Krach interwencjonizmu

Krach interwencjonizmu

Nie ma kryzysu kapitalizmu, jest problem państwowych manipulacji popytem
Zupełnie pobłądzili ci wszyscy, u których bankructwo „Braci Lemańskich" i kłopoty kilku innych symboli amerykańskiego sektora finansowego wywołały trwogę i burzę komentarzy. Bez sensu mówiono o upadku kapitalizmu i będącej jego podstawą „ideologii neoliberalnej".
Powszechne podzwonne dla kapitalizmu trochę przypomina sytuację z początku przemian ustrojowych w Polsce, gdy prasa pisała o reformach „monetarnych". Noblista Milton Friedman, twórca monetaryzmu, odwiedził wówczas nasz kraj razem z Ronaldem Reaganem. Gdy mu wytłumaczyliśmy, co to jest „popiwek" (podatek od ponadnormatywnego wzrostu wynagrodzeń), skwitował to tak: „Jak to jest monetaryzm, to ja jestem keynesistą". Jeśli więc to, co doprowadziło do upadku banku inwestycyjnego Lehman Bro-thers, jest kapitalizmem, to ja jestem marksistą. Apostoł inflacji
Zdaniem Marksa, nieco upraszczając, świat kapitalistyczny jest skazany na zagładę z powodu nieprzezwyciężalnej strukturalnej przyczyny istniejących w nim kryzysów – nadprodukcji. Chciwi kapitaliści produkują jak najwięcej, żeby jak najwięcej zarobić. Ale robotnikom płacą mało. Całą tzw. wartość dodaną zawłaszczają dla siebie. Robotnicy nie mają więc za co kupować towarów wyprodukowanych przez kapitalistów, którzy sami wpadają w sidła swej chciwości. Nie mogą znaleźć zbytu na wyprodukowane towary i bankrutują. Ale najbardziej cierpią na tym nie oni, tylko robotnicy, którzy tracą miejsca pracy i nie mają środków na utrzymanie. Jedynym sposobem jest przejęcie władzy i własności środków produkcji przez proletariat w drodze rewolucji.
Pojawił się jednak „apostoł z Cambridge" (tak się nazywało stowarzyszenie studenckie, do którego należał) i – jak na apostoła przystało – zaproponował kapitalistom zbawienie. Nie muszą oddawać władzy klasie robotniczej. Wystarczy, że oddadzą jemu i jego uczniom władzę nad pieniądzem. Nazywał się John Maynard Keynes. Stwierdził, że trzeba umiejętnie manipulować globalnym popytem – nawet kosztem bieżącej inflacji i przyszłych pokoleń (przerzucając na nie koszt bieżącej konsumpcji). Wszystko można bowiem wyprodukować, pod warunkiem że ktoś to kupi. Uniknie się w ten sposób charakterystycznego dla kapitalizmu kryzysu.
A jakiż to kryzys kapitalizmu (czyli nadprodukcji) mamy obecnie? Wyprodukowaliśmy za dużo finansowych produktów – derywatów i innych instrumentów pochodnych – które „ożywiały", zgodnie z teorią Keynesa, popyt. Więc jeżeli mamy uprawiać interwencjonizm, do którego zachęcają ze wszystkich stron liczni komentatorzy, to zgodnie z dotychczasowymi zaleceniami zwolenników tego kierunku, powinniśmy zwiększyć popyt, bo przecież to on się załamał!

Prawo ciążenia rynku
Usłyszałem niedawno, że „wszelkiej maści instrumenty pochodne doprowadziły do zupełnego rozbratu rynku finansowego z realną gospodarką". Proszę zwrócić uwagę – gospodarka jest „realna", a rynek „finansowy". Gdy się zmieniał rząd, prezes NBP czy prezes jakiejś dużej spółki giełdowej pod kontrolą państwa, „gadające głowy" rozważały w telewizji pytanie: jak zareagują „rynki”?
Tymczasem rynek w klasycznym liberalno-kapitalistycznym znaczeniu tego słowa to nie jest jakieś miejsce ani jacyś ludzie. To jest proste prawo podaży i popytu, które wyznacza cenę danego dobra, określoną w pieniądzu będącym miernikiem wartości, a nie wartością samą w sobie. Działa jak prawo powszechnego ciążenia. Im bardziej podaż ciąży w dół, tym bardziej popyt ciągnie cenę w górę. I na odwrót. Ale wartość mojego popytu jest taka jak wartość dóbr zaoferowanych przeze mnie rynkowi. Mogę kupić coś za tyle, za ile sprzedam coś innego, co sam wytworzyłem. Keynes to proste tzw. prawo Saya zdeformował, żeby łatwiej mu je było „obalić". I pojawiły się derywaty jako konsekwencja przeświadczenia, że to popyt wyrażony w pieniądzu, który przestał być miernikiem wartości, a stał się instrumentem manipulowania popytem, ma decydujące znaczenie dla gospodarki świata.

Huragan Alan
Przy okazji obecnego krytykowania kapitalizmu oberwało się Alanowi Greenspanowi, byłemu szefowi amerykańskiej Rezerwy Federalnej (Fed), którego nadmierny rzekomo liberalizm, brak nadzoru i coś tam jeszcze są winne kryzysowi. Niektórzy żartują nawet, że przez Nowy Jork przeszedł huragan Alan, powodując większe spustoszenie niż niedawny huragan Ike w Teksasie. Trzeba więc powołać jakąś instytucję, która nie dopuści więcej do takich sytuacji. Ale czy czasem amerykański Fed nie został powołany w roku 1913 po to właśnie, żeby nie zdarzały się takie sytuacje jak bankructwo Knickerbocker Trust Company w 1907 r. (wówczas trzecie co do wielkości towarzystwo ubezpieczeniowe)? Greenspan miał pilnować i nie upilnował, więc teraz ktoś inny ma pilnować następców Greenspana. Ciekawe, czy tym razem upilnuje?
Skoro gospodarka jest popytowa i trzeba umiejętnie sterować globalnym popytem, to gdy on spada – czego dowodem są malejące ceny – należałoby go pobudzić. Skoro domy w USA potaniały i jest to jeden z powodów „załamania rynku kredytów hipotecznych", to może zróbmy jeszcze więcej derywatów? Ale popyt osłabł, bo wzrosły raty kredytów. A dlaczego? Bo nastąpiła podwyżka stóp procentowych. A kto jej dokonał? Wątroba boli, gdy się słucha i czyta o braku nadzoru. Bo kto ustala stopy procentowe? „Rynki"? „Kapitaliści"? Robią to banki centralne, czyli instytucje publiczne. Cały dowcip polega na tym, że banki centralne uchodziły do niedawna za składową część „rynków finansowych". W taki oto cudowny sposób organy państwowego interwencjonizmu stały się częścią rynku. A dziś już prawie jego synonimem.
To nie kapitalizm się wali, tylko popytowy interwencjonizm państwa. Patrząc na to, co się dzieje na Wall Street, zamiast lamentować nad krachem kapitalizmu, powinniśmy się postarać wrócić do niego w prawdziwej postaci.

Europejski zawał

Nacjonalizacja brytyjskiego banku Northern Rock 22 lutego 2008 roku okazała się nie pojedynczym incydentem, lecz zapowiedzią kryzysu europejskich banków.

18 września
Ogłoszono przejęcie grupy finansowej HBOS (Halifax Bank of Scotland) przez bank Lloyds TSB za 12,2 mld funtów. Bez tej fuzji HBOS mógłby upaść.

28 września
Rządy Belgii, Holandii i Luksemburga wyłożyły 11,2 mld euro na ratowanie grupy finansowej Fortis (ma też liczne spółki w Polsce).

29 września
Rząd brytyjski ogłosił nacjonalizację banku hipotecznego Bradford & Bingley i przejęcie jego portfela kredytów (63 mld euro). Większość filii B&B i jego depozyty przejmie za 771 mln euro hiszpański bank Santander. Konsorcjum niemieckich banków udzieliło 35 mld euro kredytu Hypo Real Estate – drugiemu co do wielkości bankowi hipotecznemu w Niemczech. Poniósł on wielkie straty z winy swojej irlandzkiej spółki-córki, która inwestowała na rynku nieruchomości w USA.

30 września
Rządy Francji, Belgii i Luksemburga zasiliły kwotą 6,4 mld euro belgijsko-francuski bank Dexia, obsługujący finanse rządów i samorządów (ma też oddział w Polsce, obsługujący m.in. władze kilku miast).

1 października 
Analitycy JP Morgan Chase ostrzegli, że europejskie banki w drugiej połowie tego roku mogą odpisać na straty niemal 28,5 mld euro. Dotyczy to m.in. Deutsche Banku, Barclays, UBS, Société Générale





Okładka tygodnika WPROST: 41/2008
Więcej możesz przeczytać w 41/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 41/2008 (1346)

  • Na stronie - Klątwa Nostradamusa 5 paź 2008, 22:00 Minister Aleksander Grad mógł być bohaterem, a jest zerem 3
  • Trzecia kadencja Kwaśniewskiego? 5 paź 2008, 22:00 Polityka 8
  • Skaner 5 paź 2008, 22:00 8
  • Spokojny jak Polak 5 paź 2008, 22:00 Polacy nie obawiają się, że kryzys finansowy będzie miał wpływ na kadencję naszych banków. 85 proc. osób trzymających oszczędności w bankach nawet nie rozważa wycofania pieniędzy. (DO) 8
  • Goło i wesoło 5 paź 2008, 22:00 Wall Street 9
  • Salon pesymistów 5 paź 2008, 22:00 Motoryzacja 9
  • Dossier 5 paź 2008, 22:00 "Czy Mroczek, Cichopek i cała ta serialowa hałastra widzą, co ten facet robi ze swoją rolą?"Jan Nowicki w "Przeglądzie" o aktorstwie Janusza Gajosa "Lubię sobie pogadać w telewizji"Aleksandra Kwaśniewska dla... 10
  • PYTANIA NIEPOLITYCZNE - Moda na sukces 5 paź 2008, 22:00 Rozmowa z Barbarą Kudrycką, minister nauki i szkolnictwa wyższego, na studiach pracującą jako modelka 10
  • Ludzie 5 paź 2008, 22:00 Country Costner Kevin Costner zrealizuje swoje marzenie i nagra płytę. Aktor, założyciel zespołu Modern West, już w listopadzie zaprezentuje swoją twórczość. Zespół Costnera gra muzykę country i rock. Sześć z dwunastu piosenek na... 11
  • Piesek do torebki 5 paź 2008, 22:00 Obyczaje 11
  • Młode tygrysy w Krakowie 5 paź 2008, 22:00 Wojna w Gruzji i nowa polityka Europy wobec Rosji – to tematy, które zdominowały pierwszą zorganizowaną w Polsce konferencję Organizacji Prezesów (Young Presidents’ Organization and World Presidents’ Organization –... 12
  • Zapytaj wprost - Z Kurskim najlepiej jest na imprezie 5 paź 2008, 22:00 Na pytania czytelników internetowego wydania tygodnika "Wprost" odpowiada Antoni Mężydło. 14
  • Poczta 5 paź 2008, 22:00 Droga przez mękęAutor notki „Droga przez mękę" (Giełda, nr 38) napisał, powołując się na Bank Światowy, że założenie firmy w Polsce trwa ponadtrzydziestokrotnie dłużej niż w Nowej Zelandii, czyli mniej więcej tyle, ile... 16
  • Playback 5 paź 2008, 22:00 Wicepremier Grzegorz Schetyna i minister sportu Mirosław Drzewiecki 16
  • Wprost przeciwnie - Lekarzu, lecz się sam! 5 paź 2008, 22:00 Jako psychiatra Bogdan Klich mógłby pomóc wielu ludziom, a nawet samemu sobie 18
  • Z życia koalicji 5 paź 2008, 22:00 Bufetowa oznajmiła, że w Warszawie nie ma korków. Dawno temu zastanawialiśmy się, na czym jedzie Gabriel Janowski, ale to musiał być jakiś szajs w porównaniu z tym, co teraz przyjmuje HGW. Podobno największy odlot pani prezydent polegał... 20
  • Z życia opozycji 5 paź 2008, 22:00 W poprzednim odcinku: zły Dorn chce płacić mniejsze alimenty. Rozżalony Kaczor krzyczy, że to się nie godzi, że on mu na to nie pozwoli, szlocha. Isaura ucieka z domu, a Leoncio popada w alkoholizm. Streszczenie odcinka bieżącego: pojawia... 21
  • Przychodzi Drzewiecki do Listkiewicza 5 paź 2008, 22:00 Czy polski rząd chce się wycofać z organizacji Euro 2012? 22
  • Korek Polska 5 paź 2008, 22:00 Warszawa nie jest totalnie zakorkowana. Przyjechali koledzy z Gdańska i z Krakowa i mówią, że w stolicy jest bardzo fajnie". Te słowa prezydent stolicy Hanny Gronkiewicz-Waltz warszawiacy uznali za przejaw humoru rodem z Monty Pythona.... 30
  • Szkolna łapanka 5 paź 2008, 22:00 Skończył się pobór do wojska, zaczął się pobór do szkół 36
  • 20 lat za późno 5 paź 2008, 22:00 Zwycięzcy bardziej niż komunistów bali się własnego narodu, żeby nie popadł w nadmierny entuzjazm i nie popsuł im gry 38
  • Życie za życie 5 paź 2008, 22:00 Prezydent i minister obrony powinni mieć prawo do podjęcia decyzji drastycznych i dramatycznych nawet kosztem życia 39
  • Postać tygodnia - Neelie Kroes 5 paź 2008, 22:00 Żelazny Kopciuszek 40
  • Wprost z blogu 5 paź 2008, 22:00 PolitykaCzy zechcą walczyć bronią nienawiściKrzysztof K. Karnkowski www.budyn78.salon24.plKiedy Kaczyński będzie rozgrywał konflikt z Dornem, przeciętny prawicowy wyborca da się uwieść wizji kastrowanych pedofilów i pozbawianych... 41
  • Trójka bez sternika 5 paź 2008, 22:00 42
  • Bez cudów 5 paź 2008, 22:00 Nadal będziemy dopłacać do emerytur - 75 mld zł, i do KRUS - 15 mld złPrzedsiębiorcy pytają o cud gospodarczy. Mają prawo, głosowali na platformę. Ale cudu nie ma! Biurokracja jest taka, jaka była, podobnie jak kontrole i koncesje.... 42
  • Wojciech Wallenrod 5 paź 2008, 22:00 Jaruzelski uchronił nie Polskę, lecz Sowietów Dwustustronicowego oświadczenia Wojciecha Jaruzelskiego, który próbuje uzasadnić w sądzie, że jest niewinny, w zasadzie nie trzeba szukać. Każdy, kto czytał publicystykę historyczną Adama... 42
  • Przed burzą 5 paź 2008, 22:00 Co będzie, gdy europejskie banki zakręcą kurek z pożyczkami dla polskich banków? Wbrew opiniom dyżurnych autorytetów, że globalny kryzys obejdzie się z nami łagodnie, sytuacja polskiego rynku kapitałowego i finansowego staje się coraz... 42
  • Ryba po polsku - Lepsze zło generała 5 paź 2008, 22:00 Może obecny rząd ustanowiłby 13 grudnia Dniem Wdzięczności Narodowej? 44
  • Giełda 5 paź 2008, 22:00   46
  • Chiński wjazd przez Polskę 5 paź 2008, 22:00 Jest już pewne, że za 1,5 mld USD Chińczycy wybudują pod Opolem swoją pierwszą europejską fabrykę aut. Inwestorem jest Jiangling Motors Group Company, producent m.in. terenowego landwinda, łudząco podobnego do opla frontery. JMC chce... 46
  • Leniwa Ukraina 5 paź 2008, 22:00 Uczestnicy forum eksporterów i inwestorów ExEast w Zamościu debatowali o szansach biznesowych m.in. w Kazachstanie, na Białorusi czy Ukrainie. Na klimat inwestycyjny w tym ostatnim kraju narzekało wielu polskich przedsiębiorców. Oprócz... 46
  • Wojna o gospodarkę 5 paź 2008, 22:00 „Gazeta Prawna" zmienia szatę i zamierza uszczknąć czytelników nie tylko „Pulsowi Biznesu", ale i „Rzeczpospolitej". Zaczęła się ukazywać w dwóch kolorach. Żółte strony nadal są poświęcone podatkom,... 46
  • Twarde lądowanie 5 paź 2008, 22:00  Dlaczego Polacy wracają z emigracji zarobkowej w Wielkiej Brytanii i Irlandii? Skłaniają ich do tego nie tylko słabość funta wobec złotego, ale także pogarszające się warunki pracy na Wyspach, które pogrążają się w recesji.... 46
  • Liga czekoladowa 5 paź 2008, 22:00 Przemysł czekoladowy Szwajcarii wyeksportował w 2007 r. produkty warte 1,7 mld zł. Wedłu zrzeszenia producentów czekolady, najwięcej czekolady zjadają Szwajcarzy - każdy średnio 12,3 kg w ciągu roku. Wyniki mogą być przeszacowane, bo w... 46
  • Amerykański wózek 5 paź 2008, 22:00 Czy Stany Zjednoczone mogą zbankrutować? 48
  • Banki na odwyku 5 paź 2008, 22:00 Amerykański rząd może zarobić na wsparciu prywatnych banków 52
  • Krach interwencjonizmu 5 paź 2008, 22:00 Nie ma kryzysu kapitalizmu, jest problem państwowych manipulacji popytem 56
  • Socjalizm hipoteczny 5 paź 2008, 22:00 Rzekomy krach kapitalizmu zaczął się w agencji hipotecznej stworzonej przez rząd i przez niego ochranianej 58
  • Polisa na kłopoty 5 paź 2008, 22:00 Jest kłamstwem, że w czasie kryzysu Polacy nie mogą oszczędzać 59
  • Steve orkiestra 5 paź 2008, 22:00 Czy Apple może istnieć bez Jobsa? 60
  • Know - How 5 paź 2008, 22:00   64
  • Basenowa astma 5 paź 2008, 22:00 Pływanie w basenie z chlorowaną wodą zwiększa ryzyko wystąpienia astmy u dzieci – dowiedli belgijscy naukowcy. Dzieci często połykają basenową wodę i wchłaniają opary zawierające związki chemiczne, które atakują barierę... 64
  • Uwodzenie w Internecie 5 paź 2008, 22:00 Jak pedofil uwodzi dziecko przez Internet? Najpierw próbuje się zaprzyjaźnić z ofiarą. Dziecko stopniowo traci poczucie, że rozmawia z nieznajomym dorosłym. Następnym etapem jest stworzenie takich relacji z dzieckiem, by nabrało ono... 64
  • Opryszczka sumo 5 paź 2008, 22:00 Zwykła opryszczka jest niczym w porównaniu z opryszczką gladiatorów, której mogą się nabawić sportowcy. Szczególnie ci uprawiający dyscypliny wymagające bliskiego kontaktu z przeciwnikiem, na przykład zapasy. Skutki obecności wirusa... 64
  • Pramatka gęsi 5 paź 2008, 22:00 Kuzynka dzisiejszej gęsi – gigantyczne ptaszysko wielkości małego samolotu – żyła 50 mln lat temu na Wyspach Brytyjskich. Rozpiętość skrzydeł Dasornis emuinus sięgała 5 m, ptak miał wielki dziób najeżony ostrymi zębami.... 64
  • Krystian Europejski 5 paź 2008, 22:00 W czwartym odcinku serii dodatków o funduszach europejskich poznajemy bliżej Krystiana – 19-letniego ucznia liceum ogólnokształcącego, wybierającego się na studia. 67
  • Możliwości rozwoju 5 paź 2008, 22:00 Trzy czwarte środków przeznaczonych na projekt zaopatrzenia szkół w pracownie komputerowe pokrywają dofinansowania z Unii Europejskiej 68
  • Równe szanse 5 paź 2008, 22:00 Do końca 2007 roku działanie skierowane na tworzenie nowych perspektyw dla młodzieży objęło 41,3 tys. beneficjentów ostatecznych, czyli uczniów 70
  • Praktyczna edukacja 5 paź 2008, 22:00 W ramach projektu „Regionalna infrastruktura edukacyjna” mającego na celu wzmocnienie roli szkół wyższych 75 proc. wydatków pokryte zostało z funduszy europejskich 72
  • Z ziemi polskiej do Nobla 5 paź 2008, 22:00 Ponad jedna piąta wszystkich laureatów Nagrody Nobla jest pochodzenia żydowskiego, z tego co drugi wywodzi się z Polski 76
  • Wyrok w mózgu 5 paź 2008, 22:00 Po badaniach DNA do sądów wkrótce wkroczą skanery mózgu 82
  • Człowiek małpolud 5 paź 2008, 22:00 Neandertalczycy nie byli głupsi od pierwszych europejskich Homo sapiens 86
  • Gęgacze i cisi 5 paź 2008, 22:00 Kto fałszuje historię Wolnych Związków Zawodowych 92
  • Bez granic 5 paź 2008, 22:00 96
  • Obama bis 5 paź 2008, 22:00 Nazwisko Baracka Obamy jest najlepszą gwarancją sukcesu w wyborach. Do takiego wniosku doszło sześciu lokalnych polityków w Brazylii startujących w wyborach samorządowych. Kandydaci na samorządowców tuż przed rejestracją list wyborczych... 96
  • Zdrowe gole 5 paź 2008, 22:00 Komisja Europejska w niecodzienny sposób zabrała się do walki z otyłością wśród dzieci. Wspólnie z Europejską Unią Piłkarską (UEFA) wydała książkę kucharską „Jedz, by strzelić gola", promującą zdrowe żywienie... 96
  • Cytat tygodnia 5 paź 2008, 22:00 „Nie wiedziałam, że jesteś katolikiem" Nancy Pelosi, przewodnicząca amerykańskiej Izby Reprezentantów, do sekretarza skarbu Henry’ego Paulsona, który na kolanach prosił ją o przyspieszenie prac mających na celu... 96
  • Odwrót spod latarni 5 paź 2008, 22:00 Władze holenderskiego Eindhoven znalazły oryginalny sposób na ograniczenie liczby cór Koryntu w mieście. Urzędnicy miejskiego ratusza będą przyznawać bony na zakupy w butikach i sklepach meblowych dla tych prostytutek, które zgodzą się... 96
  • Książka - Hillary bez tajemnic 5 paź 2008, 22:00 Carl Bernstein – współautor artykułu o aferze Watergate, który doprowadził do dymisji prezydenta Nixona – zabrał sie tym razem do byłej pierwszej damy Stanów Zjednoczonych. W swojej ksiazce przedstawia proces kształtowania sie... 96
  • Pokorny buntownik 5 paź 2008, 22:00 Polacy w unii często na początku wymachują szabelką, a w końcu biorą, co im dają 98
  • Fiński wojownik 5 paź 2008, 22:00 Alexander Stubb mierzy w najwyższe stanowiska w Europie 102
  • Robot negocjator 5 paź 2008, 22:00 Tajemniczy Gerhard mówi płynnie po arabsku, uczy się hebrajskiego, a do poduszki czytuje niemieckie przekłady Biblii i Koranu 104
  • Czerwony Napoleon 5 paź 2008, 22:00 Jeszcze nigdy od zburzenia muru berlińskiego dogmatyczna lewica w RFN nie była tak silna jak obecnie 106
  • Fatalne zauroczenie 5 paź 2008, 22:00 Dlaczego Niemcy tak kochają Rosjan 108
  • Porwanie Europy - Polski lodołamacz 5 paź 2008, 22:00 Moskwa uznała swoją dotychczasową taktykę izolowania Polski w unii za nieskuteczną 111
  • Pasaż 5 paź 2008, 22:00 112
  • Czekoladowe co nieco 5 paź 2008, 22:00 Co łączy Hollywood i czekoladę? Teoretycznie nic, bo celebrities obsesyjnie dbają o linię. A jednak. Johnny Depp zagrał aż w dwóch filmach o niej – w „Czekoladzie" i „Charliem i fabryce czekolady". Czekolada... 112
  • (Nie)winna przyjemność 5 paź 2008, 22:00 Australijczycy wykorzystują wina do podboju rynku czekolady. Cocoa Farm jest pierwszą australijską farmą, na której rosną kakaowce. Ich owoce posłużyły do produkcji czekolad nasączonych winami – Peppery Shiraz, Spicy Pinot Noir i... 112
  • Czekoladowy makaron 5 paź 2008, 22:00 Chocolissimo proponuje czekoladowe penne z Toskanii. Makaron można przyrządzać na słodko lub słono – np. z sosem z orzechów włoskich, czosnku, sera mascarpone, mleka, orzeszków pinii, parmezanu i pietruszki. Czekoladowe penne jest... 112
  • Trójkąt premium 5 paź 2008, 22:00 W Polsce powoli się rozwija czekoladowy snobizm i coraz chętniej sięgamy po czekolady z wyższej półki. Milka promuje Amavel jako swoją pierwszą czekoladę premium. Smakołyk wyróżnia się niestandardowym kształtem kostek, które nie są... 112
  • Przysmak marszałka 5 paź 2008, 22:00 Pralinki zawdzięczamy Clémentowi Lassagne, ochmistrzowi marszałka Choiseul-Praslin, który żył w czasach Ludwika XIII. Ściślej – zawdzięczamy je dzieciom podkradającym z książęcej kuchni migdały. Lassagne podpatrzył, jak urwisy... 112
  • Słodkie cygaro 5 paź 2008, 22:00 Firma Le Chocolat sprowadza do Polski najbardziej wyrafinowane czekolady świata. Gdy czyta się ich opisy pełne wyrażeń typu „pięknie zbalansowana" czy „zrodzona ze zrozumienia różnic smakowych pojedynczego drzewa... 112
  • Pieprz i masala 5 paź 2008, 22:00 Belgijska firma Dolfin nie ustaje w wymyślaniu niebanalnych smaków. W ofercie znajdziemy m.in. czekoladę z zieloną herbatą Konacha z Japonii, różowym pieprzem, imbirem, masalą bądź kandyzowanymi skórkami pomarańczy. Słodkości... 112
  • Górna półka - Mistrz z Berezy 5 paź 2008, 22:00 Andrzej NowakProfesor historii z UJ, redaktor naczelny dwumiesięcznika „Arcana"Można jeszcze je znaleźć w księgarskich „tanich jatkach". Wznowione dwa lata temu – 74 lata po pierwszej edycji – arcydzieło... 123
  • Laser 5 paź 2008, 22:00 Wydarzenia: premiery filmoweBrazylijski serial już nie cieszy jak kiedyś…" – śpiewa w kultowym przeboju „Jesienna deprecha” Tymon Tymański. Brazylijski serial może i nie, ale niezawodni dystrybutorzy zadbali o... 124
  • Zakon czarnego kota 5 paź 2008, 22:00 Ludzie są przesądni, bo chcą być, bo jest im to potrzebne, bo daje ułudę choć minimalnej kontroli nad losem 126
  • Koniec świata wampirów 5 paź 2008, 22:00 Wampiry spotkał taki sam los jak ekranowe wampy - Thedę Barę, Glorię Swanson, Gretę Garbo czy Ritę Hayworth 130
  • Mała wielka Chinka 5 paź 2008, 22:00 Chińskie modelki zaczynają podbijać świat dzięki potędze Kraju Środka 134
  • Wencel gordyjski - Jesień średniowiecza 5 paź 2008, 22:00 Michał Listkiewicz od lat piecze gąski na grillu w towarzystwie piłkarskich notabli 136
  • Ueorgan Ludu 5 paź 2008, 22:00 Zuchonalia czyli marszałek-poeta B. Komorowski zuch * Rząd na ratunek polskiej piłce * Prezydent straszy * Nowaja Ekonomiczeskaja Politika, czyli banków upaństwowienie 137
  • Krótko po wolsku - Co łaska 5 paź 2008, 22:00 Źle się dzieje w toruńskim imperium ojca dyrektora. Ciągle nie wiadomo, co będzie z geotermalnymi odwiertami, rząd zakazał zbiórki pieniędzy i wkrótce może się okazać, że nie ma środków na bieżące rachunki. A nie każdą... 137
  • Skibą w mur - Pożar poniżej pasa 5 paź 2008, 22:00 Słuchając komentarzy na temat kryzysu w USA, można dojść do wniosku, że wolny rynek to taka sama fikcja jak komunizm 138

ZKDP - Nakład kontrolowany