Gerontokapitalizm

Gerontokapitalizm

Dodano:   /  Zmieniono: 
Tradycyjny konflikt między robotnikami i właścicielami zastąpi starcie "starych" z "młodymi"
Jeden pracujący utrzymujący dwoje emerytów? Żaden system ekonomiczny tego nie wytrzyma - mówią niektórzy ekonomiści. Będzie musiał to wytrzymać - odpowiadają na to demografowie. Społeczeństwo, w którym emerytów będzie więcej niż pracujących, będzie oczywiście zupełnie innym społeczeństwem od tego, które dzisiaj znamy. Inna będzie również jego gospodarka. Kapitalizm się zmieni, bo na szczęście jest to system gospodarczy, który jest w stanie się dostosować do każdych realiów. I powstanie nowy świat, w którym główna oś ekonomicznego sporu o podział dochodów nie będzie już przebiegać między robotnikami a właścicielami firm ani nawet między zamożnymi a ubogimi, ale właśnie między starymi a młodymi. Spór ten najpewniej wygrają starzy. Gerontokapitalizm jest tuż-tuż.
Obecnie osoby starsze (powyżej 60. roku życia) stanowią 17 proc. ludności Polski, 18 proc. ludności USA i 27 proc. ludności Japonii. Według prognoz ONZ, do roku 2050 odsetek ten będzie wynosić: w Polsce - 33 proc., w USA - 28 proc. i w Japonii - 38 proc. W dzisiejszej Japonii i we Włoszech na osobę w wieku emerytalnym (powyżej 65. roku życia) przypadają trzy osoby w wieku produkcyjnym. Jeśli sprawdzą się prognozy, w połowie XXI wieku starszych osób może być już tyle samo, a może nawet więcej niż osób w wieku produkcyjnym.
W Polsce na dwóch emerytów będą przypadać trzy osoby w wieku produkcyjnym, o ile w tym czasie cała młodzież nie wyemigruje, a kolejne grupy zawodowe nie wywalczą sobie (w ślad za górnikami) wcześniejszego przechodzenia na emeryturę. Jednak będzie to ulga chwilowa, bowiem trendy demograficzne są nieubłagane. Dzieci rodzi się mniej, bo w zamożnych społeczeństwach ludzie w coraz większym stopniu traktują potomstwo jako kosztowną, skomplikowaną inwestycję, która wymaga odpowiedniego przemyślenia, zaplanowania i przygotowania. A starsi żyją coraz dłużej, bo medycyna coraz skuteczniej potrafi dbać o ich zdrowie. I jeśli tylko nie wybuchną jakieś apokaliptyczne katastrofy, procesów starzenia się ludności nie da się powstrzymać.

(Nie)wesołe życie staruszka
Analizując globalne efekty starzenia się ludności, zwracano uwagę na zmianę typu konsumenta i struktury konsumpcji. Osiemdziesięcioletni emeryci będą potrzebować więcej usług związanych z zagospodarowaniem wolnego czasu, utrzymaniem dobrego stanu zdrowia i aktywności intelektualnej. Nie uważam tego za wielkie wyzwanie. W gospodarce rynkowej w ślad za popytem idzie podaż odpowiednich towarów i usług. Jeśli konsumenci będą tego potrzebować - i będą mieli na to pieniądze - firmy rozbudują usługi dla emerytów. Może za 40 lat najlepiej rozwijającym się sektorem gospodarki będą medyczne kliniki utrzymujące emerytów w doskonałej formie?
W sensie gospodarczym największym wyzwaniem jest zapewnienie starszym ludziom znośnych dochodów. Niby nic trudnego: każdy agent ubezpieczeniowy namawiający nas do wykupienia dodatkowej polisy emerytalnej przedstawia wyliczenia pokazujące, że jeśli zainwestowane pieniądze realnie przyniosą "choćby tylko 6 proc. rocznie", za 30 lat będziemy opływać w dostatki i jak dzisiejsi niemieccy emeryci spędzać zimę w luksusowych hotelach na Wyspach Kanaryjskich. Większość z nas przekonuje argument, że wartość uzyskanej w ten sposób emerytury nie jest zagrożona, bo nie jest ona wypłacana z naszych własnych dobrze zainwestowanych oszczędności.
Sprawa z emeryturami jest bardziej skomplikowana i mniej pewna. W gospodarce nie sposób wygenerować więcej dochodów, niż jest ich do podziału. Oznacza to, że niezależnie od systemu emerytalnego w roku 2050 suma dochodów emerytów i pracowników musi się mieścić w wielkości wytworzonego wówczas PKB. Reforma emerytalna (jak w Polsce) czy system dobrowolnych polis emerytalnych (jak w USA) powodują, że większa niż dziś część dochodów przyszłych emerytów będzie wypłacana z zysków z kapitału, a mniejsza - z opodatkowania pracujących składkami. Zapewni to więcej pieniędzy do podziału, ale bez przesady.
Arytmetyka jest nieubłagana. Dziś mamy w Polsce 9 mln emerytów i rencistów i wydajemy około 14 proc. PKB na świadczenia. Pieniądze te pochodzą ze składek, którymi obciąża się pracujących. Wyobraźmy sobie rok 2050, w którym liczba emerytów się podwoi, a liczba pracujących w dużym stopniu się nie zmieni. Aby zapewnić podobną relację dochodów emerytów i pracujących do tej, jaką mamy dziś, trzeba by na świadczenia wydawać prawie 30 proc. PKB. Można te dodatkowe fundusze wygospodarować na dwa sposoby: albo zwiększyć obciążenie składkami płac, albo większą część wypłat pokrywać zyskami z kapitału.

Emeryt na spadającym krańcu
Agent ubezpieczeniowy będzie wykazywał, że gdy zgromadzone przez nas oszczędności przyniosą "choćby 6 proc. rocznie", żadnego problemu nie będzie. Tyle że nie zna on jednego z podstawowych praw ekonomii - tzw. spadających krańcowych przychodów z kapitału. Prawo to mówi, że im więcej będzie w gospodarce zainwestowanych oszczędności, tym mniejszy dochód będą one przynosiły. Dziś owe 6 proc. można uzyskać bez trudności - za 20 lat dysponujące ogromnymi kapitałami fundusze emerytalne będą się bić o to, by z owych pieniędzy wycisnąć realnie choć 2 proc. Innymi słowy, zyski z naszych emerytalnych oszczędności mogłyby dynamicznie rosnąć tylko wówczas, gdyby w PKB stale wzrastał udział zysków z kapitału - kosztem dochodów z pracy.
W podziale przyszłego globalnego dochodu między płace i zyski nie nastąpi rewolucja, a więc coraz większe oszczędności emerytów będą przynosiły coraz mniejszy proporcjonalnie dochód. Jeśli emerytów będzie znacznie więcej niż pracujących, ich dochody będą spadać w porównaniu z przeciętną płacą, choćby nie wiadomo jak wiele przez poprzednie lata zgromadzili oszczędności.

Pełzająca pauperyzacja
Nie atakuję reform emerytalnych. Jednak procesu względnego ubożenia emerytów nie da się odwrócić, bo stoją za nim żelazne wyliczenia demograficzne. Około roku 2050 zaczniemy żyć w świecie, w którym większość kapitału może się znajdować w rękach funduszy emerytalnych, usilnie szukających szans na ich dochodowe zainwestowanie, co przy coraz większej ilości kapitału będzie coraz trudniejsze. Emeryci staną się więc światowymi kapitalistami. Tyle że warunki w tej nowej grze gospodarczej będą ustalać wyzyskiwani proletariusze, bo coraz mniej licznym pracownikom będzie się oferować coraz wyższe płace, znacznie wyższe od dochodów właścicieli kapitału.
Czy czekają nas podwyżki składek na świadczenia społeczne, po to by dzielić się nimi z emerytami? Wolne żarty! O pracownika trzeba będzie zabiegać, bo inaczej wyjedzie, gdzie "podkupujący go" kraj zaoferuje mu niższe składki, byle tam pracował i podtrzymywał wzrost PKB. Starając się "wygładzić" swoje dochody w ciągu życia (tak właśnie tłumaczy proces oszczędzania noblista Franco Modigliani), ludzie będą się starać więcej oszczędzać. Będzie tak jak z wyścigiem w "Alicji w krainie czarów" - im więcej będzie oszczędności w gospodarce, tym bardziej będzie spadać procentowy dochód z kapitału.
Zamiast walki kapitalistów z proletariuszami, zobaczymy całkiem inną walkę. Wielkie fundusze emerytalne, reprezentujące emerytów, będą właścicielami większości wielkich firm, usiłującymi wycisnąć z nich maksymalny zysk. Nie da się tego zrobić kosztem dochodów pracowników ani przez podwyżkę podatków, bo mogłoby to tylko zintensyfikować proces ucieczki pracowników za granicę. Coraz liczniejsi starzy "kapitaliści" będą więc stosunkowo ubodzy i słabi, a młodzi "proletariusze" zamożni i zadowoleni z życia.

10 lat dłużej w pracy
Emeryci będą się domagać od rządów zwiększenia składek płaconych przez pracowników. Tego nie da się zrobić, bowiem w roku 2050 kraje będą konkurować o pracę. Innym rozwiązaniem jest wzrost podaży pracy. Z krajów uboższych będą masowo napływać do krajów zamożniejszych pracownicy imigranci, łagodząc problemy gospodarcze, ale zaostrzając problemy społeczne. Jednocześnie powinna wzrastać stopa zatrudnienia, a także wiek przechodzenia na emeryturę. Jeśli potencjalni emeryci nie będą chcieli pracować o 10 lat dłużej, po to by dłużej korzystać z wysokich płac i więcej odłożyć, staną się ubożsi w porównaniu ze swoimi dziećmi. I nie pomogą na to nawet demonstracje związkowców przed Sejmem.
Więcej możesz przeczytać w 2/2007 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 2/2007 (1255)

  • Wprost od czytelników 8 sty 2007 Wydział zabójstw księży Nie spodziewałam się, że ktoś wróci jeszcze do tematu niewyjaśnionych zabójstw księży w czasie, gdy większość Polaków zaczyna już oddychać wolnością ("Wydział zabójstw księży", nr 45). Dla... 3
  • Na stronie - Służba i bezpieczeństwo 8 sty 2007 Lustracja nie jest zemstą. Jest drogą do wyeliminowania kłamstwa z życia publicznego 3
  • Skaner 8 sty 2007 SKANER POLSKA PROKURATURA Tropem Millera juniora Tajemnica tego, w jaki sposób firma żony Leszka Millera juniora zarobiła 4,3 mln zł (po opodatkowaniu ponad 2,5 mln zł), może zostać wyjaśniona. Polscy prokuratorzy dostaną komplet... 8
  • Sawka czatuje 8 sty 2007 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 11
  • Efekt Ziobry 8 sty 2007   To była jedyna w ostatnich miesiącach okazja, kiedy w jednym rzędzie mogli stanąć obok siebie politycy, biznesmeni, ludzie tajnych służb i dziennikarze. A wszystko to z błogosławieństwem ministra sprawiedliwości i prokuratora... 14
  • Playback 8 sty 2007 Roman Giertych, wicepremier i minister edukacji © A. JAGIELAK 18
  • Poczta 8 sty 2007 NIELOT WE MGLE Wtrakcie redakcyjnych skrótów usunięto z tekstu fragment dotyczący działającego na warszawskim lotnisku Okęcie systemu radiowej nawigacji ILS (Instrument Landing System), który pozwala sygnałami radiowymi naprowadzać... 18
  • Ryba po polsku - Buraki inteligencji 8 sty 2007 Samoobrona postanowiła zostać partią inteligencji. Znudziły się jej buraki i chce sięgnąć do konfitur 19
  • Z życia koalicji 8 sty 2007 NAZWISKO ZOBOWIĄZUJE. Młody kanadyjski piłkarz wyszedł w podstawowym składzie przetrzebionego kontuzjami Newcastle i strzelił bramkę samemu Manchesterowi United. Doprowadził w ten sposób do sensacyjnego remisu. Jak się nazywa ten... 20
  • Z życia opozycji 8 sty 2007 JUŻ NIE JAN ROKITA, lecz Bronisław Komorowski został platformowym cieniem premiera. Jest to słuszne i przemyślane, bo Bronek, szef MSZ, nie wiedzący, gdzie leży i do czego należy Norwegia, troszkę nadszarpnął wierunek Platfomy... 21
  • Wprost przeciwnie - Wizerunek teściowej 8 sty 2007 Wizerunkiem Polski wycierają sobie gęby ci, którym na tym wizerunku nie zależy 22
  • Fotoplastykon 8 sty 2007 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 23
  • Błogosławiona wina arcybiskupa 8 sty 2007 Kłamstwa abp. Stanisława Wielgusa pogrzebały plan zatrzymania lustracji w polskim Kościele 24
  • Agent Ignacy 8 sty 2007 Biskup Jerzy Dąbrowski był świadomym, wynagradzanym za współpracę agentem bezpieki 28
  • Naiwni i zdrajcy 8 sty 2007 Rozmowa z prof. Janem Żarynem, dyrektorem Biura Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej, badaczem historii Kościoła 30
  • Jastrzębi gołąb 8 sty 2007 Skrzypek może dać NBP to, czego bank centralny najbardziej potrzebuje - spokój 32
  • Kwas w platformie 8 sty 2007 Aleksander Kwaśniewski zrobi wszystko, by związać partię Donalda Tuska z lewicą 36
  • Chamy i warchoły 8 sty 2007 Powrót do praktyki sądów honorowych i pojedynków mógłby uzdrowić nasze stosunki polityczne 38
  • Giełda 8 sty 2007 Hossa Świat Liniowy macedoński Macedonia to kolejny, dziesiąty już europejski kraj, który wprowadził podatek liniowy. Stawka wynosi 12 proc., a za rok ma zostać obniżona do 10 proc. Dotychczasowe stawki PIT wynosiły 15 proc., 18 proc. i... 40
  • Bushujący w ropie 8 sty 2007 Ameryka wypowiedziała wojnę naftowemu monopolowi Bliskiego Wschodu 42
  • Ministerstwo głupich podatków 8 sty 2007 V EDYCJA KONKURSU O NAGRODĘ ZŁAMANEGO GROSZA 46
  • Liberałowie kontra łże-liberałowie 8 sty 2007 Kraje rządzone przez gangsterów, w majestacie prawa rabujących współobywateli, nie są w stanie się rozwijać 48
  • Gerontokapitalizm 8 sty 2007 Tradycyjny konflikt między robotnikami i właścicielami zastąpi starcie "starych" z "młodymi" 52
  • Supersam 8 sty 2007 54
  • Oczy Penélope Cruz 8 sty 2007 Makijaż á la Penélope Cruz czy Milla Jovovich? Brzmi kusząco i jest możliwy dzięki Color Appeal Star Secrets Trio Pro - nowym cieniom L'Oréal Paris. Powstały one we współpracy z pięcioma "ambasadorkami" marki: Penélope Cruz,... 54
  • Pasaże milionerów 8 sty 2007 1,35 mln dolarów rocznie - tyle wynosi czynsz za wynajęcie 100-metrowego sklepu w najdroższym miejscu świata, na skrzyżowaniu nowojorskiej Piątej Alei z 57. Ulicą. Firma Cushman & Wakefield, która monitoruje rynek nieruchomości, jak... 54
  • Kupaż pachnący papryką 8 sty 2007 Chorus 2003, Thermenregion, Stift Klosterneuburg Cena: 115 zł, importer: CK Oboźnia Augustyńskie opactwo w Klosterneuburgu pod Wiedniem istnieje od 1114 r. Tradycja robienia wina jest w nim niemal równie stara. Tu w 1860 r. powstała pierwsza... 54
  • Gra w zwierzątka 8 sty 2007 "Viva Pinata" to gra stworzona przez brytyjskie studio gier Rare Ltd. specjalnie dla produkowanej przez koncern Microsoft konsoli xBox 360. Przeznaczona dla graczy w każdym wieku ma szansę - jak twierdzą producenci - w krótkim czasie... 54
  • Przed ołtarz bez welonu 8 sty 2007 Do sukni ślubnej nie pasuje welon. Do takiego wniosku doszła amerykańska projektantka Vera Wang, w której strojach na ślubnym kobiercu stawały m.in. Sharon Stone, Avril Lavigne i Jennifer Lopez. W wiosennej kolekcji kreatorki tiulem nie... 54
  • Ciasteczka babuni 8 sty 2007 W Wielkiej Brytanii zapanowała moda na domowy wypiek ciast. Rynek potrzebnych do niego produktów szacuje się na mniej więcej 430 mln funtów rocznie. Nowy trend wylansowały brytyjskie gwiazdy kulinarne, więc może - razem z ich programami -... 54
  • Gwiazdobicie 8 sty 2007 Aktorka Sienna Miller to dla serwisu Perez Hilton "slutienna", czyli "kurwessa" 56
  • Polskie Davos 8 sty 2007 Ranking polskich ośrodków narciarskich: 1. Zakopane, 2. Szczyrk, 3. Zieleniec 60
  • Auto na szpilkach 8 sty 2007 Samochodami zaprojektowanymi dla kobiet lepiej jeździ się mężczyznom 62
  • Pazurem - Kamienne tablice 8 sty 2007 Cybulskiego ostrzegano żartem, że byłoby głupio, gdyby największy polski aktor się zabił, skacząc do pociągu 66
  • Urna w urnie 8 sty 2007 Dopiero podczas wyborów 1957 r. Polacy pogodzili sięz pojałtańską rzeczywistością 68
  • Know-how 8 sty 2007 Serce na nartach Narciarstwo nie zawsze służy zdrowiu, szczególnie zdrowiu osób prowadzących siedzący tryb życia. Takie osoby są narażone na zawał serca na stoku - ostrzegają lekarze w "British Medical Journal". Tak tragiczne... 72
  • Zażyjesz, pożyjesz 100 lat 8 sty 2007 Czy człowiek mógłby żyć około 190 lat, czyli tyle, ile żyją żółwie, najbardziej długowieczne zwierzęta? Od kilku miesięcy kurację resweratrolem, czyli swoistym eliksirem młodości, stosuje ponad80 Amerykanów cierpiących na choroby skracające życie, takie jak cukrzyca dorosłych.... 74
  • Eros w koronie 8 sty 2007 Wielu polskich władców zasłużyło na miano jurnych wszeteczników 79
  • Bez granic 8 sty 2007 Pieniądze w śniegu W Polsce leje, a w północnochińskiej prowincji Jilin trwa Międzynarodowy Festiwal Śniegu. Wystawiane są tam ogromne, mierzące kilkadziesiąt metrów śnieżne rzeźby. Eksperci twierdzą, że Chiny znalazły niszę,... 82
  • Guten Tag, Osten 8 sty 2007 Duet Merkel - Steinmeier tworzy nową wschodnią Realpolitik 84
  • Nowe partnerstwo 8 sty 2007 Z początkiem roku Niemcy przejęły prezydencję w Radzie Unii Europejskiej. Do naszych ważniejszych zadań należy uruchomienie negocjacji dotyczących zawarcia nowego układu w sprawie partnerstwa i współpracy między Unią Europejską a Rosją. W związku z rosyjskim embargiem na... 87
  • Trzecia śmierć Saddama 8 sty 2007 W Bagdadzie coraz częściej mówi się o powołaniu rządu wojskowych 88
  • Miasto jednego człowieka 8 sty 2007 Listy z Rosji - śladami markiza de Custine'a 90
  • Recenzor 8 sty 2007 KINO Fałszywe wzruszenia Bogusław powrócił chyba na dobre, a coraz bardziej manieryczny "Boguś" wreszcie dokonał żywota. To dobra wiadomość dla wielbicieli talentu Lindy. Ale jedna z nielicznych. Reżyserowane przez niego... 94
  • Homo Hitler 8 sty 2007 Druga młodość Trzeciej Rzeszy 98
  • Kleksbroadway 8 sty 2007 "Akademia Pana Kleksa" to pierwszy nowoczesny polski musical 102
  • Wencel gordyjski - Konkwistadorzy z Majami 8 sty 2007 Mit dobrego dzikusa to przejaw rasizmuwobec dzikusów 104
  • Krótko po wolsku - Korek w tunelu 8 sty 2007 I śmieszno, i straszno. W pewnej jaskini w Republice Południowej Afryki zdarzył się ostatnio ciekawy wypadek. Grupa turystów została uwięziona we wnętrzu góry za sprawą pewnej bardzo puszystej pani, która utknęła w korytarzu. Ani wte,... 105
  • Ueorgan Ludu 8 sty 2007 Nr 2 (219) Rok wyd. 6 WARSZAWA, poniedziałek 8 stycznia 2007 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza UWOLNIĆ SIMONA MOLA Wzywamy wszystkie postępowe siły do obrony niesłusznie aresztowanego bojownika w walce z faszyzmem, nietolerancją i rasizmem -... 105
  • Skibą w mur - Polska jest facetem 8 sty 2007 Powiedzmy sobie szczerze: ktoś, kto ładnie się uśmiecha w serialu, przyda się w polskiej polityce 106