Taniec na ratunek świata

Taniec na ratunek świata

Bez chasydyzmu Rzeczpospolita byłaby o wiele uboższa
Mezuza - metalowa rurka z wersetami Tory, wieszana przez Żydów u wejścia do domu; świecznik chanukowy czy srebrna chochla do rytualnego obmywania zwłok - te przedmioty znajdą się w lubelskim muzeum chasydyzmu. Zgromadzono już pierwsze eksponaty - dary mieszkańców Lublina, pamiątki po ich dawnych żydowskich sąsiadach. Sądząc po dziejach podobnych inicjatyw, muzeum zostanie zasypane darami: przedmiotami, fotografiami - świadectwami wielowiekowej obecności Żydów na polskich ziemiach. Tym razem jednak chodzi nie tylko o samą obecność, lecz również o wkład polskich Żydów w naszą wspólną kulturę, literaturę, naukę. Chasydyzm był i po części jest (bo nadal istnieją jego ośrodki w Izraelu i USA) zjawiskiem szczególnym. Czysto żydowskim, a zarazem takim, które narodziło się na ziemiach Rzeczypospolitej Obojga Narodów, z tutejszej sytuacji historycznej, z tutejszych niepokojów.
Wróżba dla Napoleona
Na przełomie XVII i XVIII wieku trwał na ziemiach Rzeczypospolitej okres wojen. Wcześniej, w roku 1665, w Gazie ogłosił się mesjaszem Sabataj Cwi i wzbudził w Żydach, także polskich, olbrzymie nadzieje. Jego proroctwa się nie spełniły, kraj pustoszyły obce i własne armie, epidemie, płonęły miasta, hajdamacy urządzali pogromy. W miejskich społecznościach żydowskich w Polsce, zwanych sztetl, panował strach i przygnębienie. Pojawił się jednak pocieszyciel. Nie prorok, lecz mąż sprawiedliwy, cadyk (od hebrajskiego cadik - sprawiedliwy, pobożny). Nazywał się Izrael ben Eliezer. Wyznawcy jego nauk mówili o nim Baal Szem Tow (Pan Dobrego Imienia), używali też skrótu BeSzT. Pochodził z ubogiej rodziny.
Izrael ben Eliezer nie był rabinem, lecz wędrownym kaznodzieją. Głosił, że pośrednictwo rabinów w kontaktach z Bogiem jest zbędne i że nie jest potrzebne zagłębianie się w zawiłości Talmudu, by prowadzić uczciwe i godne życie. Opowiadał się przeciw talmudycznej ortodoksji i formalizmowi sztywnych zakazów i nakazów. Budził tym gniew rabinów i uwielbienie prostych ludzi. Osiadł w miasteczku Międzybóż na Podolu i tam otoczył go krąg uczniów i czcicieli; liczni wierni przybywali, by słuchać wygłaszanych przez Baal Szem Towa mądrości życiowych. Najważniejszą z tych mądrości była potrzeba dobra, na którego czynieniu człowiek powinien oprzeć całe swoje postępowanie, także gdy walczy ze złem. Nie ma - głosił BeSzT - ludzi całkiem złych, każdy ma w sobie jakiś pierwiastek dobra, człowiek jest bowiem - z samej swej natury - zespolony z Bogiem i należy w nim szukać tego "pierwiastka zespolenia" - dewekut (hebr. zespolenie, przylgnięcie). Każdy może się stać dobry, a także każde zło może się w dobro obrócić. Z malowniczych opowieści o Baal Szem Towie, jakie jego uczniowie spisywali, wynika, że promieniował on optymizmem i życzliwością dla ludzi. Uważano go za świętego i cudotwórcę.
Cały nurt religijny, który BeSzT zapoczątkował, ruch chasydów (hebr. chasid - pobożny), opromieniony jest aurą cudowności, przepełniony wiarą w cuda. Uczniowie Baal Szem Towa z czasem sami stali się cadykami, podobnie jak ich uczniowie. Do najsławniejszych cadyków należą Dow-Ber z Międzyrzecza (zwany Wielkim Magiem), Elimelech z Leżajska i Jakub Icchak z Lublina, zwany Widzącym, przepowiadał bowiem przyszłość. Napoleonowi u szczytu jego potęgi wyprorokował klęskę w Rosji.
Wielbiono cadyków nie za uczoność, surowość wymagań, lecz za mądrość życiową i wyrozumiałość. Wierzono, że bierze się ona ze szczególnie bliskiego, bezpośredniego kontaktu z Bogiem. Ważnym obyczajem było wśród chasydów opowiadanie sobie historii o cadykach - była to forma przekazywania ich świętości. Wieść głosi, że Widzący z Lublina spostrzegł pewnego razu blask bijący z domu modlitwy, gdy wszedł, ujrzał siedzących chasydów, którzy opowiadali o swoich cadykach.

Taniec świętego męża
Według jednej z historii o cadykach, pewien kulawy starzec opowiadając, jak świątobliwy Baal Szem często w czasie modlitwy tańczył i podskakiwał, sam zaczął podskakiwać i tańczyć. Władza w nogach wróciła mu w cudowny sposób.
Taniec i śpiew są ważnymi formami religijności chasydów. Na dawnych obrazach można zobaczyć dostojnych starców w lisich czapach, jak tańczą żywo, wysoko podnosząc nogi. To jest manifestacja radości życia, ekstaza - hitlahawut (hebr. zachwyt). Cadykowie nie zalecali swym wiernym ascezy i pokuty, lecz mądre i wesołe korzystanie z życia i jego darów. W początkowym okresie rozwoju chasydyzmu (później to się zmieniło) dużą rolę odgrywały w nim kobiety: uczestniczyły w życiu religijnym gminy i we wspólnych tańcach.
Nauki cadyków były przeciwieństwem tego, co w opisach różnych form głoszenia wiary nazywa się kaznodziejstwem strachu: nie pragnęli oni przerażać wiernych boskim gniewem i perspektywą kary za grzechy. Wielki znawca chasydyzmu Martin Buber przytacza opowieść o Widzącym z Lublina: "Pewien chasyd skarżył się Jakubowi Icchakowi, że trapią go nieczyste żądze i że popadł wskutek tego w melancholię. Rabbi rzekł: Przede wszystkim strzeż się melancholii, ona bowiem jest gorsza i bardziej zgubna niż grzech. Kiedy Zły Duch budzi w człowieku żądze, nie zamierza wpędzić go w grzech, lecz poprzez grzech w melancholię".

Antybajki cadyków
Nauki cadyków miały ludziom dawać siłę, nie były jednak pokrzepiającymi bajkami dla naiwnych. Czasami, dla podtrzymania ducha, zadawali sobie chasydzi pytanie: czy zło rzeczywiście jest na świecie. W istocie jednak mieli głębokie poczucie jego istnienia. Wątek współbytowania dobra i zła wprowadził do chasydyzmu Wielki Magid, Dow-Ber z Międzyrzecza, przejmując go od Icchaka Lurii, słynnego XVI-wiecznego mistyka i znawcy kabały, który działał w Palestynie. Według tej koncepcji, w momencie stworzenia świata jego byty elementarne, zwane sefirami, nie wytrzymały siły boskiego promienia i rozpadły się jak gliniane naczynia. Powstałe z nich ciemne skorupy zła uwięziły boski promień. Jego iskry uwalniają ludzie sprawiedliwi dobrymi uczynkami. Wedle Wielkiego Magida i jego następców, wierni swą radością, śpiewem, tańcem i modlitwą zanoszoną do wysokiego nieba ratują świat. Nie uwalniają go od zła, lecz przyczyniają się do tego, że między dobrem i złem w świecie panuje równowaga.
Ze strony ośrodków rabinackich wielokrotnie (zwłaszcza w XVIII wieku) spadały na chasydów klątwy - za lekkomyślne i niezgodne z Talmudem postępowanie. Rozpędzano ich zgromadzenia, palono pisma i zamykano synagogi, które budowali. Później konflikty te złagodniały, chasydyzm zmieniał się, a w judaizmie pojawiły się nowe prądy, jak haskala, zwana żydowskim oświeceniem.
Zbudowana w 1930 r. w Lublinie Jesziwa Chachmej - Szkoła Rabinacka, sławna w Europie, nawiązywała do lubelskiej jesziwy z XVI wieku, której tradycje bliskie były również chasydom. W wyniku Zagłady chasydyzm w Europie Środkowej i Wschodniej przestał istnieć. Budynek Jesziwy Chachmej ocalał, znajdował się w nim bowiem posterunek niemieckiej żandarmerii. W pomieszczeniach dawnej Jesziwy znajdzie teraz lokum muzeum chasydyzmu.
Dwa razy w roku na grób cadyka Elimelecha przyjeżdżają do Leżajska tysiące chasydów z całego świata; we wrześniu, na Rosz Haszana (Nowy Rok Żydowski), i w marcu, w rocznicę urodzin cadyka. Modlą się i kładą na kamieniach karteczki z prośbami. Jest pewne, że muzeum chasydyzmu wzbudzi zainteresowanie nie tylko chasydów, lecz także tych, którzy mają poczucie bliskich związków polskich i żydowskich tradycji.


Mosty pojednania
Chasydyzm był początkowo religią ludzi ubogich, chorych i cierpiących. To nad nimi pochylał się rabbi BeSzT i wskrzeszał w nich na nowo poczucie godności, własnej wartości i radość życia. Oczywiście, przysporzyło mu to także wielu oponentów. W XIX wieku powstał ruch religijny mitnagdim, co w języku hebrajskim znaczy przeciwnicy. Jego liderzy i zwolennicy krytykowali chasydów, nazywając ich poganami. Szczególnie rażący dla mitnagdim był sposób, w jaki chasydzi się modlili. Było to niezwykłe widowisko pełne radości, śpiewów, tańca; pochwała Boga i człowieka. Takie uczty wielekroć odbywały się na podwórku rabina przy wielkim stole (Tisz) i trwały 20-25 godzin. Zachowanie to budziło kontrowersje wśród powściągliwych i światłych mitnagdim.
Najbardziej znanymi następcami BeSzTa byli rabin Izaak z Berdyczowa i rabin Nachman z Bracławia. Przed wojną ważnymi chasydzkimi ośrodkami były Góra Kalwaria, Bobowa, Leżajsk, Kock, Opatów, Przysucha, Lelów i Lublin. Obecnie w Izraelu żyją setki tysięcy chasydów, głównie w Jerozolimie, Bnei-Brak, Netanii i w Tel Awiwie. Zazwyczaj rozmawiają między sobą w języku jidysz, zwanym mamy luszen, czyli w języku mamy. Język hebrajski według chasydów jest święty i służy tylko do modlitwy. Należy podkreślić bardzo ważną rolę i ciężką pracę chasydów, jaką wykonują, wspomagając instytucje pomocy socjalnej. Są żydowskimi misjonarzami, którzy niezłomnie wierzą w Wielki Erec Izrael. Czekają na nadejście Mesjasza.
Dużym chasydzkim ośrodkiem jest Nowy Jork (Brooklyn). Tę metropolię w dużej mierze zamieszkują zwolennicy ruchu Lubawiczer Chasidim. Wśród polskich miast ogromne znaczenie dla chasydów miał Lublin. To z niego wywodził się rabin Meir Szapiro, poseł na Sejm II RP. Dzięki jego staraniom rozpoczęto budowę wyższej szkoły rabinackiej w Lublinie. Przyjeżdżali studiować w niej Żydzi z całego świata. 11 lutego 2007 r. miałem wrażenie, że historia zatoczyła koło: rabin Michael Schudrich uroczyście otworzył synagogę w budynku uczelni rabina Szapiro. To znaczące i symboliczne wydarzenie, znak, że możemy żyć razem wspólnie i od nowa. Ponieważ Polska jest nowoczesnym europejskim krajem. Dodatkowym dowodem na to jest fakt, że to właśnie w Warszawie powstała siedziba chabadników. Ten ruch religijny wywodzi się z chasydzkiej dynastii Lubawicz, a jednym z jego przywódców był cadyk Josef Icchak Szneerson. Ale to rabin Menachem Mendel Schneerson rozsławił Chabad Lubavitch na świecie. W Warszawie dom dla każdego Żyda - jak nazywają siebie Chabad Lubavitch - prowadzi rabin Szalom Stambler z żoną Diną. Są organizatorami ciekawych przedsięwzięć kulturalnych i religijnych.
Polska jest ważnym miejscem dla społeczności żydowskiej. Razem żyliśmy i nasze kultury wzajemnie się przenikały. Może to właśnie teraz umacniają się i poszerzają te mosty pojednania, wzajemnego zrozumienia i szacunku. Jak śpiewał rabin Nachman z Bracławia: "Cały świat jest wąskim mostem, ale nie wolno się tego bać. Bóg jest z nami!".

Szewach Weiss
Współpraca: Ewa Szmal
Okładka tygodnika WPROST: 8/2007
Więcej możesz przeczytać w 8/2007 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 8/2007 (1261)

  • Na stronie - Harlequin demokracji 18 lut 2007, 22:00 Podobno wszystko w Polsce jest ekstremalne, obrzydliwe, kompromitujące i estetycznie badziewiarskie 7
  • Wprost od czytelników 18 lut 2007, 22:00 Powrót kobietyJestem jedną z kobiet opisanych w artykule "Powrót kobiety". W pewnym momencie życia poczułam, że nie chcę już mieć opiekunek do dzieci. Każdego wieczoru, gdy kładłam się do łóżka, zadawałam sobie pytanie:... 7
  • Skaner 18 lut 2007, 22:00 10
  • CBŚ 18 lut 2007, 22:00 W Polsce jest 2644 gangsterów 10
  • Wybory 18 lut 2007, 22:00 Okręg polonusów 10
  • Śledztwo 18 lut 2007, 22:00 Na tropie prezydenta 10
  • Polskie weto 18 lut 2007, 22:00 Kasy na rurę nie będzie 10
  • Żywność 18 lut 2007, 22:00 Uwaga, modyfikowane! 10
  • TVN 24 18 lut 2007, 22:00 Autolustracja szkła 10
  • Koncerty 18 lut 2007, 22:00 Zjazd gwiazd 10
  • Telewizja 18 lut 2007, 22:00 "Idol" wraca 10
  • Film 18 lut 2007, 22:00 Piłem i płakałem 10
  • Islam 18 lut 2007, 22:00 Rania przeciw chustom 10
  • Klimat 18 lut 2007, 22:00 My czy kosmos? 10
  • Sawka czatuje 18 lut 2007, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 12
  • Podrzynają mi gardło 18 lut 2007, 22:00 Rozmowa z Janem Rokitą, posłem Platformy Obywatelskiej 13
  • Dyplomacja 18 lut 2007, 22:00 Afryka w Paryżu 14
  • Plus ujemny - Wpływacy 18 lut 2007, 22:00 Terroryzm ideowy III RP w niektórych mediach trzyma się mocno 16
  • Wprost24 18 lut 2007, 22:00 "Wprost" non stop Internetowe wydanie tygodnika "Wprost" wciąż utrzymuje się w czołówce najlepiej poinformowanych polskich mediów 12 lutego Dorota Kania i Wiktor Ferfecki ustalili, że dokumenty świadczące o... 18
  • Wprost24 18 lut 2007, 22:00 "Wprost" non stopInternetowe wydanie tygodnika "Wprost" wciąż utrzymuje się w czołówce najlepiej poinformowanych polskich mediów12 lutego Dorota Kania i Wiktor Ferfecki ustalili, że dokumenty świadczące o współpracy... 18
  • Poczta 18 lut 2007, 22:00 Z życia koalicjiCześć panowie, tak z ciekawości - jakie to uczucie zrobić z uczciwego człowieka aferzystę ("Z życia koalicji", nr 6)? Ma się to poczucie mocy, co? Dla waszej informacji - Dąbrowski nigdy nie stracił dokumentu... 19
  • Playback 18 lut 2007, 22:00 Jerzy Szmajdziński, poseł SLD i były minister obrony, i Wojciech Olejniczak, przewodniczący SLD © A. JAGIELAK 19
  • Z życia koalicji 18 lut 2007, 22:00 Był premier z Krakowa, był z Gorzowa, teraz będzie znowu z Londynu. Na czele rządu emigracyjnego staje Kazimierz Marcinkiewicz, który od marca będzie naszym przedstawicielem w EBOR. Nie wątpimy, że premier na uchodźstwie nawiąże do... 20
  • Z życia opozycji 18 lut 2007, 22:00 Podobno szykuje się wielki rozłam w Geriatrach.pl. Część tej wybitnej formacji chce dalej i głębiej kolaborować z LiD, a druga część czeka do lata (w innej wersji - do jesieni), aż Aleksander Kwaśniewski z Andrzejem Olechowskim... 21
  • Wprost przeciwnie - Syzyfowa lustracja 18 lut 2007, 22:00 Lustracja może potrwać nawet kilkanaście lat 22
  • Fotoplastykon 18 lut 2007, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 23
  • Serce za łapówkę 18 lut 2007, 22:00 Szpital MON kolejnym ogniwem korupcji po szpitalu MSWiA 24
  • Wrogie Służby Informacyjne 18 lut 2007, 22:00 "Intelektualiści" z "partii ludzi przyzwoitych" przy pomocy tajnych służb konserwowali w Polsce postkomunizm 29
  • Powiernictwo sumienia 18 lut 2007, 22:00 Niemiecki rząd powinien przejąć wypłaty odszkodowań za mienie pozostawione przez wysiedlonych 32
  • Inżynierowie władzy 18 lut 2007, 22:00 Młode pokolenie polityków wcale nie jest lepsze od weteranów 36
  • Ryba po polsku - Czekając na dyktaturę 18 lut 2007, 22:00 Nie nadajemy się do normalnej demokracji i aby ocalić substancję narodową, potrzeba nam knuta i buta 40
  • Giełda 18 lut 2007, 22:00 42
  • Zmowa gazowa? 18 lut 2007, 22:00 Kto powiedział, że odrzuciliśmy pomysł stworzenia kartelu gazowego? Niczego nie odrzuciliśmy. Powiedziałem, że to interesująca propozycja - oświadczył rosyjski prezydent Władimir Putin podczas wizyty w Katarze. Z propozycją utworzenia... 42
  • Usterki na giełdzie 18 lut 2007, 22:00 Problemy z "urządzeniem konwertującym dane do systemu giełdowego" były przyczyną największej w historii awarii warszawskiej Giełdy Papierów Wartościowych. Przez trzy godziny notowania na parkiecie były zawieszone: giełda nie... 42
  • Od daimyo do prezesa 18 lut 2007, 22:00 Japonia na 200 lat, do drugiej połowy XIX w., odizolowała się od świata. Opinie, czy japoński system finansowy ukształtował się autonomicznie, czy też jest efektem późniejszego sięgania po elementy systemów zachodnich, są podzielone.... 42
  • Turbulencje w Locie 18 lut 2007, 22:00 Marek Mazur został - prawdopodobnie tymczasowym - prezesem PLL LOT. O jego wyborze zdecydowała rada nadzorcza spółki, w której większość głosów ma syndyk upadłego Swissaira, udziałowca Lotu. Tymczasem większościowym akcjonariuszem... 42
  • Biznes patriotyczny 18 lut 2007, 22:00 Huta cyny w Vinto, należąca do szwajcarskiego koncernu Glencore International AG, padła łupem boliwijskiego prezydenta Evo Moralesa. Jedyny w kraju zakład przetapiający rudę cynku stanie się własnością państwa na mocy dekretu o... 42
  • Przedsiębiorcy z ludzką twarzą 18 lut 2007, 22:00 - Angielskie słowo "entrepreneur" (przedsiębiorca) pojawiało się w 1475 r. Wtedy brzmiało "entrepennoure", co znaczyło: "ten, który się do czegoś zobowiązuje". Niestety, dziś kojarzy się z osobą... 42
  • Szansa na milion 18 lut 2007, 22:00 Do 31 marca można składać prace w konkursie na biznesplan, organizowanym przez polonijnego przedsiębiorcę Tada Witkowicza. Autor najlepszego biznesplanu z sektora IT otrzyma nie tylko główną nagrodę (15 tys. zł), ale zdobędzie też... 42
  • Czwarty filar 18 lut 2007, 22:00 Aż 106,9 mld zł netto zgromadzili Polacy w funduszach inwestycyjnych. W styczniu tego roku aktywa funduszy wzrosły o ponad 8 proc., co było najlepszym wynikiem od 2002 r. (pieniądze zgromadzone w funduszach były wówczas pięciokrotnie... 42
  • Gilotyna biznesu 18 lut 2007, 22:00 Polityka wobec klasy średniej jest taka, by ten stabilizator demokracji żadnej stabilizacji nie zaznał 44
  • Giełdomachia 18 lut 2007, 22:00 Wiedeń chce połknąć Warszawę, a Warszawa Wiedeń 48
  • Bałkany dla zuchwałych 18 lut 2007, 22:00 Aż pięćdziesiąt procent zysku może przynieść inwestycja w nieruchomość na wybrzeżu Czarnogóry 52
  • Imperium szkła 18 lut 2007, 22:00 Swarovscy to współcześni alchemicy 56
  • Cyfrówka na każdą kieszeń 18 lut 2007, 22:00 Po co kupować aparaty fotograficzne, skoro większość telefonów komórkowych umożliwia dziś robienie zdjęć wysokiej jakości? Panasonic przekonuje, że warto zaopatrzyć się w oddzielny aparat, jeśli nie zajmie on wiele miejsca. Lumix... 60
  • Supersam 18 lut 2007, 22:00 60
  • Zastawa dla minimalisty 18 lut 2007, 22:00 Biel jest najmodniejszym kolorem na stole - podczas zakończonych właśnie targów Ambiente 2007 prawie wszyscy producenci zastawy stołowej zaprezentowali kolekcje w tym kolorze. ? la Carte, wyróżniona na targach nowa kolekcja porcelany marki... 60
  • Sportowe sławy 18 lut 2007, 22:00 Adam Małysz to niekwestionowany król polskiego sportu: zna go niemal 70 proc. Polaków. Okazuje się jednak, że aby być znanym, nie trzeba odnosić sukcesów. Wśród najbardziej rozpoznawalnych polskich sportowców znalazł się Andrzej... 60
  • Makijaż haute couture 18 lut 2007, 22:00 Inspiracją do stworzenia wiosennego makijażu dla wizażystów marki Chanel stały się kreacje haute couture. Lumière D'Artifices to cienie do powiek, które wyglądają jak ulubione cekiny sławnych krawców - zachodzące na siebie i... 60
  • Słoweńska inwazja 18 lut 2007, 22:00 Sauvignon 2004, Ljutomer-Ormoż, Jeruzalem Ormoż 60
  • Mam dzieci, więc jestem 18 lut 2007, 22:00 Potomstwo stało się największym atutem gwiazd 62
  • Wielka Biba 18 lut 2007, 22:00 Polska królowa mini 66
  • Brama do Izraela 18 lut 2007, 22:00 Nagroda Jerozolimska dla Leszka Kołakowskiego 68
  • Disneyland Billa Gatesa 18 lut 2007, 22:00 Najdroższe domy świata 70
  • Pazurem - Najnowszaświecka tradycja 18 lut 2007, 22:00 W PRL Polak przez pierwsze 30 lat życia nie mógł niczego zacząć, by nie "obchodzić" i nie "ślubować" 73
  • Krótko po Wolsku - Dolina rozpusty 18 lut 2007, 22:00 Powiadają, że przykładem uczuć ambiwalentnych są te, które targają facetem obserwującym, jak jego BMW spada w przepaść, a za kierownicą siedzi teściowa. Moje uczucia w kwestii doliny Rospudy, którą chce przeciąć obwodnica, nie... 73
  • Fachowiec bezprawia 18 lut 2007, 22:00 Dlaczego IPN chce ekstradycji stalinowskiego sędziego Stefana Michnika 74
  • Skaner materii 18 lut 2007, 22:00 W Wielkiej Brytanii powstało laboratorium o powierzchni pięciu boisk do piłki nożnej. Akcelerator o nazwie Diamond Light Source nadaje elektronom prędkość zbliżoną do prędkości światła, dzięki czemu będzie można badać materię na... 78
  • Know-how 18 lut 2007, 22:00 78
  • Wybielanie Jeffersona 18 lut 2007, 22:00 Prezydent USA Thomas Jefferson, któremu przez 200 lat przypisywano afrykańskie korzenie, pochodził z Wysp Brytyjskich. Dowiodły tego badania DNA przeprowadzone przez prof. Marka Joblinga z University of Leicester. Rzadko występujący typ... 78
  • Podwójne widzenie 18 lut 2007, 22:00 Perfekcyjny wzrok przywraca swoim pacjentom dr Rajesh Aggarwal z Essex, konsultant brytyjskiego National Health Service. Okulista opracował nowatorski sposób walki z wadami wzroku polegający na zastąpieniu uszkodzonych naturalnych soczewek... 78
  • Joanna d'Arc nauki 18 lut 2007, 22:00 Polska intrygantka, niszczycielka związków, rozwiązła kobieta, Żydówka - tak o Marii Skłodowskiej-Curie pisała francuska prasa w 1911 r. Gdy się wydało, że po śmierci męża nawiązała romans z młodszym o sześć lat Paulem... 78
  • Broń czosnkowa 18 lut 2007, 22:00 Lekarze z University of Nottingham w Wielkiej Brytanii mają nadzieję, że czosnek będzie lekarstwem dla chorych na mukowiscydozę. Są oni szczególnie podatni na infekcje układu oddechowego, których przyczyną jest śluz zalegający w... 78
  • Miażdżyca seksu 18 lut 2007, 22:00 Impotencja u mężczyzn jest zwiastunem zawału serca częściej niż ból w klatce piersiowej 80
  • Terapia na haju 18 lut 2007, 22:00 Środki halucynogenne leczą depresję 84
  • Małpa w pracy 18 lut 2007, 22:00 Już 6 milionów lat temu wspólny przodek człowieka i szympansa używał narzędzi 88
  • Afrofaraonowie 18 lut 2007, 22:00 Cywilizacja starożytnego Egiptu nie powstała tam, gdzie sądziliśmy 90
  • 38 656 lat za terror 18 lut 2007, 22:00 To największy proces o terroryzm w Europie. W Madrycie po trzech latach śledztwa ruszyła sprawa domniemanych sprawców zamachów z 11 marca 2004 r. Oskarżonych jest piętnastu Marokańczyków, dziewięciu Hiszpanów, dwóch Syryjczyków,... 93
  • Bez granic 18 lut 2007, 22:00 93
  • Rocky uzdrowiciel 18 lut 2007, 22:00 Władze serbskiego Žitište postanowiły wznieść pomnik Rocky'ego Balboy, bohatera filmowego, w którego rolę wcielił się Sylvester Stallone. Statua miałaby odegnać od miasteczka zły los. W ostatnim czasie Žitište przeżywało raczej... 93
  • Uzależnieni aborygeni 18 lut 2007, 22:00 Co 38 godzin z powodu przepicia umiera w Australii jeden aborygen, a odsetek zgonów będących następstwem alkoholizmu jest wśród Aborygenów dwukrotnie wyższy niż wśród pozostałych mieszkańców kraju - to wyniki raportu przygotowanego... 93
  • Naga prawda 18 lut 2007, 22:00 Michelle Manhart, sierżant amerykańskich sił powietrznych, została usunięta z czynnej służby i zdegradowana po tym, jak jej zdjęcia ukazały się w lutowym numerze "Playboya" w USA. Obok fotografii w mundurze w piśmie pojawiło... 93
  • Odważny Mensch 18 lut 2007, 22:00 Władysław Bartoszewski to człowiek, który ma odwagę mówić, gdy większość milczy, ma odwagę powiedzieć "nie", gdy większość mówi "tak". Bartoszewski to "Mensch", celowo używam języka niemieckiego, bo... 93
  • Hełm strategiczny 18 lut 2007, 22:00 Nie dajmy sobie narzucić rosyjskich argumentów, że tarcza antyrakietowa jest "prowokacyjna" i "destabilizująca" 94
  • Straszak monachijski 18 lut 2007, 22:00 Ameryka powinna wysłać Kremlowi sygnał, że nie da się zastraszyć 98
  • Puszka Zapatero 18 lut 2007, 22:00 Socjalistyczny premier zabija hiszpański sen 100
  • Wampiry godne litości 18 lut 2007, 22:00 Była szansa na film wybitny, powstał tylko bardzo dobry. Historia seksualnego skandalu w londyńskiej szkole jest intrygująca oraz pełna trafnych spostrzeżeń psychologicznych i społecznych. Sarkastyczne poczucie humoru narratorki,... 102
  • Recenzor 18 lut 2007, 22:00 102
  • Gomułka spod Grunwaldu 18 lut 2007, 22:00 Kiedyś ku chwale socjalistycznej ojczyzny, dziś tylko do śmiechu. Przymusowe spędy, organizowane z okazji Święta Pracy i dożynek, pozwalały wierzyć władzy, że naród ją kocha. Dla obywateli PRL były zaś chwilą wytchnienia od... 102
  • Wojownicy z Bronksu 18 lut 2007, 22:00 Dyskoteki były dla bogatych, ale grano tam słabą muzykę - mówi o latach 70. raper DMC.- Za to w parkach wszyscy bawili się za darmo - dodaje Busy Bee. A Lux Diamond uzupełnia: - Ścigaliśmy się, kto poderwie więcej dziewczyn. Weterani... 102
  • Afekt nieodwzajemniony 18 lut 2007, 22:00 Ładne reprodukcje nie wystarczą, gdy treść jest płaska jak naleśnik. Mimo obiecującego tytułu książka profesora Thompsona zawiera niewiele błyskotliwych myśli. Wprawdzie we wstępie były kurator Tate Modern Andrew Brighton zastrzega,... 102
  • Do Londynu przez Moskwę 18 lut 2007, 22:00 Napoleon kojarzy mi się głównie z podrabianą brandy, sympatycznym pierdołą Rzeckim i hrabiną Walewską. Opisy bitew mnie nudzą, jestem głuchy na werble i huk armat, więc gdy dali mi do ręki ponad 500 stron książki o jednej tylko... 102
  • Na granicy herezji 18 lut 2007, 22:00 Największy teolog wśród malarzy i największy malarz wśród teologów. Jerzy Nowosielski to postać. której poświęcono wiele opasłych tomów. Teraz dołącza do nich kolejny - album z ponad dwoma setkami reprodukcji prac mistrza,... 102
  • Szalona kura domowa 18 lut 2007, 22:00 Siódmy solowy album Kristin Hersh, byłej liderki grupy Throwing Muses, na jakiś czas zaknebluje usta jej przeciwnikom. Ale i tak na sądzie ostatecznym Hersh będzie musiała gęsto się tłumaczyć ze współudziału w stworzeniu sadcore'u -... 102
  • Brzmienie ciszy 18 lut 2007, 22:00 W muzycznym światku więcej szumu niż nowa płyta zespołu Jareda Lety wywołuje pytanie, jakiej kredki gwiazdor używa do podkreślania oczu. Makijaż sprawia, że śpiewający aktor wygląda jak Bill Kaulitz z Tokio Hotel, tylko 20 lat... 102
  • Smok przy fortepianie 18 lut 2007, 22:00 "Posadź dwudziestolatka za kierownicą jaguara i zobacz, jak z szybkością 140 km na godzinę bierze zakręty, a będziesz miał wyobrażenie o grze Lang Langa" - napisał nowojorski krytyk. Komplement to, czy przygana ? Młody... 102
  • Górna półka - Miękka transformacja 18 lut 2007, 22:00 Antoni Dudek"Historia polityczna Polski 1989-2005",Arcana Duże Piwo wspiera rząd, Małe Piwo protestuje (były takie partie, ale naprawdę nie ma czego żałować). Jeden z premierów traci przytomność, inny tylko honor. Posła boli... 105
  • Kobieta bez właściwości 18 lut 2007, 22:00 Polityczna proteza na literacką niemoc 106
  • Taniec na ratunek świata 18 lut 2007, 22:00 Bez chasydyzmu Rzeczpospolita byłaby o wiele uboższa 110
  • Stopklatka do wieczności 18 lut 2007, 22:00 Po sfilmowaniu komiksów i gier komputerowych przyszła kolej na ekranizacje fotografii 114
  • Wencel gordyjscki - Pączkowanie 18 lut 2007, 22:00 Każdy odczuwa czasem pragnienie obżarcia się ascezą 116
  • Ueorgan Ludu 18 lut 2007, 22:00 Nr 8 (225) Rok wyd. 6 WARSZAWA, poniedziałek 19 lutego 2007 r. Cena + VAT + ZUS + akcyzaA co z treściami zatruwającymi umysł?PiS-owi dziękujemyGorąco dziękujemy posłom PiS, którzy po raz kolejny bohatersko stawili tamę... 117
  • Skibą w mur - Wąsy 100kłosy 18 lut 2007, 22:00 Wąsy na ziemiach polskich od zawsze były czymś więcej niż tylko włochatym elementem męskiej urody 118

ZKDP - Nakład kontrolowany