjęcia, dokumenty i anegdoty. Zabrakło tylko rzetelności, bo jubileuszowy album stał... 108
  • Cień dywersanta 15 gru 2006, 15:00 Miał rację towarzysz Lenin, gdy twierdził, że kino jest najważniejszą ze sztuk. Scena z komedii "Nie lubię poniedziałku", w której rozanielona niewiasta obdarowuje milicjanta rolkami papieru toaletowego, więcej mówi o PRL niż... 108
  • Artysta zdemaskowany 15 gru 2006, 15:00 "Na szczytach panuje cisza" to bite trzy godziny, podczas których prawie nic się nie dzieje. Akcja toczy się niemrawo, jak w kiepskiej telenoweli. Mimo to pozbawiony dramatycznych wzlotów i upadków spektakl Krystiana Lupy nie jest... 108
  • Szekspir na skróty 15 gru 2006, 15:00 Szekspirowski dramat o miłości, zdradzie, nietolerancji i nierówności został sprowadzony do wymiaru komiksu, który epatuje efektownymi widowiskowymi scenami. Jacek Głomb wykorzystał adaptację Krzysztofa Kopki, który język Szekspira... 108
  • Zmierzch bogów 15 gru 2006, 15:00 Rycerze Okrągłego Stołu byli naiwniakami, wyznawane przez nich zasady trafiły do lamusa, a święty Graal to przeżytek. W "Prze(d)stawieniu" Agnieszki Dudy-Gracz na motywach dramatu "Merlin, albo ziemia jałowa" Tankreda... 108
  • Iwona na skraju 15 gru 2006, 15:00 Gombrowicz nie znał się na muzyce, ale miał dobry gust. Na kartach "Dzienników" opiewa późne kwartety smyczkowe Beethovena. Do opery odnosił się jednak nieufnie i wątpliwe, by zaakceptował swój jeden z pierwszych scenicznych... 108
  • Pod patronatem de Sade 15 gru 2006, 15:00 "Pornografia i sztuka są nierozłączne". Camille Paglia, amerykański krytyk kultury, lubi efektowne bon moty, ale na szczęście ma też coś ciekawego do powiedzenia. Na ponad sześciuset stronach zawzięcie tropi przejawy perwersji,... 108
  • Na własna rękę 15 gru 2006, 15:00 Niecałe sto lat temu antropolog Bronisław Malinowski nie bał się w swoich dziennikach napisać "Przebrandzlowałem cały dzień". Jednak słownik Doroszewskiego z lat 50. zupełnie pomijał ten synonim słowa masturbacja. Wstydliwy i... 108
  • Symfonio, odpręż mnie! 15 gru 2006, 15:00 Chopina w Polsce ciągle lepiej znamy z nazwy wódki niż z jego genialnych mazurków 112
  • Gott mit uns 15 gru 2006, 15:00 Europa Środkowa ma swojego Presleya, chociaż trochę się go wstydzi 116
  • Retroidol 15 gru 2006, 15:00 Michał Żebrowski to znakomity aktor, który urodził się pół wieku za późno 118
  • Wencel gordyjski - Serce w laptopie 15 gru 2006, 15:00 Nomadowie współczesności żyją w inkubatorze obsługiwanym przez globalną pielęgniarkę 120
  • Ueorgan Ludu 15 gru 2006, 15:00 Nr 39 (205) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 25 września 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Tylko A. Lepper budował tanie państwo KULISY DYMISJI Jedna z gazet szeroko opisała działalność byłego już wicepremiera Leppera, z powodu... 121
  • Krótko po wolsku - Kura do kwadratu 15 gru 2006, 15:00 Koło Pittsburgha, (USA) na fermie drobiowej urodziła się kura z czterema nogami. Abstrahując od tego, czy jest to wybryk genetyki, czy realizacja świadomego planu, można uznać ten fakt za duże osiągnięcie hodowlane. W naszych stronach... 121
  • Skibą w mur - Szczere czasy 15 gru 2006, 15:00 Żyjemy w tak szczerych czasach, że co bardziej wrażliwym zbiera się na wymioty 122