Nasza Gruzja

Nasza Gruzja

Adam Mickiewicz wierzył w teorię o kaukaskim pochodzeniu polskiej szlachty - uważał Gruzinów za bratni naród
W Gruzji Polacy kochali się od dawna i z wzajemnością. Odczuwaliśmy wspólnotę losu i wzajemne podobieństwo. Polacy budowali w tym kraju drogi, koleje, ogrody, ropociągi. I zainspirowali Gruzinów Mickiewiczem.

Kresy na Kaukazie
„Polskie kresy sięgają Kaukazu" – powiedziała kiedyś prof. Maria Filina, liderka gruzińskiej Polonii. To prawda, bo Gruzję i Polskę łączy wiele od dawna. Historia romansu polsko-gruzińskiego na dobre zaczęła się zaraz po insurekcji kościuszkowskiej, kiedy zaczęto zsyłać pierwszych polskich patriotów. Polacy początkowo dziękowali Bogu, że zsyłano ich na „ciepłą Syberię”. Rychło okazało się, że Kaukaz to piekło, w którym to oni mieli ujarzmiać górskie narody. Polacy awansowali na żołdzie cara, ale zwykle osiągali jedynie stopień podporucznika – bo od tego momentu dobrowolnie można się było podać do dymisji. Lekiem na wojenno-polityczną depresję okazało się pisanie: literaturoznawcy doliczyli się aż 37 polskich prozaików i poetów, których ochrzczono później mianem „kaukazczyków". – Zostały po nich znakomite opisy kultury Kaukazu, pozbawione poczucia cywilizacyjnej wyższości, tak charakterystyczne dla podróżników tamtej epoki. Prawie wszyscy podkreślali paralelę losów Polski i Gruzji – mówi Wojciech Górecki, znawca Kaukazu, przygotowujący książkę o tym regionie „Toast za przodków”. – Gruzja podobnie jak Polska broniła chrześcijaństwa przed naporem islamu. Zawsze była wciśnięta pomiędzy silniejszych sąsiadów i nigdy nie pogodziła się z utratą niezależności.– dodaje.
Polacy zachwycali się urodą kraju, a zwłaszcza górami – w czasach Młodej Polski, kiedy rozpoczęła się u nas sakralizacja Tatr, apologia mistycznych kaukaskich wojowników osiągnęła apogeum. Małomówne, smukłe i bladolice gruzińskie kobiety intrygowały emigrantów. Mateusz Gralewski, późniejszy członek władz powstania styczniowego, opisując tamtejszą szlachtę jako „rubaszną, gościnną, odważną i lekkomyślną", odkrywał podobieństwo do naszych „panów braci”. W Gruzji „szlachetnie urodzonych” podobnie jak u nas było bardzo dużo – ta cecha także łączy oba narody.

Zakochani w Mickiewiczu
Zaimponowaliśmy Gruzinom powstaniem listopadowym do tego stopnia, że zawiązali własny „spisek podchorążych". Plan powstania przewidywał, że 20 grudnia 1832 r. podczas balu spiskowcy zabiją wszystkich rosyjskich wojskowych i dostojników, jacy tam przybędą. Ale jeden z konspiratorów zdradził i 38 buntowników trafiło na zesłanie. Trochę po polsku zorganizowali to całe powstanie: decyzję powzięto impulsywnie i nikt nie miał pomysłu, co będzie po ewentualnym zwycięstwie. Mówiono tylko o powrocie do monarchii i „starych dobrych czasach”. Traf chciał, że jeden z uczestników rebelii, Giorgi Eristawi, został zesłany do… Polski. Nie było to dobre posunięcie ze strony Rosjan. W Warszawie nauczył się polskiego i zachwycił polskim romantyzmem. Zaczął przekładać wiersze Mickiewicza, w których rozkochały się gruzińskie elity. Dwa lata przed śmiercią naszego wieszcza Eristawi wydał „Sonety krymskie”, ale w swoim almanachu w ogóle nie podał nazwiska autora. Ale wszyscy wiedzieli o kogo chodzi, więc egzemplarze z „Sonetami” podawano sobie z rąk do rąk. „Nie mogę nie wyrazić swej najgłębszej wdzięczności pod adresem wielkiego Polaka, Adama Mickiewicza, którego „Konrad Wallenrod” pomnożył dziesięciokrotnie mą miłość do ojczyzny i wzmógł we mnie chęć walki o jej wyzwolenie” - pisał w latach 70. XIX wieku poeta Akakij Cereteli.
Miłość do polskiego wieszcza była zresztą odwzajemniona: Mickiewicz święcie wierzył w teorię o kaukaskim pochodzeniu polskiej szlachty. Uważał Gruzinów dosłownie za bratni naród. Kiedy w latach 70. XIX wieku rusyfikacja Gruzji stała się brutalna (rektor jednej z uczelni, Rosjanin, został nawet zamordowany za nazwanie gruzińskiego „psim językiem"), renesans literacki w Polsce był dla Gruzinów natchnieniem.
 
Zakochani w Sienkiewiczu
Wielkie wrażenie na Gruzinach zrobiły książki Henryka Sienkiewicza, które znali z rosyjskich przekładów. Studenci gruzińscy odwiedzili nawet polskiego pisarza podczas jego pobytu w Odessie. A po jego śmierci w 1916 roku w Tbilisi, w tamtejszej Świątyni Konania ustawiono wartę honorową.
Polacy zrobili sporo dla gruzińskiej literatury. Kazimierz Łapczyński, inżynier i botanik zesłany do Gruzji, przetłumaczył na polski najważniejszy poemat narodowy tego kraju - „Rycerza w tygrysiej skórze" Szoty Rustawalego. Z polskiego przełożono poemat na inne języki i tak o „Rycerzu…” dowiedział się cały świat. Inny polski zesłaniec, Wojciech Potocki, współzakładał gruzińską Bibliotekę Narodową w Tbilisi - książka z numerem 1 jest właśnie jego darem. Można tam znaleźć także jego album z wierszami, które poświęcił żonie władcy Mingrelii (księstwo w Gruzji), Jekaterynie Czawczawadze, córce znanego poety. Sam Potocki, którego zsyłano tam dwukrotnie, zrobił wyjątkową karierę. W roku 1844 został mianowany doradcą namiestnika Kaukazu – księcia Woroncowa (w randze pułkownika).

Polska ofensywa
W drugiej połowie XIX wieku w Gruzji zaczęło się pojawiać coraz więcej wolnych Polaków, których ściągnęły tam interesy. Pojawili się polscy lekarze, architekci i kupcy. – To właśnie Polacy mieli przemożny wpływ na tworzenie nowoczesnej cywilizacji na Kaukazie, a zwłaszcza w Gruzji – mówi prof. Andrzej Furier, historyk, autor książki o Polakach w tym kraju, która wkrótce się ukaże. Prof. Furier poświęcił także pracę naukową Józefowi Chodźko, autorowi pierwszych map Kaukazu i Gruzji. Ale to tylko jedno z wielu nazwisk ważnych dla gospodarki tego kraju. Budowniczym Gruzińskiej Drogi Wojennej i Kolei Zakaukaskiej był Bolesław Statkowski. Władysław Bagranowski, znawca gruzińskiej flory, założył ogród botaniczny w Suchumi. To polscy inżynierowie zbudowali ropociąg pomiędzy Baku i Batumi. Przy budowie większości dróg i linii kolejowych pracowali fachowcy z Polski. Prof. Furier dodaje, że w XIX wieku co najmniej kilkuset Gruzinów przewinęło się przez wyższe uczelnie i instytuty naukowe w polskich miastach. – Polska odgrywała wówczas dla nich rolę Zachodu – mówi.
Starym Polakom znana była orientalna moda gruzińskich krawców i broń tamtejszych mistrzów – to wszystko trafiało do nas za sprawą ormiańskich kupców. Podobno w rzeczach z Gruzji kochał się król Jan III Sobieski. Z kolei w XIX wieku Gruzja stała się świetnym rynkiem zbytu towarów z Kongresówki. Kilka łódzkich fabryk miało kantory w gruzińskich miastach. Wywożono tam głównie tekstylia, czasami gotowe ubrania. To łódzcy włókniarze szyli na masową skalę tradycyjne góralskie ubrania. Okazało się, że wyszywanie ich w domowy sposób było dużo droższe. W podłódzkich Brzezinach powstawały stroje Swanów, klanu o tradycyjnym nastawieniu. Polscy przedsiębiorcy planowali założenie wielkiej plantacji bawełny, ale nic z tej inwestycji nie wyszło.

Peradze jak Kolbe
Próba zawiązania pierwszego politycznego sojuszu między naszymi krajami zdarzyła się już w 1495 r. Od cara Kartli (Gruzja centralna) Konstantyna na dwór wielkiego księcia Litewskiego Aleksandra przybyło poselstwo szukające sojuszników przeciw Turkom. Do wspólnych działań jednak nie doszło. Z poważną ofertą aliansu przeciw bolszewikom wysłał misję do Tbilisi Józef Piłsudski. Niestety, niepodległa Gruzja została rozbita w 1921 roku.
W 2007 r. Michaił Saakaszwili i Lech Kaczyński odsłonili w Warszawie pomnik ku czci gruzińskich żołnierzy walczących za Polskę w II wojnie światowej. Było ich dwustu, kilku zginęło w Katyniu, ośmiu walczyło w powstaniu warszawskim. Niemcy werbowali Gruzinów mieszkających w Polsce do swoich formacji, ale bez wielkich sukcesów. Od kolaboracji z hitlerowcami rodaków odwodził m.in. wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego, Grzegorz Peradze – wybitny historyk, autor ponad 70 prac o gruzińskiej historii i kulturze. To on stał się wspólnym męczennikiem Gruzinów i Polaków. W maju 1942 r. trafił do Auschwitz, także za pomaganie Żydom. Oddał życie za innych tak samo jak Maksymilian Kolbe. Po tym jak ktoś ukradł chleb, więźniów z trzech baraków wyprowadzono na mróz. Usłyszeli, że będą tam stali tak długo, aż nie zgłosi się winowajca. Wówczas Peradze miał wyjść przed szereg i powiedzieć do strażników: „Czyńcie swoją powinność", zaś do więźniów rzucił: „Módlcie się za mnie”. Gruzina ustawiono boso na śniegu i próbowano szczuć psami, ale te bały się zbliżyć do więźnia. W końcu polano go benzyną i podpalono. Wedle innej wersji, Peradze został uduszony w komorze gazowej zamiast ojca rodziny, który szedł już na śmierć. W 1995 r. został kanonizowany przez gruzińską Cerkiew prawosławną.

Anioł z Polski
Polonia w Gruzji zaczęła się organizować w połowie lat 90., głównie z inicjatywy prof. Marii Filiny, literaturoznawcy z uniwersytetu w Tbilisi. Potomkowie Polaków nie mówią już prawie w ogóle po polsku, choć niektórzy mają historyczne nazwiska: Potoccy, Poniatowscy, Piłsudzcy. W 1998 r., w dwuchsetlecie urodzin Mickiewicza, zorganizowano wielką konferencją poświęconą wieszczowi Polaków i Gruzinów. – Wielkie inicjatywy polityczne nam nie wychodzą. Dla Gruzinów nawet dziś ważniejsza będzie Francja, Niemcy, a przede wszystkim Ameryka. Dobrze nam wychodzi wymiana kulturalna i to nie powinno się zmienić – mówi prof. Furier.
Gruzja nie przestaje fascynować Polaków. Ryszard Kapuściński nazwał ją rajem na ziemi. Szczerze żałował, że podróż po dawnym ZSRR podczas zbierania materiałów do książki „Imperium" zaczął od Gruzji zamiast zakończyć wizytą w tym kraju. Katarzyna Pakosińska, popularna satyryczka z Kabaretu Moralnego Niepokoju, do czasu rosyjskiej agresji latała do Tbilisi w każdym miesiącu na tydzień. Kończy film o Gruzji, odnalazła nawet swoją miłość z czasów, gdy była nastolatką. Poznali się 20 lat temu, gdy ona przyjechała z zespołem folklorystycznym sowieckiej wówczas Gruzji. Przydzielono ich do pary. Ona uczyła go tańców łowickich, on ją – gruzińskich. Kilka lat utrzymywali kontakt, w końcu on poszedł na front abchaski i słuch o nim zaginął. Kiedy Pakosińska znalazła go przed rokiem, był człowiekiem kompletnie załamanym. Teraz odzyskał siły dzięki - jak mówi, „aniołowi z Polski”. Czy można wymyślić lepszy happy end polsko-gruzińskiej historii?


Okładka tygodnika WPROST: 37/2008
Więcej możesz przeczytać w 37/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 37/2008 (1342)

  • Na stronie - Eurobolszewicy 7 wrz 2008, 22:00 Część polskiego establishmentu nie wyszła z kręgu cywilizacyjnego bolszewickiej rewolucji 3
  • Strzelając śmiechem 7 wrz 2008, 22:00 Humor i polityka 8
  • Skaner 7 wrz 2008, 22:00 8
  • Gorączka stoczniowa 7 wrz 2008, 22:00 Gospodarka 9
  • Antyrosyjska spódnica 7 wrz 2008, 22:00 Tarcza antyrakietowa 9
  • "Nie" dla dopalaczy 7 wrz 2008, 22:00 Prawo 9
  • Dossier 7 wrz 2008, 22:00 "Omijanie bojkotu TVN przez moich partyjnych kolegów przypomina mi zachowanie Żydów w czasie szabatu"Zbigniew Girzyński w portalu Politbiuro.pl"Lech Kaczyński to mission impossible każdego spin doktora"Sylwester Chruszcz... 10
  • PYTANIA NIEPOLITYCZNE - Znam się na menopauzie 7 wrz 2008, 22:00 Rozmowa z Czesławem Hocem, posłem PiS, lekarzem publikującym artykuły o zdrowiu 10
  • Ludzie 7 wrz 2008, 22:00 Rzut Panasewicza za 17 tysięcy 17 tys. zł zapłaci wokalista grupy Lady Pank Janusz Panasewicz. Sąd Rejonowy w Gdańsku ukarał go za to, że podczas jednego z koncertów rzucił plastikową butelką w tłum i trafił w głowę fankę zespołu.... 11
  • Biegaj z gwiazdami 7 wrz 2008, 22:00 Imprezy 11
  • Kajak na koksie? 7 wrz 2008, 22:00 Sport 12
  • OŚWIADCZENIE 7 wrz 2008, 22:00 Mając na uwadze, że sposób wykorzystania fragmentów nagrań z prywatnej rozmowy, jaka 14 września 2006 r. odbyła się pomiędzy Józefem Oleksym a Aleksandrem Gudzowatym (rozpowszechnienie jej na płycie CD), został odebrany negatywnie... 12
  • Ciąża na szczytach władzy 7 wrz 2008, 22:00 Obyczaje 12
  • Tanio i bezpiecznie 7 wrz 2008, 22:00 Energetyka 12
  • Najlepiej zarabiający młodzi aktorzy 7 wrz 2008, 22:00 Show-biznes 14
  • Zapytaj Wprost - Moim autorytetem jest mój rozum 7 wrz 2008, 22:00 Na pytania czytelników internetowego wydania tygodnika "Wprost" odpowiada Bogdan Borusewicz. 16
  • Poczta 7 wrz 2008, 22:00 Dlaczego państwo gnębi kierowcówTo co piszą autorzy artykułu "Dlaczego państwo gnębi kierowców" (nr 30), to święta prawda. Obowiązek jazdy z włączonymi światłami w dzień powinien być natychmiast zniesiony. Nie dość,... 18
  • Playback 7 wrz 2008, 22:00 Marszałek Sejmu Bronisław Komorowski i wicemarszałek Stefan NiesiołowskiFot. W. Rozbicki/Reporter 18
  • Wprost przeciwnie - Girlanda w szafie 7 wrz 2008, 22:00 Prezydent rezydent bez kompetencji to zajęcie wymarzone dla Tuska 19
  • Z życia koalicji 7 wrz 2008, 22:00 Jan Rokita zadebiutował jako publicysta „Dziennika". Cóż, wielkiego wyboru nie miał. Politycy i dziennikarze to ludzie, którzy zasadniczo nic nie potrafią, więc niespełnieni politycy zostają dziennikarzami, a niespełnieni... 20
  • Z życia opozycji 7 wrz 2008, 22:00 Z ofertą daleko posuniętego zbliżenia wystąpiła młodzieżówka PiS wobec premiera Tuska. Podczas swego spotkania integracyjnego pisowscy młodzieńcy zaproponowali szefowi rządu i – bądź co bądź – liderowi konkurencyjnej... 21
  • Partnerstwo dla pokoju 7 wrz 2008, 22:00 Czy Europa jest kolonią Rosji? 22
  • Ucieczka z Jałty 7 wrz 2008, 22:00 Rosjanie się przekonali, żw agresja jednoczy Zachód 26
  • PO-PiS dyplomatyczny 7 wrz 2008, 22:00 Rosja zwycięża nie siłą militarną, lecz akcjami politycznymi nacechowanymi treścią dywersyjną, rozkładową i propagandową 28
  • Miłosny eliksir Putina 7 wrz 2008, 22:00 Rosjanie od kilkuset lat potrafią zdobywać przychylność zachodnich elit 30
  • Niemieckie przebudzenie 7 wrz 2008, 22:00 Czy w RFN dokonuje się zmiana stosunku do Rosji? 32
  • Wójt na gazie 7 wrz 2008, 22:00 Waldemar Pawlak twierdzi, że 95 procent spraw załatwia się samo, a 5 procent jest niezałatwialne, więc nie ma się czym przejmować 34
  • Czwarty bliźniak 7 wrz 2008, 22:00 Arkadiusz Mularczyk buduje karierę jako komandos Jarosława Kaczyńskiego i Zbigniewa Ziobry 38
  • Szkolna kontrrewolucja 7 wrz 2008, 22:00 Jak rodzice przejmują państwowe szkoły 40
  • Sercowa wpadka 7 wrz 2008, 22:00 Kobiety gubią polskich gangsterów 42
  • Postać tygodnia - Rozgrywający 7 wrz 2008, 22:00 Siergiej Ławrow 44
  • Wprost z blogu 7 wrz 2008, 22:00 PolitykaKiedy rozpadnie się Rosja?Bernard Oleszek www.bernardo.salon24.plRosja przypomina źle zarządzane państwo postkolonialne – skolonizowała samą siebie. Eksploatuje i sprzedaje niemal wyłącznie surowce. Jest krajem zacofanym,... 45
  • Trójka bez sternika 7 wrz 2008, 22:00 46
  • Elektryczny Janosik 7 wrz 2008, 22:00 Państwo chce zmusić prywatne firmy do dostarczania biednym prądu za darmoMinisterstwo Gospodarki zamierza złamać konstytucję RP. Pracownicy resortu chcą, by prywatne firmy za darmo dostarczały prąd tym, których na to nie stać. Taki... 46
  • Przepraszam, czy tu płacą? 7 wrz 2008, 22:00 W ciągu kilku miesięcy wystąpiło u nas więcej gwiazd niż w całej historii muzyki pop w PolsceSobotni występ didżeja Tiësto na stadionie Lecha Poznań zakończył bezprecedensowy sezon koncertowy. Zaryzykuję tezę, że w ciągu tych... 46
  • Pomarańczowa kontrrewolucja 7 wrz 2008, 22:00 Politycy w Kijowie robią dużo, aby Ukraina pozostała w rosyjskiej strefie wpływów Ledwo umilkły strzały w Gruzji, a Rosjanie rozpoczęli "paszportyzację" Krymu. Takie nieoficjalne informacje docierają od polskich dyplomatów.... 46
  • Ryba po polsku - Straszny sen 7 wrz 2008, 22:00 Politycy, zasypiając z nosem w jaśku i rewolwerem pod poduszką, marzą o władzy absolutnej 48
  • Giełda 7 wrz 2008, 22:00 50
  • Rydzyk wiertnik 7 wrz 2008, 22:00 Rozpoczęcie wierceń w poszukiwaniu złóż geotermalnych ogłosił ojciec Tadeusz Rydzyk. Prace ruszają, mimo że Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej odebrał nadzorującej te prace Fundacji Lux Veritatis dotację (27 mln... 50
  • Chińczycy na niemieckich torach 7 wrz 2008, 22:00 Deutsche Bahn, jeden z klejnotów niemieckiej gospodarki, może częściowo trafić w chińskie ręce. Zainteresowana kupnem kolei jest państwowa agencja inwestycyjna z Chin. Niemiecki minister finansów Peer Steinbrück twierdzi, że to dopiero... 50
  • Wojna na procenty 7 wrz 2008, 22:00 Banki rozpoczęły jesienną batalię o pieniądze klientów. ING Bank Śląski oferuje odsetki w wysokości 8 proc. przy lokacie na trzy miesiące. Polbank daje nawet 8,25 proc., jeżeli pieniądze zablokujemy na pół roku. Zdaniem analityków,... 50
  • Polski nielot 7 wrz 2008, 22:00 Linie lotnicze Centralwings zawieszają wszystkie tanie połączenia. Będą oferować jedynie loty czarterowe. Pierwszy zareagował węgierski Wizz Air. Licząc na przejęcie pasażerów polskiego taniego przewoźnika, uruchamia nowe połączenia... 50
  • Tańsze komórki 7 wrz 2008, 22:00 Ponad 530 euro w skali roku za usługi telefonii komórkowej płacili Polacy jeszcze trzy lata temu. Była to jedna z najwyższych stawek w Europie. Obecnie znajdujemy się poniżej średniej. To skutek m.in. pojawienia się na rynku nowego... 50
  • Arabski gigant 7 wrz 2008, 22:00 Rekordową wysokość – 688 m – osiągnął budowany obecnie w Emiratach Arabskich wieżowiec Dubajska Wieża. W ten sposób stał się najwyższym budynkiem świata. Stalowo-szklany drapacz chmur ma 160 pięter. Do tej pory... 50
  • Obywatel General Eectric 7 wrz 2008, 22:00 Międzynarodowe korporacje pokonały państwa dobrobytu 52
  • Cud Tuska 7 wrz 2008, 22:00 Przyszłoroczny budżet jest ambitny, ale nierealistyczny 58
  • Wojny góralskie 7 wrz 2008, 22:00 Mieszkańcy Podhala biją się o 2 miliardy złotych rocznie 60
  • Duszenie gazem 7 wrz 2008, 22:00 Jak Rosja może się zrewanżować Polsce za Gruzję 64
  • Know-how 7 wrz 2008, 22:00   66
  • Dorsz neolityczny 7 wrz 2008, 22:00  Dorsz łowiony w Bałtyku w neolicie był większy – i to o całe 7 cm – od dorsza, który trafia dziś do sieci. Dobitnie świadczą o tym pozostałości po posiłkach sprzed 4,5 tys. lat – rybie kręgosłupy i otolity... 66
  • Koniec pigułki gwałtu 7 wrz 2008, 22:00 Brytyjski rząd zdelegalizował posiadanie dwóch związków chemicznych, co wykluczy możliwość samodzielnego tworzenia GHB, czyli tzw. pigułek gwałtu. Zakazane substancje stosowano jako przemysłowy rozpuszczalnik i płyn do czyszczenia. Te... 66
  • Krowa na magnes 7 wrz 2008, 22:00 Krowy i jeleniowate mają zmysł magnetyczny – twierdzi zoolog Hynek Burda z Universität of Duisburg-Essen. Na zdjęciach satelitarnych czeskie jelenie i sarny zwykle pasły się zwrócone ku północnemu biegunowi magnetycznemu. Mniej... 66
  • Wielki zderzacz 7 wrz 2008, 22:00 Large Hadron Collider (wielki zderzacz hadronów), największy na świecie akcelerator cząstek elementarnych, rozpoczyna pracę 10 września w CERN pod Genewą. Fizycy zapowiadają, że dostrajanie urządzenia potrwa do końca roku, po czym... 66
  • Pożądanie w pigułce 7 wrz 2008, 22:00 Co nam dała viagra 68
  • Huragan huraganów 7 wrz 2008, 22:00 W 2008 roku ma być 17 tropikalnych sztormów, w tym kilka niszczycielskich nawałnic 74
  • Demencja Żelaznej Damy 7 wrz 2008, 22:00 Margaret Thatcher nie jest w stanie zapamiętać tego, co mówiła kilkanaście sekund wcześniej 78
  • Nasza Gruzja 7 wrz 2008, 22:00 Adam Mickiewicz wierzył w teorię o kaukaskim pochodzeniu polskiej szlachty - uważał Gruzinów za bratni naród 80
  • Górna półka - Historia, czyli masakra 7 wrz 2008, 22:00 Poruszające, niepokojące „Kinderszenen" to kolejna – po m.in. „Umschlagplatzu" czy głośnym „Wieszaniu" – warszawska książka Jarosława Marka Rymkiewicza. Pisarz raz jeszcze wraca do... 83
  • Bez granic 7 wrz 2008, 22:00 84
  • Kobieta nie kura 7 wrz 2008, 22:00 Unia Europejska znów rusza do walki z dyskryminacją. Eurodeputowani przyjęli raport wzywający państwa wspólnoty do zwalczania seksistowskich stereotypów w reklamach. Zdaniem autorów raportu, reklamy emitowane w europejskich mediach wciąż... 84
  • Livingstone u Chaveza 7 wrz 2008, 22:00 Ken Livingstone, były burmistrz Londynu, został doradcą prezydenta Wenezueli Hugo Cháveza. Livingstone będzie pracował nad zakrojonym na prawie 20 lat projektem modernizacji stolicy Wenezueli Caracas. W ten sposób spłaca dług... 84
  • Książka - Tolerancja kontra strach 7 wrz 2008, 22:00  2 listopada 2004 r. na amsterdamskiej ulicy Mohammed Bouyeri, syn marokańskich imigrantów, zastrzelił reżysera Theo van Gogha. Zabił go za to, że van Gogh nakręcił film, który ponoć znieważył islam. O tym wydarzeniu mówi... 84
  • Wszystko przez Rzymian 7 wrz 2008, 22:00 Mieszkańcy krajów podbitych kiedyś przez Cesarstwo Rzymskie są mniej odporni na wirusa HIV niż osoby z tej części Europy, która nigdy nie należała do imperium. Do takiego wniosku doszli francuscy genetycy z Uniwersytetu Prowansalskiego,... 84
  • Cytat tygodnia 7 wrz 2008, 22:00 „Alaska to leżąca najbliżej Rosji część Ameryki. Dlatego ona na pewno wie, o co w tym wszystkim chodzi" Cindy McCain, żona republikańskiego kandydata na prezydenta, o zarzutach wobec gubernator Alaski Sarah Palin (kandydatki na... 84
  • Miss Barakuda 7 wrz 2008, 22:00 Twarda kobieta z Alaski ma być tajną bronią kampanii Mc Caina, ale może też go politycznie zastrzelić 86
  • Eurosocjalizm w Bratysławie 7 wrz 2008, 22:00 Wprowadzenie euro jest dla słowackiego rządu wygodnym pretekstem do przywrócenia państwowej kontroli nad gospodarką 90
  • Samuraj ze Sztokholmu 7 wrz 2008, 22:00 Premier Szwecji okazał się jednym z najbardziej bezkompromisowych przywódców Zachodu 92
  • Pasaż 7 wrz 2008, 22:00 94
  • Inteligentne i bezpieczne 7 wrz 2008, 22:00 Porsche to ukochane auto polskich celebrities, ale i przyczyna cierpień skwapliwie opisywanych przez prasę brukową. Cała Polska martwiła się, czy Annie Guzik starczy na paliwo do porsche wygranego w „Tańcu z gwiazdami", a Doda... 94
  • Urok ibizy 7 wrz 2008, 22:00 Jeśli chodzi o wygląd, nowa wersja Seata Ibiza może konkurować z imienniczką – uroczą wyspą u wybrzeży Hiszpanii. To specjalnie nie dziwi, bo twórcami ponętnej ibizy o ostrych liniach są projektanci, którzy wcześniej... 94
  • Superb inteligencja 7 wrz 2008, 22:00 W Škodzie Superb system Twindoor umożliwia częściowe otwarcie pokrywy bagażnika w kilku wariantach – aż do uniesienia całej tylnej klapy wraz z oknem. Można więc przewieźć ładunek o większych gabarytach. Dzięki systemowi... 94
  • Krewny z wyposażeniem 7 wrz 2008, 22:00 Audi Q5 to bliski krewny bardzo popularnego modelu SUV-a, Audi Q7. I nie jest to krewny ubogi. W najlepszej swojej wersji ma aż 240 KM, co gwarantuje, że mistrz olimpijski na setkę, Jamajczyk Usain Bolt, już po pierwszych metrach od startu... 95
  • Uzbrojone volvo 7 wrz 2008, 22:00 Z dogonieniem Volvo XC 60 Audi Q5 może mieć problem, bo gdy ten model będzie uzbrojony w najlepszy silnik z turbodoładowaniem (3.0 T6), będzie dysponował mocą 285 KM. Nowe volvo to przeciwieństwo dotychczasowych modeli –... 95
  • Laser 7 wrz 2008, 22:00  Wydarzenie tygodnia:  V Festiwal Kultury Żydowskiej Warszawa SingeraPod względem skali i prestiżu nie ustępuje legendarnemu Festiwalowi Kultury Żydowskiej w Krakowie. Trwa ponad tydzień (6-14 września), gromadzi wybitnych artystów... 98
  • Jedzenie z pierwszego tłoczenia 7 wrz 2008, 22:00 Mieszczuchy wskrzeszają wiejskie tradycje kulinarne 100
  • Moskiewska Warszawa 7 wrz 2008, 22:00 Ile rosyjskich śladów pozostało w polskiej stolicy 106
  • Człowiek pomiędzy 7 wrz 2008, 22:00 Szymon Szurmiej postanowił, iż jego życie będzie próbą budowania mostów między narodami i kulturami 110
  • Wencel gordyjski - Bądźcie bez litości 7 wrz 2008, 22:00 Tajny pakt między rozwydrzoną dzieciarnią a jej "starymi" zawarty został podczas wakacji 112
  • Ueorgan Ludu 7 wrz 2008, 22:00 Co wsadzą Donaldowi? * Polska się umacnia - wróg nie przejdzie! * Sport: Białoruś wyprzedziła Polskę 113
  • Krótko po wolsku - Na lwy by... 7 wrz 2008, 22:00 Stara anegdota, opowiadana w wielu wariantach, mówi o spotkaniu Lenina w Genewie z jakimś wybitnym naukowcem biologiem. Przyszły wódz rewolucji opowiada mu o świetlanych perspektywach państwa komunistycznego, a naukowiec pyta: "A nie... 113
  • Skibą w mur - Wojna o widza 7 wrz 2008, 22:00 Pewien aktor w ramach nowej ramówki telewizyjnej zostawił swoją dziewczynę dla sympatycznej owcy 114

ZKDP - Nakład kontrolowany