Niezatapialny dolar

Niezatapialny dolar

Amerykańska waluta odbuduje swoją pozycję
Kiedyś dolar był królem. Przez cały wiek symbolizował trwałość i siłę. Miejsce króla walut zajął podczas I wojny światowej, gdy zrujnowane finansowo europejskie mocarstwa zrezygnowały z gwarantowania wartości pieniędzy rezerwami złota. Mimo zawirowań wywołanych wielkim kryzysem utrzymał koronę przez cały okres międzywojenny.
Po II wojnie światowej na wciąż rosnącej sile dolara oparto globalny system finansowy (zwany systemem z Bretton Woods, od miejsca konferencji z 1944 r., podczas której ustalono zasady jego funkcjonowania). Tylko dolar był w stanie zapewnić światowej gospodarce stabilność i mocny pieniądz, w niewielkim stopniu narażony na inflację. Innym krajom postawiono proste zadanie: dbać o to, by ich waluty pozostawały w stałym kursie wobec dolara, a troskę o globalne finanse pozostawić amerykańskiemu gigantowi. Innymi słowy, wszystkie pieniądze świata miały tylko świecić światłem odbitym, a dolar miał być już nie królem, ale cesarzem.

Cesarz żelaznej kurtyny
Systemowi dolarowemu chętnie podporządkowały się wszystkie kraje zachodnie, zależne od amerykańskiej pomocy i szukające szans rozwoju we współpracy ekonomicznej z USA. Odmówiła jedynie komunistyczna Moskwa, narzucając swój wybór wszystkim nieszczęśnikom, którzy znaleźli się po niewłaściwej stronie żelaznej kurtyny. Nie na wiele się to jednak zdało. Także tam, gdzie pod groźbą najsurowszych kar zakazano handlu, a nawet posiadania przez prywatne osoby dolarów, cesarz dolar pozostał przedmiotem pożądania, najpewniejszą walutą w przeprowadzaniu dużych transakcji i jednym z najcenniejszych składników majątku.

Odpowiedzią na zakazy był rozwój czarnego rynku, którego istnienie z czasem zaczynały tolerować nawet komunistyczne władze, równie silnie pożądające zielonych banknotów jak spauperyzowani obywatele. Prestiż dolara – ogromny na całym świecie – w krajach realnego socjalizmu zmieniał się w nabożny kult. Na wielu rzeczach można było stracić: złotówki, forinty i ruble mogła pożreć inflacja, dom mógł spłonąć, rzemieślniczą fabryczkę mog-
ły skonfiskować władze, dzieci mogły się zbiesić i zapomnieć o rodzicach. Ale jeśli w dobrze ukrytym schowku leżał pliczek „zielonych" albo – jeszcze lepiej – w ogródku była zakopana puszka ze złotymi dwudziestodolarówkami, przyszłość była pewna. Na dolarach nie można było stracić, można było tylko oczekiwać, że z roku na rok będzie można za nie coraz więcej kupić. A kiedy w 1990 r. Leszek Balcerowicz postanowił przekonać Polaków, że również złoty może być godny zaufania, nie znalazł innego sposobu, jak tylko zadeklarować, że jego kurs wobec dolara będzie przez jakiś czas stabilny.

Magiczny milion
Na Zachodzie magia dolara była nieco słabsza. Wraz z szybkim rozwojem gospodarczym zachodniej Europy i Japonii waluty krajów, którym udało się osiągnąć największy sukces, stopniowo się umacniały. W 1950 r. za dolara trzeba było zapłacić ponad cztery niemieckie marki czy szwajcarskie franki, w połowie lat 90. – niecałe półtora. Jeszcze silniej (czterokrotnie) wzmocnił się w tym czasie japoński jen. Za każdym takim wzmocnieniem stał szybszy wzrost wydajności pracy niż w USA przy jednoczesnym rygorystycznym utrzymywaniu niskiej inflacji.
Dolar do końca XX wieku pozostawał władcą innych walut – choć może z cesarza ponownie stał się królem. Jeszcze w 2006 r. dwie trzecie rezerw dewizowych banków centralnych wszystkich krajów świata trzymano w dolarach. W tej walucie rozlicza się najważniejsze globalne transakcje (na przykład sprzedaż surowców energetycznych). Nikt nie odmawia przyjęcia ich jako zapłaty za eksport. Posiadanie przez prywatną osobę aktywów wartych ponad milion dolarów czyni z niej, według powszechnie przyjętej definicji, milionera. Mniej niż jeden dolar do dyspozycji na dzień to z kolei definicja nędzarza.

Dolar kontra euro
Detronizacja dolara nastąpiła gwałtownie i niespodziewanie. Choć od lat mówiono o tym, że Amerykanie żyją ponad stan, z powodu powszechnej akceptacji dolara zaciągając nadmierne długi za granicą, wydarzenia ostatnich miesięcy wszystkich zaskoczyły. Wystarczyły złe informacje z amerykańskiego rynku finansowego (kryzys na rynku obligacji hipotecznych), jedna wypowiedź przedstawiciela Banku Chin o możliwości pozbycia się części rezerw dolarowych, a potem ryzyko spowolnienia wzrostu amerykańskiego PKB, aby dolar stracił w ciągu roku 20 proc. wartości.
W ślad za osłabionym kursem walutowym nadciągnęła groźba podwyższonej inflacji, przekraczającej już zdecydowanie 4 proc., a zaraz za nią zagrożenia jeszcze większe – rozważane odejście od rozliczania transakcji na rynku ropy i gazu w dolarach i coraz powszechniejsze plany zamiany znacznej części rezerw dewizowych banków centralnych na euro. Gdyby do tego doszło, dolar straciłby wyjątkową pozycję na światowym rynku, stając się tylko jedną z trzech, obok euro i jena, głównych globalnych walut (do czasu, gdy do tej roli nie zacznie pretendować chiński juan).

Waluta z polisą
Czy musimy zmienić ugruntowane przez dziesięciolecia przekonania i wyobrażenia o fundamentach światowej gospodarki, odkładając dolara do lamusa? I tak, i nie. Z jednej strony, odchodzenie w przeszłość globalnej dominacji różnych walut wraz ze zmieniającym się światowym układem sił gospodarczych jest zjawiskiem, z którym mieliśmy już do czynienia. W ten sposób wiek temu brytyjski funt ustąpił pola dolarowi.
Nie ma wątpliwości, że udział USA w globalnej produkcji stopniowo spada – z 27 proc. w 1950 r. do 21 proc. dziś. Pojawiają się nowi, silni konkurenci, kurczy się amerykańska przewaga technologiczna nad resztą świata. Proces słabnięcia dolara przyspieszyli sami Amerykanie, od ćwierć wieku beztrosko żyjąc ponad stan i zapożyczając się za granicą (w ostatniej dekadzie w gospodarce amerykańskiej wydatki przekraczały PKB przeciętnie o niemal 5 proc. rocznie, co uczyniło z USA największego dłużnika globu). Zagrożeniem dla dolara stało się też euro – pojawił się pieniądz tak silny i powszechny, że można sobie wyobrazić, iż po prostu zastąpi amerykańską walutę jako główny składnik rezerw walutowych. Innymi słowy, świat bez dolara w roli wiodącej nie jest science fiction, ale realną możliwością. Jeśli zepsuje się pralka, możemy ją wymienić na nową. Jeśli zepsuje się światowa waluta, można z nią zrobić to samo. Można – ale czy trzeba? A przede wszystkim, czy trzeba to robić gwałtownie?
W skarbcach banków centralnych świata leżą biliony dolarów i obligacji denominowanych w tej walucie. Gdyby wszyscy zaczęli się ich gwałtownie pozbywać, kurs dolara spadłby jeszcze bardziej, może do dwóch dolarów za euro. Sprzedające dolary i skupujące euro banki centralne tylko by na tym straciły. Co więcej, tak słaby dolar spowodowałby gwałtowny wzrost cen importowanych towarów na rynku amerykańskim, ograniczając na nie popyt. A dla eksportujących do USA wyroby Chińczyków, Japończyków czy Niemców byłaby to katastrofa prowadząca do silnej recesji. Na tym nikomu nie zależy.

Bez paniki
Czynnikiem, który każe nieco spokojniej patrzeć na załamanie się kursu dolara, jest też amerykańska gospodarka. Zgoda, była ona przez ostatnie dekady niezrównoważona (czego efektem były wspomniane wyżej wydatki ponad stan), a obecnie pogrąża się w recesji. Ale biadoląc nad jej stanem, nie zapominajmy o potężnych fundamentach, na których się opiera, a które przez ostatnią dekadę były obiektem zazdrości innych. Słaby dolar nie powinien spowodować, że zapomnimy, gdzie jest zlokalizowana Dolina Krzemowa z jej największym na świecie potencjałem generowania postępu technicznego. Pamiętajmy też o najwspanialszych uniwersytetach, najlepiej rozwiniętych rynkach usług, agresywnie zarządzanych, podbijających globalne rynki ponadnarodowych korporacjach, o Wall Street, Microsofcie, Boeingu. Słaby dolar sprzyja temu, aby amerykańska gospodarka zacisnęła pasa, ograniczyła zakupy, a jej banki zaprzestały beztroskiego finansowania ryzykownymi kredytami luksusowego życia każdego obywatela – nawet tego bez stałych dochodów, pracy i aktywów (tzw. ninja – no income, no job, no assets, czyli żadnego przychodu, żadnej pracy, żadnego majątku). Za lata błędów przyjdzie, oczywiście, zapłacić cenę w postaci wyższej inflacji i recesji. Ale nikomu nie zależy na tym, aby USA i dolar potłukły się zbyt dotkliwie (bo zabolałoby to także innych). Z czasem sytuacja powinna się ustabilizować. A gdy amerykańska gospodarka pokona recesję i wróci na ścieżkę zrównoważonego wzrostu, zapewne dolar się wzmocni. Na pewno nie do takiego poziomu jak sześć lat temu, gdy był wart więcej od euro, lecz pewnie do pułapu wyższego od obecnego. Ale proces stopniowego, wymuszonego przez rynek dopuszczania do współrządzenia innych walut – euro, jena, a w przyszłości może juana – będzie trwał.
Okładka tygodnika WPROST: 20/2008
Więcej możesz przeczytać w 20/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 2
  • inż.Maliniak IP
    Jak tak czytam tego pana Orłowskiego to coraz częściej się zastanawiam czy aby on nie z tej samej uczelni gdzie nadano profesurę Bartoszewskiemu.Chciałbym ,żeby ten pan Orłowski w miejscu gdzie pisze,że Balcerowicz zamroził kurs dolara na kilkanaście miesięcy w celu uwiarygodnienia polskiej waluty,napisał ile w tym czasie pieniędzy wyparowało z Polski(galopująca inflacja i zamrożony kurs dolara) i czy aby rto nie było celowe działanie.Początkowy okres reform Balcerowicza( plan Sorosa i Sachsa) tego wielkiego przekretu obfitował jeszcze w inne.
    • lpiotrus IP
      w artykule na wykresach jest blad - czarna kreska to dolar/euro a nie eurusd - taka mala uwaga ;)

      Spis treści tygodnika Wprost nr 20/2008 (1325)

      • Na stronie - Objawienie Tuska 11 maj 2008, 22:00 Łatwiej się onanizować, niż tworzyć związki, w których uprawia się seks 3
      • Gosiewski zataił dochody 11 maj 2008, 22:00 PiS 6
      • Polka kręci we Włoszech 11 maj 2008, 22:00 Film 6
      • Skaner 11 maj 2008, 22:00 6
      • Marszałek Komorowski ogranicza własne przywileje 11 maj 2008, 22:00 Sejm 7
      • Aniołki Suskiego 11 maj 2008, 22:00 PiS 7
      • Dossier 11 maj 2008, 22:00 PO jest jak Titanic – jeszcze gra orkiestra, a już widać góry lodoweJacek Kurski w „Dzienniku" o rządach Platformy Obywatelskiej Specjaliści od wizerunku nie dopilnowali ułożenia rąk premiera. A mianowicie wystawał mu... 8
      • PYTANIA NIEPOLITYCZNE - Mam sentyment do wujkowatych 11 maj 2008, 22:00 Rozmowa ze Stefanem Niesiołowskim, wicemarszałkiem Sejmu i profesorem biologii 8
      • Ludzie 11 maj 2008, 22:00 Mucha ambasadorem zwierząt Zwierzęta zyskały sobie w Sejmie nowego sojusznika. Posłanka PO Joanna Mucha, uważana za najpiękniejszą wśród parlamentarzystek, zaangażowała się w prace Koalicji dla Zwierząt – porozumienia... 9
      • Nielegalne reklamy 11 maj 2008, 22:00 Gwiazdorskie procesy 9
      • Który poseł dał przeciek? 11 maj 2008, 22:00 Śledztwo 10
      • Olbrychski szuka scenarzystów 11 maj 2008, 22:00 Historia 10
      • Znikający Joker z twarzą Ledgera 11 maj 2008, 22:00 Zabawki 10
      • Króliki pogrążą gangstera 11 maj 2008, 22:00 Gang mokotowski 10
      • Urzędniczy seksprzewodnik 11 maj 2008, 22:00 Turystyka 12
      • Gang żoliborski oskarżony 11 maj 2008, 22:00 Mafia 12
      • Libeskind w Warszawie 11 maj 2008, 22:00 Książka 12
      • Andrzej Krauze bez znieczulenia 11 maj 2008, 22:00 12
      • Poczta 11 maj 2008, 22:00 EkonomisieZ mądrości polskiej „szkoły ekonomii medialnej" od zawsze wynikał  zachwyt dla mechanizmu rynkowego z niewidzialną ręką rynku – hojną, umożliwiającą ominięcie raf prawnych. Dopiero później okazało się... 14
      • Playback 11 maj 2008, 22:00 Minister zdrowia Ewa Kopacz i premier Donald Tusk 14
      • Plus ujemny - Kołyska elektryczna 11 maj 2008, 22:00 Jak można wymagać od inteligentnych młodych ludzi, by czytali ze zrozumieniem tekst, którego zrozumieć nie sposób 15
      • Wprost przeciwnie - Wielka dezintegracj 11 maj 2008, 22:00 Nie tylko w Europie Wschodniej ludzie chcą się wyrwać spod panowania innych narodów 16
      • Z życia koalicji 11 maj 2008, 22:00 Dziś cała rubryka o PSL. Spoko, tak sobie tylko żartujemy.Przepracowanie tego gabinetu jest powszechnie znane. Co innego jednak o tym wiedzieć, a co innego słyszeć to z ust człowieka najbardziej kompetentnego, czyli członka rządu... 18
      • Z życia opozycji 11 maj 2008, 22:00 Niejaki Gadzinowski z SLD przy poparciu PiS został wiceprzewodniczącym rady programowej telewizji publicznej, tej, co to ma jednego klienta. Z tego wynikać może, że niebawem TVP będzie musiała obsługiwać drugiego klienta. Może być... 19
      • Sędziowie ponad prawem 11 maj 2008, 22:00 Funkcjonariusze wymiaru sprawiedliwości mianowali się kastą nowych Mojżeszów 20
      • Strażnicy systemu 11 maj 2008, 22:00 Rozmowa z Bogdanem Szlachtą, profesorem UJ, prawnikiem, filozofem, politologiem 26
      • Stare złe małżeństwo 11 maj 2008, 22:00 W SLD wiele się musiało zmienić, żeby wszystko zostało po staremu 28
      • Szkoła miernoty 11 maj 2008, 22:00 System oświaty, zamiast pobudzać dzieci do ambitnych zadań, ma dbać o ich dobre samopoczucie 32
      • Postać tygodnia - Radosław Sikorski 11 maj 2008, 22:00 Falstart męża stanu 34
      • Wprost z blogu 11 maj 2008, 22:00 W tej rubryce możecie przeczytać najciekawsze wpisy z blogów, które znalazły się w serwisie www.blogbox.com.plBlogbox to biblioteka blogów, gdzie gromadzone są najlepsze specjalistyczne blogi zebrane z całej sieci. MediaUcieczka w... 36
      • Trójka bez sternika 11 maj 2008, 22:00 38
      • Liberał komunista 11 maj 2008, 22:00 Jeśli wgląd w konta każdego przedsiębiorcy jest liberalizmem, to wołam: komuno, wróć! 38
      • Władza dwugłowa 11 maj 2008, 22:00 Niedługo Dmitrij Miedwiediew może rozpocząć walkę o realną władzę 38
      • Zły początek, złe zakończenie 11 maj 2008, 22:00 W sprawie Nangar Khel akt oskarżenia może w ogóle nie powstać 38
      • Ryba po polsku - Bitwa pod Hundefutter 11 maj 2008, 22:00 Niech będzie pochwalony ten, kogo chwalimy 40
      • Giełda 11 maj 2008, 22:00 42
      • Kościół kierowców 11 maj 2008, 22:00 „Boże, daj nam siłę, byśmy obniżyli te wysokie ceny" – modlili się na jednej ze stacji benzynowych w Waszyngtonie członkowie ruchu Prayer at the Pump (Modlitwa przy Dystrybutorze). Przywódca ruchu Rocky Twyman uznał, że... 42
      • Zakorkowane miliony 11 maj 2008, 22:00 Miliard euro rocznie traci Bułgaria z powodu ulicznych korków – wyliczyła rządowa Agencja Efektywności Energetycznej. Gdyby kierowcy pracowali, zamiast siedzieć w samochodach  w godzinach szczytu, wytworzyliby dodatkowy PKB o... 42
      • Dyskryminowani przez ulgę 11 maj 2008, 22:00 Rekompensatę dla osób, które nie mogą korzystać z pełnej ulgi podatkowej na dzieci, proponują posłowie lewicy. Chodzi o tych, którzy podatków nie płacą w ogóle (na przykład rolników) lub płacą mniej, niż wynosi ulga. –... 42
      • Globalny bochenek 11 maj 2008, 22:00 Największy wzrost cen w ostatnich miesiącach dotyczył żywności i energii. Najgorsza sytuacja jest w krajach naszego regionu, ale Polska na tym tle wypada stosunkowo najlepiej. Szef NBP Sławomir Skrzypek tłumaczy, że obecny wzrost cen w... 42
      • Kruk w Vistuli 11 maj 2008, 22:00 Polski odpowiednik Louis Vuitton Moët Hennessy, największego na świecie producenta dóbr luksusowych, chce stworzyć Rafał Bauer, prezes firmy Vistula & Wólczanka SA. Pomóc w osiągnięciu tego celu ma fuzja ze spółką jubilerską Kruk... 42
      • Zmowa ryżowa 11 maj 2008, 22:00 Kartel ryżowy na wzór OPEC, czyli Organizacji Krajów Eksportujących Ropę Naftową, chce stworzyć Tajlandia. Kraje importujące to zboże obawiają się, że Tajlandia chce utrzymania jego obecnych, najwyższych w historii cen. Wzrost kwot... 42
      • Kłamstwo szpitalne 11 maj 2008, 22:00 Nawet jeśli jesteś teraz na zagranicznej wycieczce, sprawdź, czy jednak nie leżysz w polskim szpitalu 44
      • Składka na Tuska 11 maj 2008, 22:00 Nad Polską znów krąży widmo megadziury budżetowej 52
      • Niezatapialny dolar 11 maj 2008, 22:00 Amerykańska waluta odbuduje swoją pozycję 54
      • 2x2=4 - Jak zepsuć złotego 11 maj 2008, 22:00 Nasi posłowie są odważni. Długów się nie boją, zwłaszcza gdy nie muszą ich spłacać z własnej kieszeni 59
      • Know-how 11 maj 2008, 22:00   60
      • Piramidalne skamieliny 11 maj 2008, 22:00 Sfinks i piramida Cheopsa w Gizie zawierają setki tysięcy morskich skamieniałości – odkrył prof. Ioannis Liritzis z Aegean University. Większość z nich to numulity – kopalne otwornice. To kolejny dowód przemawiający za... 60
      • Buty Sarkozy’ego 11 maj 2008, 22:00 Nicolas Sarkozy i Carla Bruni mogą mieć kłopoty ze ścięgnem Achillesa. Noszą złe obuwie. Prezydent w butach na obcasie próbuje dorównać wzrostem swojej żonie. Z tego samego powodu Carla Bruni chodzi w płaskim obuwiu. Ortopedzi... 60
      • Głos płodności 11 maj 2008, 22:00 Dni płodne u kobiety można rozpoznać po jej głosie, który w tym czasie staje się bardziej uwodzicielski niż w pozostałych dniach cyklu miesięcznego. Uczeni z University of New York sugerują, że dzieje się tak za sprawą oddziaływania... 60
      • Suma wiedzy 11 maj 2008, 22:00 Podobno nic nie udaje się tak dobrze jak sukces. Na pewno sukcesem są trzy publikacje – przeglądy największych koncepcji, dzieł i historie ich autorów. To suma wiedzy najznakomitszych umysłów i krótka historia 150 idei oraz... 60
      • Małpy na Marsie 11 maj 2008, 22:00 Rosjanie przygotowują do podróży na Marsa… makaki. W ten sposób chcą sprawdzić, jak działa na żywy organizm panujące tam promieniowanie. Badacze sprawdzą także, jak małpy zareagują na długi pobyt w stanie nieważkości, w... 60
      • STRASZNA BIEDRONKA 11 maj 2008, 22:00 Zarłoczna biedronka azjatycka (Harmonia axyridis) jest juz w zachodniej Polsce. Potwierdza to Marek Przewozny z Zakładu Zoologii Systematycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Ten owad ma nienasycony apetyt. Jeszcze dziesiec lat... 60
      • Anoreksja na pół etatu 11 maj 2008, 22:00 Po anoreksji i bulimii pojawiło się nowe zaburzenie łaknienia – gwałtowne objadanie się 62
      • Wirus stadionowy 11 maj 2008, 22:00 Kraje Unii Europejskiej znowu stały się inkubatorami groźnych chorób zakaźnych 68
      • Telefon roślinny 11 maj 2008, 22:00 Rośliny potrafią się ostrzegać przed niebezpieczeństwem 72
      • Nowa epoka lodowcowa? 11 maj 2008, 22:00 Czy po globalnym ociepleniu nastąpi wielkie ochłodzenie 74
      • Gry majowe 11 maj 2008, 22:00 Ciekawe, że współcześni obrońcy ideałów demokratycznych sprzed 82 lat koncentrują się zwykle na postpezetpeerowskiej lewicy 78
      • Hańba obojętnych 11 maj 2008, 22:00 Przed 1939 rokiem oraz w pierwszych latach wojny wolny świat odwrócił się do Żydów plecami 82
      • Górna półka - Trójca z Białego Domu 11 maj 2008, 22:00 Światowe przywództwo – tak Zbigniew Brzeziński nazwał przedmiot, z którego egzamin jako pierwsi zdawali trzej ostatni prezydenci Stanów Zjednoczonych. To oni są bohaterami najnowszej książki Brzezińskiego „Druga szansa".... 85
      • Bez granic 11 maj 2008, 22:00   86
      • Mozart po chińsku 11 maj 2008, 22:00 Muzyka Mozarta może się okazać pierwszym zwiastunem ocieplenia stosunków między Chinami a Watykanem. W ubiegłym tygodniu Chińska Orkiestra Symfoniczna pod batutą Yu Longa, wspólnie z chórem opery z Szanghaju, zagrała... 86
      • Cytat tygodnia 11 maj 2008, 22:00 „Każdy amerykański prezydent dąży wyłącznie do wojny" Michaił Gorbaczow, były przywódca ZSRR, w wywiadzie dla brytyjskiego dziennika „Daily Telegraph" 86
      • Kwiz 11 maj 2008, 22:00 Sprawdź swoją wiedzę o świecie1. Ile rządów powstało we Włoszech od zakończenia II wojny światowej a) 62b) 20c) 802. W którym kraju Unii Europejskiej pije się najwięcej alkoholu?a) Czechy b) Polskac) Luksemburg3. Który z krajów UE... 86
      • Mur berliński bis 11 maj 2008, 22:00 Władze Berlina, dla zainteresowanych historią miasta z czasów NRD, rozpoczęły kampanię popularyzowania wiedzy o murze berlińskim. W pięciu punktach w okolicach Bramy Brandenburskiej można wypożyczyć multimedialny przenośny przewodnik,... 86
      • Złota pułapka Moskwy 11 maj 2008, 22:00 Władze Rosji chcą się pokazać Europie w roli nowoczesnych inwestorów z kraju o ugruntowanej demokracji 88
      • Hegemoni Europy 11 maj 2008, 22:00 Prawdziwym kłopotem dla Unii Europejskiej nie jest polityka Polski, Czech czy Litwy, lecz Niemiec, Francji i Włoch 92
      • Swojaki polityki 11 maj 2008, 22:00 Zmniejszyły się podziały rasowe, rosną podziały podług stosunku do książek, gazet, upodobań kulinarnych 94
      • Kawior dla Angeli 11 maj 2008, 22:00 Atakowana przez Schrödera kanclerz Merkel realizuje jego kurs, tylko bardziej elegancko 98
      • Euromowa 11 maj 2008, 22:00 Brukselski żargon stał się odrębnym językiem unii 100
      • Dokąd zmierza Rosja 11 maj 2008, 22:00 Po rozpadzie ZSRR Rosja zmieniła się z państwa jednej partii w państwo jednego rurociągu 102
      • Pasaż 11 maj 2008, 22:00 106
      • Gadające samochody 11 maj 2008, 22:00 Bohater amerykańskiego serialu „Huff" uznał, że ma nawrót schizofrenii, bo słyszy, jak samochód mówi mu, dokąd ma jechać. Dzisiaj odwrotnie – nieufność budzą raczej auta małomówne. W 2007 r. w Europie sprzedano 18... 106
      • Niezbędnik komiwojażera 11 maj 2008, 22:00 Jakiego telefonu potrzebuje biznesmen? Takiego z baterią umożliwiającą nawet siedem godzin rozmów, pakietem MS Office i technologią HSDPA, by m.in. łatwo przesyłać i odbierać pliki. No i z nawigacją. Ten warunek spełnia Smartphone... 106
      • Asystent pasa ruchu 11 maj 2008, 22:00 Urządzenia firmy Navigon mają funkcję asystenta pasa ruchu. Dzięki niej kierowca dostaje podpowiedź, który pas ruchu najlepiej zająć. Navigon 8110 pozwala ponadto zobaczyć, jak dalej wygląda droga. Funkcja Reality View umożliwia... 106
      • Kino w korku 11 maj 2008, 22:00 Nokia 500 to urządzenie, które łączy funkcje nawigacyjną i komunikacyjną; przez system Bluetooth współpracuje z telefonem komórkowym. Nokia 500 prowadzi też do adresów zapisanych w pamięci i dzięki usłudze Traffic Message Channel... 106
      • Kieszonkowy nawigator 11 maj 2008, 22:00 TomTom One to najlepiej sprzedająca się seria przenośnych nawigatorów na świecie. Nowe modele wyposażono w system audio, dzięki któremu instrukcje głosowe słychać przy włączonym radiu, hałasie z zewnątrz czy gromadce... 106
      • Przewodnik rowerzysty 11 maj 2008, 22:00 Firma Asus wychodzi z założenia, że nawigacja potrzebna jest także rowerzystom. R300 nie różni się zanadto od akcesoriów do samochodu, ale można je przytwierdzić do kierownicy. Gadżet jest lekki (140 g), a specjalny pokrowiec chroni go... 106
      • Laser 11 maj 2008, 22:00 110
      • Wydarzenie tygodnia: Noc Muzeów 11 maj 2008, 22:00 11 lat temu pomysł wydawał się karkołomny: berlińskie muzea odwiedzane za dnia przez ziewające z nudów wycieczki szkolne miałyby się zapełnić w nocy? A jednak! Pierwsza Lange Nacht Der Museen okazała się rewolucją w konserwatywnym... 110
      • Kraków 11 maj 2008, 22:00 Noc w Krakowie otworzy parada zabytkowych samochodów – ruszą sprzed gmachu Muzeum Narodowego. W Muzeum Książąt Czartoryskich do podziwiania „Dama z gronostajem" Leonarda da Vinci. Ulicami Krakowa będzie krążył Artystyczny... 110
      • Poznań 11 maj 2008, 22:00 Centrum Kultury ZamekPiękna dama upozowana na „Dziewczynę z perłą" Vermeera będzie czekać na tych, którzy odważą się ją namalować. Rekonstrukcja atelier malarskiego z XVII wieku oraz pokaz przygotowywania farb.Muzeum... 110
      • Łódź 11 maj 2008, 22:00 Muzeum Sztuki Projekcja filmu „Angelus" Lecha Majewskiego oraz filmów Katarzyny Kozyry i Andrzeja Dudka Durera. Odważni będą mogli się zabawić w Witkacego i wziąć udział w autoseansie spirytystycznym. 110
      • Gdańsk 11 maj 2008, 22:00 Centralne Muzeum Morskie Można będzie się zapoznać z morskim ceremoniałem, posłuchać szant i opowieści flisackich, a także odbyć rejs statkiem po Motławie. Dla zwiedzających zostanie otwarty okręt-muzeum „Sołdek".CSW... 110
      • Warszawa 11 maj 2008, 22:00 Muzeum Wojska PolskiegoMiłośnicy historii będą mogli wsiąść do ciężkiego sprzętu – czołgów i wozów pancernych z czasu II wojny, które na tę noc zostaną uruchomione.Muzeum Drukarstwa WarszawskiegoChętni będą mogli... 110
      • Wrocław 11 maj 2008, 22:00 Muzeum Narodowe we WrocławiuOtwarcie muzealnego skarbca i prezentacja arcydzieł złotnictwa. Wśród rarytasów wiele bezcennych starodruków. Pokaz czerpania papieru przygotowany przez Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju. 110
      • Wszyscy jesteśmy aktorami 11 maj 2008, 22:00 10 najbardziej charakterystycznych ról w polskim obiegu medialnym 112
      • Lot Swobodnego Ducha 11 maj 2008, 22:00 LSD w ciągu jednej dekady na zawsze zmienił kulturę popularną 116
      • Listy do Polaków 11 maj 2008, 22:00 Książki, które mnie ukształtowały 118
      • Wencel gordyjski - Mania gigantomanii 11 maj 2008, 22:00 Aby osiągnąć wielkość, nie wystarczy sztucznie powiększyć sobie biust albo kupić megafurę 120
      • Ueorgan Ludu 11 maj 2008, 22:00 Seksafera - czy Ziobro krył Łyżwińskiego? * Chińczycy walczą o Wolny Śląsk 121
      • Krótko po Wolsku - Bóbr a sprawa polska 11 maj 2008, 22:00 Do wszystkich kłopotów w stosunkach polsko-rosyjskich dołączyły jeszcze bobry. Rozkopały mianowicie granice z obwodem kaliningradzkim, nielegalnie pobudowały tam tamy, kanały, żeremia, tak że służby graniczne mogą się poruszać... 121
      • Skibą w mur - Ucieczka od polityki 11 maj 2008, 22:00 Ludzie odkryli, że ciekawsze od zrobienia zadymy w Sejmie jest to, jak zrobić oczko wodne w ogrodzie 122

      ZKDP - Nakład kontrolowany