Korek Polska

Korek Polska

Warszawa nie jest totalnie zakorkowana. Przyjechali koledzy z Gdańska i z Krakowa i mówią, że w stolicy jest bardzo fajnie". Te słowa prezydent stolicy Hanny Gronkiewicz-Waltz warszawiacy uznali za przejaw humoru rodem z Monty Pythona. Choć rzeczywiście, w stolicy Małopolski czy Trójmieście w godzinach szczytu jeździ się jeszcze wolniej niż w Warszawie. Nie zmienia to faktu, że polska stolica należy do najbardziej zakorkowanych miast Europy. Według brytyjskiego serwisu KeepMoving.co.uk, średnia prędkość poruszania się po Warszawie w ciągu doby wynosi nieco ponad 25 km/h. Wśród 30 największych miast Europy wolniej jeździ się tylko po Londynie i Berlinie. A będzie jeszcze gorzej.
Tylko w ostatnich czterech latach liczba samochodów w naszym kraju zwiększyła się o 4 mln, a kilometry nowych dróg czy obwodnic, owszem, przyrosły, tyle że na papierze. Bezradność włodarzy polskich miast jest bardzo kosztowna. Komisja Europejska szacuje, że uliczne korki kosztują państwa wspólnoty 1 proc. ich PKB (jeszcze w 2004 r. było to 0,5 proc. PKB). Oznacza to, że przeciętny Polak (uwzględniając dzieci oraz mieszkańców wsi i małych miast) traci z powodu korków 300 zł rocznie. Rzeczywiste straty mieszkańców największych miast są liczone w tysiącach złotych.

Szybko jak w Hamburgu
Z badań przeprowadzonych przez Texas Transportation Institute wynika, że w 85 największych miastach USA samochody stoją w korkach przez prawie 4 mld godzin rocznie i spalają bezproduktywnie 9 mld litrów paliwa. Tylko w Chicago korki powodują straty przekraczające 7 mld USD rocznie (w 2030 r. ma to być ponad 11 mld USD). Mieszkańcy Londynu tylko przez spóźnienia spowodowane korkami tracą ponad 7 mln USD (4 mln funtów) tygodniowo. Jednego tylko dnia z powodu 800-kilometrowych korków na autostradach holenderscy kierowcy stracili prawie 14 mln USD (10 mln euro). W 12-milionowej Moskwie codziennie na ulicach tworzy się 850 korków. Tamtejsi kierowcy spędzają w nich każdego miesiąca średnio ponad dwie doby. Z korkami można sobie jednak poradzić.
Według danych KeepMoving.co.uk, miastem o najlepszej infrastrukturze drogowej jest niemiecki Hamburg. Średnia prędkość poruszania się po tym portowym mieście przekracza 80 km/h. Głównie jest to zasługa dróg przelotowych, które pozwalają szybko się dostać do centrum miasta. W polskich miastach wyjściem jest budowa estakad nad skrzyżowaniami. Efektywne jest jednak tylko wybudowanie całego ciągu takich wiaduktów, by ruch nie zatrzymywał się na kolejnym skrzyżowaniu. A na to zwykle brakuje pieniędzy. Podobnie jest z budową kładek dla pieszych, które pozwoliłyby zlikwidować część przejść. W większości europejskich metropolii dojazd do poszczególnych dzielnic i ominięcie zakorkowanego centrum ułatwia nawet po kilka pierścieni obwodnic.
Żadne inwestycje w infrastrukturę nie dają jednak nadziei na pełne wyeliminowanie korków; można je jedynie ograniczyć. Jednym z najbardziej zatkanych miast świata jest Los Angeles, mimo że drogi stanowią już 70 proc. jego powierzchni. Jest ono najlepszym przykładem tego, że na nic się zdają 12-pasmowe autostrady, jeśli liczba samochodów przekracza liczbę mieszkańców.

Myto jak w Londynie
Prostym i szybkim sposobem rozładowywania ruchu samochodowego jest wprowadzenie opłaty za wjazd do centrum. Tylko dzięki temu rozwiązaniu może funkcjonować Londyn. W 2003 r. Ken Livingstone, ówczesny burmistrz, przeforsował opłaty za wjazd do śródmieścia. Zrobił to w ciągu jednego weekendu, mimo krytyki mediów i przy braku poparcia partyjnych kolegów. Dziś osoby, które chcą wjechać do centrum Londynu, muszą zapłacić osiem funtów (około 35 zł). Po trzech miesiącach od wprowadzenia opłaty natężenie ruchu spadło o jedną piątą. Przed wprowadzeniem opłaty przez centrum można było przejechać z prędkością 12 km na godzinę, dziś jest to 19 km na godzinę.
Opłaty wprowadziły także władze Sztokholmu. Początkowo mieszkańcy byli przeciwni podbieraniu „myta". Dlatego władze miasta zdecydowały się na kilkumiesięczny eksperyment polegający na pobieraniu opłat. Paradoksalnie, niezadowolenie mieszkańców było większe, kiedy opłaty zniesiono, a na ulice wróciło piekło korków. Dlatego w referendum większość opowiedziała się za płaceniem. Obecnie opłaty wprowadzają kolejne europejskie miasta, m.in. Oslo i Mediolan (wjazd kosztuje 10 euro, czyli około 35 zł). Rozwiązanie takie zaproponował także burmistrz Nowego Jorku Michael Bloomberg. Według przedstawionej przez niego analizy, efektem ich wprowadzenia będzie zmniejszenie natężenia ruchu samochodowego w centrum o 12 proc. W Berlinie, a także w Hanowerze i Kolonii od początku 2008 r. ustalono tzw. zielone strefy ekologiczne. Wszystkie wjeżdżające samochody muszą mieć plakietkę, która kosztuje 5 euro.

Strach przed wyborcami
Wprowadzenie opłat za wjazd do centrum polskich miast postulowano już trzy lata temu w projekcie polityki transportowej państwa. Na razie nie zdecydowało się na to żadne miasto. Prof. Wojciech Suchorzewski z Politechniki Warszawskiej uważa, że nie wprowadzono w życie tych założeń z obawy przed protestami. Z przeprowadzonych przez zespół prof. Suchorzewskiego badań wynika, że w stolicy aż 67 proc. kierowców było przeciw takiemu ograniczeniu ruchu. Pomysł spodobał się tylko 26 proc. kierowców, a 7 proc. nie miało zdania. Według prof. Suchorzewskiego, ograniczanie ruchu w śródmieściach miast powinno być wprowadzone jednocześnie z opłatami za parkowanie. Na razie działa jedynie ten drugi element. Bo opłaty za parkowanie przynoszą spore wpływy do miejskich budżetów (w stolicy kierowcy rocznie do parkometrów wrzucają prawie 40 mln zł), natomiast ustalenie „myta" jest decyzją bardzo ryzykowną. Ekipa, która ją podejmie, na pewno nie będzie się cieszyła sympatią mieszkańców. Analityk transportu Adrian Furgalski uważa, że tylko radykalne podniesienie stawek za parkowanie może wpłynąć na zmniejszenie ruchu w śródmieściach miast. Tym bardziej że 15 proc. ruchu ulicznego generują kierowcy poszukujący miejsca do zaparkowania. A zagęszczenie ruchu o 5 proc. powoduje spadek przepustowości na drodze o 90 proc. – Ograniczenie wjazdu do centrów miast i zamiana prywatnych samochodów na metro, autobusy i tramwaje to jedyny sposób na korki – mówi Furgalski.

Parking w pakiecie
Ograniczeniom wjazdu do centrów miast muszą towarzyszyć ułatwienia dla komunikacji miejskiej. Standardem powinny być pasy tylko dla autobusów i taksówek na głównych ulicach. Po wprowadzeniu pasa dla autobusów na warszawskiej ulicy Modlińskiej ich średnia prędkość zwiększyła się z 9 km/h do 21 km/h; dzięki temu można w tym samym czasie przewieźć dużo więcej pasażerów. Z pasów dla autobusów nie mogą jednak korzystać inni kierowcy.
Na Zachodzie popularny jest carpooling, czyli wspólne podróżowanie prywatnym samochodem np. do pracy. Poza oszczędnością pieniędzy carpooling ma tam jeszcze jedną zaletę – jeśli samochodem jedzie cztery, pięć osób, jest on traktowany jak pojazd komunikacji miejskiej i może korzystać z pasów dla autobusów. Carpooling jest bardzo popularny w największych miastach USA, a także m.in. w Paryżu czy Brukseli.
Warto też wykorzystać pomysł budowania 100 metrów od skrzyżowań dodatkowych pasów jezdni przeznaczonych tylko do skręcania. Korzystające z nich auta nie blokują wówczas drogi samochodom jadącym prosto. Na wielu zagranicznych trasach kierunek jazdy na środkowych pasach jest zmieniany w zależności od natężenia ruchu w daną stronę. Na szerszych drogach można wyznaczyć też dodatkowe pasy dla jednośladów. Może to być zachęta do zamiany auta na motocykl, skuter lub rower.

Bareja na rogatkach
Rozwiązaniem wspierającym komunikację miejską jest sieć strzeżonych parkingów, do których dojeżdża komunikacja miejska. Według danych prof. Suchorzewskiego, ich stworzenie zmniejsza liczbę samochodów w miastach nawet o 10 proc. – Jest tylko jeden warunek: parkingi muszą powstać przy dużych węzłach komunikacyjnych – mówi Suchorzewski. W Warszawie próbowano wdrożyć ten pomysł, ale wyszło jak zwykle. Otwarty w 2007 r. parking przy ul. Połczyńskiej (kosztował około 7 mln zł) jest potocznie nazywany przez warszawiaków parkingiem im. Stanisława Barei. Plac na 500 samochodów powstał przy ulicach źle skomunikowanych z centrum Warszawy. Kierowcy, którzy zdecydowaliby się na pozostawienie tam auta, muszą przesiąść się do autobusów, które i tak stoją w korkach, dlatego praktycznie nikt z niego nie korzysta. Równie małą popularnością cieszą się pozostałe parkingi: przy stacji metra Wilanowska i na Marymoncie. Każda z tych inwestycji kosztowała średnio 8 mln zł. Na parkingach, mimo że od chwili ich otwarcia minęło kilka miesięcy, codziennie zajmowanych jest ok. 40 proc. miejsc.

ZSRR z usterkami
Receptą na udręki polskich kierowców miał być działający już w kilku polskich miastach system sterowania ruchem. W Stanach Zjednoczonych i Kanadzie wdrożenie tego rozwiązania pozwoliło na zmniejszenie nakładów na infrastrukturę prawie o 35 proc. Rozwiązanie takie już w latach 70. wprowadzono w Tokio. W taki sposób korki starają się rozładować władze Berlina, Paryża czy Aten. Pod koniec 2008 r. system zacznie także działać w Pradze. Chociaż, według ekspertów, takie rozwiązania powinny zwiększyć przepustowość ulic minimum o 20 proc., to w Polsce nie udaje się tego osiągnąć. Na początku października 2008 r. taki system miał pomóc rozładować korki w stolicy. Zintegrowany System Zarządzania Ruchem, na który składają się m.in. kamery, czujniki pomiaru ruchu i elektroniczne tablice, kosztował warszawski ratusz 34 mln zł. ZSRR, jak ironicznie nazywają go urzędnicy, na razie jednak nie zadziałał. Drogowcy tłumaczą, że system przez kilka dni musi „się nauczyć" reagować na sytuację na zakorkowanych skrzyżowaniach. Prawdziwy powód jest inny. Mimo że przygotowania do jego instalacji trwają od sześciu lat, to urządzenia zamontowano tylko na 37 z 650 stołecznych skrzyżowań, gdzie działa sygnalizacja, i na dwóch ulicach. Niewiele lepsza sytuacja jest w innych miastach. W Poznaniu, chociaż system działa na 187 skrzyżowaniach, z czego na 58 światła pierwszeństwo przejazdu zawsze mają tramwaje bądź autobusy, to i tak prędkość poruszania się w godzinach szczytu nie przekracza 14 km na godzinę. System zadziałał jedynie w Olsztynie, gdzie urządzenia zostały zainstalowane na prawie połowie skrzyżowań z sygnalizacją świetlną.

Efekt motyla
Mechanizm powstawania korków ulicznych opisali naukowcy z Uniwersytetu w Nagoi w Japonii. W swoim eksperymencie nakazali kilkudziesięciu kierowcom jeździć po kolistym torze ze stałą prędkością 30 km/h. Ruch odbywał się płynnie do momentu, kiedy jeden z samochodów nieznacznie zwolnił. Kierowca za nim musiał zahamować dużo gwałtowniej, a kolejne auta musiały się zatrzymać. W ten sposób powstała tzw. fala uderzeniowa, która objęła swym zasięgiem kilkadziesiąt samochodów. Zespół matematyków z uniwersytetów w Exeter, Bristolu i Budapeszcie porównał to zjawisko do słynnego „efektu motyla", zgodnie z którym trzepot skrzydeł motyla w brazylijskiej dżungli może spowodować huragan na Morzu Karaibskim. Według nich, kierowca tira gwałtownie zmieniający pas ruchu może spowodować korek kilka kilometrów za sobą.
Jedną z recept na zmniejszenie korków może być płynna jazda. Samochody na niemieckich autostradach poruszają się ze średnią prędkością przekraczającą często 100 km/h. Tamtejsi kierowcy, kiedy widzą, że będą musieli zwolnić, informują o tym wcześniej włączeniem świateł awaryjnych, dzięki czemu kierowcy z tyłu nie muszą gwałtownie hamować.
Plagą polskich miast jest wjeżdżanie kierowców na skrzyżowania, mimo że nie mają szans na zjechanie z nich przed zmianą świateł, co powoduje blokowanie samochodów jadących prostopadle. Nagminne jest też blokowanie przez kierowców samochodów zjeżdżających z drugiego pasa w miejscu, gdzie droga się zwęża. W niemieckim kodeksie drogowym jest wpisany nakaz jazdy na suwak, czyli na przemian – raz z jednego pasa, raz z drugiego, co odblokowuje zwężenia. Podobny przepis będzie wkrótce obowiązywał w Polsce. Projekt w tej sprawie złożyli niedawno w Sejmie posłowie Platformy Obywatelskiej.
W najbliższym czasie nadal będziemy stać w korkach. Z przeprowadzonego sondażu GFK Polonia wynika, że 6 na 10 warszawiaków uważa, iż za korki w stolicy nie jest odpowiedzialna ani obecna prezydent Hanna Gronkiewicz-Waltz, ani jej poprzednik Lech Kaczyński, lecz jest to efekt wieloletnich zaniedbań. Mając rozgrzeszenie od wyborców, prezydenci miast nie chcą ryzykować wprowadzenia zmian, które nie wszystkim się spodobają.

MIASTO BEZ ŚWIATEŁ

Kiedy powstawały dzisiejsze metropolie, nikt nawet nie marzył o istnieniu samochodów. Tylko stolica Brazylii, Brasilia, zaprojektowana w latach 50. XX wieku, uwzględniła to, że w przyszłości większość osób będzie się poruszać samochodami. Architekt Lucio Costa oparł plan miasta na kształcie przypominającym ptaka z rozpostartymi skrzydłami – przez środek obu osi miasta przechodzą szerokie autostrady. Sieć została zaprojektowana tak, żeby nie były potrzebne sygnalizacje świetlne – zamiast nich zastosowano bezkolizyjne skrzyżowania, estakady i tunele. W mieście zabrakło jednak chodników dla pieszych, a nieliczne istniejące świecą pustkami, bo często trudno do nich dotrzeć.

SYNDROM MAD MAKSA

Długotrwałe czekanie na przejazd ulicą negatywnie odbija się na zdrowiu psychicznym. Po raz pierwszy zjawisko road rage, czyli wściekłości na drodze, opisali kilka lat temu amerykańscy socjologowie. Amerykańskie Stowarzyszenie Psychiatryczne „agresję drogową" umieściło wręcz na liście zaburzeń psychicznych. W literaturze fachowej jest ona określana jako „syndrom Mad Maksa” – od pseudonimu tytułowego bohatera filmu George’a Millera. – Tacy kierowcy swoją agresję rozładowują na drodze. Ich frustrację powiększa każda przeszkoda pojawiająca się na drodze, m.in. korki – uważa Tadeusz Bratos, przewodniczący Stowarzyszenia Psychologów Transportu. Wściekli kierowcy, jak zauważają psychologowie, są jak bomba z opóźnionym zapłonem. – W każdej chwili może dojść do wyładowania przez nich agresji – dodaje Bratos. We Włoszech, po analizie 170 tys. wypadków drogowych, okazało się, że aż 114 tys. było wynikiem zaburzenia równowagi psychicznej kierowcy oraz skłonności do agresji. W Polsce wypadki spowodowane przez agresję drogową nie są uwzględniane w policyjnych statystykach. Jednak, jak zaznaczają przedstawiciele SPT, niemal 40 proc. kierowców ma skłonność do tego typu zachowań.










Okładka tygodnika WPROST: 41/2008
Więcej możesz przeczytać w 41/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • Marek IP
    Co to za bzdury??? Średnia prędkość W HAMBURGU to 80 km/h?? Autorze, nie ośmieszaj się. PONAD POŁOWA dróg w Hamburgu, to ulice o uspokojonym ruchu (strefy 30km/h) chyba tylko dziennikarzom może wyjść z tego \"średnio 80 km/h\"

    Spis treści tygodnika Wprost nr 41/2008 (1346)

    • Na stronie - Klątwa Nostradamusa 5 paź 2008, 22:00 Minister Aleksander Grad mógł być bohaterem, a jest zerem 3
    • Trzecia kadencja Kwaśniewskiego? 5 paź 2008, 22:00 Polityka 8
    • Skaner 5 paź 2008, 22:00 8
    • Spokojny jak Polak 5 paź 2008, 22:00 Polacy nie obawiają się, że kryzys finansowy będzie miał wpływ na kadencję naszych banków. 85 proc. osób trzymających oszczędności w bankach nawet nie rozważa wycofania pieniędzy. (DO) 8
    • Goło i wesoło 5 paź 2008, 22:00 Wall Street 9
    • Salon pesymistów 5 paź 2008, 22:00 Motoryzacja 9
    • Dossier 5 paź 2008, 22:00 "Czy Mroczek, Cichopek i cała ta serialowa hałastra widzą, co ten facet robi ze swoją rolą?"Jan Nowicki w "Przeglądzie" o aktorstwie Janusza Gajosa "Lubię sobie pogadać w telewizji"Aleksandra Kwaśniewska dla... 10
    • PYTANIA NIEPOLITYCZNE - Moda na sukces 5 paź 2008, 22:00 Rozmowa z Barbarą Kudrycką, minister nauki i szkolnictwa wyższego, na studiach pracującą jako modelka 10
    • Ludzie 5 paź 2008, 22:00 Country Costner Kevin Costner zrealizuje swoje marzenie i nagra płytę. Aktor, założyciel zespołu Modern West, już w listopadzie zaprezentuje swoją twórczość. Zespół Costnera gra muzykę country i rock. Sześć z dwunastu piosenek na... 11
    • Piesek do torebki 5 paź 2008, 22:00 Obyczaje 11
    • Młode tygrysy w Krakowie 5 paź 2008, 22:00 Wojna w Gruzji i nowa polityka Europy wobec Rosji – to tematy, które zdominowały pierwszą zorganizowaną w Polsce konferencję Organizacji Prezesów (Young Presidents’ Organization and World Presidents’ Organization –... 12
    • Zapytaj wprost - Z Kurskim najlepiej jest na imprezie 5 paź 2008, 22:00 Na pytania czytelników internetowego wydania tygodnika "Wprost" odpowiada Antoni Mężydło. 14
    • Poczta 5 paź 2008, 22:00 Droga przez mękęAutor notki „Droga przez mękę" (Giełda, nr 38) napisał, powołując się na Bank Światowy, że założenie firmy w Polsce trwa ponadtrzydziestokrotnie dłużej niż w Nowej Zelandii, czyli mniej więcej tyle, ile... 16
    • Playback 5 paź 2008, 22:00 Wicepremier Grzegorz Schetyna i minister sportu Mirosław Drzewiecki 16
    • Wprost przeciwnie - Lekarzu, lecz się sam! 5 paź 2008, 22:00 Jako psychiatra Bogdan Klich mógłby pomóc wielu ludziom, a nawet samemu sobie 18
    • Z życia koalicji 5 paź 2008, 22:00 Bufetowa oznajmiła, że w Warszawie nie ma korków. Dawno temu zastanawialiśmy się, na czym jedzie Gabriel Janowski, ale to musiał być jakiś szajs w porównaniu z tym, co teraz przyjmuje HGW. Podobno największy odlot pani prezydent polegał... 20
    • Z życia opozycji 5 paź 2008, 22:00 W poprzednim odcinku: zły Dorn chce płacić mniejsze alimenty. Rozżalony Kaczor krzyczy, że to się nie godzi, że on mu na to nie pozwoli, szlocha. Isaura ucieka z domu, a Leoncio popada w alkoholizm. Streszczenie odcinka bieżącego: pojawia... 21
    • Przychodzi Drzewiecki do Listkiewicza 5 paź 2008, 22:00 Czy polski rząd chce się wycofać z organizacji Euro 2012? 22
    • Korek Polska 5 paź 2008, 22:00 Warszawa nie jest totalnie zakorkowana. Przyjechali koledzy z Gdańska i z Krakowa i mówią, że w stolicy jest bardzo fajnie". Te słowa prezydent stolicy Hanny Gronkiewicz-Waltz warszawiacy uznali za przejaw humoru rodem z Monty Pythona.... 30
    • Szkolna łapanka 5 paź 2008, 22:00 Skończył się pobór do wojska, zaczął się pobór do szkół 36
    • 20 lat za późno 5 paź 2008, 22:00 Zwycięzcy bardziej niż komunistów bali się własnego narodu, żeby nie popadł w nadmierny entuzjazm i nie popsuł im gry 38
    • Życie za życie 5 paź 2008, 22:00 Prezydent i minister obrony powinni mieć prawo do podjęcia decyzji drastycznych i dramatycznych nawet kosztem życia 39
    • Postać tygodnia - Neelie Kroes 5 paź 2008, 22:00 Żelazny Kopciuszek 40
    • Wprost z blogu 5 paź 2008, 22:00 PolitykaCzy zechcą walczyć bronią nienawiściKrzysztof K. Karnkowski www.budyn78.salon24.plKiedy Kaczyński będzie rozgrywał konflikt z Dornem, przeciętny prawicowy wyborca da się uwieść wizji kastrowanych pedofilów i pozbawianych... 41
    • Trójka bez sternika 5 paź 2008, 22:00 42
    • Bez cudów 5 paź 2008, 22:00 Nadal będziemy dopłacać do emerytur - 75 mld zł, i do KRUS - 15 mld złPrzedsiębiorcy pytają o cud gospodarczy. Mają prawo, głosowali na platformę. Ale cudu nie ma! Biurokracja jest taka, jaka była, podobnie jak kontrole i koncesje.... 42
    • Wojciech Wallenrod 5 paź 2008, 22:00 Jaruzelski uchronił nie Polskę, lecz Sowietów Dwustustronicowego oświadczenia Wojciecha Jaruzelskiego, który próbuje uzasadnić w sądzie, że jest niewinny, w zasadzie nie trzeba szukać. Każdy, kto czytał publicystykę historyczną Adama... 42
    • Przed burzą 5 paź 2008, 22:00 Co będzie, gdy europejskie banki zakręcą kurek z pożyczkami dla polskich banków? Wbrew opiniom dyżurnych autorytetów, że globalny kryzys obejdzie się z nami łagodnie, sytuacja polskiego rynku kapitałowego i finansowego staje się coraz... 42
    • Ryba po polsku - Lepsze zło generała 5 paź 2008, 22:00 Może obecny rząd ustanowiłby 13 grudnia Dniem Wdzięczności Narodowej? 44
    • Giełda 5 paź 2008, 22:00   46
    • Chiński wjazd przez Polskę 5 paź 2008, 22:00 Jest już pewne, że za 1,5 mld USD Chińczycy wybudują pod Opolem swoją pierwszą europejską fabrykę aut. Inwestorem jest Jiangling Motors Group Company, producent m.in. terenowego landwinda, łudząco podobnego do opla frontery. JMC chce... 46
    • Leniwa Ukraina 5 paź 2008, 22:00 Uczestnicy forum eksporterów i inwestorów ExEast w Zamościu debatowali o szansach biznesowych m.in. w Kazachstanie, na Białorusi czy Ukrainie. Na klimat inwestycyjny w tym ostatnim kraju narzekało wielu polskich przedsiębiorców. Oprócz... 46
    • Wojna o gospodarkę 5 paź 2008, 22:00 „Gazeta Prawna" zmienia szatę i zamierza uszczknąć czytelników nie tylko „Pulsowi Biznesu", ale i „Rzeczpospolitej". Zaczęła się ukazywać w dwóch kolorach. Żółte strony nadal są poświęcone podatkom,... 46
    • Twarde lądowanie 5 paź 2008, 22:00  Dlaczego Polacy wracają z emigracji zarobkowej w Wielkiej Brytanii i Irlandii? Skłaniają ich do tego nie tylko słabość funta wobec złotego, ale także pogarszające się warunki pracy na Wyspach, które pogrążają się w recesji.... 46
    • Liga czekoladowa 5 paź 2008, 22:00 Przemysł czekoladowy Szwajcarii wyeksportował w 2007 r. produkty warte 1,7 mld zł. Wedłu zrzeszenia producentów czekolady, najwięcej czekolady zjadają Szwajcarzy - każdy średnio 12,3 kg w ciągu roku. Wyniki mogą być przeszacowane, bo w... 46
    • Amerykański wózek 5 paź 2008, 22:00 Czy Stany Zjednoczone mogą zbankrutować? 48
    • Banki na odwyku 5 paź 2008, 22:00 Amerykański rząd może zarobić na wsparciu prywatnych banków 52
    • Krach interwencjonizmu 5 paź 2008, 22:00 Nie ma kryzysu kapitalizmu, jest problem państwowych manipulacji popytem 56
    • Socjalizm hipoteczny 5 paź 2008, 22:00 Rzekomy krach kapitalizmu zaczął się w agencji hipotecznej stworzonej przez rząd i przez niego ochranianej 58
    • Polisa na kłopoty 5 paź 2008, 22:00 Jest kłamstwem, że w czasie kryzysu Polacy nie mogą oszczędzać 59
    • Steve orkiestra 5 paź 2008, 22:00 Czy Apple może istnieć bez Jobsa? 60
    • Know - How 5 paź 2008, 22:00   64
    • Basenowa astma 5 paź 2008, 22:00 Pływanie w basenie z chlorowaną wodą zwiększa ryzyko wystąpienia astmy u dzieci – dowiedli belgijscy naukowcy. Dzieci często połykają basenową wodę i wchłaniają opary zawierające związki chemiczne, które atakują barierę... 64
    • Uwodzenie w Internecie 5 paź 2008, 22:00 Jak pedofil uwodzi dziecko przez Internet? Najpierw próbuje się zaprzyjaźnić z ofiarą. Dziecko stopniowo traci poczucie, że rozmawia z nieznajomym dorosłym. Następnym etapem jest stworzenie takich relacji z dzieckiem, by nabrało ono... 64
    • Opryszczka sumo 5 paź 2008, 22:00 Zwykła opryszczka jest niczym w porównaniu z opryszczką gladiatorów, której mogą się nabawić sportowcy. Szczególnie ci uprawiający dyscypliny wymagające bliskiego kontaktu z przeciwnikiem, na przykład zapasy. Skutki obecności wirusa... 64
    • Pramatka gęsi 5 paź 2008, 22:00 Kuzynka dzisiejszej gęsi – gigantyczne ptaszysko wielkości małego samolotu – żyła 50 mln lat temu na Wyspach Brytyjskich. Rozpiętość skrzydeł Dasornis emuinus sięgała 5 m, ptak miał wielki dziób najeżony ostrymi zębami.... 64
    • Krystian Europejski 5 paź 2008, 22:00 W czwartym odcinku serii dodatków o funduszach europejskich poznajemy bliżej Krystiana – 19-letniego ucznia liceum ogólnokształcącego, wybierającego się na studia. 67
    • Możliwości rozwoju 5 paź 2008, 22:00 Trzy czwarte środków przeznaczonych na projekt zaopatrzenia szkół w pracownie komputerowe pokrywają dofinansowania z Unii Europejskiej 68
    • Równe szanse 5 paź 2008, 22:00 Do końca 2007 roku działanie skierowane na tworzenie nowych perspektyw dla młodzieży objęło 41,3 tys. beneficjentów ostatecznych, czyli uczniów 70
    • Praktyczna edukacja 5 paź 2008, 22:00 W ramach projektu „Regionalna infrastruktura edukacyjna” mającego na celu wzmocnienie roli szkół wyższych 75 proc. wydatków pokryte zostało z funduszy europejskich 72
    • Z ziemi polskiej do Nobla 5 paź 2008, 22:00 Ponad jedna piąta wszystkich laureatów Nagrody Nobla jest pochodzenia żydowskiego, z tego co drugi wywodzi się z Polski 76
    • Wyrok w mózgu 5 paź 2008, 22:00 Po badaniach DNA do sądów wkrótce wkroczą skanery mózgu 82
    • Człowiek małpolud 5 paź 2008, 22:00 Neandertalczycy nie byli głupsi od pierwszych europejskich Homo sapiens 86
    • Gęgacze i cisi 5 paź 2008, 22:00 Kto fałszuje historię Wolnych Związków Zawodowych 92
    • Bez granic 5 paź 2008, 22:00 96
    • Obama bis 5 paź 2008, 22:00 Nazwisko Baracka Obamy jest najlepszą gwarancją sukcesu w wyborach. Do takiego wniosku doszło sześciu lokalnych polityków w Brazylii startujących w wyborach samorządowych. Kandydaci na samorządowców tuż przed rejestracją list wyborczych... 96
    • Zdrowe gole 5 paź 2008, 22:00 Komisja Europejska w niecodzienny sposób zabrała się do walki z otyłością wśród dzieci. Wspólnie z Europejską Unią Piłkarską (UEFA) wydała książkę kucharską „Jedz, by strzelić gola", promującą zdrowe żywienie... 96
    • Cytat tygodnia 5 paź 2008, 22:00 „Nie wiedziałam, że jesteś katolikiem" Nancy Pelosi, przewodnicząca amerykańskiej Izby Reprezentantów, do sekretarza skarbu Henry’ego Paulsona, który na kolanach prosił ją o przyspieszenie prac mających na celu... 96
    • Odwrót spod latarni 5 paź 2008, 22:00 Władze holenderskiego Eindhoven znalazły oryginalny sposób na ograniczenie liczby cór Koryntu w mieście. Urzędnicy miejskiego ratusza będą przyznawać bony na zakupy w butikach i sklepach meblowych dla tych prostytutek, które zgodzą się... 96
    • Książka - Hillary bez tajemnic 5 paź 2008, 22:00 Carl Bernstein – współautor artykułu o aferze Watergate, który doprowadził do dymisji prezydenta Nixona – zabrał sie tym razem do byłej pierwszej damy Stanów Zjednoczonych. W swojej ksiazce przedstawia proces kształtowania sie... 96
    • Pokorny buntownik 5 paź 2008, 22:00 Polacy w unii często na początku wymachują szabelką, a w końcu biorą, co im dają 98
    • Fiński wojownik 5 paź 2008, 22:00 Alexander Stubb mierzy w najwyższe stanowiska w Europie 102
    • Robot negocjator 5 paź 2008, 22:00 Tajemniczy Gerhard mówi płynnie po arabsku, uczy się hebrajskiego, a do poduszki czytuje niemieckie przekłady Biblii i Koranu 104
    • Czerwony Napoleon 5 paź 2008, 22:00 Jeszcze nigdy od zburzenia muru berlińskiego dogmatyczna lewica w RFN nie była tak silna jak obecnie 106
    • Fatalne zauroczenie 5 paź 2008, 22:00 Dlaczego Niemcy tak kochają Rosjan 108
    • Porwanie Europy - Polski lodołamacz 5 paź 2008, 22:00 Moskwa uznała swoją dotychczasową taktykę izolowania Polski w unii za nieskuteczną 111
    • Pasaż 5 paź 2008, 22:00 112
    • Czekoladowe co nieco 5 paź 2008, 22:00 Co łączy Hollywood i czekoladę? Teoretycznie nic, bo celebrities obsesyjnie dbają o linię. A jednak. Johnny Depp zagrał aż w dwóch filmach o niej – w „Czekoladzie" i „Charliem i fabryce czekolady". Czekolada... 112
    • (Nie)winna przyjemność 5 paź 2008, 22:00 Australijczycy wykorzystują wina do podboju rynku czekolady. Cocoa Farm jest pierwszą australijską farmą, na której rosną kakaowce. Ich owoce posłużyły do produkcji czekolad nasączonych winami – Peppery Shiraz, Spicy Pinot Noir i... 112
    • Czekoladowy makaron 5 paź 2008, 22:00 Chocolissimo proponuje czekoladowe penne z Toskanii. Makaron można przyrządzać na słodko lub słono – np. z sosem z orzechów włoskich, czosnku, sera mascarpone, mleka, orzeszków pinii, parmezanu i pietruszki. Czekoladowe penne jest... 112
    • Trójkąt premium 5 paź 2008, 22:00 W Polsce powoli się rozwija czekoladowy snobizm i coraz chętniej sięgamy po czekolady z wyższej półki. Milka promuje Amavel jako swoją pierwszą czekoladę premium. Smakołyk wyróżnia się niestandardowym kształtem kostek, które nie są... 112
    • Przysmak marszałka 5 paź 2008, 22:00 Pralinki zawdzięczamy Clémentowi Lassagne, ochmistrzowi marszałka Choiseul-Praslin, który żył w czasach Ludwika XIII. Ściślej – zawdzięczamy je dzieciom podkradającym z książęcej kuchni migdały. Lassagne podpatrzył, jak urwisy... 112
    • Słodkie cygaro 5 paź 2008, 22:00 Firma Le Chocolat sprowadza do Polski najbardziej wyrafinowane czekolady świata. Gdy czyta się ich opisy pełne wyrażeń typu „pięknie zbalansowana" czy „zrodzona ze zrozumienia różnic smakowych pojedynczego drzewa... 112
    • Pieprz i masala 5 paź 2008, 22:00 Belgijska firma Dolfin nie ustaje w wymyślaniu niebanalnych smaków. W ofercie znajdziemy m.in. czekoladę z zieloną herbatą Konacha z Japonii, różowym pieprzem, imbirem, masalą bądź kandyzowanymi skórkami pomarańczy. Słodkości... 112
    • Górna półka - Mistrz z Berezy 5 paź 2008, 22:00 Andrzej NowakProfesor historii z UJ, redaktor naczelny dwumiesięcznika „Arcana"Można jeszcze je znaleźć w księgarskich „tanich jatkach". Wznowione dwa lata temu – 74 lata po pierwszej edycji – arcydzieło... 123
    • Laser 5 paź 2008, 22:00 Wydarzenia: premiery filmoweBrazylijski serial już nie cieszy jak kiedyś…" – śpiewa w kultowym przeboju „Jesienna deprecha” Tymon Tymański. Brazylijski serial może i nie, ale niezawodni dystrybutorzy zadbali o... 124
    • Zakon czarnego kota 5 paź 2008, 22:00 Ludzie są przesądni, bo chcą być, bo jest im to potrzebne, bo daje ułudę choć minimalnej kontroli nad losem 126
    • Koniec świata wampirów 5 paź 2008, 22:00 Wampiry spotkał taki sam los jak ekranowe wampy - Thedę Barę, Glorię Swanson, Gretę Garbo czy Ritę Hayworth 130
    • Mała wielka Chinka 5 paź 2008, 22:00 Chińskie modelki zaczynają podbijać świat dzięki potędze Kraju Środka 134
    • Wencel gordyjski - Jesień średniowiecza 5 paź 2008, 22:00 Michał Listkiewicz od lat piecze gąski na grillu w towarzystwie piłkarskich notabli 136
    • Ueorgan Ludu 5 paź 2008, 22:00 Zuchonalia czyli marszałek-poeta B. Komorowski zuch * Rząd na ratunek polskiej piłce * Prezydent straszy * Nowaja Ekonomiczeskaja Politika, czyli banków upaństwowienie 137
    • Krótko po wolsku - Co łaska 5 paź 2008, 22:00 Źle się dzieje w toruńskim imperium ojca dyrektora. Ciągle nie wiadomo, co będzie z geotermalnymi odwiertami, rząd zakazał zbiórki pieniędzy i wkrótce może się okazać, że nie ma środków na bieżące rachunki. A nie każdą... 137
    • Skibą w mur - Pożar poniżej pasa 5 paź 2008, 22:00 Słuchając komentarzy na temat kryzysu w USA, można dojść do wniosku, że wolny rynek to taka sama fikcja jak komunizm 138

    ZKDP - Nakład kontrolowany