Mama, tata, depresja

Mama, tata, depresja

Depresja
Depresja / Źródło: Unsplash / Vladislav Muslakov
Dorastanie u boku rodzica z depresją jest jak przejażdżka emocjonalnym rollercoasterem. Traum z dzieciństwa nie da się wymazać z pamięci, na szczęście można się przed nimi chronić.

Pięcioletni syn widział, gdy on trzymał nóż w ręce i groził, że się zabije. Od tamtej chwili minęło osiem lat. Mówi, że wciąż żyje, bo feralnego popołudnia złożył najważniejszą w życiu obietnicę. Przerażonemu dziecku, które rozpaczliwie wyznawało mu wtedy miłość, prosząc, by odłożył nóż, dał słowo, że nic sobie nie zrobi. – Wciąż miewam myśli samobójcze. Patrzę na pasek i się zastanawiam, czy nie zrobić pętli i nie zacisnąć go na szyi. Albo staję przed przejściem dla pieszych i zastanawiam się, czy nie zrobić kroku do przodu. Wprost pod koła pędzącego samochodu. Nie robię tego, bo dałem dziecku słowo. Ale przyznaję, że skrzyżowanie obietnicy złożonej synowi z tym, że nie widzę sensu, jest bardzo męczące – mówi Paweł, 43-letni przedsiębiorca z Warszawy. Od 2011 r. leczy się z powodu depresji. Dla Katarzyny, zmagającej się z depresją od trzech lat, najgorsza jest świadomość, że do każdego uśmiechu posłanego w stronę wybiegającej z przedszkolnej sali i rzucającej się w jej ramiona córki musi się zmusić.

Fatalnie znosi też uszczypliwe komentarze innych mam na placu zabaw, gdy zamiast biegać za córką, siada na najbardziej oddalonej od dzieci ławce i modli się, by nikt od niej niczego nie chciał, by nikt nie zagadał, by dziewczynka dała jej choćby pół godziny na zmotywowanie się do ponownego wstania z ławki i wypełniania matczynych obowiązków. – W tym czasie milion razy myślę sobie, jak złą jestem matką. Że nie daję rady, nie potrafię radośnie świergotać z innymi matkami na tematy tak bardzo dla mnie nieistotne. Że walczę o każdy uśmiech, który chcę odesłać dziecku chwalącemu się przede mną nową umiejętnością robienia fikołków czy rekordowym biegiem przez plac – wyznaje kobieta. Ma 39 lat, leczy się psychiatrycznie i ma jeden, jak mówi, największy w życiu cel: – Nie chcę mojej pięcioletniej córki zainfekować swoim czarnowidztwem, alienacją, smutkiem, przez który rozpadam się na kawałki – mówi. – Robię wszystko, by nie widziała mnie takiej. Niestety, czasem choroba jest silniejsza ode mnie – dodaje. Światowa Organizacja Zdrowia przewiduje, że w 2030 r. depresja będzie najczęściej występującą na świecie chorobą. Dzisiaj w Polsce cierpią na nią prawie 2 mln osób, a z roku na rok rośnie liczba sprzedawanych leków przeciwdepresyjnych. W 2017 r. sprzedano ich już 21 mln opakowań.

Przedzieleni ścianą

Dzięki licznym kampaniom i wyznaniom ludzi z pierwszych stron gazet – choćby takim, jak Mameda Chalidowa, mistrza mieszanych sztuk walki, który otwarcie mówi o swoich problemach psychicznych – rośnie świadomość społeczna, a chorzy coraz rzadziej są stygmatyzowani. Nawet depresja poporodowa w ostatnich latach przestaje być tematem tabu. Kobiety coraz śmielej opowiadają, że pierwsze miesiące macierzyństwa nie zawsze są najpiękniejszymi miesiącami w ich życiu i żeby jakoś przeżyć ten stan, musiały szukać pomocy. Psycholodzy i psychiatrzy, choć zadowoleni z faktu, jak i ile o depresji w ostatnich latach się mówi, uważają, że w tej sprawie wciąż jest wiele do zrobienia. Bo skoro coraz więcej osób zmaga się z depresją, choroba występuje w coraz większej liczbie domów, żyją z nią nie tylko sami chorzy, ale też ich najbliżsi, dzieci. I właśnie je, obok samych chorych, należy otoczyć szczególną opieką. Psycholog Anna Morawska-Borowiec, autorka książki „Twarze depresji” i inicjatorka kampanii społecznej o tej samej nazwie, wspomina, jak jedna z bohaterek jej książki, cierpiąca na depresję samotna matka trojga dzieci, opowiadała o swoim dzieciństwie u boku matki z depresją. – Do dziś pamięta, jak będąc małą dziewczynką, stała przed zamkniętymi drzwiami łazienki. Wiedziała, że w środku jest mama, słyszała jej szlochanie. Była przerażona, ale nic nie mogła zrobić. Ta historia, jako jedna z wielu, pokazuje, z jak wielkim dramatem musi się skonfrontować dziecko osoby chorej na depresję – mówi.

Dodaje, że z drugiej strony obraz matki i dziecka przedzielonych ścianą jest bardzo wymowny także ze względu na osobę chorą, która próbuje się odciąć od otaczającego świata, nawet jeśli całym tym światem jest jej dziecko.

Nagła zamiana ról

Dziennikarka Joanna Racewicz trzy lata temu, w czasie konferencji poświęconej depresji, opowiadała, jak funkcjonowała po tragicznej śmierci jej męża, porucznika Pawła Janeczka, który zginął w katastrofie smoleńskiej. – Dom, przedszkole, Powązki. Wstawałam z łóżka tylko dlatego, że mój mały synek Igor, dwuletni wtedy, mówił „mama, jeść”. To była jedyna motywacja, żeby się podnieść, przetrzeć oczy, zdjąć piżamę, umyć zęby i zrobić mu kaszkę – mówiła. Dopiero gdy synek przyłapał ją na którymś z „rozpłakanych” wieczorów i powiedział, że się o nią martwi, zadzwoniła do psychiatry. – Pomyślałam, że pozamienialiśmy się rolami, nie może tak być, że moje dziecko martwi się o mnie – wspominała. Poszła na terapię, zaczęła przyjmować leki. Katarzyna trafiła do psychiatry, gdy jej córka miała dwa lata. Któregoś dnia nie dała dziewczynce obiadu. Zapomniała, bo zamiast mieszać zupę, uporczywie walczyła z czarnymi myślami. Kiedy mąż wrócił z pracy i spytał, co dzisiaj jadły, zrozumiała, że w zasadzie nic. Trzy dni później rozpoczęła leczenie. – Nie zmotywował mnie głupi obiad, ale myśl, że dłużej tak nie da się funkcjonować, że przecież jest na świecie ktoś, kim powinnam się opiekować – wspomina.

Dzisiaj, jak podkreśla, o „najważniejszych sprawach nie zapomina”. – Choć wciąż zmagam się z demonami, które panoszą się w mojej głowie. I robią to niezależnie od tego, czy obok jest moja córka, czy nie – wyznaje. Podkreśla jednak, że tylko świadomość posiadania dziecka i bezgraniczna miłość, którą darzy córkę, sprawiły, że zaczęła się leczyć. – Inaczej pewnie pielęgnowałabym swojego doła i zapadała się jeszcze bardziej – kończy. Dla psychologów te historie są charakterystyczne. Często rodzice zdają sobie sprawę z problemu dopiero wtedy, gdy uświadamiają sobie, że nie są w stanie normalnie opiekować się dziećmi. Jak zauważa jednak dr Magdalena Nowicka, psycholog i psychoterapeuta, wykładowczyni z Uniwersytetu SWPS, nie zawsze ten bodziec działa. – Z mojej praktyki psychoterapeutycznej wynika, że w przypadkach bardzo głębokiej depresji dzieci nie stają się czynnikiem motywacyjnym. Matka nie podniesie się z łóżka, by przygotować dziecko do szkoły – mówi. Paweł, już po tym jak zaczął się leczyć na depresję, rozwiódł się z żoną. Syn mieszka z matką, ale on ma możliwość widywania go nawet codziennie. Wszystko zależy od niego.

– Staram się regularnie spotykać z młodym. Ale bywa i tak, że nawet gdy jesteśmy umówieni, wiem, że na mnie czeka, że zaplanował wspólne aktywności albo ja obiecałem mu kino, nawet wtedy nie jestem w stanie zwlec się z łóżka. Jedyne, na co mnie stać, to telefon i próba wytłumaczenia sytuacji. Syn wtedy mówi, „rozumiem, tato, szkoda”. To on stara się, bym nie czuł się winny, ale i tak docierają do mnie potem informacje o tym, jak źle te moje „zmiany planów” znosi. Płacze, w szkole źle się zachowuje, stara się zwrócić na siebie uwagę – wylicza mężczyzna. Cieszy się jednak, że dziś przynajmniej potrafi w miarę szczerze rozmawiać z synem o swoich problemach. – To postęp, bo do niedawna moją reakcją na problemy było „wyłączanie się” – przyznaje. Jak mówi, jego syn widział go albo „leżącego bez kontaktu”, albo krzyczącego, nieradzącego sobie z emocjami. – Dziecko nie wiedziało, co się ze mną dzieje. Nawet jak byłem w szpitalu, on o tym nie wiedział. Widywał mnie tylko, gdy wychodziłem z oddziału psychiatrycznego na przepustkę – wspomina.

Po pierwsze: rozmawiać

– Dziecko nie powinno być oszukiwane – psycholog Anna Morawska-Borowiec stawia sprawę jasno. – Jeśli mama z powodu głębokiej depresji nie jest w stanie rozmawiać, powinien to zrobić tata. Gdy on nie może, to babcia lub dziadek. Wychowywanie w atmosferze tajemnicy na pewno nie będzie służyć dziecku – mówi. Oczywiście trudno dokładnie określić, w jaki sposób wyglądać ma taka rozmowa albo kiedy ją przeprowadzić. Wszystko zależy od wieku dziecka, jego dojrzałości. Czasem konieczne może być nawet wsparcie psychologa. – Jeśli dziecku udzielają się stany depresyjne matki czy ojca albo któreś z rodziców ma za sobą próbę samobójczą, psycholog powinien pomóc przeprowadzić taką rozmowę. W takim przypadku przekazuje się niezbędne minimum informacji, nie epatuje drastycznymi szczegółami – dodaje. Potwierdza to dr Magdalena Nowicka z SWPS: – Depresja to choroba jak każda inna.

Nie przypisywałabym jej jakiegoś specjalnego znaczenia. Co będzie oznaczać dla dziecka osoby chorej, zależy od tego, jaki usłyszy na jej temat przekaz. Oraz od tego, czy rodzic się leczy, czy nie. Jeśli dziecko wyczuwa, że w domu dzieje się coś niedobrego, zatajane są przed nim jakieś fakty, widzi pogarszający się stan taty czy mamy, pojawi się u niego lęk związany z niepewnością. Tak się dzieje w przypadku wszystkich chorób psychicznych. Dlatego kluczowe jest rozmawianie z dziećmi o tym, co się z nami dzieje, o naszych emocjach, o tym, co przeżywamy i jakie są tego przyczyny – zaznacza. Doktor Magdalena Nowicka zdaje sobie jednak sprawę, że nie dla wszystkich mówienie dzieciom o problemach natury emocjonalnej jest oczywiste. Bywa, że w domach to są tematy tabu, a szkoły też nie wyręczają w tej sprawie rodziców. – Wciąż mamy problem z edukacją na temat chorób psychicznych. Na biologii uczy się dzieci, jak reaguje ciało na różne bodźce, wirusy albo bakterie. Ale nie uczy się, jak może reagować psychika – mówi ekspertka.

Splątane włosy mamy

Piosenkarka Patrycja Markowska w rozmowie z autorką książki „Twarze depresji” mówiła o pierwszych trzech miesiącach macierzyństwa, które stały się dla niej największym w życiu wyzwaniem. O trwającym po kilka godzin płaczu jej syna Filipa, który ją „rozwalał”. Mówiła też, że czasem brakowało jej siły, żeby wstać i zrobić sobie herbatę. I w końcu, że gdy syn urósł, a ona chciała mu jakoś wytłumaczyć swoje gorsze samopoczucie, wykorzystała do tego książkę Gro Dahle i Svein Nyhus „Włosy mamy”. – Książka, w której splątane włosy mamy są metaforą jej problemów psychicznych, okazała się dla niej punktem wyjścia do rozmowy o depresji – mówi psycholog Anna Morawska-Borowiec. Czasem książka albo barwne porównania wykorzystywane przez rodzica w czasie wieczornych rozmów przed snem wystarczą, by wytłumaczyć dziecku, jak mroczny może być świat depresji.

Zdaniem psychologów bardzo ważne jest też, by mówić, uświadamiać, a gdy trzeba, przypominać, że nawet jeśli rodzic się źle czuje, jego stan nie wpływa na uczucia, którymi darzy dziecko. – Ta choroba odbiera chęć życia, energię. Ludzie z depresją nie kochają siebie. Czasem trudno im też okazywać uczucia, nawet te, którymi darzą swoje dzieci. Ale to nie jest tak, że wraz z depresją zapadli na znieczulicę, przestali kochać w ogóle – mówi Anna Morawska-Borowiec. Jak dodaje, by pomóc to zrozumieć, 23 lutego w Ogólnopolskim Dniu Walki z Depresją rusza 8. edycja ogólnopolskiej kampanii społecznej „Twarze depresji. Nie oceniam. Akceptuję”. Jej autorzy tym razem będą apelować: „Uwolnij miłość z uścisku depresji”. Po raz drugi poruszony zostanie przez nich problem depresji poporodowej. Oprócz rozmów z dziećmi ważne jest także nieustanne edukowanie dorosłych, którzy czasem nie są w stanie się powstrzymać od wygłaszania oceniających komentarzy w stylu: „On i depresja? Przecież ma świetną żonę, fantastyczne dzieci”. – Tomasz Jastrun zapadł na depresję, mając dwoje małych dzieci i kochającą żonę.

W pewnym momencie poczuł się tak źle, że targnął się na swoje życie. To nie jest tak, że przestał kochać dzieci czy żonę – przypomina Anna Morawska-Borowiec. – Nawet gdy nie zawsze jestem w stanie się z nim spotkać, to żyję i mnie ma. Może czasem się na mnie wkurza, gdy leki, które przyjmuję, wprowadzają mnie w senność, zasypiam w kinie i zaczynam chrapać, „robiąc mu obciach”. Ale to i tak mniej traumatyczne przeżycie niż obserwowanie ojca grożącego, że się zabije – zauważa Paweł. Mężczyzna uważa, że straszenie samobójstwem na oczach dziecka było najgorszą rzeczą, jaką w życiu zrobił. – Jestem przekonany, że to za moją sprawą on dziś ma problemy, też musi być pod opieką psychiatry. W swoim krótkim jeszcze życiu miał aż nadto detonatorów, tych punktów zapalnych – dodaje mężczyzna. Rzeczywiście jest tak, że do psychologów lub psychiatrów bardzo często trafiają osoby, które w swojej historii chorobowej mają rodziców czy dziadków z depresją. – Ale naukowcy wciąż nie znają odpowiedzi na pytanie, czy to choroba genetyczna – kończy Anna Morawska-Borowiec.

Okładka tygodnika WPROST: 5/2019
Więcej możesz przeczytać w 5/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 5/2019 (1871)

  • Robert kontra Robert 27 sty 2019, 20:00 Obaj stawiają podobną diagnozę i właśnie zabrali się do realizacji recepty. Mianowicie dalece nie podoba im się sytuacja w Polsce. Zaczęli więc budować własne ugrupowania polityczne, jeżdżą po kraju i mobilizują zwolenników.... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 27 sty 2019, 20:00 W PIS ZAPANOWAŁA GORĄCZKA DOBIJANIA SIĘ NA MIEJSCA NA LISTACH DO EUROPARLAMENTU. Zaprzyjaźniony polityk z kręgów rządowych opowiada następującą anegdotę. W 2009 r. o miejsce na liście do PE zabiegał polityk PiS Kosma Złotowski. I... 6
  • Obraz tygodnia 27 sty 2019, 20:00 44 kg schudł w ciągu ośmiu miesięcy reżyser filmowy Patryk Vega Wygrana Grażyna Wolszczak Pozwała Skarb Państwa o to, że nie walczy skutecznie z zanieczyszczeniem powietrza w Polsce. Wygrała – nie dla siebie – 5 tys. zł. Przegrany... 9
  • Info radar 27 sty 2019, 20:00 Obiecuję śmiech na „Koglu-moglu” Z Iloną Łepkowską, autorką scenariusza filmu „Miszmasz, czyli kogel-mogel 3”, rozmawia Adam Cissowski. W czym tkwi fenomen „Kogla-mogla”? Myślę, że przede wszystkim w dobrych dialogach, które... 10
  • Bojkot TVP 27 sty 2019, 20:00 Lewo BOJKOT STOSUJE SIĘ W DWÓCH CELACH: WYRAŻENIA PROTESTU I WYWARCIA PRESJI. Na partyjne TVP nikt presji nie wywrze, bo jej pion informacyjny jest jak armia: podporządkowany naczelnemu prezesowi. Chodzi więc o protest. Symboliczny. Trochę... 13
  • Brat miał rany jak na wojnie 27 sty 2019, 20:00 Mój brat doświadczył zorganizowanej formy hejtu – mówi Piotr Adamowicz, brat zamordowanego Pawła Adamowicza. 15
  • Urzędniczki płaczą po kątach 27 sty 2019, 20:00 Paweł Adamowicz zginął, bo morderca został nasączony nienawiścią – mówi Bogdan Borusewicz wicemarszałek Senatu. 21
  • Prezydentka z namaszczenia 27 sty 2019, 20:00 W wyborach uzupełniających na prezydenta Gdańska Aleksandra Dulkiewicz jest niekwestionowaną faworytką. Ale nie jedyną kandydatką. 24
  • Nie jestem naiwna 27 sty 2019, 20:00 Tam, gdzie warto się uśmiechać, będę uśmiechnięta. Ale tam, gdzie będzie dziać się niegodziwość, nie będę milczeć i biernie czekać – zapowiada Aleksandra Dulkiewicz. 28
  • Komu wolno kierować Unią 27 sty 2019, 20:00 Rutynowe przejmowanie przez kolejny kraj półrocznej prezydencji w Radzie UE tym razem odbyło się w atmosferze skandalu. Jego sprawcą stał się szef Komisji Europejskiej Juncker. Krótko przed terminem przekazania prezydencji przez... 29
  • Prorok współczesnej Polski 27 sty 2019, 20:00 Ojciec Ludwik Wiśniewski, który na pogrzebie prezydenta Gdańska wystosował dramatyczny apel o zaprzestanie mowy nienawiści, stał się z dnia na dzień katolickim celebrytą. Ale odważne poglądy głosi od pół wieku. Nie zawsze jest jednak słuchany. 30
  • Zabawy z bronią 27 sty 2019, 20:00 Finansowane z budżetu państwa organizacje paramilitarne prowadzą lobbing na rzecz łatwego dostępu do broni. Ujawniamy kulisy ich działalności. 34
  • Dysonans poznawczy 27 sty 2019, 20:00 Ze zdumieniem czytałam w internecie komentarze dotyczące badania Pauliny Górskiej z UW, które pokazują, że zwolennicy opozycji bardziej nienawidzą zwolenników PiS niż odwrotnie. Wielu antypisowców zatrzęsło się z oburzenia. Ruszyli... 39
  • Chcę być Jarosławem Kaczyńskim 27 sty 2019, 20:00 Robert Gwiazdowski, znawca ekonomii i adwokat, opuszcza swoją przestrzeń komfortu oraz dobrobytu i rzuca rękawicę największym graczom politycznym. Zamierza bronić swoich dzieci. 40
  • Mama, tata, depresja 27 sty 2019, 20:00 Dorastanie u boku rodzica z depresją jest jak przejażdżka emocjonalnym rollercoasterem. Traum z dzieciństwa nie da się wymazać z pamięci, na szczęście można się przed nimi chronić. 45
  • Depresja twardziela 27 sty 2019, 20:00 Któregoś dnia po prostu fatalnie się poczułem. I już tak zostało. Z dnia na dzień, w zasadzie w ciągu sekundy, coś się przełączyło i świat zmienił swoje oblicze – mówi Mamed Chalidow, międzynarodowy mistrz KSW. 48
  • Mamy tę moc 27 sty 2019, 20:00 Krawcowa spod Gdańska w ciągu tygodnia zebrała prawie 16 mln zł. Lekarka z Warszawy w dwa dni ponad milion. Obie pokazały, że czysta chęć robienia dobra wygrywa z charytatywnym lansem celebrytów. 52
  • Mleko się rozlało 27 sty 2019, 20:00 Dawniej wiedziano, że na salonach nie puszcza się bąka. A dziś można puścić i nikt z salonu za to nie wyrzuci, a nawet poklepie po ramieniu – o populizmie w języku polskim opowiada językoznawca, prof. Włodzimierz Gruszczyński. 56
  • Nowy rok według najbogatszych 27 sty 2019, 20:00 Komuś marzy się podróż do Japonii, ktoś przejedzie pół świata w poszukiwaniu najlepszych oper, inny przygotowuje się do ślubu. O plany na 2019 r. spytaliśmy bohaterów listy 100 najbogatszych „Wprost”. 60
  • Hossa Bessa 27 sty 2019, 20:00 Frankowicze zapchali sądy Polacy z kredytami we frankach najwyraźniej wzięli sobie do serca słowa Jarosława Kaczyńskiego, który rok temu radził im, żeby z bankami walczyli w sądach. I stało się. Szacuje się, że w zeszłym roku... 63
  • Odbuduję polskie rolnictwo 27 sty 2019, 20:00 Zmiana polskiej wsi i polskiego rolnictwa to mój życiowy cel – mówi Jan Krzysztof Ardanowski, minister rolnictwa i rozwoju wsi. Jak będzie wyglądać polski przemysł rolniczy w 2019 r.? Czy czekają nas kolejne protesty? A może okres prosperity? 64
  • Kolej ma przyszłość i perspektywy 27 sty 2019, 20:00 Pierwszy w historii Kongres Rozwoju Kolei odbył się w Warszawie. 23 stycznia na stadionie PGE Narodowy dyskutowano o przyszłości i perspektywach, jakie ma przed sobą polska kolej. 66
  • Kolejny rok inwestycji 27 sty 2019, 20:00 Realizacja ambitnych planów PKP Intercity przyczyni się do umocnienia pozycji spółki jako największego narodowego przewoźnika. 68
  • Rekordy Volkswagena w Polsce 27 sty 2019, 20:00 Rok 2018 był dla Volkswagena wyjątkowo dobry – marka zanotowała rekordowe wyniki zarówno na świecie, jak i w Polsce. 69
  • Zachód kontratakuje 27 sty 2019, 20:00 Od Wenezueli po Bałkany mamy do czynienia z ofensywą obliczoną na ograniczenie rosyjskich wpływów. 71
  • Trump w potrzasku 27 sty 2019, 20:00 Śledczy poszukujący związków prezydenta Trumpa z Rosją depczą mu ostatnio po piętach. Groźba uruchomienia impeachmentu staje się coraz bardziej realna. 76
  • Nowa pierś 27 sty 2019, 20:00 Rekonstrukcja piersi jest bezpieczna, a nowe materiały pozwalają uzyskać lepszy efekt kosmetyczny – mówi dr n. med. Sławomir Mazur, chirurg i onkolog z Kliniki Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej Centrum Onkologii. 78
  • Niebezpieczny stan zapalny 27 sty 2019, 20:00 Twój organizm może się zmagać ze stanem zapalnym, o którym nie wiesz, ale którego skutki odczujesz dobitnie. Bywa, że rozwija się latami, by w końcu spowodować bardzo poważną chorobę. 80
  • Perła w świecie pieniądza 27 sty 2019, 20:00 „Zimna wojna” triumfalnie objechała festiwale na całym świecie. Pawłowi Pawlikowskiemu przyniosła nagrodę za reżyserię w Cannes, w grudniu została uhonorowana pięcioma laurami Europejskiej Akademii Filmowej. Teraz członkowie Amerykańskiej Akademii Filmowej nominowali film do... 83
  • Zmiana warty 27 sty 2019, 20:00 Po 42 latach Grzegorz Rosiński żegna się z kultową postacią Thorgala i oddaje ją w ręce młodszych następców. 86
  • Wydarzenie 27 sty 2019, 20:00 Świeżość i nostalgia Nagrywanie płyt „bez prądu” przypomina robienie coverów własnych nagrań. Trzeba zachować coś ze starej aranżacji, ale i podejść z dystansem, zaskoczyć, de facto, skonstruować piosenki na nowo. Do historii... 89
  • Film 27 sty 2019, 20:00 Miłość z tundry Ága” Milko Lazarowa rozgrywa się w ciszy i powolnym tempie. Bo tak też upływa codzienność jej bohaterów. Dawny pasterz reniferów i jego żona żyją w rytmie natury w jurcie w północnej Jakucji. Kultywują dawne... 90
  • Muzyka 27 sty 2019, 20:00 Pożegnanie z klasą Początek płyty („Na szczycie”) sytuuje album pomiędzy Perfectem a ostatnią solówką Patrycji, a dalej jest lepiej. Opowiadając o krążku, Grzegorz mówił, że zaufał młodym – miał tu na myśli nie tylko... 91
  • Książka 27 sty 2019, 20:00 Pamięć o literaturze Janusz Drzewucki, „Obrona przypadku. Teksty o prozie 2”, Wydawnictwo FORMA Janusz Drzewucki to jeden z ostatnich krytyków literackich, którzy z determinacją uprawiają swój zawód. Świat gna do przodu, kryteria... 92
  • Kulturalna 13 27 sty 2019, 20:00 Stanisław Soyka PIANISTA I WOKALISTA JAZZOWY 93
  • Na koń! 27 sty 2019, 20:00 Wśród wielu dyscyplin jeździeckich każdy znajdzie coś dla siebie. 94
  • Upadłe słowa 27 sty 2019, 20:00 Podczas robienia relacji z takich koszmarnych wydarzeń jak niedawna tragedia w koszalińskim escape roomie prasa bulwarowa powinna zdobyć się na odrobinę refleksji nad własnym językiem. Jeśli bowiem nazywamy na co dzień włosek pod pachą... 96
  • Zrób sobie… Theresę May 27 sty 2019, 20:00 Och, nie wiedziałam, że rozwód to taki problem! Podział majątku, alimenty, koszta sądowe – może się jakoś dogadamy ze Starym Konkubentem, sorry, Kontynentem? 98

ZKDP - Nakład kontrolowany