Telefon roślinny

Telefon roślinny

Rośliny potrafią się ostrzegać przed niebezpieczeństwem
Czy rośliny posługują się swoistym telefonem komórkowym? Po dwudziestu latach badań nie ma wątpliwości, że produkują duże ilości gazowych substancji pełniących funkcję roślinnego telefonu. Rośliny ostrzegają się nawzajem przed szkodnikami. Podobnie jak ludzie stosują zasadę, że wróg mojego wroga jest moim przyjacielem.
Rozchodzące się w powietrzu gazy emitowane przez rośliny są wołaniem o pomoc. Dzięki „zielonej linii" rośliny nie zostają pożarte do ostatniego listka. To cenna strategia zwłaszcza dla tych gatunków, które nie tworzą zasieków z parzących włosków, cierni czy kolców.Alarm chemiczny
Zranione przez szkodniki pędy i liście zmieniają zapach. Unoszący się nad rośliną obłok lotnych związków jest jak reklama podanego na tacy dania. Wystarczy, że jeden liść zostanie uszkodzony i już po kilku godzinach (lub dniach – w zależności od gatunku) cała roślina jest w stanie pogotowia. W komórkach soi informacja o pojawieniu się żerującego owada jest przenoszona z prędkością 40 m na sekundę. Komórki, które weszły na wojenną ścieżkę, produkują związki zwane repelentami. Te powodują, że w najlepszym wypadku roślina przestaje owadowi smakować. Okolice „rany" są nasycane substancjami szkodliwymi dla intruza. Związki te często nie są wytwarzane w atakowanych liściach, ale w innych niezagrożonych częściach rośliny i są transportowane w uszkodzone miejsce. Najgroźniejsza broń roślin to morfina, strychnina, nikotyna i cyjanowodór. Są gromadzone głównie w częściach najbardziej narażonych na zjedzenie, czyli młodych liściach i pędach. Szkodniki, które próbują się pożywić rośliną już zaatakowaną przez kogoś innego, mogą przeżywać ciężkie chwile. Po posiłku chorują lub przestają się rozmnażać. Dlatego samica motyla szukająca miejsca do złożenia jaj potraktuje roślinny sygnał jak ostrzeżenie – liście mają odrażający smak, gdyż roi się na nich od gąsienic, a ponadto nie jest tam bezpiecznie.
Z badań przeprowadzonych przez Roxinę Soler z Netherlands Institute for Ecology w Holandii wynika, że owady unikają także roślin, których korzenie są podgryzane. Tę informację także odczytują ze składu lotnych związków unoszących się nad rośliną. Szkodniki rosną wolniej, jeśli korzenie „ich" rośliny są zjadane przez larwy. Substancje rozsiewane przez tkanki uszkodzonej rośliny pomagają owadom uniknąć konkurencji.

Krzyk zranionych roślin
Czasem system sąsiedzkiego ostrzegania obejmuje nie tylko pędy tej samej rośliny, ale także jej krewniaczki rosnące w okolicy. Wystarczy, że liście nietknięte przez szkodniki znajdą się w zasięgu chemicznego SOS sąsiada, a i w ich komórkach rusza produkcja toksyn. Takie zjawisko zaobserwowano u dzikiego tytoniu, którego główną bronią jest nikotyna. Podobne zdolności ma pochodząca z Meksyku fasola limeńska. Atakowane przez przędziorki tkanki uwalniają substancje, dzięki którym nieuszkodzone jeszcze krzaczki fasoli stają się niejadalne. Tego typu reakcje występują także u wierzby i klonu cukrowego.
Rośliny odróżniają szczęki owada od sekatora ogrodnika i w zależności od zagrożenia wysyłają odmienne sygnały. Uszkodzenie mechaniczne zapoczątkowuje produkcję nowych substancji, ale tylko takich, które przyspieszają gojenie rany. Gdy pocięto nożycami liście fasoli limeńskiej, włączyła sygnał do sterylizacji rany. Sąsiednie rośliny nie rozpoczęły zbrojeń, ale zmiany w ich składzie chemicznym wskazywały, że „wiedzą", iż w pobliżu coś się wydarzyło. Mobilizację wyzwalała dopiero woń specyficznego składnika owadziej śliny zwanego wolicytyną.
Niektóre rośliny zamiast wysyłać SOS do sojuszników, imitują sygnały alarmowe zjadających je owadów. Na przykład mszyce w razie niebezpieczeństwa wydzielają tzw. feromon alarmu. Gdy wyczują go ich krewniaczki, uciekną w popłochu. Identyczny związek uwalniają dziko rosnące ziemniaki podczas ataku mszyc. Szukające posiłku szkodniki biorą nogi za pas.
Istnieją podejrzenia, że sojusz w walce z owadami zawarły z roślinami także ptaki. Dr Elina Mäntylä z fińskiego University of Turku dowodzi, że ptasi zmysł powonienia jest wystarczająco czuły, by odbierać niewielkie ilości lotnych związków, a ich obecność wiązać z dostępem do pokarmu. Co więcej, żerowanie owadów powoduje zmiany sposobu, w jaki liście brzóz odbijają promieniowanie UV. Ptaki (w tym wypadku piecuszki) widzące w ultrafiolecie z powodzeniem trafiają na drzewo oferujące obfitą ucztę. Brzozy uwolnione od inwazji szkodników rosną szybciej. Dlatego powstała hipoteza, że „krzyk" zranionych roślin jest kierowany także do innych organizmów.

Samoobrona pól
Naukowcy próbują się włączyć do dialogu roślina – owad i wykorzystać go do ochrony pól. Substancje wytwarzane przez rośliny do walki z wrogami powodują, że plony są mniej smaczne także dla ludzi, dlatego przez tysiące lat rozmnażano tylko te odmiany, które zawierały mniej nieprzyjemnych związków. Efekty selekcji widać na polach – zdolność roślin uprawnych do walki ze szkodnikami jest mała. Nadają SOS do dziesięciu razy „ciszej" niż inne. Tymczasem dziki tytoń dzięki sprawnej produkcji chemicznego alarmu i repelentów redukuje populację nękających go szkodników aż o 90 proc. Podejmowano już próby wyposażania „niemego” rzodkiewnika pospolitego w gen alarmu truskawki. Po zabiegu zraniony rzodkiewnik zaczyna pachnieć terpenami. Ten zapach przyciąga drapieżne roztocza z gatunku Phytoseiulus persimilis tępiące roślinożerne przędziorki Tetranychus urticae – wszędobylskie, uciążliwe szkodniki wielu upraw. Wkrótce jednak okazało się, że sukces był tylko połowiczny. Zmodyfikowane rośliny nadawały sygnał SOS bez przerwy. Jeden z naukowców porównał tę reakcję do natrętnego wzywania straży pożarnej, która po kolejnym telefonie od panikarza przestaje reagować. Do tego uprawy wzbogacone w gen wyzwalający alarm mogą nieprzyjemnie pachnieć.
Wiedzę o związkach między roślinami, ich szkodnikami i sprzymierzeńcami z sukcesem zastosowano w Afryce. Pracownicy International Centre of Insect Physiology and Ecology w Mbita Point w Kenii zaproponowali sadzenie mieszanki roślin. Metodę tę nazwali „odpychaj i nęć" (ang. push and pull). Zamiast czekać na szkodniki i walczyć z nimi chemikaliami, zaprojektowano pola tak, by uprawy same się broniły. Wokół pól są sadzone rośliny będące przysmakiem gąsienic. To wystarcza, by odwrócić uwagę szkodników od kukurydzy czy sorga. Między roślinami uprawnymi są też wysiewane gatunki produkujące duże ilości repelentów lub znane ze zdolności do nadawania głośnego sygnału SOS (trawa z gatunku Melinis minutiflora).
W strefie klimatu umiarkowanego, gdzie inwazje roślinożernych owadów nie zdarzają się tak często, kierowanie ruchem drapieżników jest trudniejsze. Najpoważniejszym szkodnikiem są u nas mszyce, których liczebność udaje się kontrolować z pomocą ich naturalnych wrogów, ale reakcja „ochroniarzy" jest zbyt wolna, by całkiem wyeliminować straty.
Okładka tygodnika WPROST: 20/2008
Więcej możesz przeczytać w 20/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 20/2008 (1325)

  • Na stronie - Objawienie Tuska 11 maj 2008, 22:00 Łatwiej się onanizować, niż tworzyć związki, w których uprawia się seks 3
  • Gosiewski zataił dochody 11 maj 2008, 22:00 PiS 6
  • Polka kręci we Włoszech 11 maj 2008, 22:00 Film 6
  • Skaner 11 maj 2008, 22:00 6
  • Marszałek Komorowski ogranicza własne przywileje 11 maj 2008, 22:00 Sejm 7
  • Aniołki Suskiego 11 maj 2008, 22:00 PiS 7
  • Dossier 11 maj 2008, 22:00 PO jest jak Titanic – jeszcze gra orkiestra, a już widać góry lodoweJacek Kurski w „Dzienniku" o rządach Platformy Obywatelskiej Specjaliści od wizerunku nie dopilnowali ułożenia rąk premiera. A mianowicie wystawał mu... 8
  • PYTANIA NIEPOLITYCZNE - Mam sentyment do wujkowatych 11 maj 2008, 22:00 Rozmowa ze Stefanem Niesiołowskim, wicemarszałkiem Sejmu i profesorem biologii 8
  • Ludzie 11 maj 2008, 22:00 Mucha ambasadorem zwierząt Zwierzęta zyskały sobie w Sejmie nowego sojusznika. Posłanka PO Joanna Mucha, uważana za najpiękniejszą wśród parlamentarzystek, zaangażowała się w prace Koalicji dla Zwierząt – porozumienia... 9
  • Nielegalne reklamy 11 maj 2008, 22:00 Gwiazdorskie procesy 9
  • Który poseł dał przeciek? 11 maj 2008, 22:00 Śledztwo 10
  • Olbrychski szuka scenarzystów 11 maj 2008, 22:00 Historia 10
  • Znikający Joker z twarzą Ledgera 11 maj 2008, 22:00 Zabawki 10
  • Króliki pogrążą gangstera 11 maj 2008, 22:00 Gang mokotowski 10
  • Urzędniczy seksprzewodnik 11 maj 2008, 22:00 Turystyka 12
  • Gang żoliborski oskarżony 11 maj 2008, 22:00 Mafia 12
  • Libeskind w Warszawie 11 maj 2008, 22:00 Książka 12
  • Andrzej Krauze bez znieczulenia 11 maj 2008, 22:00 12
  • Poczta 11 maj 2008, 22:00 EkonomisieZ mądrości polskiej „szkoły ekonomii medialnej" od zawsze wynikał  zachwyt dla mechanizmu rynkowego z niewidzialną ręką rynku – hojną, umożliwiającą ominięcie raf prawnych. Dopiero później okazało się... 14
  • Playback 11 maj 2008, 22:00 Minister zdrowia Ewa Kopacz i premier Donald Tusk 14
  • Plus ujemny - Kołyska elektryczna 11 maj 2008, 22:00 Jak można wymagać od inteligentnych młodych ludzi, by czytali ze zrozumieniem tekst, którego zrozumieć nie sposób 15
  • Wprost przeciwnie - Wielka dezintegracj 11 maj 2008, 22:00 Nie tylko w Europie Wschodniej ludzie chcą się wyrwać spod panowania innych narodów 16
  • Z życia koalicji 11 maj 2008, 22:00 Dziś cała rubryka o PSL. Spoko, tak sobie tylko żartujemy.Przepracowanie tego gabinetu jest powszechnie znane. Co innego jednak o tym wiedzieć, a co innego słyszeć to z ust człowieka najbardziej kompetentnego, czyli członka rządu... 18
  • Z życia opozycji 11 maj 2008, 22:00 Niejaki Gadzinowski z SLD przy poparciu PiS został wiceprzewodniczącym rady programowej telewizji publicznej, tej, co to ma jednego klienta. Z tego wynikać może, że niebawem TVP będzie musiała obsługiwać drugiego klienta. Może być... 19
  • Sędziowie ponad prawem 11 maj 2008, 22:00 Funkcjonariusze wymiaru sprawiedliwości mianowali się kastą nowych Mojżeszów 20
  • Strażnicy systemu 11 maj 2008, 22:00 Rozmowa z Bogdanem Szlachtą, profesorem UJ, prawnikiem, filozofem, politologiem 26
  • Stare złe małżeństwo 11 maj 2008, 22:00 W SLD wiele się musiało zmienić, żeby wszystko zostało po staremu 28
  • Szkoła miernoty 11 maj 2008, 22:00 System oświaty, zamiast pobudzać dzieci do ambitnych zadań, ma dbać o ich dobre samopoczucie 32
  • Postać tygodnia - Radosław Sikorski 11 maj 2008, 22:00 Falstart męża stanu 34
  • Wprost z blogu 11 maj 2008, 22:00 W tej rubryce możecie przeczytać najciekawsze wpisy z blogów, które znalazły się w serwisie www.blogbox.com.plBlogbox to biblioteka blogów, gdzie gromadzone są najlepsze specjalistyczne blogi zebrane z całej sieci. MediaUcieczka w... 36
  • Trójka bez sternika 11 maj 2008, 22:00 38
  • Liberał komunista 11 maj 2008, 22:00 Jeśli wgląd w konta każdego przedsiębiorcy jest liberalizmem, to wołam: komuno, wróć! 38
  • Władza dwugłowa 11 maj 2008, 22:00 Niedługo Dmitrij Miedwiediew może rozpocząć walkę o realną władzę 38
  • Zły początek, złe zakończenie 11 maj 2008, 22:00 W sprawie Nangar Khel akt oskarżenia może w ogóle nie powstać 38
  • Ryba po polsku - Bitwa pod Hundefutter 11 maj 2008, 22:00 Niech będzie pochwalony ten, kogo chwalimy 40
  • Giełda 11 maj 2008, 22:00 42
  • Kościół kierowców 11 maj 2008, 22:00 „Boże, daj nam siłę, byśmy obniżyli te wysokie ceny" – modlili się na jednej ze stacji benzynowych w Waszyngtonie członkowie ruchu Prayer at the Pump (Modlitwa przy Dystrybutorze). Przywódca ruchu Rocky Twyman uznał, że... 42
  • Zakorkowane miliony 11 maj 2008, 22:00 Miliard euro rocznie traci Bułgaria z powodu ulicznych korków – wyliczyła rządowa Agencja Efektywności Energetycznej. Gdyby kierowcy pracowali, zamiast siedzieć w samochodach  w godzinach szczytu, wytworzyliby dodatkowy PKB o... 42
  • Dyskryminowani przez ulgę 11 maj 2008, 22:00 Rekompensatę dla osób, które nie mogą korzystać z pełnej ulgi podatkowej na dzieci, proponują posłowie lewicy. Chodzi o tych, którzy podatków nie płacą w ogóle (na przykład rolników) lub płacą mniej, niż wynosi ulga. –... 42
  • Globalny bochenek 11 maj 2008, 22:00 Największy wzrost cen w ostatnich miesiącach dotyczył żywności i energii. Najgorsza sytuacja jest w krajach naszego regionu, ale Polska na tym tle wypada stosunkowo najlepiej. Szef NBP Sławomir Skrzypek tłumaczy, że obecny wzrost cen w... 42
  • Kruk w Vistuli 11 maj 2008, 22:00 Polski odpowiednik Louis Vuitton Moët Hennessy, największego na świecie producenta dóbr luksusowych, chce stworzyć Rafał Bauer, prezes firmy Vistula & Wólczanka SA. Pomóc w osiągnięciu tego celu ma fuzja ze spółką jubilerską Kruk... 42
  • Zmowa ryżowa 11 maj 2008, 22:00 Kartel ryżowy na wzór OPEC, czyli Organizacji Krajów Eksportujących Ropę Naftową, chce stworzyć Tajlandia. Kraje importujące to zboże obawiają się, że Tajlandia chce utrzymania jego obecnych, najwyższych w historii cen. Wzrost kwot... 42
  • Kłamstwo szpitalne 11 maj 2008, 22:00 Nawet jeśli jesteś teraz na zagranicznej wycieczce, sprawdź, czy jednak nie leżysz w polskim szpitalu 44
  • Składka na Tuska 11 maj 2008, 22:00 Nad Polską znów krąży widmo megadziury budżetowej 52
  • Niezatapialny dolar 11 maj 2008, 22:00 Amerykańska waluta odbuduje swoją pozycję 54
  • 2x2=4 - Jak zepsuć złotego 11 maj 2008, 22:00 Nasi posłowie są odważni. Długów się nie boją, zwłaszcza gdy nie muszą ich spłacać z własnej kieszeni 59
  • Know-how 11 maj 2008, 22:00   60
  • Piramidalne skamieliny 11 maj 2008, 22:00 Sfinks i piramida Cheopsa w Gizie zawierają setki tysięcy morskich skamieniałości – odkrył prof. Ioannis Liritzis z Aegean University. Większość z nich to numulity – kopalne otwornice. To kolejny dowód przemawiający za... 60
  • Buty Sarkozy’ego 11 maj 2008, 22:00 Nicolas Sarkozy i Carla Bruni mogą mieć kłopoty ze ścięgnem Achillesa. Noszą złe obuwie. Prezydent w butach na obcasie próbuje dorównać wzrostem swojej żonie. Z tego samego powodu Carla Bruni chodzi w płaskim obuwiu. Ortopedzi... 60
  • Głos płodności 11 maj 2008, 22:00 Dni płodne u kobiety można rozpoznać po jej głosie, który w tym czasie staje się bardziej uwodzicielski niż w pozostałych dniach cyklu miesięcznego. Uczeni z University of New York sugerują, że dzieje się tak za sprawą oddziaływania... 60
  • Suma wiedzy 11 maj 2008, 22:00 Podobno nic nie udaje się tak dobrze jak sukces. Na pewno sukcesem są trzy publikacje – przeglądy największych koncepcji, dzieł i historie ich autorów. To suma wiedzy najznakomitszych umysłów i krótka historia 150 idei oraz... 60
  • Małpy na Marsie 11 maj 2008, 22:00 Rosjanie przygotowują do podróży na Marsa… makaki. W ten sposób chcą sprawdzić, jak działa na żywy organizm panujące tam promieniowanie. Badacze sprawdzą także, jak małpy zareagują na długi pobyt w stanie nieważkości, w... 60
  • STRASZNA BIEDRONKA 11 maj 2008, 22:00 Zarłoczna biedronka azjatycka (Harmonia axyridis) jest juz w zachodniej Polsce. Potwierdza to Marek Przewozny z Zakładu Zoologii Systematycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Ten owad ma nienasycony apetyt. Jeszcze dziesiec lat... 60
  • Anoreksja na pół etatu 11 maj 2008, 22:00 Po anoreksji i bulimii pojawiło się nowe zaburzenie łaknienia – gwałtowne objadanie się 62
  • Wirus stadionowy 11 maj 2008, 22:00 Kraje Unii Europejskiej znowu stały się inkubatorami groźnych chorób zakaźnych 68
  • Telefon roślinny 11 maj 2008, 22:00 Rośliny potrafią się ostrzegać przed niebezpieczeństwem 72
  • Nowa epoka lodowcowa? 11 maj 2008, 22:00 Czy po globalnym ociepleniu nastąpi wielkie ochłodzenie 74
  • Gry majowe 11 maj 2008, 22:00 Ciekawe, że współcześni obrońcy ideałów demokratycznych sprzed 82 lat koncentrują się zwykle na postpezetpeerowskiej lewicy 78
  • Hańba obojętnych 11 maj 2008, 22:00 Przed 1939 rokiem oraz w pierwszych latach wojny wolny świat odwrócił się do Żydów plecami 82
  • Górna półka - Trójca z Białego Domu 11 maj 2008, 22:00 Światowe przywództwo – tak Zbigniew Brzeziński nazwał przedmiot, z którego egzamin jako pierwsi zdawali trzej ostatni prezydenci Stanów Zjednoczonych. To oni są bohaterami najnowszej książki Brzezińskiego „Druga szansa".... 85
  • Bez granic 11 maj 2008, 22:00   86
  • Mozart po chińsku 11 maj 2008, 22:00 Muzyka Mozarta może się okazać pierwszym zwiastunem ocieplenia stosunków między Chinami a Watykanem. W ubiegłym tygodniu Chińska Orkiestra Symfoniczna pod batutą Yu Longa, wspólnie z chórem opery z Szanghaju, zagrała... 86
  • Cytat tygodnia 11 maj 2008, 22:00 „Każdy amerykański prezydent dąży wyłącznie do wojny" Michaił Gorbaczow, były przywódca ZSRR, w wywiadzie dla brytyjskiego dziennika „Daily Telegraph" 86
  • Kwiz 11 maj 2008, 22:00 Sprawdź swoją wiedzę o świecie1. Ile rządów powstało we Włoszech od zakończenia II wojny światowej a) 62b) 20c) 802. W którym kraju Unii Europejskiej pije się najwięcej alkoholu?a) Czechy b) Polskac) Luksemburg3. Który z krajów UE... 86
  • Mur berliński bis 11 maj 2008, 22:00 Władze Berlina, dla zainteresowanych historią miasta z czasów NRD, rozpoczęły kampanię popularyzowania wiedzy o murze berlińskim. W pięciu punktach w okolicach Bramy Brandenburskiej można wypożyczyć multimedialny przenośny przewodnik,... 86
  • Złota pułapka Moskwy 11 maj 2008, 22:00 Władze Rosji chcą się pokazać Europie w roli nowoczesnych inwestorów z kraju o ugruntowanej demokracji 88
  • Hegemoni Europy 11 maj 2008, 22:00 Prawdziwym kłopotem dla Unii Europejskiej nie jest polityka Polski, Czech czy Litwy, lecz Niemiec, Francji i Włoch 92
  • Swojaki polityki 11 maj 2008, 22:00 Zmniejszyły się podziały rasowe, rosną podziały podług stosunku do książek, gazet, upodobań kulinarnych 94
  • Kawior dla Angeli 11 maj 2008, 22:00 Atakowana przez Schrödera kanclerz Merkel realizuje jego kurs, tylko bardziej elegancko 98
  • Euromowa 11 maj 2008, 22:00 Brukselski żargon stał się odrębnym językiem unii 100
  • Dokąd zmierza Rosja 11 maj 2008, 22:00 Po rozpadzie ZSRR Rosja zmieniła się z państwa jednej partii w państwo jednego rurociągu 102
  • Pasaż 11 maj 2008, 22:00 106
  • Gadające samochody 11 maj 2008, 22:00 Bohater amerykańskiego serialu „Huff" uznał, że ma nawrót schizofrenii, bo słyszy, jak samochód mówi mu, dokąd ma jechać. Dzisiaj odwrotnie – nieufność budzą raczej auta małomówne. W 2007 r. w Europie sprzedano 18... 106
  • Niezbędnik komiwojażera 11 maj 2008, 22:00 Jakiego telefonu potrzebuje biznesmen? Takiego z baterią umożliwiającą nawet siedem godzin rozmów, pakietem MS Office i technologią HSDPA, by m.in. łatwo przesyłać i odbierać pliki. No i z nawigacją. Ten warunek spełnia Smartphone... 106
  • Asystent pasa ruchu 11 maj 2008, 22:00 Urządzenia firmy Navigon mają funkcję asystenta pasa ruchu. Dzięki niej kierowca dostaje podpowiedź, który pas ruchu najlepiej zająć. Navigon 8110 pozwala ponadto zobaczyć, jak dalej wygląda droga. Funkcja Reality View umożliwia... 106
  • Kino w korku 11 maj 2008, 22:00 Nokia 500 to urządzenie, które łączy funkcje nawigacyjną i komunikacyjną; przez system Bluetooth współpracuje z telefonem komórkowym. Nokia 500 prowadzi też do adresów zapisanych w pamięci i dzięki usłudze Traffic Message Channel... 106
  • Kieszonkowy nawigator 11 maj 2008, 22:00 TomTom One to najlepiej sprzedająca się seria przenośnych nawigatorów na świecie. Nowe modele wyposażono w system audio, dzięki któremu instrukcje głosowe słychać przy włączonym radiu, hałasie z zewnątrz czy gromadce... 106
  • Przewodnik rowerzysty 11 maj 2008, 22:00 Firma Asus wychodzi z założenia, że nawigacja potrzebna jest także rowerzystom. R300 nie różni się zanadto od akcesoriów do samochodu, ale można je przytwierdzić do kierownicy. Gadżet jest lekki (140 g), a specjalny pokrowiec chroni go... 106
  • Laser 11 maj 2008, 22:00 110
  • Wydarzenie tygodnia: Noc Muzeów 11 maj 2008, 22:00 11 lat temu pomysł wydawał się karkołomny: berlińskie muzea odwiedzane za dnia przez ziewające z nudów wycieczki szkolne miałyby się zapełnić w nocy? A jednak! Pierwsza Lange Nacht Der Museen okazała się rewolucją w konserwatywnym... 110
  • Kraków 11 maj 2008, 22:00 Noc w Krakowie otworzy parada zabytkowych samochodów – ruszą sprzed gmachu Muzeum Narodowego. W Muzeum Książąt Czartoryskich do podziwiania „Dama z gronostajem" Leonarda da Vinci. Ulicami Krakowa będzie krążył Artystyczny... 110
  • Poznań 11 maj 2008, 22:00 Centrum Kultury ZamekPiękna dama upozowana na „Dziewczynę z perłą" Vermeera będzie czekać na tych, którzy odważą się ją namalować. Rekonstrukcja atelier malarskiego z XVII wieku oraz pokaz przygotowywania farb.Muzeum... 110
  • Łódź 11 maj 2008, 22:00 Muzeum Sztuki Projekcja filmu „Angelus" Lecha Majewskiego oraz filmów Katarzyny Kozyry i Andrzeja Dudka Durera. Odważni będą mogli się zabawić w Witkacego i wziąć udział w autoseansie spirytystycznym. 110
  • Gdańsk 11 maj 2008, 22:00 Centralne Muzeum Morskie Można będzie się zapoznać z morskim ceremoniałem, posłuchać szant i opowieści flisackich, a także odbyć rejs statkiem po Motławie. Dla zwiedzających zostanie otwarty okręt-muzeum „Sołdek".CSW... 110
  • Warszawa 11 maj 2008, 22:00 Muzeum Wojska PolskiegoMiłośnicy historii będą mogli wsiąść do ciężkiego sprzętu – czołgów i wozów pancernych z czasu II wojny, które na tę noc zostaną uruchomione.Muzeum Drukarstwa WarszawskiegoChętni będą mogli... 110
  • Wrocław 11 maj 2008, 22:00 Muzeum Narodowe we WrocławiuOtwarcie muzealnego skarbca i prezentacja arcydzieł złotnictwa. Wśród rarytasów wiele bezcennych starodruków. Pokaz czerpania papieru przygotowany przez Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju. 110
  • Wszyscy jesteśmy aktorami 11 maj 2008, 22:00 10 najbardziej charakterystycznych ról w polskim obiegu medialnym 112
  • Lot Swobodnego Ducha 11 maj 2008, 22:00 LSD w ciągu jednej dekady na zawsze zmienił kulturę popularną 116
  • Listy do Polaków 11 maj 2008, 22:00 Książki, które mnie ukształtowały 118
  • Wencel gordyjski - Mania gigantomanii 11 maj 2008, 22:00 Aby osiągnąć wielkość, nie wystarczy sztucznie powiększyć sobie biust albo kupić megafurę 120
  • Ueorgan Ludu 11 maj 2008, 22:00 Seksafera - czy Ziobro krył Łyżwińskiego? * Chińczycy walczą o Wolny Śląsk 121
  • Krótko po Wolsku - Bóbr a sprawa polska 11 maj 2008, 22:00 Do wszystkich kłopotów w stosunkach polsko-rosyjskich dołączyły jeszcze bobry. Rozkopały mianowicie granice z obwodem kaliningradzkim, nielegalnie pobudowały tam tamy, kanały, żeremia, tak że służby graniczne mogą się poruszać... 121
  • Skibą w mur - Ucieczka od polityki 11 maj 2008, 22:00 Ludzie odkryli, że ciekawsze od zrobienia zadymy w Sejmie jest to, jak zrobić oczko wodne w ogrodzie 122

ZKDP - Nakład kontrolowany