Dekalog świńskiej grypy

Dekalog świńskiej grypy

Czy Polsce grozi epidemia świńskiej grypy? – Wirus nie musi się zmutować, żeby się stać groźniejszy. Wystarczy zmiana temperatury, zimniejsze i bardziej suche powietrze, a wirus stanie się bardziej agresywny – ostrzega prof. Ivan Hung z wydziału medycyny uniwersytetu w Hongkongu. Odpowiadamy na dziesięć najważniejszych pytań o świńską grypę.
1. Czy Polacy są szczególnie podatni na wirusa świńskiej grypy?

W Polsce nie odnotowano wcześniej świńskiej grypy, dlatego nie  wykształciliśmy odporności na ten typ wirusa. Tymczasem A/H1N1 jest już dominującym na świecie typem wirusa grypy i będzie się nadal rozprzestrzeniał. I to cztery razy szybciej niż zwykła grypa. Amerykańskie Centrum ds. Kontroli i Prewencji Epidemiologicznej (CDC) w  swoim najczarniejszym scenariuszu przewiduje, że w tym sezonie zachoruje 30 proc. populacji każdego kraju (na grypę sezonową zapada 5-20 proc.). Ewentualnej epidemii będzie też sprzyjać to, że coraz więcej osób choruje na astmę, cukrzycę i inne schorzenia zwiększające podatność na  zarażenie A/H1N1.

2. Jak można się zarazić świńską grypą?

Wirus A/H1N1 przenosi się z człowieka na człowieka tak samo jak inne wirusy grypy, czyli drogą kropelkową. Można zachorować, pijąc z tej samej butelki lub szklanki co chory, przebywając w jednym pomieszczeniu, używając tych samych sztućców lub innych przedmiotów, których używał chory. Nie można się zarazić, jedząc wieprzowinę poddaną obróbce termicznej. Choć świńską grypę wykryto już u chilijskich indyków, jedzenie dobrze przygotowanego drobiu również jest bezpieczne. Nie  stwarza zagrożenia używanie wody z wodociągów.

3. Jak się chronić przed zarażeniem?

Ponieważ pojawiły się już przypadki wirusa A/H1N1 opornego na leczenie popularnym lekiem przeciwwirusowym Oseltamivir (Tamiflu), najlepiej po  prostu uniknąć zarażenia. Ministerstwo Edukacji Narodowej zaleciło szkołom przeprowadzenie akcji uczenia dzieci higieny, m.in. kichania w  chusteczkę i wyrzucania jej zaraz po użyciu. Dopóki nie jest dostępna szczepionka, to właśnie takie sposoby są najskuteczniejsze. Trzeba pamiętać o wzmacnianiu naturalnej odporności, czyli ćwiczyć, wysypiać się, zdrowo się odżywiać. Ręce należy myć wodą z mydłem mniej więcej przez 20 sekund. Kiedy nie będziemy mogli umyć dłoni, na przykład po  wyjściu z autobusu lub biblioteki, warto użyć niewymagającego wody żelu do mycia rąk zawierającego alkohol. Powinno się unikać dotykania oczu, nosa i ust. Wirus może być aktywny nawet osiem godzin od pozostawienia go na klamce, umywalce czy w kuchni. Dlatego w okresie zachorowań na  grypę należy szczególnie starannie czyścić przedmioty codziennego użytku, najlepiej za pomocą preparatów zawierających substancje antybakteryjne i przeciwwirusowe, na przykład chlor. Wirus ginie także w  wysokiej temperaturze (100°C). Maski chirurgiczne w bardzo małym stopniu zmniejszają ryzyko zachorowania.

Zwiększona ostrożność związana ze  świńską grypą rozpoczęła już w Europie dyskusję o tym, czy wirus nie  zmieni tradycyjnych norm społecznych. Hélene Tanguy, mer francuskiego miasteczka Guilvinec, zaapelowała o zaprzestanie tradycyjnego w tym kraju całowania się w policzki na powitanie i pożegnanie, w szkole w  Borlaenge w Szwecji zakazano nauczycielom podawać uczniom rękę na  powitanie, a hiszpańscy restauratorzy narzekają, że zarówno ich rodacy, jak i turyści w związku z poczuciem zagrożenia coraz rzadziej odwiedzają bary i kawiarnie.

4. Czy zrezygnować z zagranicznych wyjazdów?

Nie ma podstaw, by zachęcać do rezygnacji z zagranicznych wyjazdów. Ryzyko zachorowania jest bardzo małe. Podobnie nie ma powodu, by zamykać szkoły. Pojawiają się nawet zachęty, by celowo się narażać na zarażenie, aby wykształcić odporność na A/H1N1, zanim wirus się zmutuje i stanie groźniejszy (o ile w ogóle do tego dojdzie). Uwzględniając tempo rozprzestrzeniania się wirusa, należy założyć, że fala zachorowań wkrótce dotrze do Polski. Rezygnacja z wyjazdu nie zagwarantuje więc zachowania zdrowia.

5. Czy warto się szczepić?

Świńska grypa zwykle przebiega łagodnie, ale ze względu na ryzyko powikłań warto się przed nią chronić. W przeciwieństwie do  przygotowywanych w pośpiechu szczepień w 1976 r., z których powodu zmarło 30 osób, tym razem szczepienia się bezpieczne. Thomas Frieden, szef amerykańskiego Centrum ds. Kontroli i Prewencji Epidemiologicznej (CDC), zapewnia, że poda swoim dzieciom szczepionkę, kiedy tylko będzie dostępna. Szczepienia kobiet w ciąży i dzieci przeprowadzone przez amerykański National Institutes of Health wykazały, że szczepionka jest skuteczna i bezpieczna. Obowiązkowo będą musieli się szczepić pracownicy amerykańskiej armii. Do szczepień zachęca wszystkich Amerykanów prezydent Barack Obama. Szczególnie ważne jest, aby odporność dzięki szczepionce nabyły osoby najbardziej zagrożone wirusem, a więc zatrudnieni w służbie zdrowia, osoby przewlekle chore, kobiety w ciąży. Aby chronić najmłodszych, szczepienia powinni też przyjąć rodzice i  opiekunowie noworodków i niemowląt. Ponieważ do wyprodukowania szczepionki używa się kurzych jaj, osoby uczulone na nie powinny unikać szczepienia.

Nie wiadomo jeszcze, kiedy szczepionka będzie dostępna w  Polsce, ale Ministerstwo Zdrowia podpisało już list intencyjny w sprawie zakupu czterech milionów dawek. W pierwszej kolejności będą szczepieni pracownicy służby zdrowia, dzieci przewlekle chore i prawdopodobnie kobiety w ciąży, ale decyzja w tej sprawie jeszcze nie zapadła. Podpisanie takiego listu ustawia nasz kraj w kolejce oczekujących i daje możliwość zakupu szczepionki, kiedy zostanie dopuszczona do obrotu w  Unii Europejskiej.

6. Czy osoby szczepione na zwykłą grypę powinny się dodatkowo szczepić?

Szczepienie na grypę sezonową nie daje odporności na grypę świńską i  odwrotnie. Dlatego najlepiej się zaszczepić przeciwko obu rodzajom tego wirusa. Według WHO na grypę sezonową może zachorować w Polsce jesienią i  zimą 2008 r. i wiosną 2009 r. nawet pięć milionów osób. Przeciw grypie szczepi się tylko 16 proc. Polaków powyżej 65. roku życia (WHO zaleca, aby szczepieniu poddało się 75 proc. osób starszych) i zaledwie 9 proc. młodszych osób należących do grup ryzyka. Szczepionkę przeciw grypie sezonowej najlepiej przyjąć już we wrześniu, przed sezonem zachorowań.

7. Jakie są objawy świńskiej grypy?

Objawy zarażenia wirusem A/H1N1 są takie same jak w wypadku zwykłej grypy: przede wszystkim dotyczą układu oddechowego (ból gardła, kaszel, czasem w zaawansowanym stadium pojawiają się trudności z oddychaniem). Charakterystyczna jest także wysoka gorączka, sięgająca 40 stopni C. Często pojawiają się zmęczenie, ból głowy i bóle mięśni, niektórzy pacjenci mają dolegliwości związane z układem pokarmowym, takie jak wymioty i  biegunka. Typowy przebieg świńskiej grypy zaobserwowano m.in. u członków trzecioligowej tureckiej drużyny piłkarskiej Keciorenspor. Jedenastu sportowców miało wysoką gorączkę i kaszel. Objawy ustąpiły po podaniu leków przeciwwirusowych.

8. Kto jest najbardziej zagrożony świńską grypą?

Świńska grypa w przeciwieństwie do sezonowej częściej dotyka dzieci, nastolatki i młodych dorosłych – 80 proc. zachorowań dotyczy osób do 30. roku życia. Najcięższe i śmiertelne przypadki tej choroby częściej niż w  wypadku zwykłej grypy dotyczą osób dorosłych, które nie przekroczyły 50. roku życia, wcześniej zdrowych. Naukowcy przypuszczają, że silny układ odpornościowy zdrowych dorosłych w odpowiedzi na pojawienie się A/H1N1 tworzy wyjątkowo silne przeciwciała, które walczą z wirusem, ale atakują także organizm pacjenta, wywołując zapalenie komórek tworzących płuca. To tłumaczy, dlaczego świńska grypa wywołuje czasem u dorosłych tak poważne dolegliwości układu oddechowego, że choroba doprowadza do  śmierci.

Częściej niż inni chorują osoby cierpiące na cukrzycę, astmę i  inne choroby układu oddechowego, choroby układu krążenia i ludzie z  obniżoną odpornością oraz dzieci w wieku szkolnym. To kolejna różnica między grypą sezonową a świńską. W wypadku dzieci najczęściej ofiarami tej pierwszej są osoby do czwartego roku życia. Tymczasem 80 proc. dzieci, które zmarły z powodu zarażenia wirusem A/H1N1, miały 5-17 lat. Pewną odporność na wirusa A/H1N1 wykazują niektórzy Amerykanie urodzeni przed 1960 r. Prawdopodobnie wynika to z faktu, że część z nich zetknęła się już w latach 70. z podobnym wirusem i wytworzyła wtedy odpowiednie przeciwciała.

9. Czy świńska grypa jest groźna?

Jak wynika z badań Antoine’a Flahaulta, naczelnego epidemiologa Francji, świńska grypa częściej jest bezpośrednią przyczyną śmierci niż grypa sezonowa, w której powodem zgonu są zwykle powikłania, głównie bakteryjne, takie jak zapalenie płuc. Powikłania to powód, dla którego warto uniknąć zarażenia wszelkimi wirusami grypy, a w razie zachorowania – dobrze leczyć. Powikłania pogrypowe mogą wywołać uszkodzenia serca, nerek czy stawów.

Dotychczasowe dane nie pozwalają jednoznacznie rozstrzygnąć, czy śmiertelność spowodowana wirusem A/H1N1 jest większa niż związana z grypą sezonową. Przyjmuje się, że zwykła grypa kończy się śmiercią w sześciu przypadkach na 100 tys. zachorowań (wskaźnik śmiertelności wynosi 0,06 proc.), ale te szacunki nie uwzględniają przypadków śmierci z powodu powikłań, bo wtedy w akcie zgonu wpisuje się zwykle niewydolność oddechowo-krążeniową lub inną bezpośrednią wywołaną grypą przyczynę. Śmiertelność świńskiej grypy w Argentynie sięgnęła 1,08 proc., ale dotyczyła głównie osób mieszkających w slumsach, w bardzo złych warunkach sanitarnych. W Wielkiej Brytanii wynosi tylko 0,1 proc.

Sir Liam Donaldson, naczelny lekarz Wielkiej Brytanii, obniżył ostatnio szacunki dotyczące maksymalnej liczby śmiertelnych ofiar świńskiej grypy z 65 tys. do 19 tys. osób. Zaznaczył, że to czarny scenariusz, a bardziej realna liczba to 2 tys. przypadków śmiertelnych. Badania WHO wskazują, że choć świńska grypa cały czas się rozprzestrzenia, to nie mutuje, a więc jej śmiertelność się nie  zwiększa. Ryzyko powstania mutacji wirusa A/H1N1 jest małe. Nie zmienia się także przebieg choroby: zwykle jest łagodny.

10. Co robić w razie podejrzenia świńskiej grypy?

Zgodnie z najnowszymi zaleceniami Ministerstwa Zdrowia w takim wypadku należy jak najszybciej się zgłosić do lekarza pierwszego kontaktu. Ten zdecyduje, czy niezbędna jest hospitalizacja, czy wystarczy leczenie w  domu i przepisanie odpowiednich leków. Jeśli będą potrzebne leki przeciwwirusowe, trzeba je przyjąć do 48 godzin od wystąpienia pierwszych objawów. Należy zostać w domu tak długo, jak zdecyduje lekarz, bo chory może wciąż zarażać innych, nawet siedem dni po  ustąpieniu dolegliwości.

Naukowcy z Hongkongu starają się przygotować plan działania na wypadek wystąpienia dużej liczby przypadków zarażenia wirusem H1N1 opornym na leki przeciwwirusowe. Chcą pobrać przeciwciała od osób, które zwalczyły świńską grypę, i podać je zimą tym osobom, które zachorują najciężej.

Okładka tygodnika WPROST: 39/2009
Więcej możesz przeczytać w 39/2009 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 2
  • fanka mikro   IP
    Czy ta świńska grypa to nie jest produkt biologii syntetycznej?
    Naukowcy potrafią \'stwarzać\', jak sami to nazywają, syntetyczne bakterie.
    Wirus to pryszczyk. Co wyniknie z tego dla nas, to się okaże.
    Wirus świńskiej grypy nie powinien pokonywać bariery gatunkowej. Jeśli ją pokonał to nasza wina.
    • Joanna   IP
      ŚWIŃSKA SPRAWA - KONIEC PRZYMUSOWYM SZCZEPIENIOM!
      Category:Organizacje - Grupy nacisku
      Opis:Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) i rządy większości krajów są w końcowych fazach wdrożenia planu masowych przymusowych szczepień, niektóre już zaczęły, większość ma zacząć od września/października 2009

      Czy przyjmie Pan/Pani niesprawdzoną szczepionkę wyprodukowaną przez firmy farmaceutyczne, będące przedmiotem dochodzenia kryminalnego pod zarzutem dystrybucji skażonych szczepionek?

      Jane Burgermeister, austriacka dziennikarka śledcza, złożyła w czerwcu bieżącego roku na ręce przedstawiciela Federalnego Biura Śledczego (FBI) przy ambasadzie Stanów Zjednoczonych Ameryki w Wiedniu oraz w sądzie austriackim oskarżenia kryminalne dotyczące przedstawicieli Światowej Organizacji Zdrowia, Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz wielu innych wysokich rangą urzędników państwowych i korporacyjnych w sprawie bioterroryzmu i usiłowania popełnienia ludobójstwa poprzez planowane przymusowe szczepienia (niebezpiecznymi szczepionkami) przeciwko (sztucznie stworzonemu) wirusowi tzw. świńskiej grypy (H1N1).

      Oskarżenia Burgermeister obejmują dowody na to, że Baxter AG, rozmyślnie rozesłała 72 kilogramy żywego wirusa ptasiej grypy (na zamówienie Światowej Organizacji Zdrowia) na przełomie stycznia i lutego 2009 roku do 16 laboratoriów w czterech krajach Europy (Niemcy, Austria, Czechy i Słowenia). Przytoczone dowody w przejrzysty sposób świadczą o tym, że przedsiębiorstwa farmaceutyczne i międzynarodowe agencje rządowe są aktywnie zaangażowane w tworzenie, doskonalenie, produkcję i dystrybucję środków biologicznych sklasyfikowanych jako najbardziej śmiercionośna broń biologiczna na ziemi, w celu wywołania pandemii i czerpania korzyści materialnych.

      Spis treści tygodnika Wprost nr 39/2009 (1392)

      • Poczta 20 wrz 2009, 19:00 Tępić dzieciorobów Zszokował mnie artykuł „Tępić dzieciorobów" (nr 38). Sam pochodzę z rodziny wielodzietnej i jestem z tego dumny. Choć osobiście nie spotkałem się z jakimś przejawem nietolerancji, to cieszy mnie, ze... 4
      • Na stronie - Dresiarze polityki 20 wrz 2009, 19:00 Wdeptać w glebę i upokorzyć – to nowe motto naszych politycznych elit. I wcale to nie jest ironiczne, jak w piosence Kazika „12 groszy”, gdzie bohater „wyk… z laczka i poprawia z kopyta”, lecz zwyczajnie dresiarskie. Bo mentalne dresiarstwo... 5
      • Z życia koalicji 20 wrz 2009, 19:00 Dlaczego Donald Tusk nie zaszczycił Obamy pogawędką przez telefon? Dwóch polityków PO i trzy wersje (i niech nam ktoś powie, że to nie jest prawdziwie polska partia!): 1) nie bardzo kumał, o co chodzi z tą tarczą; 2) po spotkaniu... 6
      • Z życia opozycji 20 wrz 2009, 19:00 Pyszna historyjka. Otóż w tekście Agnieszki Kublik poświęconym zamieszaniu wokół Telewizji Burdelicznej zamieszczona jest wypowiedź ministra Grada, który twierdzi, że nie zna pani profesor Nowińskiej (którą skierował do rady... 7
      • Koszyk pobożnych życzeń 20 wrz 2009, 19:00 Stał się cud. Mamy koszyk usług medycznych – cieszy się Ministerstwo Zdrowia. Czy teraz każdy pacjent będzie wiedział, co, gdzie i za ile mu się należy? Ależ skąd! Mimo że prezydent Lech Kaczyński podpisał rządową nowelizację ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, tak... 8
      • Skaner 20 wrz 2009, 19:00 14
      • Putin wykiwał Tuska 20 wrz 2009, 19:00 Otwarcie Zalewu Wiślanego jest fikcją. Zgadzając się na przepływ polskich statków, Władimir Putin jednocześnie odciął Elbląg od zagranicznej żeglugi. Odblokowanie zalewu na początku września przedstawiano jako jeden z głównych... 14
      • Rabat zamiast tarczy 20 wrz 2009, 19:00 Rząd Donalda Tuska w zamian za rezygnację z budowy tarczy będzie chciał uzyskać od Waszyngtonu rabat na zakup rakiet Patriot – dowiedział się „Wprost". Według planu rozwoju Sił Zbrojnych RP na lata 2009-2018 modernizacja... 14
      • Gazowe konsultacje 20 wrz 2009, 19:00 Konsultacje w sprawie zakupu gazu z Kataru i negocjacji z Gazpromem będą prowadzone z udziałem przedstawicieli rządu w Kancelarii Prezydenta – dowiedział się „Wprost". – To będzie robocze spotkanie. Chcemy, by doszło... 14
      • Przegląd prasy zagranicznej 20 wrz 2009, 19:00 Gorący wieczór. W niedzielę 13 września Niemcy przeżyli najgorętszy od wielu lat polityczny wieczór. W transmitowanej przez cztery stacje telewizyjne debacie urzędująca kanclerz RFN Angela Merkel starła się w przedwyborczym pojedynku z... 20
      • Puls gospodarki 20 wrz 2009, 19:00 Śmierć na zdrowie Ubiegałeś się o kredyt hipoteczny, ale bank przedstawił ci wygórowane wymagania i odprawił z kwitkiem? Właśnie poczułeś na własnej skórze skutki tego, o czym przed rokiem czytałeś tylko w gazetach. Bankructwa... 21
      • Tkwimy w greckim kapitalizmie 20 wrz 2009, 19:00 Rozmowa z Leszkiem Balcerowiczem, profesorem ekonomii, prezesem fundacji Forum Obywatelskiego Rozwoju, wicepremierem i ministrem finansów w rządach Tadeusza Mazowieckiego, Jana Krzysztofa Bieleckiego i Jerzego Buzka, szefem NBP w latach 2001-2007 22
      • PiS-SLD: sojusz samotnych wysp 20 wrz 2009, 19:00 Nic tak nie łączy jak wspólny wróg. PiS i SLD mogą mieć inne zdanie na każdy temat, ale zgadzają się, że rząd Tuska jest fatalny. Czy to wystarczy, żeby zbudować sojusz sięgający dalej niż na Woronicza? 24
      • Poczet baronów związkowych 20 wrz 2009, 19:00 Karol Guzikiewicz i Roman Gałęzewski – szefowie „Solidarności" w Stoczni Gdańskiej. Głównodowodzącym w tym duecie jest Gałęzewski, który za rządów Jarosława Kaczyńskiego z tylnego siedzenia sterował zarządem... 26
      • Zapytaj Wprost - Polska ma szczęście 20 wrz 2009, 19:00 Na 10 pytań czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Jacek Saryusz-Wolski, eurodeputowany Platformy Obywatelskiej. 30
      • Plus ujemny - Stringi na tarczy 20 wrz 2009, 19:00 Kto to jest? Mówi o wszystkim, tylko nie o tym, co tak naprawdę zajmuje jego umysł. To mężczyzna uwodzący kobietę. Cóż, podobnie czynią kobiety, dodając do tego cudowne bodźce wzrokowe. Kiedyś zapewne powstaną urządzenia, które umożliwią zeskanowanie myśli partnera w trakcie... 31
      • Jak się zmienia polszczyzna 20 wrz 2009, 19:00 Jaka jest polszczyzna po dwóch dekadach transformacji? Kilka lat temu diagnozy części językoznawców przybierały ton katastroficzny. Najwyraźniej wyczuwało się go w 1995 r. w trakcie Forum Kultury Słowa we Wrocławiu. – Polszczyzna nam się kundli! – grzmiał Andrzej... 33
      • Filozof pod siatką 20 wrz 2009, 19:00 Jego charakter zdradza nie to, jak poprowadził polskich siatkarzy do mistrzostwa Europy, lecz to, jak uwiódł kobietę swego życia. Jeszcze jako młody chłopak Daniel Castellani wraz z kolegami wybrał się do baru. Przy jednym ze stolików siedziała urodziwa dziewczyna. „Ona... 42
      • Brak dyplomu to wielki błąd 20 wrz 2009, 19:00 Rozmowa z Robertem Lucasem, wieloletnim profesorem University of Chicago, laureatem Nagrody Nobla z ekonomii w 1995 r. 46
      • Opieszały Fundusz Emerytalny 20 wrz 2009, 19:00 Tylko w 2008 r. klienci OFE stracili 22 mld zł, co odbije się na ich przyszłych emeryturach. Tak gigantycznej straty można było uniknąć, gdyby fundusze mogły bez ograniczeń inwestować środki za granicą, czego obecnie zabrania im polskie prawo. 48
      • Przezorny zawsze ugodowy 20 wrz 2009, 19:00 Kończąc dziesięcioletni spór z Eureko o PZU, Aleksander Grad ma szansę ocalić nie tylko własną skórę, ale także budżet państwa. Tylko dzięki sprzedaży akcji polskiego ubezpieczyciela do państwowej kasy może wpłynąć nawet 10 mld zł. Drugie tyle rząd może dostać ze specjalnego... 50
      • Głos z Ameryki - Małe firmy leżą 20 wrz 2009, 19:00 Wskaźnik bezrobocia w USA wzrósł z 9,4 proc. w lipcu do 9,7 proc.w sierpniu. Ujawnił się poważny problem wynikający z różnic między firmami wielkimi a małymi, a więc między tymi, którzy mają, a tymi, którzy nie mają. 51
      • Dekalog świńskiej grypy 20 wrz 2009, 19:00 Czy Polsce grozi epidemia świńskiej grypy? – Wirus nie musi się zmutować, żeby się stać groźniejszy. Wystarczy zmiana temperatury, zimniejsze i bardziej suche powietrze, a wirus stanie się bardziej agresywny – ostrzega prof. Ivan Hung z wydziału medycyny... 52
      • Płaczę, więc jestem 20 wrz 2009, 19:00 Dlaczego ludzie płaczą? Jeszcze niedawno naukowcy uważali, że jest to reakcja na ból i stres. Biolog Oren Hasson z uniwersytetu w Tel- Awiwie uważa jednak, że płacz jest subtelnym sposobem manipulacji; pojawił się, by zwiększyć szanse przetrwania w społeczeństwie. Hasson... 56
      • Seks w oku 20 wrz 2009, 19:00 Twarz mężczyzny może wyzwalać w kobiecie różne zachowania. Wszystko zależy od tego, w której fazie cyklu miesiączkowego się znajduje. W okresie płodnym panie preferują mężczyzn o wyrazistych rysach – lgną do twarzy seksowych, emanujących pewnością siebie, siłą woli i... 58
      • Nowy Stary Testament 20 wrz 2009, 19:00 Fragment najstarszej Biblii świata, Kodeksu Synajskiego, odkryto w klasztorze św. Katarzyny na Synaju. Starożytną księgę, nazywaną z łaciny Codex Sinaiticus, spisano po grecku na pergaminie mniej więcej w połowie IV wieku n.e. 68
      • Laczki Jezusa 20 wrz 2009, 19:00 „Kto nie docenia Merkel, ten już przegrał – albo nie myśli, jak wykorzystać posiadaną broń, albo zauważa po fakcie, że ją stracił” – mówi Horst Seehofer, szef bawarskiej Unii Chrześcijańsko-Społecznej (CSU). Dlatego w wyborach nie chodzi o to, kto... 70
      • Pani mafia 20 wrz 2009, 19:00 „Mamo, co to jest mafia?” To pytanie kilkuletniego synka sprawiło, że 37-letnia Giuseppina Vitale postanowiła wyznać całą prawdę o sobie i swojej rodzinie. Giuseppina pochodzi z miasta Partinico na Sycylii, zdominowanego przez mafijne klany. W kraju, gdzie... 72
      • Niemcy są ważniejsze dla USA niż Polska 20 wrz 2009, 19:00 Rozmowa ze Zbigniewem Brzezińskim, amerykańskim sowietologiem polskiego pochodzenia, byłym doradcą prezydenta Jimmy’ego Cartera. 74
      • Niepokornie - Amerykańska masakra tarczą antyrakietową 20 wrz 2009, 19:00 Koniec polskich marzeń o amerykańskiej tarczy – krzyczał czerwony pasek w telewizorze. „Cios w plecy. Zdrada. Jak mogli nam to zrobić? I to 17 września” – skojarzyli błyskawicznie posłowie PiS, a na ich twarzach malowały się żal i zdziwienie. 75
      • Falenica - jak Monte Cassino 20 wrz 2009, 19:00 To oni mieli wygrać wojnę: 13. Dywizja płk. dypl. Władysława Zubosz- -Kalińskiego, 27. Dywizja gen. Juliusza Drapelli plus Pomorska Brygada Kawalerii płk. Adama Zakrzewskiego. Razem tworzyli tzw. grupę interwencyjną gen. Stanisława Skwarczyńskiego. 78
      • Życie musi być usłane kolcami 20 wrz 2009, 19:00 Rozmowa z Igorem Mitorajem, rzeźbiarzem 80
      • Między maskami 20 wrz 2009, 19:00 Igor Mitoraj to – paradoksalnie – jeden z najbardziej kontrowersyjnych artystów. Wzbudza większe emocje niż działania akcjonistów i dadaistów razem wziętych. 82
      • Każdy Polak ma w sobie dresiarza 20 wrz 2009, 19:00 Rozmowa z Xawerym Żuławskim, reżyserem filmowym, który na 34. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni pokazał „Wojnę polsko-ruską” 84
      • Wojna wódki z colą 20 wrz 2009, 19:00 Normalnie poprosiłbym panią o colę, ale po tym filmie muszę poprosić o wódkę z colą. To zamówienie w barku przy sali kinowej najlepiej oddaje nastrój na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. Inteligentni i wykształceni, bezgranicznie oddani swojej pasji ludzie starają... 86
      • Pięćdziesiątka bossa novy 20 wrz 2009, 19:00 „Wezmę cię do łóżka, nie płacz już, głuptasie, patrz, tu jest poduszka i dla ciebie jasiek” – śpiewała Maryla Rodowicz w latach 70. w „Bossa novie do poduszki”. Ale bossa nova nie usypia: choć kołysze, koi i uspokaja, przydaje też pozytywnej... 88
      • Ogród – domowa oaza 20 wrz 2009, 19:00 W nowoczesnym ogrodzie wcale nie rośliny są najważniejsze. Mają być zaledwie dodatkiem do przestrzeni, która spełnia funkcję domowej oazy ciszy i spokoju. Ogród staje się elementem wystroju wnętrza, a raczej otoczenia naszych mieszkań. 90
      • Lucerna – szwajcarskie Las Vegas 20 wrz 2009, 19:00 Kiedy Szwajcar pyta rodaka, skąd pochodzi, i słyszy, że z Lucerny, zazwyczaj na chwilę milknie. Co można powiedzieć osobie, która jest bogata, uczciwa i pracowita, ale zadziera nosa? Bycie obywatelem jednego z najbogatszych miast świata, miejsca, gdzie bogactwo wcale nie jest... 92
      • Zielone na kołach 20 wrz 2009, 19:00 Wstrętu do ekologii można się było nabawić podczas tegorocznego salonu motoryzacyjnego we Frankfurcie. Wszyscy producenci ścigali się o to, który model emituje do atmosfery najmniej dwutlenku węgla i ogranicza tym samym efekt cieplarniany. A dla przyrodniczej równowagi... 94
      • Skibą w mur - Gudbaj Amerika! 20 wrz 2009, 19:00 Entuzjazm Polaków dla słowa „Ameryka” słabnie jak Krzynówek goniący za piłką. Nasza ślepa miłość do Ameryki była znana od lat. Podobało nam się wszystko, co amerykańskie, nawet jeśli było szmelcem. Gdy wysłużony złom, zwany F-16, dotarł do Polski w liczbie kilku... 98

      ZKDP - Nakład kontrolowany