Szkoła miernoty

Szkoła miernoty

System oświaty, zamiast pobudzać dzieci do ambitnych zadań, ma dbać o ich dobre samopoczucie
Wiedza to władza. Od jej poziomu, ale i od jej treści zależy nasza tożsamość i nasza szansa w rywalizacji o lepsze miejsce pod słońcem. Wiedza to także produkt, który kosztuje i który można sprzedać, zarabiając na tym lub dopłacając. W takiej podwójnej perspektywie toczy się gorący spór wokół projektów reform przygotowywanych dla polskich szkół i polskiej nauki przez minister Katarzynę Hall i minister Barbarę Kudrycką. Traktory zdobędą wiosnę
Na pierwszy ogień poszły kwestie „ideologiczne", na które opinia publiczna została już wcześniej uwrażliwiona przez medialną wrzawę wokół zmian w kanonie lektur wprowadzanych przed rokiem przez ministra Romana Giertycha. Czy to dobrze, że z listy lektur (obowiązkowych bądź tych do wyboru) zniknęły takie pozycje, jak „Pamięć i tożsamość" Jana Pawła II i „Quo vadis” Henryka Sienkiewicza? Czy to dobrze, że żadne z dzieł scenicznych Słowackiego nie jest zalecane do przeczytania w całości, zredukowany został Żeromski, a nawet Gombrowicz, natomiast pojawiły się dzieła Juliana Stryjkowskiego, „Imię róży” Umberta Eco czy filmy Krzysztofa Kieślowskiego? W „Gazecie Wyborczej” można było przeczytać, że to dobrze, bo na przykład teksty Jana Pawła II (czy wykreślonego również Stefana Wyszyńskiego) są „jednostronne ideowo”, a oczywiście „Imię róży” nie jest. Dzieła Słowackiego to „muzeum literackie”, „na dodatek bez przypisów i obszernych wyjaśnień nieczytelne”. Również twórczość Żeromskiego to „muzeum”, a „Quo vadis” – „literacki kicz” („Trylogia” zaś nie tylko jest za długa, by ją ktokolwiek czytał, ale dzieli zapewne z wyrzuconą także z listy lektur do wyboru „Pożogą” Zofii Kossak‑Szczuckiej grzech „rozdrapywania ran porachunków etnicznych”). No i najważniejsze: nie będzie już „Przypadków Robinsona Cruzoe” – dzieła „wstydliwego z punktu widzenia postkolonialnej europejskiej świadomości historycznej”.
Inni patrzą jednak na wprowadzane do kanonu zmiany z odmiennego punktu widzenia i wyrażają zaniepokojenie. To na ogół ci, którzy martwią się także inną zmianą proponowaną przez reformę minister Hall. Zakłada ona mianowicie ograniczenie ogólnego nauczania (w tym historii ojczystej) w liceach tylko do pierwszej klasy, po której uczniowie zajmowaliby się już niemal wyłącznie swoją specjalizacją. Wydaje mi się, że jeśli nauczanie przedmiotów humanistycznych miałoby być prowadzone „z punktu widzenia postkolonialnej europejskiej świadomości historycznej" – a zmiany w kanonie lektur rzeczywiście zdają się to sugerować – to bezpieczniej będzie dla uczniów rozstać się z taką politgramotą jak najwcześniej. Może brak takiej „wiedzy" to władza? Przynajmniej władza nad własną tożsamością i estetycznym smakiem.
Kto wybierze specjalizację przyrodniczą czy „ścisłą", przynajmniej w dwóch ostatnich klasach szkoły średniej będzie mógł oczyścić swój rozum. No tak, troszkę oczyścić. Ale kiedy będzie okazja go rozwinąć? Zakładam, że ani minister Hall, ani minister Kudrycka nie mają złych intencji. Przeciwnie, obie – tak jak ich premier – chcą, żeby było lepiej. Chcą, żeby lepiej było także naszym rozumom: tym szkolnym i tym uniwersyteckim. Kibicujące tym chęciom media wyrażają wiarę w skuteczność prostych formuł: „Aby podnieść jakość nauczania, do Polski przyjadą profesorowie z zagranicy – zapowiada minister Kudrycka" – a donosi z nadzieją na pierwszej stronie „Dziennik”. Wiara w „zagranicę”, odziedziczona chyba jeszcze po Stanisławowskim „Monitorze”, który oświecał tępych Sarmatów, jest w tym wypadku uzupełniona jeszcze przez kilka innych nieskomplikowanych pomysłów. Zniesie się habilitacje, sprowadzi uczonych z zagranicy, wybierze pięć uczelni – „okrętów flagowych” (do reszty nie trzeba będzie już tyle dopłacać) – i będzie dobrze! Traktory zdobędą wiosnę, Wisła pożegna zaścianek.

Moc pozytywnego myślenia premiera
Moc pozytywnego myślenia (PM), jaka emanuje z projektów naszych reform edukacji i nauki, nasuwa mi podejrzenie, że ich „filozofia" – podobnie zresztą jak całego rządu – opiera się na podręcznikach z półki z PM właśnie, takich choćby jak Belleruth Naparstek „Twój szósty zmysł" albo Michała Tombaka „Uleczyć nieuleczalne”. Czy jednak się uda? Niestety, nie będzie łatwo. Nie będzie łatwo, bo problem z edukacją nie jest wcale tylko specjalnością „polskiego zaścianka”, a kryzys uniwersytetu opisują także profesorowie Uniwersytetu Harvarda na przykładzie własnej uczelni. Niestety, na Zachodzie nie ma już idealnych wzorów.
Jak wielkim problemem jest dziś stan edukacji, pomaga sobie uświadomić wydana u nas książeczka węgiersko-angielskiego socjologa Franka Furedi „Gdzie się podziali wszyscy intelektualiści". Porfesor Kent University zwraca uwagę na kilka przyczyn upadku funkcji edukacyjnej szkoły na Zachodzie. Przyczyn, które dostrzegamy już także w naszej rzeczywistości – i dlatego pozwalamy sobie namawiać do refleksji nad nimi. W centrum kryzysu szkoły jest podważenie koncepcji jednolitych, uniwersalnych standardów. Minister Hall zakończyła swój wywiad dla jednej z gazet deklaracją, iż ona – tak jak jej premier – pragnie zapewnić „odpowiedni poziom nauczania i przyjazną szkołę". Problem polega na tym, że w pewnym momencie te dwa cele stają się sprzeczne. „Przyjazna” szkoła nie może „wyłączać”, musi być „inkluzywna” – także dla „zdolnych inaczej” czy „nietradycyjnych” uczniów. Co trzeba zatem zrobić? Równać w dół. Skoro dla części młodzieży kłopotliwe jest przeczytanie jednej książki rocznie w całości, kompromisowo ograniczmy kanon obowiązkowy do pięciu pełnych lektur na całe gimnazjum. Skoro Słowacki jest nieczytelny bez przypisów (a czy Szekspir jest?, a Gombrowicz?), to raczej zrezygnujmy ze Słowackiego i dajmy więcej Kieślowskiego – Piesiewicza.
Furedi komentuje to zjawisko ze smutkiem: „Niechęć do standardu często karmi się przeświadczeniem, że wysiłki i oczekiwania, które on ucieleśnia, znajdują się poza zasięgiem większości. Rozpaczliwie próbuje się przekonać ludzi, żeby zdobywali różne umiejętności. W efekcie wciąż tak modyfikuje się standardy, aby pasowały do osiągnięć uczących się. Inflacja ocen i dewaluacja dyplomów oraz stopni naukowych tylko zwiększają apetyt na dalsze igraszki z systemem oceniania. Decydenci już nie próbują powiązać standardów z jakąś obiektywną rzeczywistością – po prostu używają ich jako narzędzi polityki społecznej". W ten sposób „inkluzywność" (inaczej: „przyjazna szkoła”) stała się miarą sukcesu edukacyjnego. Ale, niestety, także miarą klęski standardów nauczania. System oświaty, zamiast pobudzać dzieci do ambitnych zadań i zwiększać ich zdolność do radzenia sobie z wyzwaniami, bez których nie można rozwinąć intelektu, ma dbać raczej o dobre samopoczucie uczniów.

Relatywizm kulturowy
Drugą generalną przyczyną upadku standardów jest relatywizm kulturowy. Nie może być uniwersalnych standardów. Ich przyjęcie oznaczałoby „przemoc symboliczną" wobec ludzi o innym „zapleczu kulturowym." Ta choroba rozwija się już na poziomie szkolnictwa podstawowego, gdzie nie wolno „po prostu” przekazywać wiedzy zewnętrznej wobec specyficznego „doświadczenia” czy osobistego „wglądu”, jaki ma dziecko. Trzeba rozwijać raczej to „doświadczenie” i ten „wgląd”. „Wygląda na to – ubolewa Furedi – że nie wolno już konfrontować dzieci z obrazami i ideami obcymi ich doświadczeniu”. Tylko jak w tej sytuacji dziecko, na przykład „wychowane przez podwórko”, ma się rozwinąć intelektualnie? Na uniwersytetach relatywizm kulturowy hula jeszcze mocniej, mieszając coraz bardziej bezładnie wiedzę naukową z potoczną. „Po co trudzić się ciężką pracą, skoro wystarczy liznąć nieco nauki eksperymentalnej w barze, żeby zdobyć uniwersytecki świstek”.
I szkoły, i uczelnie cierpią wreszcie na syndrom instrumentalizacji wiedzy. Wszystko ma mieć sens praktyczny, odwołujący się do jakiegoś celu poza samą wiedzą. W ten sposób uniwersytety przekształcają się z ośrodków formujących elitę obywatelską i naukową w szkoły specjalistów albo nieco bardziej wyrafinowanych konsumentów masowej kultury. Nade wszystko zaś w instytucje służące wyłącznie zarabianiu pieniędzy. Te, które widzą szansę zdobycia większej „kasy" w nowej reformie, poprą ją. Te, które mogą stracić, będą przeciw. Ta prosta wiedza wystarczy być może, abyśmy byli w stanie ocenić szanse obu reform. Szanse na utrwalenie raczej niż zahamowanie tendencji, które istotnie zagrażają rozwijaniu rozumu w systemie edukacji i nauki.
Możemy podjąć poważną debatę nad owymi tendencjami i próbami ograniczenia ich niedobrych skutków. Możemy jednak znaleźć prostsze wyjście: kupić sobie podręcznik „Wiem już wszystko (jak zdać maturę)". Jeśli tylko uwierzymy w pozytywne myślenie w przyjaznej szkole, a potem w ułatwioną karierę na uczelni.
Okładka tygodnika WPROST: 20/2008
Więcej możesz przeczytać w 20/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 2
  • ja IP
    wprowadźmy 25 godzin wychowawczych w tygodniu przez cały cykl nauczania. Czy wtedy nie osiągniemy szczytu dobrego samopoczucia w szkole?
    • Iza IP
      Świetny tekst - lewicowa koncepcja szkoły bez odpowiedzialności rozkwitła w RP! Rosną gromady egoistycznych, narcyzowatych, niedouczonych i niewychowanych stworów... jaka szkoda, że ministrem edukacji nie jest prof. Legutko! Pani Hall i jej doradcy są po prostu niekompetentni - znają tylko fatalne lewackie koncepcje oświatowe.

      Spis treści tygodnika Wprost nr 20/2008 (1325)

      • Na stronie - Objawienie Tuska 11 maj 2008, 22:00 Łatwiej się onanizować, niż tworzyć związki, w których uprawia się seks 3
      • Gosiewski zataił dochody 11 maj 2008, 22:00 PiS 6
      • Polka kręci we Włoszech 11 maj 2008, 22:00 Film 6
      • Skaner 11 maj 2008, 22:00 6
      • Marszałek Komorowski ogranicza własne przywileje 11 maj 2008, 22:00 Sejm 7
      • Aniołki Suskiego 11 maj 2008, 22:00 PiS 7
      • Dossier 11 maj 2008, 22:00 PO jest jak Titanic – jeszcze gra orkiestra, a już widać góry lodoweJacek Kurski w „Dzienniku" o rządach Platformy Obywatelskiej Specjaliści od wizerunku nie dopilnowali ułożenia rąk premiera. A mianowicie wystawał mu... 8
      • PYTANIA NIEPOLITYCZNE - Mam sentyment do wujkowatych 11 maj 2008, 22:00 Rozmowa ze Stefanem Niesiołowskim, wicemarszałkiem Sejmu i profesorem biologii 8
      • Ludzie 11 maj 2008, 22:00 Mucha ambasadorem zwierząt Zwierzęta zyskały sobie w Sejmie nowego sojusznika. Posłanka PO Joanna Mucha, uważana za najpiękniejszą wśród parlamentarzystek, zaangażowała się w prace Koalicji dla Zwierząt – porozumienia... 9
      • Nielegalne reklamy 11 maj 2008, 22:00 Gwiazdorskie procesy 9
      • Który poseł dał przeciek? 11 maj 2008, 22:00 Śledztwo 10
      • Olbrychski szuka scenarzystów 11 maj 2008, 22:00 Historia 10
      • Znikający Joker z twarzą Ledgera 11 maj 2008, 22:00 Zabawki 10
      • Króliki pogrążą gangstera 11 maj 2008, 22:00 Gang mokotowski 10
      • Urzędniczy seksprzewodnik 11 maj 2008, 22:00 Turystyka 12
      • Gang żoliborski oskarżony 11 maj 2008, 22:00 Mafia 12
      • Libeskind w Warszawie 11 maj 2008, 22:00 Książka 12
      • Andrzej Krauze bez znieczulenia 11 maj 2008, 22:00 12
      • Poczta 11 maj 2008, 22:00 EkonomisieZ mądrości polskiej „szkoły ekonomii medialnej" od zawsze wynikał  zachwyt dla mechanizmu rynkowego z niewidzialną ręką rynku – hojną, umożliwiającą ominięcie raf prawnych. Dopiero później okazało się... 14
      • Playback 11 maj 2008, 22:00 Minister zdrowia Ewa Kopacz i premier Donald Tusk 14
      • Plus ujemny - Kołyska elektryczna 11 maj 2008, 22:00 Jak można wymagać od inteligentnych młodych ludzi, by czytali ze zrozumieniem tekst, którego zrozumieć nie sposób 15
      • Wprost przeciwnie - Wielka dezintegracj 11 maj 2008, 22:00 Nie tylko w Europie Wschodniej ludzie chcą się wyrwać spod panowania innych narodów 16
      • Z życia koalicji 11 maj 2008, 22:00 Dziś cała rubryka o PSL. Spoko, tak sobie tylko żartujemy.Przepracowanie tego gabinetu jest powszechnie znane. Co innego jednak o tym wiedzieć, a co innego słyszeć to z ust człowieka najbardziej kompetentnego, czyli członka rządu... 18
      • Z życia opozycji 11 maj 2008, 22:00 Niejaki Gadzinowski z SLD przy poparciu PiS został wiceprzewodniczącym rady programowej telewizji publicznej, tej, co to ma jednego klienta. Z tego wynikać może, że niebawem TVP będzie musiała obsługiwać drugiego klienta. Może być... 19
      • Sędziowie ponad prawem 11 maj 2008, 22:00 Funkcjonariusze wymiaru sprawiedliwości mianowali się kastą nowych Mojżeszów 20
      • Strażnicy systemu 11 maj 2008, 22:00 Rozmowa z Bogdanem Szlachtą, profesorem UJ, prawnikiem, filozofem, politologiem 26
      • Stare złe małżeństwo 11 maj 2008, 22:00 W SLD wiele się musiało zmienić, żeby wszystko zostało po staremu 28
      • Szkoła miernoty 11 maj 2008, 22:00 System oświaty, zamiast pobudzać dzieci do ambitnych zadań, ma dbać o ich dobre samopoczucie 32
      • Postać tygodnia - Radosław Sikorski 11 maj 2008, 22:00 Falstart męża stanu 34
      • Wprost z blogu 11 maj 2008, 22:00 W tej rubryce możecie przeczytać najciekawsze wpisy z blogów, które znalazły się w serwisie www.blogbox.com.plBlogbox to biblioteka blogów, gdzie gromadzone są najlepsze specjalistyczne blogi zebrane z całej sieci. MediaUcieczka w... 36
      • Trójka bez sternika 11 maj 2008, 22:00 38
      • Liberał komunista 11 maj 2008, 22:00 Jeśli wgląd w konta każdego przedsiębiorcy jest liberalizmem, to wołam: komuno, wróć! 38
      • Władza dwugłowa 11 maj 2008, 22:00 Niedługo Dmitrij Miedwiediew może rozpocząć walkę o realną władzę 38
      • Zły początek, złe zakończenie 11 maj 2008, 22:00 W sprawie Nangar Khel akt oskarżenia może w ogóle nie powstać 38
      • Ryba po polsku - Bitwa pod Hundefutter 11 maj 2008, 22:00 Niech będzie pochwalony ten, kogo chwalimy 40
      • Giełda 11 maj 2008, 22:00 42
      • Kościół kierowców 11 maj 2008, 22:00 „Boże, daj nam siłę, byśmy obniżyli te wysokie ceny" – modlili się na jednej ze stacji benzynowych w Waszyngtonie członkowie ruchu Prayer at the Pump (Modlitwa przy Dystrybutorze). Przywódca ruchu Rocky Twyman uznał, że... 42
      • Zakorkowane miliony 11 maj 2008, 22:00 Miliard euro rocznie traci Bułgaria z powodu ulicznych korków – wyliczyła rządowa Agencja Efektywności Energetycznej. Gdyby kierowcy pracowali, zamiast siedzieć w samochodach  w godzinach szczytu, wytworzyliby dodatkowy PKB o... 42
      • Dyskryminowani przez ulgę 11 maj 2008, 22:00 Rekompensatę dla osób, które nie mogą korzystać z pełnej ulgi podatkowej na dzieci, proponują posłowie lewicy. Chodzi o tych, którzy podatków nie płacą w ogóle (na przykład rolników) lub płacą mniej, niż wynosi ulga. –... 42
      • Globalny bochenek 11 maj 2008, 22:00 Największy wzrost cen w ostatnich miesiącach dotyczył żywności i energii. Najgorsza sytuacja jest w krajach naszego regionu, ale Polska na tym tle wypada stosunkowo najlepiej. Szef NBP Sławomir Skrzypek tłumaczy, że obecny wzrost cen w... 42
      • Kruk w Vistuli 11 maj 2008, 22:00 Polski odpowiednik Louis Vuitton Moët Hennessy, największego na świecie producenta dóbr luksusowych, chce stworzyć Rafał Bauer, prezes firmy Vistula & Wólczanka SA. Pomóc w osiągnięciu tego celu ma fuzja ze spółką jubilerską Kruk... 42
      • Zmowa ryżowa 11 maj 2008, 22:00 Kartel ryżowy na wzór OPEC, czyli Organizacji Krajów Eksportujących Ropę Naftową, chce stworzyć Tajlandia. Kraje importujące to zboże obawiają się, że Tajlandia chce utrzymania jego obecnych, najwyższych w historii cen. Wzrost kwot... 42
      • Kłamstwo szpitalne 11 maj 2008, 22:00 Nawet jeśli jesteś teraz na zagranicznej wycieczce, sprawdź, czy jednak nie leżysz w polskim szpitalu 44
      • Składka na Tuska 11 maj 2008, 22:00 Nad Polską znów krąży widmo megadziury budżetowej 52
      • Niezatapialny dolar 11 maj 2008, 22:00 Amerykańska waluta odbuduje swoją pozycję 54
      • 2x2=4 - Jak zepsuć złotego 11 maj 2008, 22:00 Nasi posłowie są odważni. Długów się nie boją, zwłaszcza gdy nie muszą ich spłacać z własnej kieszeni 59
      • Know-how 11 maj 2008, 22:00   60
      • Piramidalne skamieliny 11 maj 2008, 22:00 Sfinks i piramida Cheopsa w Gizie zawierają setki tysięcy morskich skamieniałości – odkrył prof. Ioannis Liritzis z Aegean University. Większość z nich to numulity – kopalne otwornice. To kolejny dowód przemawiający za... 60
      • Buty Sarkozy’ego 11 maj 2008, 22:00 Nicolas Sarkozy i Carla Bruni mogą mieć kłopoty ze ścięgnem Achillesa. Noszą złe obuwie. Prezydent w butach na obcasie próbuje dorównać wzrostem swojej żonie. Z tego samego powodu Carla Bruni chodzi w płaskim obuwiu. Ortopedzi... 60
      • Głos płodności 11 maj 2008, 22:00 Dni płodne u kobiety można rozpoznać po jej głosie, który w tym czasie staje się bardziej uwodzicielski niż w pozostałych dniach cyklu miesięcznego. Uczeni z University of New York sugerują, że dzieje się tak za sprawą oddziaływania... 60
      • Suma wiedzy 11 maj 2008, 22:00 Podobno nic nie udaje się tak dobrze jak sukces. Na pewno sukcesem są trzy publikacje – przeglądy największych koncepcji, dzieł i historie ich autorów. To suma wiedzy najznakomitszych umysłów i krótka historia 150 idei oraz... 60
      • Małpy na Marsie 11 maj 2008, 22:00 Rosjanie przygotowują do podróży na Marsa… makaki. W ten sposób chcą sprawdzić, jak działa na żywy organizm panujące tam promieniowanie. Badacze sprawdzą także, jak małpy zareagują na długi pobyt w stanie nieważkości, w... 60
      • STRASZNA BIEDRONKA 11 maj 2008, 22:00 Zarłoczna biedronka azjatycka (Harmonia axyridis) jest juz w zachodniej Polsce. Potwierdza to Marek Przewozny z Zakładu Zoologii Systematycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Ten owad ma nienasycony apetyt. Jeszcze dziesiec lat... 60
      • Anoreksja na pół etatu 11 maj 2008, 22:00 Po anoreksji i bulimii pojawiło się nowe zaburzenie łaknienia – gwałtowne objadanie się 62
      • Wirus stadionowy 11 maj 2008, 22:00 Kraje Unii Europejskiej znowu stały się inkubatorami groźnych chorób zakaźnych 68
      • Telefon roślinny 11 maj 2008, 22:00 Rośliny potrafią się ostrzegać przed niebezpieczeństwem 72
      • Nowa epoka lodowcowa? 11 maj 2008, 22:00 Czy po globalnym ociepleniu nastąpi wielkie ochłodzenie 74
      • Gry majowe 11 maj 2008, 22:00 Ciekawe, że współcześni obrońcy ideałów demokratycznych sprzed 82 lat koncentrują się zwykle na postpezetpeerowskiej lewicy 78
      • Hańba obojętnych 11 maj 2008, 22:00 Przed 1939 rokiem oraz w pierwszych latach wojny wolny świat odwrócił się do Żydów plecami 82
      • Górna półka - Trójca z Białego Domu 11 maj 2008, 22:00 Światowe przywództwo – tak Zbigniew Brzeziński nazwał przedmiot, z którego egzamin jako pierwsi zdawali trzej ostatni prezydenci Stanów Zjednoczonych. To oni są bohaterami najnowszej książki Brzezińskiego „Druga szansa".... 85
      • Bez granic 11 maj 2008, 22:00   86
      • Mozart po chińsku 11 maj 2008, 22:00 Muzyka Mozarta może się okazać pierwszym zwiastunem ocieplenia stosunków między Chinami a Watykanem. W ubiegłym tygodniu Chińska Orkiestra Symfoniczna pod batutą Yu Longa, wspólnie z chórem opery z Szanghaju, zagrała... 86
      • Cytat tygodnia 11 maj 2008, 22:00 „Każdy amerykański prezydent dąży wyłącznie do wojny" Michaił Gorbaczow, były przywódca ZSRR, w wywiadzie dla brytyjskiego dziennika „Daily Telegraph" 86
      • Kwiz 11 maj 2008, 22:00 Sprawdź swoją wiedzę o świecie1. Ile rządów powstało we Włoszech od zakończenia II wojny światowej a) 62b) 20c) 802. W którym kraju Unii Europejskiej pije się najwięcej alkoholu?a) Czechy b) Polskac) Luksemburg3. Który z krajów UE... 86
      • Mur berliński bis 11 maj 2008, 22:00 Władze Berlina, dla zainteresowanych historią miasta z czasów NRD, rozpoczęły kampanię popularyzowania wiedzy o murze berlińskim. W pięciu punktach w okolicach Bramy Brandenburskiej można wypożyczyć multimedialny przenośny przewodnik,... 86
      • Złota pułapka Moskwy 11 maj 2008, 22:00 Władze Rosji chcą się pokazać Europie w roli nowoczesnych inwestorów z kraju o ugruntowanej demokracji 88
      • Hegemoni Europy 11 maj 2008, 22:00 Prawdziwym kłopotem dla Unii Europejskiej nie jest polityka Polski, Czech czy Litwy, lecz Niemiec, Francji i Włoch 92
      • Swojaki polityki 11 maj 2008, 22:00 Zmniejszyły się podziały rasowe, rosną podziały podług stosunku do książek, gazet, upodobań kulinarnych 94
      • Kawior dla Angeli 11 maj 2008, 22:00 Atakowana przez Schrödera kanclerz Merkel realizuje jego kurs, tylko bardziej elegancko 98
      • Euromowa 11 maj 2008, 22:00 Brukselski żargon stał się odrębnym językiem unii 100
      • Dokąd zmierza Rosja 11 maj 2008, 22:00 Po rozpadzie ZSRR Rosja zmieniła się z państwa jednej partii w państwo jednego rurociągu 102
      • Pasaż 11 maj 2008, 22:00 106
      • Gadające samochody 11 maj 2008, 22:00 Bohater amerykańskiego serialu „Huff" uznał, że ma nawrót schizofrenii, bo słyszy, jak samochód mówi mu, dokąd ma jechać. Dzisiaj odwrotnie – nieufność budzą raczej auta małomówne. W 2007 r. w Europie sprzedano 18... 106
      • Niezbędnik komiwojażera 11 maj 2008, 22:00 Jakiego telefonu potrzebuje biznesmen? Takiego z baterią umożliwiającą nawet siedem godzin rozmów, pakietem MS Office i technologią HSDPA, by m.in. łatwo przesyłać i odbierać pliki. No i z nawigacją. Ten warunek spełnia Smartphone... 106
      • Asystent pasa ruchu 11 maj 2008, 22:00 Urządzenia firmy Navigon mają funkcję asystenta pasa ruchu. Dzięki niej kierowca dostaje podpowiedź, który pas ruchu najlepiej zająć. Navigon 8110 pozwala ponadto zobaczyć, jak dalej wygląda droga. Funkcja Reality View umożliwia... 106
      • Kino w korku 11 maj 2008, 22:00 Nokia 500 to urządzenie, które łączy funkcje nawigacyjną i komunikacyjną; przez system Bluetooth współpracuje z telefonem komórkowym. Nokia 500 prowadzi też do adresów zapisanych w pamięci i dzięki usłudze Traffic Message Channel... 106
      • Kieszonkowy nawigator 11 maj 2008, 22:00 TomTom One to najlepiej sprzedająca się seria przenośnych nawigatorów na świecie. Nowe modele wyposażono w system audio, dzięki któremu instrukcje głosowe słychać przy włączonym radiu, hałasie z zewnątrz czy gromadce... 106
      • Przewodnik rowerzysty 11 maj 2008, 22:00 Firma Asus wychodzi z założenia, że nawigacja potrzebna jest także rowerzystom. R300 nie różni się zanadto od akcesoriów do samochodu, ale można je przytwierdzić do kierownicy. Gadżet jest lekki (140 g), a specjalny pokrowiec chroni go... 106
      • Laser 11 maj 2008, 22:00 110
      • Wydarzenie tygodnia: Noc Muzeów 11 maj 2008, 22:00 11 lat temu pomysł wydawał się karkołomny: berlińskie muzea odwiedzane za dnia przez ziewające z nudów wycieczki szkolne miałyby się zapełnić w nocy? A jednak! Pierwsza Lange Nacht Der Museen okazała się rewolucją w konserwatywnym... 110
      • Kraków 11 maj 2008, 22:00 Noc w Krakowie otworzy parada zabytkowych samochodów – ruszą sprzed gmachu Muzeum Narodowego. W Muzeum Książąt Czartoryskich do podziwiania „Dama z gronostajem" Leonarda da Vinci. Ulicami Krakowa będzie krążył Artystyczny... 110
      • Poznań 11 maj 2008, 22:00 Centrum Kultury ZamekPiękna dama upozowana na „Dziewczynę z perłą" Vermeera będzie czekać na tych, którzy odważą się ją namalować. Rekonstrukcja atelier malarskiego z XVII wieku oraz pokaz przygotowywania farb.Muzeum... 110
      • Łódź 11 maj 2008, 22:00 Muzeum Sztuki Projekcja filmu „Angelus" Lecha Majewskiego oraz filmów Katarzyny Kozyry i Andrzeja Dudka Durera. Odważni będą mogli się zabawić w Witkacego i wziąć udział w autoseansie spirytystycznym. 110
      • Gdańsk 11 maj 2008, 22:00 Centralne Muzeum Morskie Można będzie się zapoznać z morskim ceremoniałem, posłuchać szant i opowieści flisackich, a także odbyć rejs statkiem po Motławie. Dla zwiedzających zostanie otwarty okręt-muzeum „Sołdek".CSW... 110
      • Warszawa 11 maj 2008, 22:00 Muzeum Wojska PolskiegoMiłośnicy historii będą mogli wsiąść do ciężkiego sprzętu – czołgów i wozów pancernych z czasu II wojny, które na tę noc zostaną uruchomione.Muzeum Drukarstwa WarszawskiegoChętni będą mogli... 110
      • Wrocław 11 maj 2008, 22:00 Muzeum Narodowe we WrocławiuOtwarcie muzealnego skarbca i prezentacja arcydzieł złotnictwa. Wśród rarytasów wiele bezcennych starodruków. Pokaz czerpania papieru przygotowany przez Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju. 110
      • Wszyscy jesteśmy aktorami 11 maj 2008, 22:00 10 najbardziej charakterystycznych ról w polskim obiegu medialnym 112
      • Lot Swobodnego Ducha 11 maj 2008, 22:00 LSD w ciągu jednej dekady na zawsze zmienił kulturę popularną 116
      • Listy do Polaków 11 maj 2008, 22:00 Książki, które mnie ukształtowały 118
      • Wencel gordyjski - Mania gigantomanii 11 maj 2008, 22:00 Aby osiągnąć wielkość, nie wystarczy sztucznie powiększyć sobie biust albo kupić megafurę 120
      • Ueorgan Ludu 11 maj 2008, 22:00 Seksafera - czy Ziobro krył Łyżwińskiego? * Chińczycy walczą o Wolny Śląsk 121
      • Krótko po Wolsku - Bóbr a sprawa polska 11 maj 2008, 22:00 Do wszystkich kłopotów w stosunkach polsko-rosyjskich dołączyły jeszcze bobry. Rozkopały mianowicie granice z obwodem kaliningradzkim, nielegalnie pobudowały tam tamy, kanały, żeremia, tak że służby graniczne mogą się poruszać... 121
      • Skibą w mur - Ucieczka od polityki 11 maj 2008, 22:00 Ludzie odkryli, że ciekawsze od zrobienia zadymy w Sejmie jest to, jak zrobić oczko wodne w ogrodzie 122

      ZKDP - Nakład kontrolowany